mmgm

m

• V

4.

Ex Bibliotheca
majori Coli. Rom.
Societ. Jcsu

OMNIA OPERA BAPTISTAE
MANTVANI CARMELITAE
IN HOC VOLVMINE

CONTENTA.

Eglog*.

•X.

Syluarum libri.

viti.

De Calamitati bus hbrf

ai.

Prima Parthenica: V itgo
Maria libn

iii.

Secunda Parthenio: beata
Chathcrinalibrt

m.

Tertia Parthcnicx Margarita SJ
Agathx Agon libor

.i.

Luae & Apollonia:
Agon lib<i

vi.

Ludouici Morbioli uita Iib .

ri.

Alfonfus pro Rege hifpanix
de uiifloria Granate lib.

Vi.

Tropheum pro gallis cxpul.
pro Duce Mantue Iib.

V*

Ad Falconem libellus in eptV
grammatis lib.

i.

0.S.

i *

v-

iV

^5a>

frit •**

3A7ZHV.3 A.Cr.O AV^IAO
’ |-;| >A:> V/.V J XALi

3 A

.11./

• l.l

.Ul

.1.

vlv

.v

2 / ". '. V JG V - CI 1 Kl
. . 1: , .)

.i..' inr.rt(<5i

\-y ■ . r .';.DsH

C'MiV:v rnr.^i toiu' t

. ,.l ti f.M

•-cl ' _ iiariwAi r.lntmd

riMlr.a'..:'ilu:L/

iv. . iuip i

- «<A

».(«>!! -jA '■&
s vsJiI no^A

. r*il /.iiuifertar>M tjiraLifcJ

v/.i.-4hri "£', ,r /rArtojIA

. 3Ji.fi. jix''jfa

. I: ( t-.} Ai Ii ^ b : - f 1 1 ir/i i^wi’ !

. Jilawiftti- -jji/ . <n’\
rp «BuiJjoilm iwjIfclliA

w4'-'£*nrr.: '3

--

«v '

iAt .

<c,

i ■

. 1 b^G<

# _

Ioanncs P/cus.Bapriftx Mantuano CarmeIita:.S.P.D.

Limaci te optime pr no fcnpfi. fjintcrim legi qux ftmpfifbidiuina
o fcilicetatqi fandhfTimaillatuapocmatannqbusearcrumaieftayis
fpledor ec|oqucnrix'ut ccrtatim in illis palma fib» uedicare uerba
atqj fenterix uidcantur. Felix/qui uelis optima / eadem poliis. Feli
ccs nos/quibus non folu legere qux fcnpfifbdcd etiam te amare te uidcrcitc al
loqm datum cfl.Diucs hic mihi matcrta'8C qux non cpiflolam fed luflum uo/
lumen impleat fi euagan me in laudandif tuis poematis ucl imbecillitas fincrct
noftra/ucl pudor tuus.hoc unum dixero dclecftari me adeo ledboe tuorum car
minum/ut fere quottidiccum me ucl toediu ucl fatigatio coepcrit in illa quafi in.
hortum dclittaru folitus fim feccderc . V ndc aio tanta femper oboritur uolup'
tas/ut nihil cupiat magis q iteru fatigan'ut iteru recreet'' . Philoftratum de Apol
Ionii uita fi latis illo es ufus'dcfidcro&: Zachanx philofophi quem te natfum
Romx dixiflt exemplar cura utaliquadohabca.ptcreaqj indice bibliothecae
ueflrx bononiefis/ fi tuo id comodo fieri potcfl. V ale.Si Bcroaldum nolirutn,
faIuia.floretix.i?.Scptcbris.i49o.

Baptifta Mantuanus Carmelita Ioanni Pico Miradulxdno. S.P .D.

Odie mihi in facrario noflro cum Beroaldo ut fxpe folco/ fabulati red
h ditx funtIfxtux:Ktatacuutnufqj nortru uoluptate plciftx'ut uidca
tur nobis refereda tfladies inter faflos:S£ muco ut aiunt numerada Ia.
pillo .Certe Si eloquetix tux Si amoris in te noflri uiS tanta cfh ut nihil magis
optemus q tuis crebro cpiftolis recreari. Sed eu fumus tibi rcfponlun eo maxi/
me m flamur q>fcrmonis paupertate impediti non habemus unde par pari re'
feramus. Si ac poematibus noflristam magnifice fenus ut (cribisiputuflum-
omne tuIifTcmearbitror.T uonamq; abloluti(Timopfc<fliflimoq?in omnidt
fciplinarum genere ludicio non cfl qui unq aufit refragari. Sed ucreor Pice doc
tSiflime ne tibi acciderit quod efuricnu ac fitieti mihi aliqii euemt ' ut ea.f. fine
uifa palato ingenii iucundi(Tima/qux fuerut fitibundoSi anhelanti prunuob'
ic(fta .Si uoluptate in te hanc tanta excitant non fua ipfius rei pcrfccfho qua gut
flafliifcd anxia potius auid itas animi lucubrando iam exhaufti Si delectatione

3d a fi quiete/ac laboru intermiflioncm affcdtanris.hac ratioe fdTis uidctur nu'
a humus cubile moIli(Timu:K nudo ac inopi trita laccrnula grade ornamentu.
Q uicqd id fuerit bn het: & e eu libellis meis fatis pclare atfu: no cni pofTunt
no multuexultare q> acumine letfloris ta arguto no relegat fuennt ad incude/
&q>atati ludiciscefuraexicritno folunodanati/fcd lomedaindonatr honora
ti. Scite tn te uolo Pice miiucudiflimc libellos hos meos futflcSte tepus ablac
tatos.SC an ctnedauone formatos SC xduos.Na du ego Romx graui? admodii

ref.p. mex negociisinfudare eo tpequo tu quoqt ut meminidi-tatis illis armu/
lationu flucflib? laborabas» amia Bononix putantes debttuamtdctz ofTiciu fe
pltarc/mc infciontocolu mcu qd ets ut nauci SC pcripfema quodda reliqueram'
diuulgarut.Et qd ut augufti utar adagto/cuo tarde idclt mature fien dcouidct/
prxcipm chantatc properates ad Imprcflons officina detu lenit . Hoc ut refei '
ui'dolui qdei Veru ne amicos comitare 8C q> uideba remedio tam amplius lo /
eu noede tacui'&Cdidimulaui/datues tu fi unq me uiuete iick formarent /eme
dare SC emaculare multos locostqd SC faciadi talis unq redibit occabo. Philo/
liratu cuupnuslcdtione eius apprime dclcdlatus tradidi Beroaldo plegcndu.
Studebo pro uiribus imo 3C fuprauircsuotoiutctuoRicopotcm reddere. Nec
ero ego prius uori copos.q tibi paiuidc/SC uotis tuis (atisfccidc me intellexero.
Vale: Et Politianum nodrum falutato. Bononix Caledisodobns.M.ccccxc.

Canonici regulares fancfli Auguflini'Monaflcni Molebcch/pofiti in regio/
ne Gcrmanixqux antiqua baxomadicicdcd magis familian uocabulo uella
lia nucupat / Pnon carinclitay Bononix ite Icnbut .

Ircufcrunrur apud nos urnalia opulcula quxda ( Tmpredoria arte in

C luce pducdaqux tanta uoluptaictatacp diligentia leiflitant ab hnsq

bonaw artui (ludio indulget: Vt nemo ferme mediocriter dodlus re/
periatur qui no c oy incitamcnto/ad morti cabigationc uirtuiuo; ampliorcpfcc
tu fuerit prouocatus q uc eoru fc lecftionc aebro luma uoluptatc denega aricci
tum. Hxcinquaopufculafunta diuini ingenii uiro(facn ordinis uro imortali
lumine; dno Baptida Mantuano xdita:qui luo admirabili dudio incopabiliqj
fcnptoa: clcgatia no modo feipfum fcd fi C totum ordine urum uniucrlo muu'
do reddit amabilem .Vtucrcdcuobis Dauid (pphnade putetur ubi inquu in
omne terra exiuitfonuseoru fit in fines orbis tetre uerba eorum / re ucra m fi/
nes orbis terrx egreda funi uabaCfuper mei 8 C fauum dulciora; uatis prxllan/
tidimifacn ordinis carmclitaru Bapnflx Mantuani Q ue(utiex cius (criptis
|iquct)in coueiu Bonomefi quonda manbdccognouimus.&l fortc( qd maxt'
mcoptaucrim)modo quoq? mana. De quo tn dudu apud nos medax ut Ipcra
mus fama diuulgata c eu u delica R omx ucncno interemptu/quod SCanun/
ens plcnfqj adait' :quis a nobis hadlcnus uiucrc SC Iperct S C acciatur: quaprop
ter uenerada prnitatc uedram humilibus pcibus exorata habemus quantu nos
ppnte huc nuciu hoc dubio abfolucr dignemini .Et utrum uctc uita functus fit
an adhuc mortali daincat incorpor inlinuar rcfcnptisno grauemini.Et h ut/
ues uro in couetu refidet hx Irx nfx licet icultx eide pntent at de fc ipc telhmo
mu ferat/quod utina mercamur adipifci.Qux uaode ciusopcnb^ad uosufqj
ptigetut paucis explicamus m primis Parthenices dux: V na glonofe V irgims

Marix: Altera uirginis ac martyris Chaterinx uitas ac laudes clegantiffimo eat
minedcprometcs.Calamitatu liber ncfcio an poeticus pphcticuluc potius dici
dcbcat.ln Robertu Seucrinate panxgynsatcp dceiulde morte lommu.-ln do
minui Falcone epigramata.Diui Lodouici morbioli mta.Cotra Poetas impu
dicos Atq? dccotenedamortc.Itedcpaticntialibn tresprofa confcnpti iutcp
pdiiffaoia i ciuitate Dauctncnfi Imprcfla quae haud pcul diftat a nobis. P luta
autcopofuilTc dicitur qux locoRidiflantiaad noftram noticia nondu pciuenc»
runt . quoru fi non exemplaria:tnulos falte tranfmitti optamus potili imum li
cius familiares cpiflole redadlc funt in unu imprimendas tranfmitti humiliter
exoram^/inhiis agat paternitas ueftra quemadmodum dcuobispic prelumi/
mus atq; uti facru ordinem ueflrum magnifice illuftran 8i ufqi ad ultimas fcp
tcntnonalcs regiones diuulgan famofumqi fieri dcfidcratis.Valctcucncraoi/
lis dnc Si pater colcndiriime una cum diuino poeta dno Baptifta totocp ucftro
celeberrimo conucntudno lefunoftns precibus recomedatus.Rcfcriptumue
ftrum defidcrantiffime expediamus. Annodni Millclimo quadringcntiflimp
pridie Nonas februarias.

Ioanncstlouianus Pontanus.Baptiflx CarmcIitanotPhilofopho nobiltflf
mo.S.P.D.

T initx Romx memor fum amicicixiSi fgenii tui excelles uisitnome
e tispene fingulis id efficit ut dodrinx ucl lumactcuadmiratocmemi
nenm tux. An cius ego obliuifcar fque latinx mufx no mcmoraoile
modo/ucru maxic etadmtrabilcSi nris faciutSi futuris fadlurx fuc leculisiEt
qqfenes tncmonx ibecillitatc laboram9 oesiuirtus tn tuxquxq; i te e eximia
rew cognitio ucl cofirmarc qde atq? augere in nobis ifita illi a natura uim poti
qua& meminimus <8i rcminifcimur.Dc principe ucro tuo illuffrido<bon am ti
bi pmittere uolutatempofTumtueru qdpmittat cui nihil oio e/qddet in penuf
No deero tn uirtutibus fortiflimiac magnanimi ducis.Q^d aut ad uitx reliquu
amnetiutar tuoudcft rcligtofifTimi ac fapietiffimi uin cofiliotatcp eo libetius q>
fortuna ipfa uix habet / qd de coetcro in me fenat :Cu ne id qde in me turis ha
bcat/ut de ipa querariquis ereptis honorib?:magiflratib?;liocns:fuma cu iniu
ria atq; infolctia.Scd utad” illa iure luo quominus aut utar ipfc mcotnunq id cf
fiact. Mitto ad te dcgufhtiunculas ex hifloria tncaquafdirqux aures fonalTe
no oio tuas offendet. Tu paucis ex iis coniicerc potcrif reliqua, tff mihi i manu
b9 de poeticis numeris deq; hifforix lege dialogus.de magnanimitate Iibcr.de
ffcllis uolumen abude magnu ite de fortunarqb? abfoluedis: ucl expurgandis
pon9/doopcra:quo^poff ludex ipfc fututus cs.Bcnc Vale ac rcligionccolcno
qua Si beatus nuc uiuis:Sicxcapoffaddcosmigrans;cuiilisxuofruiturus cs
fempitemo .Neapoli Kal.luniis .i4 99 »

• . ‘f .

«e m

Erlcgi nuper diuina diuini Baptidx Carmelitar pocmatatquac euidcni
p ter offendunt parente rerum naturam in progeneradis poeticis ingeni
is haud ejej dccoxine.Mantuamcp nobis altcru maronem ex palingcr
nefia Pythagorica rcddidiflc. equtdc uatesomnispnicos adorandos puto ma
ximccp Virgilia cui hic nofter proximus loogo quidem interuallo / Sed tame
proximus. in quomgcniucopiofum Si miradcxftrina: multuugx felicitas exu /
berat i fecundus prorfus artifex / utpote qui uerfuum millia plunma condi/'
dent /adeo ut mufx ut Apollo ut Dtonyfius ut dn omnes poetici nullum hoc
fseculo indulgentius fouide uidcantur.Cuius poemata terfa erudita confumai
ta pracfe ferunt quandam facilitate fcliciffima .quacomniacomcndat fantffitas
fcnptorisiSi do^nna rcligiofionSi ccclcfiadicu dogma intcnextu'quibus uelu
ti pigmentis peiofis colorata fplendcfcunt.Merito uaqi uiuensea fruttur glona
quam poff cineres pauciflimi confcquutur/eamq; uiuus fentit quae pofl fata p/
ftan magis folct ucnerationcm.lntercft poffentan fiue-mondraturaidigito p/
tercunnumrnec folum habetur in manibus# edifcif / Vcrumctiam in fcholis
cnarraf.X inde falubemma Tirunculis dirtata Gramatide pratfcnbunt . Gau
deo ipfe mecum & gcfbo.q. talem uirunon folum familiariter nouerim.fcd ct
habuenm confefTotem < Getcrumtu non minima laudedignus es mi Hicrot
nymetqui tua diligentia efleciffnnc unquam mori poflet / Si fi cuti cft immor/
talisma immortalitcrpcrenct.Namot poemata nouicii maronis nofln omnia
in unum quafi corpus compara ■ Si cxarchaypodiltgentinimcdcfcTiptatra-
didiffi'BencdidfoDibliopola:Imprcflori elegantiflimo/ ut formis excuderent*
Sub cuius incude impreflona Si noflra quoqi qualiacuqi pene infinita uolumi
na funt cxcufla.prouinciam profctffo laudabilem fufccpiffi ' ut quae prius fpar
fim intcrcifimqidiuulfa uclutt membra legebantunea nunc conexa Si conftipa
ta inlfar corporis integn habcantur/Dcbcnttibipluiimuhuiufcefacri poema/
tis (fudiofi. Debet non parum ipfe conditor / nec enim fatiseft codcre legenda/
tuficxcufTorbuccinatorordinatoracceflcnt. V ale Si me ama.

tizsd by Gc

t

AEGLOGA PRIMA i

Bapridx Mantuani Carmelitx Theologi adolefcen
ria in Aeglogas diuifa. Ad Pandem cxfareum.
Aegloga primadchonedo A more Si feli
d cius exitu Colloquutores Fau
ftusSi Fortunatus.

Nomen Aegloga: Fauftus.

Fortuatuf Aufte pcor gelida qn pecus omne fub ubra

f Ruminat' ariquos paulu redtemus amors:
Ne fi forte fopor nos occupet / ulla ferarum
Quae mo p fegetes tacite ifidianf adultas/
Sxuiat in pecudes, melior tiigilan na lomtioi
Fauflus Hic locus / haec eadem fub qua requiefdmus arbor
Scit quibus ingemuicuris i quibus ignibus arfi
Ante duos / uelni memini male / quattuor annos.

Sed tibi quando uacat ' quando ed iucunda relatu / '
Hifloriamprima repetens ab drigine pandam.

Hic ego dum fequercr primis armenta fub annis *
Vedc folo Prata fedi ' lacuicp fupinus /

Cum gemitu Si lachrymis mea triftia fatareuoluens.
^-Nulla quies mihi dulcis erat 'nullus labor.xgro
/ Pedore fenfus iners i Si mens torpore fcpulta
1 V t ftomachus languentis erat ' quem nulla ciborum
^^Blandimenta mouent 'quem nulla inuitat orexis,
i Carminis occiderat dudium. iam nulla fonabat
Fiftula difparibus calamis. odiofus 8 i arcus/

Funda odiofa / canes odioii ' odiofa uolucrum
Prada ' nucum calyces cultro enucleare moleflum.
Texere fifcellan» iunco ucl uimine.pifcem
Fallere.fcrutari nidos, certare paleftra /

Sortiri digi tis res iniucunda. uoluptas
. Magna prius : tanti dum mens erat infeia morbi.
Colligere agredes uuas ' Si fraga perofus.

Moerebam ut padu rediens philomena i cibumcp
Ore ferens naris / uacuo fua pignora nido
^Cam fublata uidet. roflro cadi t efca remiffo:

Cor flupct.Si contra nidos fuper arboris altx
Fronde iedet plorans infelices hymenxos.

^Seu ueluti ammiifo partu formofa iuucnca
Q_ux poflej latos altis mugitibus agros

ai

J

AEGLOGA

Compleuit / relidens pallenti fofa fub Cimbra
Gramina non carpit/nec fluminis attrahit undanri

(Sed quid circuitu pano tibi tcedia longoC1
Dum fequor ambages i & uerba K tempora pctdo
Summa hate ' uitalcsi auras inuitus agebam.

Q_uod fi forte uolcns cognofcerc fingula dicas

IFaufiequis in fyrtes aufterte impegerat lftasC
Me mea i uerum etenim tibi fortunate fatebor /

Me mea galla fuo ficcircumucncrat ore /

V t captam pedicis circundat aranea mufeam .
Nanque erat ore rubens / 8£ pleno turgida uultu >

Et quis oculo pene eflet inutilisuno/

Cum tamen illius faciem mirabar & annos >
Dicebam triuiz formam nihil dfc dian.x.

Fortuna . Audit amor fenfus i oculos pncflringit'& aufert
I Libertatem animi / X mira nos fafeinat arte,
i Credo aliquisdarmon fubiens prxeordia/ flammam
.{Concitet / & raptam tollat de catdinc mentem.
INccdeus ut perhibent /amorefhfed amaror 8 C error.
Fauflus 'Adde quod optatis nccfpes erat ulla potiri:

^ Q uanuis illa meo mifcrata faucret amori:
Monftrarctq; fuos oculis ac nunbus ignes.

Nam quocunqj iflet / femper comes afpcra / fempet
Nupta fequebamr foror /Kduriflima mater.

Siccp repugnabant uoris contraria uota.
Nonfecusacmuricatusnllc inuadere pernam
Niritur.hic rimas oculis obferuat acutis.
Fortona^Q ui fatur cft pleno laudat ieiuniaucntrc

EtquemnuIIapremitfitiscft fitientibus afpcr.
Fauflus T empus erat euroa fegetes incidere falce:
Etlatealbcbantflauentibusordea culmis.

AffimCut mos eft)natis comitata duabus
Collctffura parens quae prartent hordea meflbr.
^JgnorabatenimucI diffimulabat amorem:
Diflimulafle puto i quoniam data munera natae
Nouerat.cxiguum lcjjorem geminafqt palumbes.
Fortuna. Pauperies inimica bonis eft moribus. omne

^ Labiturin uiaum.culpx fcelerumq? miniflraefl.
Fauflus Farra legens ibar mea peruefligia uirgo

Nuda pedem / difcinda finum' fpoliata lacertos

PRIMA

ii

A

Vtidecet *fiatem/qux folibus ar det iniquis.
Terta caput frond e intorta quia fole perufta
Fufcafit/fiiuoto facies nonferuit amantum.

Iam tergo uicina meo latcriq? propinqua
Sponte meadelapfa manu frumenta legebat.
Nec cadare Tuas nec uincere fermina curas/
Necdifferrepotcfhtantum leuitatis in illaef).
Fort. Q_uifquis amat leuls eflmcc fermina fola' fcd ipfj
Q_uos faperc X pnefiare aliis mortalibus aiunt /
Q_uos operit latus fulgenti murice clauus.
Q_uosuidieIatosrcgali incedere paffu.

T u quoq; fic affertus eras dementior illa /
Forfitam X leuior.uiigo data farta Icgebatl
<~em At tu farradabas.dic quae dementia maior (

Faa. Perge.opus eft uerbis aliquando arcere foporem.
Continuo afpicicnsargre tulit afpera mater.

Et clamans quo dixit abisfcur deferis agmen (
Galla ueni.nanq; hic alnos prope mitior umbra. .
Hic tremulas inter frondes immurmurat aura.

O inuifa meis uox auribus.ite precabar
• Ite malam uenti celeres cjifpcrgite uoccm.

Si quis paftor oues ad pinguia pafcua ducat /

Et uetetaddurtasprxfens decerpere gramen/
Vel fi iam paftas potum compellat ad amnem i
Et fitibundo ori fallentem deneget undam'
Nonne importunusfnaturx inimicus / X excors?
Illa mihi uox ut faiouis uiolcnrior ira/

Cum tonattSC pluuius terris irafcitur aer.

Non potui X uolui frontem non flertere.uiigo
Demiffi in cilium de fub uelaminis ora
Me afpiciens motis blande fubnfit ocellis.

Id cernens iterum natam uocat improba mater.
Galla operi magis intedens audire recufat.

Vt pede fic animo fcquitur.tum prouidus ipfe
Nanqj dolos infpirat amor fraudefq? miniflrat i
Nunc cantu nunc follicitans clamore metentes
Velamenta dabam fceleriquo credere pollent
Et foror X mater non audiuifiepuellam.

Falce repellebam fentesme crura fequentis
Leuiame teneras aufint offendere plantas

a n

.U

r

AEGLOGA

Fort. Q_trifquis amat feruit.fequitur capriuus amantem.

Fert domi ta cemice iugumifert uerbera tergo
Dulcia/fert (limulos trahit SC bouis indar aratru.
Pau/ Tu quoq; ut hinc uideo non es ignarus amorum.

Fort. - Id commune malum femel infaniuimus omnes.
Fau. Hoc animi tam tridc bonum tam dulce ucnenum.

Q uotridie crudele magis crefccbat in horas»

V t calor in nonam dum lux attollitur horam.
Pallebam attonito fimi!is'Limphaticus/amens
Immcmor.infomnis. nec erat res ardua morbi

Noffc genus » fronsed animi mutabilis index»

' V t pater aductnVmitcm fc prxbuit ultra
Confuctum q, fli ipfc fuos expertus^morum
Sciret onusiblandocp loquens humaniter ore
Dic inquit dic faude/quid hoc quod pedtore uoluis (
Infelix puer hacc facies tedatur amorem.

Dic mihi.nc pudeat curas aperire patenti.

Fort. / Sit licet in natos facies audera parentum/

■C^Aequa tamen femper mens ed SC amica uoluntas.
Pau,' Vt facilem pater affcdlum prx fe tulit mltro

Rem confeflus opem perii .promifit.K ante
Q uam brummale gelu borcalibus arua pruinis
Spargcrct'agnati unanimes cum pane puellam
Defpondcre mihi. nec adhuc fine tedibus illi
Congrediebar/eram medio firibundus in amne
T antrlus » o quotiens rnido cum bobus aratro
Vt uacuis aliquando edet fola hxdibusibam.
Omnia caufabar'diuam'dcntale'iugumq? >

Lora iugurullam » deerant quxcunq; petebam
E foccri lare, fola tamen deerat mihi uirgo.

Non deeram mihi/piTcator / ucnator SC auceps
Fadhxseram/X folers dudia intermida refumpfi.

Q uicquid erat pnedxiquicquid fortuna tulifiet»
Ad foceros ibat, gener officiofus habebar.

Nodte fcmel media fubeuntem limina furtim
Sic etenim padtus fueram cum uirgincifurem
Ede rari inuafere cancs.ego protinus altam
Tranfiliensfepem.uix ora latrantia fugi.

His tandem (ludiis hyemem tranfegimus illam.
Ver rediit. iam fylua uiiet'iam uinea frondet'

SECVNDA

in

Foit,

Fati.

Foit;

Fau.

Foit.

lam fpicara reres/iam cogitat hordea mrflbr.'
Splendidulis iam nocfle uolanr lampyrides alis,
Ecce dies genialis adeftmihi ducitur uxor.

Sed quid opus mulas ( nox expetflata duobus
V enit & in portum uento ratis atfa fecundo eft.
Tumbouematflato gemina conuiuialuce
Subpatula inflrutftis celebrauimus arbore menfis.
Aflfuitxnophi1us'multocp folutus hiaccho
T empcftiuadedit tori fpcdfacula uico.

Et cum multifori tonius / cui tibia buxo.

T andem poft epulas & pocula' multicolorem.
Ventriculum fumpfit. bucca fqt inflare rubentes
Incipiens oculos aperit/cdiifm Icuatis
Multotienfq} altis flatu a pulmonibus hau flo
V trem implet. cubito uocem dat nbia pratfTo. i
Nunc huc nunc illuc digito fahente uocauit
Pinguibus a menfis iuuenes ad compitacanni
Salndico/dulciqi diem certamine daufit .

Et iam tres hyemes abiere.-K pioxirratarflas
Q uartaidics rapidis- fi quacfl bonaprxtmt horis.
Si qua placent abeuntrinimica tenacius hxrent.
Fauflc uiden iuicina pecus uineta fubmnat.

Iam Cne forte graui multa taxemur; eundum cft .
FINIS.

Aegloga Secunda qux dicitur fortunatus de amo
ris infania Colloquutorcs Fauflus 8C fortunatus .

V r tam fetus ades i qd te ia feprima lux efl.
c Derinuitsgregiba ne nocet hxc pafcua uris?

Fauflc padus nros qui prxrcrlabitur agros
CreuerattK tumidis ripas xquauerat undis.

Nos cura gregis ommifla priuata coegit
Publicaqi utilitas ripam munire diurnis
Nodhimifcp operisrfluuiumq; arcere furentem.

Fert padus exundans mala fxpius omina tnofter
T ityrus eft autorqui pafcua dixit & ama.

Forfitan id uerumquando extra tempora/K ultra
Menfuramatm modum fubito concreueritxfhi.
Nunc autem ici pofeit tcmpus.nam liquitur alas
Nix hy berna iugis. implent caua flumina montes

a ii»

,1

.ai

.no’J

w

Fau.-

Fort.

Fau.

Fort.

Fau.

Fort.

AEGLOGA

Se exoncrannfluuiofq; oncrant.fic flumina turfum^
Se exonerat/pclagufqi onerat, homtnu quoq? mos e
Q ux nos cuncp prcmunt/alieno imponere tergo.
Sed iam contratfKi reuocat fuus alueus amnem.
Decrcfcentc pado Cditfhi mirabile) nofter
Fortunate lacus maioribus xftuat undis.
Vrbsnatat.obfcutx fiunt cellaria foflae.

Lyntre cados adeunt. labens ad uina minifter
Ridet .8£ ex imis fertur grauis obba lacunis.
Multalicet nati fuerint melioribus horis
Multa K magna ferunt aliquando incomodaciues.
Commoditas omnis fua fert incommoda fecum .

Et forti appendix eft illxtabilis omni .

Hadcnus cridanus .noftros repetamus amores:
Qjaadoquide nunc alma uenus mouet omnia.cotlu
Luce tepet nitida.tellusuiret.aruauolucres
Canribus exhilarant uemis.nunc omnia fcetant.

Tu tua lufifti.fcd nos aliena fequamur.

Nanq? ribi noti referam paftoris amores/

Vt doceam uencris nihil efle potentius igne.
Pauper & infeflo fub fydere nanis amyntas
Sex uitulos totidemqj pares aetate luucncas
Armenriqj patrem ducens in pafcua taurum
Venerat ad eoituminitidis ubi mintius undis.
Alluit herbofos fugiens perniciter agros.

Arx noua propter aquas pinnaris ardua muris
Eft coitusicampo moles fundata paluftn.

Hic igitur recubans uitrei prope fluminis undam
Vitisubi ampledens longis dumeta lacertis
In uada curuata ripx fupereminet umbra
Pifcibus infidias tendebat arundine 8t hamo .
Meflis erat:rapidi uiolcntia folis adu&os
Profciderat campos.finem philomena canendi
Fecerat. K neqj lux paflim moricnnbus herbis
Pafccre oues poterat/nem nox humore cicadas.
Dumqt incumbit aquisifludiocp intendit inanit
Taurus ut auditum eiVprimum uexatus aboelW
Mox canibus-demum furaci a milite fyluis
Abditus/ex toto confeftim euanuit agro .

Q_uod puer ut nouit/tumulum confcendittK alta

SECVNDA

1111

Voce bouem clamans longo rura omnia uifii
Profpicit.ut fruftra niti fe comperit : arcum
Compit K pharetramifequiturq; per inuia taurum.
Illum per caulas X per flabula omnia quserens
Per colles benace tuosqjcr confita oliuis
Iugera per uirides fias SC uitibus agros.

V enerat ad fublimc lugum/quod fulfuris arcem
SuftinctK longis aperit profpcdhbus illinc
Benacumihinc campos longe lateqi patentes.

Lux ea facra fuitpetroifrondente fub ulmo
Mixta erat ex omni pubes poff prandia uico:
Duccbatq; leues buxo refonante choreas.

^au* ^.^Ruftica gens nulla genus arte domabile / femper
Irrequietum animaFgaudet fudorc.peracfto
Mane facro feftaCquando omnibus ocia luce
Ipfaocii ac famis impatiens epulatur/8£ implet
Ingluuicmiaudito properat tibicine ad ulmum.
Hic furit'hic faltu fertur bouis inflar ad auras.

Q uam raftris uerfare nefas/K uomere terram
Calcibus obduris:& inerti mole fangat'

Ac fent:SC tota baccho facit orgia luce
V ocifcrans/ndensifaliens/flC pocula ficcans.

Stulte quid hate fans iTolariaruftica damnas
Rufbcus ipfeftuis malus es i tibi peflimus ipfi.
Ditfla ioco fuerint.noftrum repetamus amyntam.
Continuitgteffum. baculocp innixus acerno
Intermi fit iter / donec mitefeeret xdus.

Ah puer infoelix/acftus te maior in umbra
Compictmudam uideas ne in fonte dianam
Claude oculos'blandis neu des firenibus aurem.
Sors tua narafo fimilis. narcifus in undis
Dum fedare fitim properatifmtamplius.at tu
Extcnorem xftum fugiens intrin fecus ardes.
Q_uam melius fuerat Cnifi te fic fata tuliflent)

Ad reliquum rediifle pecus'feruafle iuucncas.
Ammifli bouis xquo animo difpendia fenei
Q_ uam dum conahs nil perdcrc pcrdcrc te ipfum.
Sed polt latfluram quis non fapit ( utile non cft
Confilium poft fada/dari quod oportuit ante.
Confli ium poft fatfta imber poft tempora firugura.

Fort.

Fau.

For,

Fau.

aegloga

Fort, Vna puellares inter pulchemmaturmas

V irgo erat alba comas /aliis proceriori annos
Nata quater quinos uel circiter / ore nitenti
Vrbanis certare potens X uincere nymphis.
Aureolis radians guttis ad tempora limbus
Ibat/# ad pedhis daufum uelamcn aheno
Clauiculo.mediam fulgenti fibula ferro
Stringit in anguftum.noua candicat infhta lapfu
Linea rugofoqfcdibufqueallabitur imis.

Hanc puer ut uidit/penit:flammafquc tuendo
Haufit:# in pedtus coccos abforbuit ignes.
Ignes'qui nec aquis perimi potucreinec umbris
Diminui/nequcgraminibus/magicifuefufums.
Oblitufquc gTcges X damna domeftica totus
Vritur'# nodtes in ludhim expendit amaras.
Sxpegraucfcentem uerbis compefcere flammam
Nixus/# infanum iuuenis cohibere furorem
Dicebam, miferande puer quis te deus iflas
Mifit in ambages ifcd non deus/immo fatanum
Pcflimus/exillis quos nodhbus atque diebus
T er tribus in terras fama eft ex xtherc lapfos.

Dic age fi nofti quemquam'rcminifccre'fi quem
VidenVhocpadfo ditefeere i furgere in altunv
Dilatare domum/ maion bus horrea aceruis
Complere his ftudiis.extendere latius agros»
Multiplicare greges/acquirere pafcua bobus.

Inter tot populos quot habet latiflima tellus
Sunt qui noftra ferant menfis epulanda cruentis
Corpora'# humanos abfumantdennbus artus.
Sunt inq quos tanta malis totuexet herinys.

Sed nullum efltara imanc genus 'tam barbara nufq
Gens'quxfocmineosnon cxccrctur amores.

Hinc ueniunt rixxAieniunt X iurgia/K arma t .
Sspc etiam dine multo cum fanguine mortes .

Hinc quorn deletis cuerfk mcenibus urbes.

Ipfe etiam leges rubnfcp uolumina loris
Claufa uetat fcelus hoc/K deteflantur amores .

V t leges audiuit'ad hacc refpond» Amyntas»

Ciuis enim fuerat puer / X uerfatus in urbe.

His monms prudens X circumfpedtus haberi

• V

Fau.

For.

Fau.

Fort.

FaO.

For.

SECVNDA v

NiterisiK fenfu tetricos anteire Catoncs.

Error hic/haecpaffim fapiens dementia regnat .

Ipfe fibi blanditur homoifolerfqt putari
V u!t animal. tamen incautus fibi multa tetendit
Retia.dd in foueam cccidit'quam fecerat.antc
Liber erat. Seruile lugum fibi condidit ipfe.
Pondus id'efl legu Cuidi ipfe uolumina)quas nec
Antiqui potuere patresmee pofTumus ipfi
Nec feruare itas potent ucnrura nepotum.

Afpice q fluita efl hominum prudentia : coelum
Spcrat:S£efIcfibi fedem inter fydera credit.
Forfitan in uolucrem moriens rranfibitidt altum
Spiritus afTumptis tranabit ad ithera pennis
T unc ego quid latras f legum deus autor:K ipfis
Non parere fapit magnam nimis impietatem.
Grandia de magnis hic funt certamina rebus.
Q.uid fuenm rens 'quis panno fus&afpcr
Sim modoitunc animo. tunc uu tunc ore ualcbam
Nec mihi fefe alius poterat componere paflor.
Nunc quoqi fi retfhis uultu gradiarc fupino^

A Iter eris martusrrafo ore uidebere carbo.

Talia rcfpondit ficobiurgatus Amyntas.

Fadfo homini deusinuidit.conccfTa uoluptas
Vifa bonum nimis excel lens. 3C uota rrprcflit
Luibus inuentis. ut equi ligat ora capiftro
Ncquocunqj libet fledlatuefiigia.fcfTor.

Q ui mea fit me cogit amor.fcmcnna fari'

Libcraqj ora facit, qui non communicat ufum
Coniugisrinuiduscfi.liuorcm cxcufat ho nefias
Introdudla ufu longi liuoris iniquo.
Namdumquifqi fibi retinet fuagaudia'necuult
Publica i communis mos ac longiuus honefias
Fadlus.dC hunc morem fecit dementia legem.
Inuida res amor eft.rcs inuidiofa uoluptas.

T unc ego non audens hominem contendere contra
Ampliusiinfanorcdicns ab amante recefii.

Cemis ut hic malus affedhis fic lumina mentis
Claudat/in errores ut fponte feramur apertos f
Cernisutafummoliucntia nubila baldo
Se agglomerent foriturgrandome fotte uagantes

• I

AEGLOGA

Tempcflas deprehendat oues/difcedcre tempus.

FINIS.

Aegloga tertia quxdici^ Amynthas dcifani amoris
exitu ifcelia Collocutores Fauftus 8£ Fortunatus.

L La heflerma ruens baldi deuertice grado
i Fortunate fuit nobis innoxiaidiuis

Gratia noftrarum quibus eft cuflodia frugu
Sed ueluti ex illis ucnicns ait harculus orisi
Vcronenfem agrum pecudes &C ouilia fic ell
DemoIita'cafasK paft oralia teifla
Siceuertit/ut agricolis fpes nulla fuperfits
Agricolis etenim pecus eft fubftannaKarua
His fubiccfta malis, grandi thefaurus in arca
Ciuibus eft.quem nulla queat contundere grandoi
Nulla pruina'gelunullum/nullx aeris irae.

Neleio quis uentos tempellatcfq: gubernat.

Id fcio/fcd necp Ii Icio/fed tamen aufim
Diccre.quidfuitane ideo multabor in ipfa?

Numina fi ut perhibent 'orbem moderantur ab alto'
Extimo nil duros hominum curare labores.

Afpice quo tenuem ui<ftum fudore paramus:

Q uot mala pro grege/pro natis/pro coniuge pallor
Fert mifer. infeltis x fi at e caloribus ardet.

Frigoribus riget hybernis. dormimus ad imbrem
Cotibus in duris^iel humi:contagia mille
Mille premunt morbi pecudes tdifcrimina mille
Sollicitant.latro infidias intentat ouili'

Atqi lupus. milefqj lupo furacior omni.

Vt manus afiiduodctritaincalluit ufu/

Squalluit os/barba obriguit/cutis arruit a: flui
Vna repentino rapit omnia turbine grando.

Hoc fuperi faciunt/quibus inclinamur ad aras:

Et quibus offerimus faculas'& caxcauota.

Nefcio quae pictas 8i quae clementia tantis
Cladibus inuoluat pallores omnium egenos.
Fortunate'fcelus nobis haec omnia nollrum
Ingerit. aetherci lententia ludicis atquaefl.

Quod fcelusian fuimus chnlli uitee infidiatiC'
Iuigia/furta/irae'uenus'flC mendacia t rixae.

Fortuna.

Faunus

Fortuna.

Fauflus

Fonuna.

TERTIA

vi

Qjlid metuere bonifneccnim fcefus obruit omnes»
Et tamen una omnes pariter peflundat erinnys.
Heu nefds male de fuperis femire nefandum?

His igitur qux fcire nefas/ nefeire neccfTe efl >
PofthabitiVcuras iterum repetamus amyntaes
Q_uas fumus experri/quas ignorare negatum efl.
Res uulgaris amor/dudium commune luuentx. .
Mceror BC affcihis alii dccardinc mentem
Sxpe lcuant.animo fermo uenit xger ab segro.
Intellcila licet pro re pro tempore fari.

Sic habitus cofrnas fapicns/incognita nunq.

Fauftc fapis/notos igitur repetamus amores.

Rcftat amyntxos podrema in fata furores
Ducere :&in mifciolachry mas impendere cafu.
Prxtcnens illae paruo poft tempore rurfum
Infanirc hominem uideofli mi fcratuS amantem
O itetum dixi mens incon fulta/ucneno
Ebria fatali.populo iam fabula faitus
Non refipifcis adhuc. & adhuc in amore (epuftus
Te ruis atqj tuos / pecus atqi mapalia tecum/

V t quondam monens rapuit fecum omnia fanfon.
Cum fenio curuatus eris fi forte fcnetdam
Fata tibi dederint/quis fudcntabit inertem >
Somnolentum > inopem / cum tam defecerit omne
Robur > H ingeniunvfcn fufqi reccdcrit omnis?
Hxctibi cunila feretmifi mors prxuencrit'xtas.
Edo domi'uigiIa/obfcrua. fuper omnia femper
Profpicequo tendas; fliquo urnidedolcndum efl'
Irccaue.difccrneuias.homincmq; memento
Non ad deliciasmon ad muliebria natum
Blandimcntadcui tam perniciofa iuucntx:

Ipfe ego cui pccudcs/cui lac/cui cafcus-xgre
V itam ago. tanta agros omnes inuafit ege das
T ot duri rerum eucntus/incommoda palfim
T antatot aduerfis totus conuoluitur orbis. '

Acciperem non auditam non tempore failam
Praeterito/ fed quam lux haec mihi protulit ipfi,

Vt mos'autumno pecudes crefcen te totondi.

Mane foro expofui lanx uenalia pondo
Sexagintahodie.grandexs conflare putabam.

AEGLOGA

Vix tatam gregis eduxi /tax pabula pofTum
Mcrcarihybernisniuibus.quo extera paifto
Sit tatfhtra domus / nondum mihiconftat amynta.

?uifquis amat ' dominx munufcula mittat oportet,
u ucro cui tax tetftum fortuna reliquit/

Sub quo luce habitat fub quo pemotfat cgeftas/

Q uid poteris cupidx gratum donate puellxf
Mittere mala decem fatis cfTe folcbat amanti.
Purpurei flores / & raptus ab arbore nidus/

Gramen odorifetum * memini quo tempore magnx
Credebantur opes.ucntum eft a gramine ad aurum
Regia res amor eft hac tempeftatc.rcceflit
Mos uctus *8C quxdam mala lex inoletat amandi.
Talia fuadenritoruo mihi retulit ore.

Si cupis optatam mihi fortunate falutem >
Daquodamo.noftro hxcunaeft medicinadolori.
Cxtera qux memoras mihi funt tormenta: reuelli
Ex animo furor ifte nequit, mea petftora imago
Virginis obfedit. mecum eft / mecum itqi • reditep.
Excubat / 8C dormit mecum / caput / o(Ta'med ullas*
Corcomplexapoteftcum fola excacdere tata.
Acueluri quotiens aliena ex arbore fe/fto
Surculus inferitur trunco / natura duorum
Iungitur/K mixto coalefcit corpore u irga.

Sic dominx diletfta mihi feimmerfit imago.

Et feat duo corda unum, duo traxit inunum
Petftoraifenfus ineft nobis & fpintusidem.

O me felicem / ft cum mea fata uocabunt t
In gremio / dulciqt finu / niueifcp lacertis
Saltem anima caput hoc languens abeunte iacereC
Illa fua nobis morientia lumina dextra
Clauderet / & trifti fleret mea funera uoce ,

Siuc ad felices uadam poft funera campos*

Seu ferar ardentem rapidi pblegetontis ad undam f
Nec fine te felix ero / nec tecum mifer umq.

O dryades / florumcp dex nymphxqj decentes
O nemorum fyluane pater /feruate precamur
Collibus in ueftris gelidifcp inuallibus omne
Syluarum runfcp dccus.drcundatc faltus
Sepibus / 3C prohibete pecus' nc floribus obfit.

• DSgitized b;

TERTIA

v»

Ifla precor dominae feruate in funera noflrar.

T une omnis fpargatur humus/redolcn tia ferta
Texite/qux circa tumulum fupraqi iacentcm
Componamur heram .tufles ad bufla puellae
Picrides aderunriX lamentabile carmen
Orc canent madido.lignataq; uerba relinquent
Irta fcpultura: relegenda nepotibus olim.

Hic legitur uirgoicui ni! quin diua uocari
Dcbueritidccratmifidura fuiflet amanti.

O uirgo fi tc tantus confumcrct ardor»

Per cencum fcyllas ad te / per mille charibdcs
T ranarem laturus opem, tu ficuior hydra
Mc fugis, at culpae nihil efl in uirgine.nam me
Ncfcit adhuc fi' fciret enim fuccurrerct ultro.

Nec puto fub miti tam ferrea pedora uulru.

Signa tamen uultus fallacia. fubcutc molli
Mens feraifub blanda funt corda immania fronte.
Alloquar. X faciam noftros intelligat ignes.

Si tamen illa meos uultus auctent : ibunt
In lachrymas oculi triflc in fufpiria pedus.

Odent illa licet fcmpcrifugiatqi fequentem»

Ifta tamen quocuncp fcrar/mc cura fequetur.

Ite procul mcdicx/non ium fanabilis arics.
Itcprocul magico qui (quod ncccrederedignueft)
Carmine pallentes animas rcuocaris ab orio.

Ite procul uanis precibus qui flederediuos
Creditis. aduerfum cft / X inexorabile coelum.

Me rapit impatiens furor / X iuuat ire per altos
Soliuagum montes/per luflra ignota ferarum.

T alia ladantem uerbis conabar amicis
Fledcrc.fcd uulnus nilnl infanabilr curat.

Illum per campos nox intcmpcfta filentes
Illum exorta dicsintcrdumctauidcbat
In fomnem femper raro fyluefina poma

Carpentem; X poni contentum fimplicis undx.
Pofi longos gemitus cxhauflacp lumina fletu
Afliduo/pofl lamenta Xconuulfa frequenti
Pcdora fingultu monens finiuit amores.
Exanimum corpus tumuli fine honore rclidum
Nodurnx abfumpfere fcrxiuolucrcfi^ diurnae,

AEGLOGA

Heu funefta lues > fatalis machina paflim
Corda ucnenaus penetrans humana fagittis/
Equiparans hominem pecudi, qux pocula circe
Q_ux peiora uncj potuit dare philtra calipfo (
Q_ux flixiqs phlcgeto grauior !qux maior erinys
O ftulti quicuntp deum dixiflis amorem.

Num natura nocens deus efl iribicunqj locorum
Sit deus/e A homini clemens innoxius xquus.
Heu miferandepuer tenera fublatc iuuenrai
Q ux tibi nafcenti luxerunt fydera fqux tam
Noxia pars ccclt efl i uttenil tale merentem
Leferit (BC primis infortunarit ab annis (

Nec tamen omnino coelum tibi defuit. omne
Carmen.Si argutis quicquid modulamur aucnis
Dcxfhis cras.nifi te mors immatura tulliflet
Dignus eras ederis/dignus pamafidc lauro.

Nec melius cecinit pugnas ac tnflia bella
Hordea & agrorum cultus Si pafcua nofler
Tityrus a magno tantum dilclhis Alexi,

Nanq3 tui prarcox animi folertia nobis
Cognita iampndem magnam producere frugem
Coeperat i Si fpccimen tuleras uirturis Si artis
Non uulgaretux.poterasiam gloria dici
RurisiSi artatis decus indelebile noftrx.

T e padus 8i noder lugubri mintius ore
Cum nymphis fleuere fuisiut thracius hebrus
Orphea, te trirtesouium fleuere magiflri/
Vtdaphnim luxiffe ferunt: te pafcua 8i agri
Vndiqi .8i audita efl toris querimonia campis.
Spargite paflores tumulum redolentibus herbis»
Atqj facerdotum cantus ac tliura quotannis
Ducite.8i arternam requiem cantate poctx.

Tu tamen arua tenes patrix meliorisiSialtum
Incolis clyfium. nos hic te flemus amynta.
Flendum hodie nobis fuerat.nam mflia nexfle
Nefcio qux moefliscemcbam infomnia formis.
Sed lam ucfpcr adcfl'8i (ol fe in nube recondens
Dum cadit agricolis uicinos nunciat imbres.
Cogere Si ad caulas pecudes conucrterc tempus.

QVAR.TA

VMI

Aegtoga quatta qux dicitur Alphus de natura mu
Iierum Colloquutorcs Alphus Si lanus.

Alphus . Anne capcrCutdeo) macer e tuus/ee folebat

i Acer i3£ elatis in corium cornibus ire.

NucdeiedFhumi flaccis piger auribahcr'

OlfacinK fummis attingitgramina labris. (ba

lanus. LangucttSC ex lfto langorc facetia furgit/

Q_u* quotiens memini/nfum cietixdita nondu efl.

Aedita cum fueritnotus mirabitur orbis.

'Alphus. Jancfoles narrare fales lepidlfltmc/Se ore

Suauiloquotdic ctgo tuus cur langueat hircus,
lanus. Rrs non fida Cdcus teftis) fed fatffa recenter.

At dulce id facinus non efl narrabile gratis.

Q^uid precii fperare licet !qux dona reporto i
Alphus. lanncubicongcflic nidos philomcna/docebo.
lanus. Q ui leuiter fpondet promifToeluditinani.

Alphus. Q ui non credit inops fideiifcd pignore tuium
T c faciam .duo tela mea deprome pharetra,
lanus. Incipiam. Nymphe parnafides oramoucte.

Et memorate mei dira infortunia capri.

Ac philomcneos alpho concedite nidos.

Condudus mercedc pucrprccfcdus outli
AfTiduepafcebat oucscaprum/atcp capellas.

• Seruitium nobis pueri fuit utilc>donec

Virgine con fpeda qu.e tum huc ucniebat aquatu
T abuit.cx illo uecors iam tempore fadus

Frigidius curaregregcm contemnere caulas v‘,',vv , v.> Vr

Cocpit.SC cxhauflo fubuertere eunda cerebro.

Cum lopuus crati poterat uigilefle/uideri.

Nugabaturenimiquando uigilabatiincrti
Corporis officio/uoluebat fomnia mente.

Hunc ergo in faltu ludens per cornua caprum
V imimbus ualidis inter dumeta Iigarati
Q uarta dies hodieitentans an uincula poflit
Vincere ceruice ac pnedurx robore frontis.

Q_ux(7tum interea nidos nemus omne peterrat
Corda fubit uirgo. dileda recogitat orai
Oraifinus/K qua: fari pudoriomnia uoluitj
Lux fugit interca.capri redit immcmor.alta

b ii

AEGLOGA

Nofteirecordatus furgit/pauidufqt per umbras
Dum gradltur/ruit in foucamqux fronde faligna
Captandis obdudta fens & flraminc ficco
Infbr erat putei fundo irremeabilis alto.

Efl caper in uinclis/pucreft in carceTc. paflor
Nullus oues curat. lam terna luxerat hora.
Miror/oues referoiac numeroicapruqt requirens
Obflupeo.pucrum clamo / magalia luflro.

Vera loquar magias ne forte liquoribus untfhis
Extimui afcenfo migrafTct in aera capro.

Nanque flriges tali fama efl ope/node uagantes
Ad quardam longinqua procul conuiuia ferri.
Attonitus tandem pecudes ad pafcua duco.

Duq? pedum meditans fubco nemusiccce p umbras
Ecce procul caper in dumis flrepit. atqt rcludans
Comibus aduerfis contra fua uincula pugnat.
Tenuit incautum fubito feralis imago i
Et mi tale ratum. firmato pecftore tandem.

Nofco animal/fubicnfq: rubos feco uincula runca.
Sero domum rediens uideo per pafcua longe
Turbam cxultantcm rifu iuucnilitcr alto.

Vt prope conflitimus /mccp agnouere/falutant.

Et tuus ecce aiunt puer hic o ianne luporum
Erutus e foueis i dum nodle perambulat agros
Incidit in cafTcs.K ficinucnrusuterq;

Et caper & partorteaper hacc incommoda pafTus
Languet adhuc.puer imprudens infanior hirco efl.
rnuG&e? > 1 Virgo fuperbiuitmox ut feaudiuit amari:

i Et puen fitnulans curam ignorarcipudorem
j Fingittutad formam faciat pudoriora finumcp
1 Ornat / & in tenam uerfis incxdit ocellis
S Callida. uulpina rem fimplicitate gubernat.

> Haxftudia/hi cafles.hacc funt multenbusarma.

' Ille fua fperans galarhara aliquando potiri
Contempta merccde fuos fciflatur amores.
Proptcrea plauflro fhua bobufq; relidtis
Ad pafloris opus redeo: fubieda furori
Ifla iuuen tutis leuitas tura omnia uexat.

Alphus. Q uod nequit ingenium cafus fadt . o (lupor o fots
Ingenio fa t o res rifu celebranda bimcflri.

Q.VARTA 'ix

Ianne fides feruanda : tibi philomena laborat.

Sed quod tam uafro memoras de uirginis aflu
Rettulit in mentem/qux pfallere fxpe folcbat
Carmina fcemineis olim de fraudibus umber.

Ianus. Dicumbridicfiquid habes.meditareparumper

Et uerba 8C numeros, umbri efl memorabile cartne.
Alphus. Eftutais/fed nongrans/mcmorabilccarmcn.

Q_uas referes grates (Si quid mercedis habebo (
Ianus. Accipe* promiffisabfoluo/SC fpicula reddo.

Alphus . Dum uado ad uentrem pofl hacc carcda Icuandum.

Ianne meum tu coge pccus/nc uitibus obfit.

Ianus. O aries / aries/qui tortis cornibus arrufti

Dxmona prxfentas/femper uincta fubintras.

Non fapies donec fofla tibi lumina fronte
Erueto.non funt porreda in iugera centum
Pafcua fat. nifi pampineos populeris 6C agros.
Alphus. Ianne recordatus redeo / fcd plurima forfan

Nondum nota tibi rcfcram.cognouerat umber
Omnia/quae fas eft homini pcrdifcereiccelos
Sydcra tcllurcm/ucntos/marc/flumina/fontes/

V iderat Si rhodopen/at qt alta ceraunia/SC ofiam
Gallica regna/ ararim /rhodanum/tyberiq; paduqt
Attica Romanis referebat carmina uerbis
Ore utroqt potens/K lingua primus utraqj.

Hunc unum nobis inuidit graccia SC ipfi
Archadcs/SC thracum faltus/SC thefala tempe.

Si quid erit quod forte uelis tibi notius cfle i
Candidus illius femper documenta frquutus
Non procul hinc.hxc ille tenet. nos ille docebit.

Sed iam feptiforem flatu experiamur auenam.

Ante tamen nymphx precor ut libetndesadfint,
Prxfertim qux plus meminifle polymnia fertur,
f^^iFocrnincurn feruilc genus crudele fupcrbumi

Lcgc/modo/rarionc/caret. confinia redh' , i

Negligit/extremis gaudet/facit omnia uoto \

Praxipiri.uel lenta lacct/uel concita currit. /
Fcemina. femper hycmsatcp intradfabile frigus
Aut canis ardentes contriflat fidere terras.

Temperiem nuncj/nunq mediocria curat.

V ei te ardenter amatiucl te ca pi taliter odit.

b iri

r

> AEGLOGA

S i grautseftimceret toruo nimis h emica uultu.

Si ftudeat comis fieri grauitate remifla/

^ Fitlcuis.etumpit blando lafciuarifu:

/>. Et lepor in molli radiat meretricius ore.

Jt mittit*** p]et(ndrt,fanit/infamtiformidat/8£ audet.

Vulmon uult/fecumq; fibi contraria pugnat.
Mobilis.inconftans.uaga.garrula.uana. bilinguis.
Imperiofa.minax.indignabunda.crucnta.
Improba.auara.rapax.qrulaiuida.credula. mendax.
Impatiens.onerofa.bibax temeraria.mordax.
Ambitiofa.leuis.maga.Iena.fupcrftitiofa.

Defidiofa uorifc. ganea: ftudiofa. palatum.
Dotfta.falax.petulans.K dedita mollicici.

Dedita blanditiis curanda: dedita formx .

Irx odiiqj tenax. in idonea tempora difert.

I Vldfcendi animos.infida.ingrata.maligna.

Impetuofa.audax.fera.Iitigiofa.rebellis.
Exprobat.excufat tragica fua crimina uoce.
Murmurat. accendit rixas/ml foedera pendit/

Ridet amictciasxurat fua commoda tantum.
Ludit/adulaturidefert.falc motdet amaro .

' Seminatin uulgus nugas, auditaq? lingua
AugciXex humili tumulo producet olympum.
xEHftimulatifimulatdodbflima fingere caulas.

/ Ordiriqj dolos s fraudicp accommodat ora /
dgp Ora omnes facili cafus imitantia motu.

Non potcsinfidiaseuadcrc.non potesaftum
Vincere, tanta: artes folcma tanta nocendi.

Et cjq uideas oculis prxfentibus. audet
^Excufatc nefas.potis eft eludere fcnlus
Sedulitate animi. nihil eft quod credere poflTs,

Et nihil eft quod non.fi uult.te credere cogat.

Viis facient exempla fidem .qua: crimina non (unt
TFceminea tentata manu fdedit hoftibus arcem
■ Decepta ornatu brachii tarpeia fimftri.

\ Sxuir in natos manibus medea cruentis.

ITindans cgatas onerauit nauibus undas.

Scylla hoftem fequitur patn furata capillum.
Fratrem Biblis amat.fubicit fe myrra parenti. .
Concubitus nati longxua femiramis arda .

y

QVARTA x

Caufa necis uati coniunx fuit amphiarao.

Occidere uiros nodhimis bellides armis.

Orphea membratim cicones fecuere poetam.
Cognita luxuriz petulantia pafiphaxx
Phxdra pud iciciam contra crudeliter aufa eft .

^ Decepit iudea uitum rebcca / fuamcp
Progeniem uellans hircino guttura tergo.

Porrigit alcidx coniunx fatale uenenum .

Decipi t hippodame patremilauinia troes
Implicat andpiti bello. bnTeisachillem
Depulit e caftris.demens chry feide fadtus
Fulminat atndes i St fcnrit apollinis iras.

Eua genus noftrum/felicibus expulit aruis.

Credite paftores /per ruftica numina iuroi
Pafcua fi gregibus ucftris innoxia uultisi
Si uobis ouium cura eftifi dcnicp uobis
Grata quicsipax/uita leues prohibete puellas.
Pellanturqj procul uefiris ab ouilibus omnesi
T heftylisiSC phyllis / galatheamcxra liquoris.
Dicite qux tnficm mulier dcfcendit ad orcum
Et rediit ( potuit fi non male fana fuifiet
Euridicereuchi per quas defcenderat umbras.
Rapta fequi renuit fcfiam proferpina matrem.

At pius enxas rediit. remcauit St orpheus.
Maximus alcides K thefeus / K duo fraires
Vnus cquisialius pugnis bonus/atqj palcftra.

Et nofterdeus unde ialus St uuarelurgit.

Hxc funt paftoresihxc funt my ficna uobis
Aduertcnda.animi fugiunt obfcoena uinlcst
^.Frrmineas loca dclcflant infamia mentes.-

tin fcopulos ucnto contortus St unda
it incautis monftrare pericula nautis,
r longo fadtus prudentior ufu
s meminit cafus/apentqj futuri
seuentus/uitxqj pericula monftrat.
it aquilam fulicxifiretia cerui/

Si agna lupumifi dama canem .mulicbna cur non
Blandimenta fugis tantum tibi noxia paftotf
Eft in cis pietas crocodilnaftutiahycnx.

Cum flet St appellat te blandiusiinfidiatur.

AEGLOGA

Foemineos patior fugito Cfunt retia) uultus .

Non animis/non uirtuti/non uiribus ullis
Fiditomon clypeo/cuius munimine perfeus
Vidit faxificx colubros impune medufae .
Monflraperemcruntmulri / domuere gigantes»
Euertcre urbes / legem impofuere marinis
Fludtibusiimpctui' fluuiorum/K montibus afpris
Sacra coronarunt multos certamina, fed qui
Cundta fubegerunt/funt a muliere fubadh.

Rex qui pallor erat funda/ fpolioq; leonis
Indytus/K natus/qui templa tionia fecit
Primus/K excellens inuidto robore fanfon /
Foemineum fubiere iugumiminus officit ignis/
Saxa min9/rophia minus/min? hafla/minus mors.

/Nec formae contenta fuae fplcndore decorem
Auget mille modis mulier/frontem ligat auros
Purpurat arte genas/K collocat arte capillos.

Arte regit grellus/Klumina temperat arte.

Currit ut in latebras ludens pcrducawmantem.
<r(Vult darc/fed cupiens fimplex & honella uideri/
Denegat/K pugnat/fed uult fuper omnia uinci
Foeminacaedaco Cres mira-) fimillima uento eft/
Q_ui trahit expellens mendaci nubila flatu.
Q_uifquis es/expertus moneo/tenta re recufa
Dum licet/hic fragilis quot habet faflidia fexus. •
Immundum natura animal, fed quaeritur arte
^Mundicies.id luce opus efl.ea fomnianodle.

Deglabrat/lauat/K pingit/flriat/ungit/& ornat'.

JT ota dolus/tota ars/tota hiflrio / tota uenenum.
Confilio fpeculi gerit omnia.Iabra mouere
DiTdt &: infpedto uultum componere uitro.

Difcit blandiriidifdt riderc/iocari.

«dncedcns humeros difdt uibrare / natefep. =

/Q_uid fibi uult nudum pedtus f quid aperta fupemc
^/Rimula/quae bifidam deducit in ubera uallemC
Nempe nihil/nifi quo uirus penetrabile fenfum
Plus premat/K flygia: rapiant praecordia flammse .
Hiiuucnum fcopuli/fyrtcs/fcyllx/atqi chanbdes.
H* immundae phinei uolucresrqu* uentre foluto .
Proluuie foeda thalamos/coenacula/menfas/

Q.VINTA xi

Copua/tcplaiuias/agros/mare/flumina/montes/
lnccflare lolent.hx luntphorcinidesore
Monllnfico / extremis libyx qua: in finibus olim
Afpeifhi mutare homines in faxa folcbant.

Carmina dotfhloqui cur fim recitauimus umbri.
Q_ux fi uifa tibi nimium prolixa memento
Ipfius id rei uicmm non carminis effe:

Non longu eft carmen mulierum amentia longa eft,
lamis. O memorande fenex/quo fe uetus umbna tantum

Iadtat & ipfe tua: tyberis conterminus urbi.

Martia non ab re tantum te roma uocabat.

Ipfa tuas artes/St non triuial ia norat
Carmina, teuita fumfham fleuere larinx
Naiades Kgraix.tua moli iter offa quiefeant
Semper/SC in fummo mens aurea uiuat olympo !

FINIS. '

Aegloga quinta qux dicitur Candidus de confue'
tudinediuitum erga poetas colloquutorcs Syluanus
8£ Candidus.

Syluan? Andide nobifeu pecudes aliquado folebas

c Pafccr iti his gelidis calamos lR af (ub ubris

Et mifcerc fales fimul/K certare palcftra.
Nunc autem quafi pallores & rura perofus
Pafcua fopito fugis/K trahis ocia cantu .

Candid? Vos quibus eft res ampla domnquibus ubera uaccx
Plena ferut/quibus alba greges multfbalia complent
Cymbia la/fte niucn t<Si pinguia prandia fumant i
Carmina laudatis, fi quid concinius exit i
Plauditis / ac Ixtt’ placidas extenditis aures.

Pro numeris uanas laudes / & inania uerba
Redditis, interea pafior fitit/efurit/algct.

Syluan? Nonne potes curare greges.K dicere uerfus
Cum uacat (ii pofitis uitam traducere curis (
Candid? Omne opera gregibus pallorem impendere oportet/
Ire redire i lupos arcerci mapalia fepe
Cingere : mercari palcas/K pabula/uidlum
Q uxrcrcinil fupcrcll octiilaud abile carmen
Omnem operam totumqt caput fyluane requirit .
Grande utrunqj opus cft/S£ noftns uinbus impar

AEGLOGA.

Cum cecini fitio : fitiemt pocula nemo
Pomgu.irrident aliimbi penula dicunt
Candide trita.gcnu nudum.riget hiTpida barba,
lam fylurc implumes/Sd hycms in montibus albet.
Irafcordoleo/indignor.fert omnia uicfhis/
Lanicium/fcetufcp mares. non uendimus agnas.
Sed quia lac pafcunt/prcmiturmhtl.ubcia liceant.
Pernitet ingenii fi quid mihi, perni tet artis:
Pernitet Si uitxipoftcj mihi nulla fecundant
Ex tot fydcnbus quot funt in notflc (crena.
Hadlenus ut nofh i gratis cantauimusiattas
Indiga paucorum merces fuitialtcra longe
Conditio fenii/quod nunc fubit.ommum egenos
Reddit : Si exrinefhs lucn (pem uinbus aufert.
Mox erit utendum partis. modo quaerere tempus.
En formica brcuis/fcd prouida bcflia condit
In brummam noua farra cauis x flate latebris,
Ncuerenafcanrur/frugcs fccatore fepultas.

Sylu, Scire genethliacos fatalia fydera dicunt.

Hifub mercurio uates iSC fub iouc reges
Magnatefep Iocantuflisdat iupitcr aurum.

Atej? magiftratus.dat rnaiat filius illis
Ingcniumilinguam/citharas/K carminis artem
Mare tua (ors. quid quxris opes fdeus oia in omnes
Diuidit/ut melius nobis uidet e ffc futurum.

Sorte tua contentus abi. fine cartcra nobis.

Cad. Sunt tibi diuitiar mihi carmina, quid petis ergo
Carmen muadis partes Syluane alicnasf

Sylu. Non tibi furripio carmen i nec apoll inis arma:

Sed darcdulcifonis aures concentibus opto.

Cad. Si gaudere mas igitur concentibus optas/

Nos gaudere tuis opibus Syluane decorum cft.
Sylu. Ille meis opibus gaudet qui diligit, odit

Inuidus : atej? animo bona fert aliena moleflo.

C and , Sic quexj? tu noftris abfens gaudere camocnis

Satpotes.h.Tcartis fatfintnbi gaudia noflra:.
Carmina funt auris conuiuia/cafcus oris .

Sicupis auditu/fac nos gaudere palato.

Hoc amor/hoc pictas hoc uult deustomnia non dat
Omnibus / ut nemo fibi fit fatis, ind igeatqj

Q.VINTA

Alter ope alterius . qua: res coniungit in unum

Omnegenus.gailos/maurosritalos/&iberos.

Sidera lungamus.fan to mihi lupiter ad fu :

Et tibi mercuri us norter dabit omnia faxo.
Pillcolum/uirgam/citharas. nodum hcrculis/alas.
Sylua. V ana fuperuacuis inculcas plurima uerbis.

Candi. V ana inquis/qu* damna tuis inferre uidcntur
Diuitiis.fi uis nortras audire camccnasi
Erue fopitam de rollicitudine mentem.

V ult hilares animos. tranquillaqj pedtora carmen.
T orpeo i ut efuriem patiens X frigora miluus.

Iam dudum fquarrofacutis/fitus occupat ora.

Nec pecus in rtabulismec in agro farra/ncc auram
In loculis/K uis pofitis me uiucrc curis (

Non facit ad noftros talis medicina dolores.

F ac alacrem: tcgeipafce'graui fuccurre fcnerrtx.
Inucnies promptum ucrfu/K cantare paratum.
PIcnadomus curas abigit, cellaria plena.

Plena penus, plcnicp cadi.plcnxqslagcnx.
Hordea plena greges lactttgrauis xre ctumena.

T unc luuat hybernos nodhi uigilarc decembres
Ante focum:8i cineri ludos inarare bacillo.

T orrere X tepidis tortas operire fauillis
Cartaneasqjlenoq? fitim rertringere uitro.

Fabellafqj inter nentes ridere puellas. <

Tityrus utfamaert fubmaccnate ueturto
Ruraiboucs X agros iX martta bella canebat
AltiussK magno pulfabat fidera cantu.

Eloquium fortuna dabat. nos debile uulgus
Pannofos macie afferrtos / farragine paflos
Aoni* fugiunt mufxicontcmntt apollo.

Sylua. Si fperata mihi dederit fortuna quod opto/

Candide prxfcntite follicitudine foluam.

Candi O utinam fy luanc foret tibi tanta uoluntas/

Q uantaerthac etiam tibi tempertare facultas,
Nonegodiuitiascofminon fenea pofco
Palliainon tyriaschlamidcsmon prandia regum.
Non patinam efopifamco dypeumuc minerux.

, Nil opus ert regis laribusicui ferrea nomen

T radidmaut fi mens non falliturrxnca barba.

Sylu.

Cad.

Sylu.

Cad.

Sylu.

Cad.

Sylu.

Cand.

' AEGLOGA

Ha:c me lam pridem memini didicifle fub umbro,
Poflulo ueftitum i peto uicfhim fub lare paruo
Cenior iftud opis tori non defore uitse.

Sint mihi pytagorx men (* codriq; fupellex.

Sa:pe alios qui fpem dederint inuenimus ore
Magnificos i fed re modicos, tibi fidimus uni,

T u mihi fi fueris mendax i praeciditur omnis
Spestut folihcio fiam philomenareuerfo
Mutus/K elmguis.fufpendere portibus arma
T empus ent/cTaufoq? abigi fpcdlacula areo.

Cand ide uid ifti Romam / fantrtiqj fenatus
Pontifices i ubi tot uates/ubi copia rerum
T antarum ffaalceft illis ditcfccre campis.
Deapcris me ucllc putans ditefeere. uefei
Et lupus omne animal crudi s exiftimat efeis.

T uq; putas alios quo tu pede claudere partum.
Non ego ditari cupioifcd uiucre paruo.

Fac habeam tenuem fine folliatudinc uidum.

Hoc contentus eam.Romana palatia uidi.

Sed quid Roma putas mihiprodent (o fyluanc
Occidit augurtus nunq rediturus aborco.

Siquid Roma dabit mugas dabit /accipit aurum
V erba dat. heu Roma: nunc fola pecunia regnat.
Exilium uirttts patitur ffpcrare iubemur
Vndiqj.Kin toto uates fpe pafeimur orbe.

Dic pugnas/dic gerta uirum/dic proelia regum.

V ertere a J hos/q fccptra tenent / q regqa gubernant.
Inueniestjui te de fordibus eruat irtis.

Inueniam qui me derideat : & fubfannet.
Tcmpcrtate ifta rcuercntia tanta poefii
Q uanta lupanari, quid me fyluanc lacertis!1
Non decet obfcoenis uatem prorumpere uerbis.
Non portum non ucra loquitfi ucra taceri
Forte uelis i lcuibus mc parce laccrtcrc dicfhs.

Vtile con fi liu m pracftare/lacertere non ert .

Con filii locuples ego fum pauperrimus auri.

Q ui pugnas/qui gerta uirum/qui proelia regum
Dicet inops uates/cui nec quo firtula portu
Aptius incidi.ficriq; foraminaiculter (

Afpiceut excurtis luxata manubria dauisi

QVINTA ::A ictii

Vtdentataacies/ueteriqr fimillima ferrx.

Hoc leue.fed men fx graue St intolerabiledamnu.
Vnlcconfilium firmat; fcd inutile mentem
FrangttiflC extenuat uiresanimumqi retundit.
Magnates dare parua pudet/dare magna rccufant.
Adde quod St nothi curant ita carmina reges i
V t frondes aquilo /mare libs / uincta pruinx,

Ipfi ad delinas reges St ad oda ucrfi

Quod celebrant laudari optant, hinc carmina mattli

Perdita de (ludio ueneris / de fcumluatc/

De ganca/dc fegnmeidc infamibus adtis:

Qux callum capitale nefas celebrare poetam.

A t qui dura manu gcfTcrunt bella potenti
Fomtcr utentes ferro/non molliter auro/
Dilexcregrauesmufas heroica fatfla
Q ui fadunt reges heroica carmina laudant.
VtcefTere uiri fortes » St mafcula uirtus/

Dicendum alnloqui nihil inucnerc poerx.

Ocddit ingenium uaiumiruit alia poetis .

At fi forte aliquis regum gerit afpcra bella.

Et decus armorum (ludiis belloq; parauir.

Nil genus externum ucnturaqi Ixcula curat.

Laude fux gentis fatur/K prxtennbus annis.
Barbatus cthnecp carmen amat/uel auarus in auro
Mergitunatq; midx curis flagrannbus ardet.
Etl&apud rcgcs.rudisiinuida/ruflica turba:
Mimmus/adulatonlxno/aflcnrator/adulter:
Hitlno/fcurrarquibus uirtus odiofa.poctas
Mille modis abiguntiut quando cadauera cotui
Inuencre /fugant alias uoluCTefcp ferafq?.

Sunt etiam uates quidam tine lege petulci/

Qui fine lege alui fine praceptonbus audent
Quicquid amant reges ifld amant infamia folum
Scribere.nam uates cnam dementia uexat.

Hi fe nefeio qua mentis leuitate poetas
EfTeuoIuntipoflcj triuialibusora cicutis
Applicuere. libi applaudunt:fua carmina iaiflant
Infulfi/illcpidi/indocilesiimprouidi/inepti.

Qui folet his uacuas prxberc ambagibus aures
Id uirium commune putat, dotfhfij tefifht

AEGLOGA

Vatibus a nero indodhis difcerncrc falfum.
Candide per fuperos per olympica numina iuro
Me ribi (fi uenri ucniant ad ucla fecundi)

Laturum auxilium meliora in tempora uiue.

Nec pauli fper adhuc mecum fperare rccufa.

Si mihific optasitibi fit fyluanequod optas.

Opto cquidemtdidhimcp fides non fera fequetur.

V ade malis auibus nuncj rediturus auare:

Et facias fubito quicquid traclauens aurum
More midaetquando uirtus ribi uilior auro.
FINIS.

Aegloga Sexta qui dicit Cornix dedifceptatione
Rufticoiy & Ciuiu Colloqutores Cornix & Fulica.

Cornix. Ingit hyems/mugit boreas/a culmine pedet

n Stiria depofitis bobus requiefcitaraior/
Dormit humustdaufo paftor tu icat us oudi
Ccflat iners. fedet ante focum fumofa nexrai
Atqt polenta coqmt.prius intolerabilis irflas
Nunc laudatur.-hycms xflu laudaia molefto
Di fplicet.optatum damnat przfcntta frigus.

Fulica. Omne bonum ptarfens minus eft. fpcraia uidcntur
Magna.uelut maius reddit diflanua lumen.

Com. Delinas habet omne fuasi& gaudia tempus.
Afpiccutimpexi tritacp in ucfte ligati
Caede fuum pueri exultant. inflatur in utrem
Immiflis ueffica fabis / fonat SC micat atffa
Nunc pedemuc cubito/ftncffo nunc obuia pugno.

Si cadit aitollunt.curfu labor atqt rccurfu
Brumam abigit. glaciale gelu pila rufhca uincit .

Nos tamen hic melius tepido fub flramine fori
Tran figimus tempus dum lac cohit igne rccodfum .
Fuli. P aupenem declarat hyems. improuida certe

T urba fumus iuuenes.fecuri arflate uagamur
Immemores hyemissnoftnim ars tibicinis omne eft.
V t redit e fcythia boreas i nidofqt uolucrum
Frondibus oftendit nudata cadentibus arbori
Frigemus nudi frapulasidorfumiiliaiplantas.
Stultitiam declarat hyems.fapientius urbes
Congeriem aumum accumulant.SCad lliauulpes

Sylu.

Cadi.

Sylu.

Cadi.

If »

SEXTA

XIUI

Cor,

Fuli.

Cor.

Fuli.

Cor.

Fuli.

Cor.

Fuli,

Melotafq; trahunt/maculofacj) tergora lyncis.
Defipiunt omncsmcc nos in crimine loli.
lmmo ipfos uexat grauror dementia emes
V erum illis mater/nobis fortuna nouerca
Nos premir.infelix fors ed dementia. fac fim
Fortunatus/ero Iocuplcstcro primus in urbe,
Audiar .adurgent omnes.me uerticc nudo
Vulgus adorabit.meplibs.me confulet omnis
T urbaimagidratus ctiam/populufq? patrefq;.

O cornix cornix non ed fortuna1 fcd ipfc;

Quo fapiunt homines animus.-forruna potentem
Non facitiimmo deusjeaufam recitabat amyntas.
Ed fortuna deus, fed quid recitant amyntas
Dic precor, in caufis erat ingeniofus& acer.

Ante tamen paulum pecus Si prxfcpia uile.
Vade/redi/cafor ed pod frigora dulcior.ito.
Attingit nix alta genu.uix tedfa refidunt
T anto oneri. fublimis apex in uetrice fumi
Pyramidem fecit metaqj adiirgit acuta.

Da pecori cordum. dipulifq; foramina claude/

Si panes hiar:& red iens litamine muni
Liminatnulla gregi grauior q fngora pedis.

Ia ne ades Coh quinam hic folito properatia maior £
Sollicitum me reddit hyems in fngore Si igni
Maxima drenuitas : forno recubarc calenti/
Abfcondiq? cauo accubitu pod fngora/dulce.eft .
Inape^i enarra di ferimina runs Si urbis.

Hoc igitur tantum ruris di fcrimcn Si urbis.

T ahter exortum noder recitabat A myntas.
Pnncipio remm primacp ab origine mundi
Cum muliere marem (ociali foedere iungens
Coeli opifexCficnanqjdeum appellabat amyntas)
Nomen adhuc teneo : natos producere iudit.

Atqj modum docuit fieri quo pignora podent,
Accinxere operi.mandata fideliter implent.

Siccp utinam de pomi cfu feruata fuident.

Facmina fit mater.pucrumparit atq? puellam.

Atqi puerperio fimili foccimda quotannis
Auxit m immenfum generis primordia nodri.

Pod tria ludra deus rediit. dum pignora pcdfit

c 11

AEGLOGA

Fcemmaprofpicicnsuenicntemalimineuidit.

Adam aberat fccurus oues pafccbat.adulier
Nullus adhuc fufpedus erat.fed multiplicaris
Connubiis fraudata fides.finc comibus hirci
FadiiSC Zelotypo coniunx fufpcda marito.
Nam quae qutfqi factufien fibi furta ucretur.
Erubuit mater mimixq? libidinis ingens
Indicium rata tot natos/abfeondere quofdatn
Accclcrat. feno fcpclit / paleifqi recondit.

Iamqi laresdcus ingreflus faluere penates
IulTit.SC huc dixit mulier tua pignora profer :
Fccmina maiores natu proexdere mandat,
Hisdeus arn fitiuclut arridere folemus
Exiguis auium pullisiparuifuc catellis.

Et primo letatus ait cape regia fccptrai
R ex eris.ai ferrum SC belii dedit arma fecundo:
Et dux inquit ens. fafccs populiqi (ecures
ProtuImSC uites.&pila infignia Romi.

Iamqi magiftratus celebres partitus in omnem
Progenieirvhumanos tacitus uoluebat honores.
Interca mater rebus gauifa fecundis
Euolat ad caulasiK quos abfconderat/ultro
Protulitihxc dicens noftnquoqi pignora uentris:
Hos aliquo Pater omnipotens dignaberedono.
Settofum albebat paleis caput hxlerat armis
StramcniX antiquis qux pendet aranea tedhs.
Non amfit cis / icd trifli turbidus ore
V os fenu m 'terram iSC flipulas deus inquit oletis:
Veflcr erit llimulusmcftcr Iigo/pafhna ueflra.
Veftercrit uomcriiuga ucftra/agreftia uefha
Omniaiaratores critisipccorumqi magiflri.
Fcenifexifolifoflores i nautx atep bubulci.

Sed tamen ex uobis quofdam donabimus urbe;
Qui fint fariorcsilaniidixxiartocopiq;.

Et genus hoc alii/foliti fordcfccic femper.

Sudate i SC toto feruite prioribus xuo .

T alttcromnipotcns fatus repetiuit olympurn.
Sic fadum cfl feruile gcnus.fic ruris SC urbis
Indutfhim difcrimen au mantous Amyntas .
Com. Mirabar / fi quid redi dixiflct Amyntas.

• e*

SEXTA xv

Ciuiscrat.femper nobis urbana fuueneus
Cui nihil eA prarter fhilta ha:c commcnta/ncgoci/
Ludium agreAes femper laculantur : X urbis
T alia garrulitas X uamloqucntia fingit.

At ncqj de fuperis pudet has componere nugas .

IAe iocus manifeAa gerit conuicia fecum.

Sed tu tam rudis es /tam pleno inflatus omafot
V t ncqi perpendas iflo te feomate carpi.

Nosquocp paulifper mentem extendamus ad urbij
Stulticiam / ne forte putes fapientius illos
Viuere/qui fplendent auro qui murice fulgent.

His oculis uidi tunicis plcrofq; fuperbis
Veftiri/atqi foro regali incedere grdTu
Quos fccrcta fames pmit/atq; domcAica egertas.
Stultius his certe nihil cfl / opulentia fida
Paupertas X fegnicies / X inertia uit.x
Vcra/quid eflaliud q dcfipicntiaucraC'

V idi etiam patrcsCo rem indignam atq: nefandam)
Dum fegnes dormire uolunt/K uiuere laute «
ProftituifTe fuas uulgo cum coniuge natas.

Q^uid peius fquid pfidius tquid Aultius unquam'?
Fuli. Q_uid fi uitam alio nequeunt traducere pado (
Cor. Cum totidem quot nos habeant animafqi/manuft^i
Dic cur uitam alio nequeant traducere pado.

EA etiam cuius uccors induAria uanas
Q_uarrat opes/ubi nullus opes inucnit ab aruo.

Aes lauat herbarum fuccis-K uertete in aurum
AeAimatiac nigra femper fulliginc pallet.

EA qui dum tellure latens dcfyderat aurum
Dat magicisoperam AudnsiSi tempora perdit.

Q uid leuiusfquid futilius fquid inanius unq?
Omnia ne ueniant ad opus telluris X agr i
Omnia pertentant/ut agant nihil/omma uetfant •
Scmpcr agunt, nuncj peragunt. ex fornore uidurn
Infamem extorqucnt/ui/fraudc/dolifq;/laboranu
Mille uiis opibus mille infidiantur honori.

Nos capras X oues / armentaq; pafcimus/illi
Accipitrcs/catuIos/& equos/8C cercopy thccos.
RuAicus cA ouium paAortuolucrumqi canumcp
Ciuis, utrum melius tc iudicc.nobiliulqs

c III

AEGLOGA

O fulica.utif itas unde atcp opulentia maior i ")

Si uenit ex noflris operis opulentia maior/

Ciuibus unde igitur tan tatum copia rerum i
Ex ui/fraude/dolis/ui/fraudc/dolifqi laborant.
Nonne uidesinfane ut noscrudcliter urgent ( \

Q uo capiunt artu : nos irretire loquendo
Sacrum offerreputant & opus fublimc/piumqj.

Huc aurcs/oculofq? adigunt : huc ora manulqj.

V nde urbanarum tibi tanta pentia rerum (

Hxc didici. quondam dudhs in moenia capris
Cum lac uociferans ibam uenalc per urbem.

Mafi apud artocopum fapiens/Sd ad omnia proptus
Furta erat /& crudum ferro fubraderc panem.

Ipfe ut erat mores urbis dcxfhfTimusiitla
T radidit affirmans nihil effc nocentius urbe.

Se quoq; furari dtdicifTc aiebat ab urbe.

Sunt etiam qui parta ab auis patrimonia fundunt
In meretricum ufus.Q uid fcrdius Cimprobiufqj (

Dic ubi mechandi ars/homicidia/fcditioncs i
Nonne inter ciucs>atqi intra moenia regnant (

Q uid reges qui tegna hominu per uulnera quxrunt
In monemqt fuos adigunt fQ uid prdfora miles
Obiicicns telis / per mille pericula uadens {

Pro flipe dat uitam/nulla cll infama maior.

Gloria prx fertur u itx . Qu id gloria .''Q uid laus (

Q uid fama cfl fquid honor fuoccs SC opinio uulgi.
Omnia longa dies abolet / cum uiucreceffas/

Omnia ficabeunt/ut lux cum folc recedit.

Q_ui mare follicitant rcmis/cum uiuere pofTint
In patria/flulti.uento qui credit 8C undis/
Stultus.diuirix cui funt/SJ negligit uti/

Stultus .qui ut natis cumulet patrimonia / partis
Abftinet & genium fraudat/flultiflimusi&qui
Q ux facere ipfe potclbnatis faciunda relinquit.

Q ui numerant flellas/K fc comprehendere fata
PofTe putantiflulti.V erum dementior illis
Naturam quicunqi dei fcrutatur:K audet/

Figere in immcnfam lumen tam debile lucem.
Noflra fides melior .ciuis rarione coatflus
Diffiale aflenut, nudis nos omnia uerbis j

xvi

SEXTA

C redimus. & plures faculas accendimus aris.

Ciuibus eft infida fidestinquirere nunq
Mente (Tnunt arcana dei.fi numina feire
EfiTct opustpoterant nobis le oficnderc. uerum
Quando latere uolunt/quid ueftigare necefie eft:

Quae nos feire negant ipfi q ineunda gubernant (

Noftra etiam pictas pietate potcntior urbist
Nanqj uiriqui facra canunt tcmphfq? minifirant
Quanta legunt ruri paucis alimenta diebus ; , < ,

V idi ego quacfitas ex rure in moenia plenis
Puppibus inferri Cpictas ea rufiica) fiugcs.

Stultoivcft aliud genus immedicabile quoddam
Caufidici latratores/rabulxcp forenfes
Nummorum aucupium dodilegumqt tyranni.

Aere patrocinium ucndunt.produccrc caufas
Et lites pcndcrcdiu/uindcmia quaedam eft.

Sun t X equcftrc genus med ici i qui tangere uenas
Nonnunq illicitas audent : X ponere qunedam
Non intclledis temeraria nomina morbis.

His & fi tenebras palpant / efi. fada potcftas
Excruciandiaigros/homincfqi impune necandi.

Qui ucro in populis prxfunt/homincfq; gubernant
Q uo plus iuris habcntiquantoqi licentia maior
Infanire folent tanto amplius/oubi fandi
Redores<8C iufticiae/& pietarisamict
Q_uos patres fero ante focum memorare folebantf .1, 1
Omnia nunc abeunt pcfTum.fpoIiata queruntur
Templa/gcmut inopes/uiduxlachrymatur :X huius
Quamam caufa mali ( quia fiat pro lege libido.

Fuli. Ifta tua o cornix excandcfccntia fines

Tranfit honefiatis. fcelus omnibus oblicis omne.

Innocuos habitare homines X in urbe memento.

Cor. Non habitant colubri quardam balearibus arua

Proxima/ non memini nomcn/ncqi nodua cretam
Nec nemus xgerix fonipes ; nec uir bonus urbem. , . j

Fuli. Vir bonus efi animal rarumtpaucafqi per urbes

Et per rura locos habet/efi/ rarifiima uirtus.

Com. Infimis fulica infanis.tot in urbibus hofies

Sunttibiquotciues.hinostondcnrqt/pilantquc ' *

Non habita nofiri capitis ratione : coartant *

r

AE3LOGA

Nos ad furta ipfi/mox ad fufpcndia mittunt.

Fas igitur fi quid nofhis fefc unguibus offert
Radcre.St infidiis ac noftra indagine captos
Dcplumare Ieui taefiu / fenfim X pcdepreffim.

Si uidet/excufa.fi funt fecreta t negato
Furta/quod occultum e fi / non efi iniuna funum.
Q_uicqd habet nofler labor cft/indufiria nofira efi.
Fuli. Iam longe egrederis metam rationis X arqui.

Cor. O fui ica improbitas urbana coinqui nat orbem.

V nde tot in terras ueniunt at (late procellx/
Fulmina/ucnti/amnes/grando (uidiflc recordor
T ellurcm tremere/ac po(les/8C tedia labare/

Solem obfcurariinotfiu obtenebrefeere lunam:

Cur fegeti lolium fmcffi dominantur aucnx i
V ua in capreolos tranfit fcalliginc ucmi
Depereunt flores ('mala partum omnia nobis
Harc ciuile nefas/parict quoqi plura deinceps.
Vndeuenit furor armorumibclliq; tumultus
Q ui genus omne mali fecu uehit ('omnibus urbs efi
Fons SC origo malis/dcfcendit ab urbe lycaon.
Deucalion Pyrrhaeum coniugc nifiicus.ille
Intulit illuuiem terris. hic abfiulit. ille
Abfiulit humanum terris genusiintulit ifie.

Si terramt pcthibcntiflammis a bolcbitur unq/

Ifiud grande nefas ulla defeendet ab urbe.

Fuli. O comix iam pone modum fermonibus iflis.

Audio iam dudum pueros depulte loquentes.
Cartera / fi quicq fuperefi pofi prandia dices.

Pulti indulgendum monet urbibus hora rclidhs.

FINIS.

Aegloga Scprima que dicitur Pollux de coucrfio
ne iuuenu ad Religione. Colloquutorcs Alphus / X
Galbulacum iam autor ad religionem afpirarct .

Alphus.

Albula qd fentis fPolluxdodtiflimusoIim
g fifiulicen fubito quoda qfi numine tacius
Dcfhtuitcalamos/iunicas/armetaifodales.
Bardocucullatus caput ut campefiris alauda/

Suattuor ante dies in relligiofa recefTit

aufira. ferunt illum pecudcs/dum folus in agris

Galbula.

SEPTIMA

xvu

Pafceret/efFigiem quandim uidiflc deorum.
Cxtcra non memini. fed tu quid Galbula fentis i
V t dixere patres iariens primordia rerum
(Magna cana/nobis qua: quod a tradidit umber)
Infhtuit deus agricolas peconfqi magiftros.
Primus agri cultor/rudisumanfuctusiK afperi
Q_ualis humus fegnis i lapidofairebellis aratro.
Afbouium primus pallor / miriflima proles.
Inftarouis/qux bile caret iquxlacfte redundat/
Miris erat / nullis unq pa floribus afper .

De grege faepe fuo facrum ponebat ad aras.
Nunc oue nunc pingui uitulo faciebat / & agno
Sxpius.& magno diuos ambi bat honore.

Sic profecit apud fuperos / fic numina flexit/
Vtfuent pnmo mundi nafcentisabomi.

T empus ad hoc coelo pecoris grariftima cura.
Aflyrios quofdam Cfed nefeio nominaicurx
Diminuunt animum) deus ex paftonbus olim
Conrtituit reges : qui poflea murice Si auro
Confpicui gentes bellodomuere fuperbas.

Cum paris iliaca tria numina uidit in ida/

Aut paris/aut alius . pueru qui obtruncat ad ara /
Paftor erat, quando coelefli exterritus igne
Venit ad oflentum pedibus per pafcua nudis.
Paftor erat mofesimofes a flumine tracftus.

Exui apud graios amphryfia paftor apollo
Rura peragrauit po fi to deitatis honore .
Coeleftcs animi chrifto ad prxfepia nato
In caulis cerinere deum palloribus ortum.

Et nouadiuini panus miracula dexfti
Paftorcs primi natum uidere ronantem.

Et fua paftores infans regnator olympi
Ante magosiregefqi dedit cunabula fare.
Sequocp paftoremdeus appellauit/ouefque
Mitibus ingcmishomines/K mentibus xquis.
Etncuanaputeshxc fomnia nuper ab urbe
Rus ueniens/pitfto perlegi hxc omnia templo.
Sunt pecudes piiftx/parui fub matribus agni
In tellure cubanr.ingcns equitatus ab alto
Monte uenit. radiant auro diadxmatadiuum.

AEGLOGA

Alph.

Galbu.

Et fufpenfa tenent uaga lumina prxtcreuntum.
Non igitur mirum nollcr fi numina pollux
V iditramant uilIas/K oues/Sd ouil ia diui.
Simplicibus prxfcns deus cft / offenditur artu.

V cra refers, petori fic fint innoxia nofiro
Pafcua.uidi afinumruidi prxfcpc i boucmqj,

Iam memini turba; uenicntis:8C ora uiderc
Indica.iam uideor regum fuadona ferentum.

V num oro / quxnam polluci occumt imago
Galbula fi nofb i ne fit labor omnia fari.

Et noui:& memorare libet. res digna relatu
Res digna audituipia fanrta/imitabilc fartum.
Durus St immitis pater arq? fuperba noucrca
Pollucem grauiore iugo pneficre luucntx.

T cmporc/cum dulces animos noua fuggerit asas.
Et cum iam inualidx longo fub pondere uires
Dcficcrentmullaqi odium manrucfceretartei
Conflituii tentare fugam. res una uolcntcm
Ire diu tenuit nimisimpatientcr amabat.

Error enim communis amor iuucnilibus annis.
Res efl fortis amor/uiolentia fortiortiutt.

Et tales abiens Cmihi nanqj folebat amores
Enarrare fuos) moeflo dedit ore querelas.

O uirgo lachrymxnc tuis foluentur ocellis/

Cum te tam charo cernes ab amante relirtam (
Vlla nedifceifu duces fufpiria nofiro (

Tu ne mei crudelis eris forie immemor unquam i
V fqr adeo ne tuum poterit fngefccrc pertus (
Pcrtus/quod totiens quod lumina fletibusimplet.
Tu ne trahes crebros gemitus CSC pallida ficsC
Cemo oculos/ccmo Iachry masicer no anx ia corda
Virginis.heutantumquadiflimulare dolorem
. Fas erit arte fdolor duplex mea pertora torqucu
Illius arqi meus.fed fas mihi flcretquod illi
Non licet. occultus longe magis x fluar ignis.
Incofumen mihi uos diui feruabitis illam.
Vtquando exilio repetam mea rura perarto
Fiat amor felix faltem femei ante fenertam.

T alia pergebat mcmorans.uoluirq; reuerti
Tantus amor iuuenem uis tanta furoris agebati

SEPTIMA

XVIII

Sed iam iada fuga eundis erat alea nota.

Fronde fubherculca ferius moerore fedebat.
Ecce puellari uirgo (lipara corona
Ora/rrranus/oculos/habitucj) fimi Hima nymphae.
Et tali affata eri puetum fermone dolentem.
Chare puer quo tendis iter fueriigia ucne.

Nefcis heu nefeis quo te uia ducat:& audes
Ignotis errare locis / nihil inftdiarum
Per campos ratus herbofos /nihil erie pericli.
Omnia tuta putasiK quod placet utile credis
More iuuentutis dolidae collectus in orbem
Sxpe latet molli coluber fub graminis umbra.
Eri facile incautos offendere, paruulus infans
Innocuos rutilum digitos extendit in ignemi
Nec nifi iam Iarfusuircs intelligit ignis.

Haec regio intrantes aditu con fueuit amoeno

Falleteidelinas offert 8i gaudia. ucrum

IngrdTiscum tnftenihil fupcrefl'e puta

Mille parat laqueos/SC mille pericula profert.

Trames hic ut collem greflii fuperaueris illum»
Ducit in Umbrofam fyluam crudele ferarum
Hofpitium/loca tetra/fitu Kcalligine opaca.
Q_ui(quis eo deceptus abit/rcmcare uetatur.

Et piceis primum uelatur lumina uittis:

Dcindepcr omne nemusdumeta per afperatradus
Tranritin effigiem monflmdum uoluere linguam
Atque loqui tentat/mugit.dum attollere fefe
Crcdit/humi graditur quadrupesmcqi fufpicitaftra.
Ima tenebrofx uallis lacus xquorc nigro
Oceupat:8£ nigns mons plurimus (minet undis.
Huc tradi in Oygios latices altumqi barartum
Praecipites dantur.rapidaqi uoraginc metri )

In riyga tC xternas crebi rapiuntur in umbras.

Heu quot pariores iriis ambagibus adi
Cum gregibus periere fuis.ego fedula femper
Monftro iter .hic ad opem uigilo indeferia feredam.
T olle moras igiturimorris fuge blanda propinqux
Atria. fecreti tutam pete Iittoris oram/

Q_ua contra Idalios fludusmihi tollit in altum
Aera carmelus uiridi caput arbore cindum.

A»

LcitD

.ti-’A

AEGLOGA

Primus hic antiquis patribus fpclaa domofqj
Prxbuu arboreas / intra nemus lhccdenfum. 1

Ex hoc in ucftros dedudta cacumine montes
Rclligiouenitificutdefonrcperenni
FluminaiSC ex uno multi genitore nepotes.

Illius in fyluis abies ubi plurima furgit/

Pinguis ubi pice* ludat IibcriK tcrcbinrii
Innocuum poftq feliciter egens acuum i 1

Mox tua mutans actas renouabioir annis. *
In loca te tollam melioramirentia femper.
Immortalis ens diuum comesure per aftra

Inter hamadriades&C oreades atqi napaeas *

Flore coronatas capunK redolentibus herbis
Fas erit. ac fuper/K fubter cognolcere codos.

Sic effataleues uirgo difceflit in auras.

T um fua iurauit polux mutata repente
Pedfora iSC extemplo uidhim expirafle furorem:

Non aliter q flamma cadet < fi ardentibus aons
Effluat/K totas praxeps padus cuomat undas.

Sic abiit crudchs amor qui farpe pharetram
In iuuenem dum principiis obflaret amandi i
Dum tepenae rimide lnfanit iconfumpferat omne.
Sic igitur polux in clauftra filenria uenit.

Alphus. Sunt quibus afpirent eriam nolentibus ultro /

Sunt quibus infenfi fine caufaSC crimine dn fint. >
Galbu. Q- uod nos in pecudes iin nos id iuris habent dii.

Hoc rus fcirc fatefl.fapiant Tublimius urbes.

Sic docuit rediens aliquando ex urbe faccrdos
Ianus:K in magno dixit fibi codice letfhim.

Alph. Sol caditiK baldi uix fumma cacumina tangit.

Nos quoqj iam fero cum fole recedere tempus.
Galbula (arcinulasne fit tibi ferre moleftum.

Pxra leuis leuis eft Si cantatusi omnia paruus
Ferre labor ferotgraue mane fed utile pondus.

Ipfe pecus ducam.mihi pars erit ifla laboris .

FINIS.

Aegloga odtaua quae dicitur Religio de R uftioM
rum Religione Colloquutores Cadidus 8t Alphus.

OCTAVA

Cadidus, Orrida folftirio tellus fitir alphe reuerfo.

t Ad foli tos motes ubi ros i gramine. Si arftas

Mitior/hatcarmcta monetdcducere tepus.
Alphus, Aereos montes Si fiimma cacumina longe

Profpiciotquid fint montes (tibi ucra fatebor)

• Nefcio. femperenim campeftria rura lacufq,
incolui .montanus ager qua fruge redundat i

Candi. O rude Si illcpidu ingcniu.propc flumina femper

• Vcrfatus lutrx in morem Iimofa per arua
Hallat ubi cimex ftygix excrementa lacunx
Efb ubi ranarum pulicum culicum Fulicarum
Patria.pcr faliccs uluas utridefq? papyros
Irridere audes Si nauci pendere montes.

Vnde fluunt amnes f templis ubi tanta locandis
Marmora ceduntur ;■ fulgens ubi nafeitur aurum C
Q ua: parit antemnas tellus fmedicamcn ab herbis
Dic quibus efl mfl montanis fde ucrtice baldi
S«epe melampodion legi /mediana capellis
Kulla magis pnefens quondam ualfafinusargon
Tradidit hoc/dum uerc fuescaflraret & agnos?
Tradidit Si dixit folus medicamen habeto.
Dicubicaftanete plures fubi copia maior
Glandis firi excellis fontes Si pafcuauidi
Montibus.artocreas Si pingue polenta comedi.
Suntpopuli fortes illic / robufla iuuentus

Lata pccfcs/callofa humeros/neruofa lacertos/

Hi fpida/dura manusimoli indefefla ferend*

Vallibus ex illis onera ut naualia curet
Confluit huc. nullu efl hominu genus aptius urbi
Siucuiliscaflrarcpecus/feu fcinderephagos/ v
Siuefimum ferri e ftabulis-haurirc cfoacast
Latrinas curarc/uiamqj aperire coaddis
Sordibus& fcalis puteos dcfccndere in altos.

Ingenio callcnt/K duro robore pollent.

Sed quid opus multis ffubeunt opus omne.popinis
Inferuirc focos ligniscumularc/ueruqt
Artificiucrfaremanu/darelibera fiamo ^
Spiramenta. boum uentresad flumina ferre/

Verrere humum imundd fcopis dotfhflima gens eft
Q_uodcp magis miror / femper fub pondere currunt.

\ d i

Alphi

Cadi.

Alph.

Cadi.

AEGLOGA

Cotibus in duris oriuntur / & ardua uiuunt.

Per iuga cum capreis, habitant fpelxa ferarum.
Adde q, in coelum breuis cft e montibus altis
Tranfitus.crretrtum caput ufqj ad nubila tollunt.
Nubila tranfccndunt aliqui puto fidera tangant.
Efle locum memorant ubi furgit ab aequore titan/
Q_ui nifi dedidici contingituertice lunams
Et uixirte illic hominem /fed poftea abadlum
Improbitate gulx/q> fcilicet omnia poma
Manderet/SC magno fetuaret nulla tonanti.
Hincdiui fandliqj patres in montibus altis
Delegere domos tacitas.cartufia tertis /
Carmelus/garganus/athos/Iaurcta/laucrna.

Et finaiK foradhs apextumhrofacp uallis.

Et iuga nurlini fato fenis inc!yta/K alris
Abietibus tUnita caput camaldula fanertum.
Cxtcra praetereo :ncc enim fermonibus iftis
Omnia completrti rtatuo. montana frequentant
{Culmina ccclicolx/fcd anas/K mcrgus/K an fer i
Ibis/onocrotalus/milui/fulicxq; paludes .

Inter montanx tantos regionis honores
Cur de mefle nihil .nihil cft de palmite ditfhimf
Hxc tamen humanx duo fuflcntacula uitx
Maximasmonticolx ueniunt e rupibus ad nos
Hordea mercatum torui/fuligine rirnrti/
Setofi/rnaacaffecrti/laceri/ac fituofi.

Indigenx ortendunt qux fit natura locorum.

Sed quod montanis de relligionibus inquis/
Rettulit in mentem qux depolluce feruntur.
Q^ux dea fi norti uifa crtqux candide nympha i
Dic agc.nam coeptum certamen inutile nobis.
Vriliorfermodc rclligione tenendus.
Galbulaqui folitus pecudes in pafcua tecum
Ducere/tc fatishocpotuitdocuifle/quod optas.
Plura quidem polluce fuper narrata, fed ipfam.
Nec docuit nympham / nec me quxfiflc recordor.
Nuqftfubiit mentem/cum relligionis oborta eft
Mentio .& illarum uifa ert mihi maxima laudum.
Non erat illa dryas/neqj libetris/nec orxas.

V enerat e coelo fuperum regina / tonantis

\

Alph,

Candi,

OCTAVA

Mater/anhellanti pacem fatura iuuenta:.

Huic tethys/huic alma ceres Famulantur. Si ipfc
Aeolusxquorcis uentos qui frenat in antris.
Hanc deus a (Irorum flammas fuper/atq; uofantes
Solis cquosifupra fulgentem cafiopaeam
Extulit:& (aeram biffeno (idere frontem
CinxitiK adiecit fubteruedigia lunam.

Candide mira canis nullis palloribus unq
Cognita .quid tethys ("quid fulgens cafiopa» {
Aeolus arquoreis uentos quis frenat in antris i
Q_ui funt fofis equi ''magna atqj ignota recen fes.
Sidera funtpartim / partim funt numina prifea.
Omnia qux pollux mihicum narralTet in xdem
Duxit/& ida facer panes ait omnia mondrat.
Pidhis erat paries (ignis SC imagine multa,

Omnia non memini.mrns ed mihi debilis : ida
Vix tenuitdum (xpe animo uoluoatcp rcuoluo.
Saepe recordari medicamine fortius omni.

Ida poted nigro depellere nubila coelo,

Ida poted (Tccis fluuios dare frugibus imbres
Cum uolct. ida nouos duris emittere campis
Cum uolet/emidos poterit redringere fomes.

Q> modo funt denlcs Si nudi gramine campi/

Si uolet/m pingues poterit conucrtere glebas.
Frigida fatumi cum fidera fufcipitatro
Scorpius hofpitioinon auferet hondea grando/
Nccdomus ardebit/nam tunc hxc omnia coelum
Dicitur iratis in terram effundere ab adris.

Si uolct i hxc nobis cudodiet omnia uirgo.

Si fauct haec nobis / complebunt horrea meffesj
Adiicictcp gregi' femper foctura gemellos.

Si pecus infoelix erit SC fine itellereifolo
Ipfa poted nutu dare lac/dare uclfcra Si agnos/

Et curare greges / omnemqt auertere morbum.

Nil opus ed modo pana fequi / necp extera ruris
Numina : qux ueteres frudra coluide feruntur.
Vidi ego circum aram nymphx pendere capellas/
PIaudra/boues/8£ ouesihic iani uidimus hircum
Et memini inferiptam ucrfu hoc legiffe tabellam.
Votum pro faluo iannus breue reddidit hirco.

d ii

xx

• t.WA

'50

.tl',

Alph.

Cadi.

Alph.

AEGLOGA

Dumqi ea perlegerem /poIIux hxc carmina fupplex
Ante aram genibus politis in marmore dixit.

O dea qux Icruas urbes ruraiprccamur. I

Ne padus cxundet.nc ftrix notrfurna per umbras
Hauriat infantessnec eant per compita Iarux.

Diua faueagricolis/talpas occide malignam
Aggeribus pcftem.gelidis fata latu pruinis
Qjtando bruma uenit cofpctgerc diua memento»
Ne tinex erodant anno frumenta (cqucnri .

A borex flatu pingues defende manfeas.

A 'gruis ore fabas i &L ab an fere farra paluflri.

A' ferpente boues .a uulpe S£ fure cohortem
Aibruco erucasia bruma & grandine uites .

Aiut K fraude lupi pecusia rubigine fruges.

Airabic catulosia flamma & fulmine uillas.
Aimurum infidiis petafonenua milite pernas.
Aicampc SC pigris.pigris.heu catcra nefeit
Mens oblita fequunumerus me in uerba reduxit
Sxpiusad numerum rediens obliuia forfan
Mente abigam. retro gradior s numerumq; recutTO.
A murum infidus petafonem a milite pernas.

A campe / & pigris uirides limacibus hortos.

Alphe uidcn quaeuis numeri fiam extera cerno
A'tonitrureboantecados'afngore fcAas.

A /grauibus uitulos ceftrisia gunure porcos
Anginofo.operas pubes ne ruflica pcrdati
Adlis odeamee lxdant examina fuci.

Neu milium furentur aues / neu urllcra fentes
Succidameu lappas apprehendat lana fcquentes.
Diua gubernatrix homtnumicuftodia uatumi
Diua laborantum rcquieSimcdirina dolentum
Et tutela gregum noftris precor annue uoris.

T alibus orabat pollux. ego pollibus hxrens
In baculum pede porrccffo recitata notabam
Alriusiac memori condebam flngula mente.
Candide polluci pro follicitudme taniai
Pro precis officio/pro relligionc putafne
Dandum aliquid nobisf pietate peculia crefcunt.
Quidni aliquid dandu eft/opus eft pfoluerecratres
Rufticus cs/cratcs etenim pro graubus inquis.

OCTAVA xxi

Crates & grares paruodifcrimine didant.

Dandum aliquid .neu bis detur/ fine pafcha reuerti/
Quando facerdotescommifla piacula foluunt.

Q uid dabimusfuituli grauis efl ladura. uel agnum
Vel Icporcm.pictaseriam laudabilis anfer.
Dona/docct tempus. lepores brumalia dona.
Quando niuc by berna currendi erepta facultas .
Anfer ad autumni finem/nonafq; calendas
Pertinct/atrtatis coryli/noua poma/racemi
Munera. ladcntes ardi funt ueris / X agni.

Tunc fide cordis aliquem confpcxens xgrum/

Ac tenuem/qui nec uendi nec uiuere pofiit/

(Munus erit folenne fatis) donabimus agnum.

Ipfe mihi cum iam regredi pofi prandia uellem
Carmina de nympha: folemnibus eruta fartis
T radidit/K dixit Ti quando grauabere curisi
Hxc canetpro mentis medicamine carmen habeto.
Quandomolorchxotitam defendit abaftro
Pronus/K artrex iam limina uirginis intrat
V irginc lactetur pubes X cana fenedus.

T ranfiit ad fuperostK olympica regna periuit.
Ogdoas /ut toto iam tertia fluxerit orbe/

Ferta dies iicrum. natalia uirginis aras
Ignibus illuftrant. offert noua liba facerdos.

Libra redit nodes properans aequare diebus.
Exultat picenus agcr.uchit adria puppes
Illyricas X chaonias.cum mercibus adfunt
Tufci/umbri/ucneri/ficuli.laurenca templa
Cum donis turmatim adcunttuotifq; folutis
In fublimeiugum lacti ad commertia tendunt.

Et cum thcffalicascurfu breuiore fagiitas
Sol fubit.SC frigent urentibus atua pruinis. 3
Claufa gynecari factis penetralibus haufit
Corde dnim toto proprios oblita parentes .

Et cum femifen fugiens chironis ab arcu
Languet ad hyberni glacialia limina capri/

Induat omatas/K mas X fcemina ueftes:

Larticiaqj diem celebrent / quo femine facro
Coniugis annofus grauidam pater imbuit aluum.
Illa dies etenim fandae primordia nymphx

AEGLOGA

Fedt/K in nodras uetuitdcfcendere fordes.

Cum uolat imbrifera lampas phcrbca lubuma
Ad uemos reditura diesiiam proxima ucn/

Ite nurus omnes. facros altaribus ignes
Tura focis/faculas manibus datc/dudte pompam.
Attulit in templum noua dona puerpera uirgo
Q_uando gregis princeps aurato uellere fulgens
I ncipict sephyris aperire tepentibus annum
Et dare maiores luci q noctibus horas/

Aliger ocultam redeat paranymphus in a:dcm.

Et noua miranti referat mandata pueli*.

Fefta dies tufds populos de collibus omnes
CogitrK amicolas uocat ad florentia templa.

T um quoqj fed tenui uirgo prius intcruallo
Nupfit SC hacc teneris lux cfl celebranda puellis.
Q_uando fub extrema cancri tcfludine phccbus
V oluitur / & rcuchit uicina canicula morbos/

Ture piam celcbratediem. redit hofpuamater
In proprios a matre lares altaria circum
Primiciascerens gemin* fufpcnditc matri.

Ida dedit pollux/uigilans qu* in montibus olitn
Fecerat ad pecudum caulas : dum nodte ferena
. M ilitiam coeli fpar fofqt examinat ignes.

His quoqj plura dediufed carmina plura refem'
Non linit extremum deponens uefpcra folcm.

FINIS.

Aegloga Nona qu* dicitur Falco de moribus cu>*
li* Roman*ColloquutoresFauflulus KCadidus.
Poli religionis ingreflum.

Faull.

Cadi.

Andidequocafu patriis |>cul adhis ab oris
c Harc i rura ueisrtiic pafcua nulla nec amnes

Nec liqdi fontcs/ncc ouilia tuta/nec umbnc
Et tamen afliduos gregis h*c pafcuntur in ufus.
Fauflule me noder corydon qui plunma quonda
His armenta locis habuit/magnamqj peculi
Congeriem fecit /pecori me credere adegit
Ede falutares idis in montibus herbas.

At/podq fegnes agros K inertia faxa
Vidunus/fli ficds arentem fontibus undam

NONA xxu

Pcenituit longxq? uix patrixqtrelitftae
Fauft. Poftq te incolumem faltus intrare latinos
Contigir/antiqui potes hxc rr ea tedla fubirc
Iure fodalicii.funt hic mihi pauperis agri
Iugera pauca, mcx uix fufficientia uitx.

Q_uicquid id eft/commune puta.tibi forfitan ulla
Profpera fors adcrittfortuna (imillima uento eft.
Cariccx fuccede cafudum praeterit xfius.

Dum grex in gelida procumbens ruminat umbra
Pone pedum. difeumbe parum .recreabere potu.
Potu opus cft.potu iflcgrauis compcfciturxftus
Pocula prachende.fiuct melius pofi pocula fermo.
Cadi. Pocula quis tanta demens xftate rccufct f

Fault. Vina ITtim minuunt/animiqt doloribus obftant.

Vina ut amiciciasuires ita corporis augent.

Cadi. Hacc paritora bonos / fi patria uina racemos.

Fauft. Funde itcrum.potare fcmcl i guftare. fecundus

Colluit os potus.calcfatfta refrigerat ora
T ertius. arma fiti bellumqt indicere quartus
Aggreditur. quintuspugn at. uiiftoria fexti eft.
Septimus Cxnophili fenis hxc dcxflrina^triumphat.
Cadi. Reseftconfilfis fccura fidelibusuti.

V die docffrinis prxbcre fenilibus aures.

V idta fitis.mens xgra manet. curxqi fuperfunt.
Faud. Vt fedata firis fic mens fedabitur xgra.

Funde merum bibctcardiaco medicina dolori hxc.
Vtitur ad curas ifio medicamine Roma.

Cadi, Omneopusatqj laboruult intcruallatquiefcat
Obba parum contra mufeas impone tabellam.

Non madet imbre dies nec habet nox humida rorem
Crefcere nec duris poffunt in cotibus herbx
Importuna famesdabor improbus t aeris ardor
Confecere gregem macie.uix debile corpus
Spiritus aeger agit/uacua cute porrigit ofTa
Clunisi&C exiliscaua contrahit ilia uenter.

Hic aries qui fronte lupos cornuqi petebat
Nunc ouc debilior pauidoqj fugacior agno eft.
Hxc mihi.fed nimium me ardentia uota ferebant.
Omnia diuino praedixerat omine cornix.

Vix egreftus eram limemcum triftia portans

AEGLOGA

Auguria a dextra ucnit.tegctifq? finiflix
Culmine confedit / prefibcp minaciter ore
Vociferans iteraufpicio prohibebat aperto.

Heu pecus infeelix quod latfe & prole folebas
Afflucrc/in nofins licuit dum pafcerc campis.
Gramina dum qusrris/fucci plus perdis eundo

?uam referas pafiu/fimul hic tabefcimus ambo
u tenui uicfht/curis ego uicfhis amaris .

Fauft. Onoflrac regionis opes /o florida prata/

O campi uirides/o pafcua lasta/fcraxqj
Et nunq fine fruge folum .ctuTcnria palfitn
Flumina per uillas/riuiper rura per hortos.

Hinc pecus / hinc agri pingues. fub fidere cancri
Cum tritura fonatpaffim/cum iuliusardct/

Arua uirent.textac lento de uimine fepes
Poma ferunt, redolent ipfis in ucpnbus herbae
Cadi. O nemorum dulces umbrx/mollcfq? fufurri

Q uostecum memini gelidis carpfifie fub umbris
T urturis ad gemitus/ad hirundinis ac philomcnx
Carminatcum primis refonant arbufiaacadis.
Arua flrepens foliis nemorum ueniebat ab euto.
Et baccata fuper tendebat brachia cornus.

Ipfe folo recubans pecudes gefiire uidebam
Atqi alacres teneris luiflari comibus agnos,

Pofl fomnos per gramen humi nunc ore fupino
Aut flatu implebam calamosiaut uocc canebam.
Petfforc nunc prono rutilantia fraga legebam .
Faufl, Viuere tum felix poteras /diciq; beams .

Sed bonaq, nondum fueras expertus acerbam/
Viliscrat tibi /teqj ideo fortuna reliquit.

Q uando iterum uenier ueniet fi forfitan unq/
Sicut capreolis furfum nitenribus hxrcnt
Stipitibus uites/firinguntqi tenaciter ulmos/

Sic illam tu prende manu / neu defere prenfam.
It/rcdit/effigiem mutat/ncc imagine confiat
Par lamiis quas no/fie ferunt errare per umbras.
Mobilis ut facies / ita mens.dcluderc gaudens
Qjtod dederat tollit.penfi nihil. omniacafu.

Q ui nimium metuunt fapiunrue/rcpellit/8C odit.
Candi. DeliciaspatniquQtiens remitufeimuragri/

/

NONA xxni

Ferre tot xrumnas animo non poffumus xquo.

Sed quo mente feror !cafu afflidatus acerbo
Vnde magis crucier* foelicia tempora uoluo.

Maius adefbflorent uitcshumilefq? gcnifbe:

Iam fpicata Peges /malus lam punica multo
Flore rubeti redolent fxpcs albente fabuco
In patria/per rura padi /per pafcua minri.

Hic uero nec dum incipiunt pubefeere montes.
Q_uod fi uere folum torpet / quid frigora brumx/
Solfhtiumq; fcret/gclidis cum tena pruinis
Albicat/X rapido cum ccelum incanduit ac fluC
Sunt tamen hic armenta/quibus cutis uuida/ceruix
Non fignata iugisigemino frons ardua cornu/
Luxurianfq? tons pedus. nifi pabula carpant/

Non erit hac tanta humedum pinguedine corpus .
Hax armenta quibus caput a tellure Icuatur
Aleius X cui (unt longa internodia crurum/

Cunda uorant. herbas primumtmox ore fupino
Arboreas frondes / fummarq; cacumina fyluac.

Hoc imbelle pecus quod humi nafcentia tantum
Gramina decerptt/uacuis ieiunat in aruis.

Q_uid uerbis opus eft 'eundis animantibus una ert
Cond itio.femper maiora minoribus obfunt.

Agna lupo/mites aquilis funt pradacolumbx.
Innocuos delphin ucnatur in aquore pi fces.

Vnde fit hoc Ccerte res prodigiofa uidcturj
Hac loca fi procul hinc utdeas c rupibus altis/
Pingue (olum. X multo uefiitum gramine dicas.
Q_uo magis appropias tanto magis omnia fordent.
Hoc efi Ivoma uirts auibus quod nodua.trunco
Infidet.X tanq uolucrum regina fuperbis
Nutibus a longe placbem uocat/infcia fraudis
T urba cohit. grandes oculos mirantur X aures/
Turpe caput/roflrim minacis acumen aduncum.
Dumqi fuperufrgulta agili leuitate feruntur
Nunc huc/nunc illuc / aliis uefhgia filum
Illaqueat, retinent altas lita uimina uifco.

Pridaqi funt omnes ucribus torrenda falignis.

O bellum hocrpoterit dici nihil aptius unq:

Sed procul cn coluber tortos in pulucrc greffus

AEGLOGA

FIedit/& exertis fidens ferit aera linguis.

Fauft, Candide qua: moneo memori fub pedore ferua.
Q_uando inter fyluas graderis defcndegalero
Lumma:nanq; rubi p Retendunt (picula longis
Dentibus/K curuus defeerpit pallia mucro.

Nec depone pedum, multaq; armare memento
Cote finuminc te Cubito nouus opprimat hoftis.

Et pejonc pedem tegito.fpinetacolubris
Plena hominum uitx morfu infidiantur amaro.

Et nunc longa diesaefiu faat acre ucnenum.

Mille lupi totidem uulpes in uallibus iftis
Luftra tenent. & quod dirum ac mirabile didueft
Ipfchomines (huius tanta eft uiolentia coeli)

Sxpe lupi effigiem morefqt affumere uidi:

Inqt Cuum fxuire gregem : multaqt madere
Cxde fui pecoris .fadum uicinia ridet.

Nec fcelus exhorrcttnec talibus obuiat aufis.

Srpe etiam miris apparent monffra figurist
Q_ux tellus affeda malis influxibusxdit.

Sxpe canes tamam in rabiem uertuntur/utipfos
V ineant caede lupos. Si qui tutela fuerunt
Ho fiil es ineunt animos i Si ouilia madant.
Famaefiegyptum coluiffe animalia quxdam:

Et pro numinibus multas habuiffe ferarum .

Ifta fuperfiitio minor crt q noftra. ferarum
Hic aras habet omne genus, contraria certe
Natur.r res arq; deo. quidicitur olim
Prxpofuiffe hominem eundis animantibusunum.
Sxpe etiam morbofaxftasiK peftifer annus
Ingruit. 8£ paffim languens pecus omne perarua
Sternitur : extindx dum ballat ad ubera matris
Agnus obit.montur duro fub pondere taurus.

Nec modus eft morbosnonefi medicina ucneno.
Sed uicina domus uicino a limine mortem
Haurit/K affiduc fumunt contagia uires.

I fta feras raro peftis rapit, urile femper
Fert pecus, exrindas caulas epulantur atroci
Dente Iupimofiraq; ferx iadura opulifeunt.

Cadi, Heuheuqprxccpsmifetummeinfaniatraxit. )

Credere fallaci grauis eft dementia famx.

X

5' >

NONA

xxuu

Fauft.

Romuleos collesttybcrim / Romanaq; tedta
Audicram.X riudio mens eri accenfa uidcndi/
Duccndiq; bonis in tot prxftantibus acuum.

Accerii cum pane gregis, tentoria demens
T otum pene larem cum paftoralibus armis
T rans iuga fumma tulumultftraliaicymbia/ahena.
Et cacabos/K quo formatur cafcus orbem
Phagineu.impcfam atq; operas ammifimus omnes.
Q_uid faaam ("quo me uertam cTperata negantur
Pabula/tot cafusitot ubiqj pericula, cogor
In ueteres remeare cafas:K coepta fateri
Confiliis egreria malis.itcrumcp per xftus
Et montana pati longos per faxa labores.

Heu pecus infelix / o Ixuo fidere parior v

Huc auecrie.fuit multo prxftantius iftud
Ignoraflefolum.patrioqj in limine tutos
Confumpfifredies.gelidisfenui(Tcfub antris: •

Atq; padi arcum ripas atefi fue per agros i
Aut ubi per uirides campos & pafcua nota
Minriusit.uel quauitreo natat abduacurfu
Confcdiric/gregem pauiriefalubribus herbis.

Te tuacredulitas/X me mea fallit in horas.

Vidi ego fupremx qui profpcntatts habebant
Culmina/dum laudata petunt/ccadiricmcc unq
Emerfifle malis. facit expenentia cautos.

Hi prius explorant : X non laudata fequuntur
Omnia.Iaude carent qux funt meliora, fuerunt
Non nego qux famam retinentiae nomina feruant
Cuntria fuis pollent uiabus. lunaiadna/troia/
Saluia/quasnobismcmorabat fxpius umber/
Nomine funt folo/deleuit extera tempus.

Si minor eri patrix forfan modo glona norirx/

Res tamen eri melionlaudatx gloria Romx
Q_uanta fit/in toto non eri qui nefciat orbe.

Fama quidem manettutilitas antiqua receflit/

Illi pri fca quibus maduerunt pafcua fontes
Nunc humore carent.uenis aqua defuit hauriis.
Nulla pluit nubes, tyberis non irriga! agros.

T empus aqux dudlus uctcrescontriuit.X arcus/

Et cariella ruunt. procul hinc/procul ite capcllx.

I

AEGLOGA

Hic iciuna fames/& languida regnat egeflas.

Hic tamen ut fama eli / SC nos quocp uidimus ipfi
Paftoradcrt quadam ducens ex alite nomen/
Lanigeri pecoris diues/ditiflimus agri:

Carmine qui prifeos uates atq; orphea uincat:
Orphea qui traxit fyluasSC iaxacanendo.

Hic aliosomni tantum uirtute latinos
Exupcrat /quantum tyberim padus. abdua macram
Lenta falix luncum. tribulos rofa.populus algam.
Credimus hunc illi fimijem / cui tityrus olim
Birtenos fumare dies altaria fecit.

• Hic ouium curtos ipfo uigilantior argo.

Daphnide nec folum fed coqui diciturolim
Admeti pauirte greges per theflala rura/

Dotrtior . omne pecus folymicurarc magirtri
DignusiK antiquo dignus fucccdere patri /
Qutfuitaflyni pecoris port retia partor.

Irte poteft fcruarcgrcgcm/dcpellerc morbos.
Humecrtare folum /dare pafcua/folucrefontes:
Conciliare ioucm / fures arcereilupofqj ,

Si fauct irte mane. q> fi negat irte fauorem/

Candide coge pecus. mclioraqi palcua quarre,

FINIS.

Aegloga Decimaiqui dicitur Bcmbus de fratrum
obferuantium 8C non obferuantium cotrouerfia.CoI
loquutores.CandidustBembus. BatrachusiK Myr t1
mix. Port religionis ingreflum.

Cadidus* Aximapafloresagitatdifcordia Bembe

m Qui folymoscollesgallilacacp rura colebat.
Batrachus hinc/Myrmix illic cenare parati
Iudice te paucis fi non audire recufas/

Et mfi te reuocant maiora negocia/dlcent
T u pater es uatum.tu fas componere lites/

Iurgiaquc & blandis conuicia tollere uerbis.

T equoque pierjos fama eft potafic liquores/

Et uidirte deas/ejuibus eft cuftodia facri
Fontis/K eurot* campos / ac phoadis arua.

Ipfeubi fronde fua tibitemporaanxit apollo/
Donadedit citharam / ncruos SC eburnea plctrtra.

Myrmix

Batrach’.

Bem.

DECIMA. xxv

Bembui. Dicite quandoquidem tepidos admouit ad ignes
Nos hy berna dies. cfum non finit irc per agros
Brumma gregem.-flatu boreas dum faeuii acuto.
Dum riget omnefolum/tedis dum plurima pedet
Stiria.dum torpent fub aquis glacialibus amnes:
Ocia damnantur/qux nulla ncgocia tradant.
Pallores genus infoel ix .a: flate uagamur
Pro grege folliciti.fed cum nos frigidus imber
Continet in fiabulis/litcs SC iurgia furgunt.

Q_ui uctcrcs audent ritus mutarc/fuoque
Arbitrio. SC nullisducunt fub legibus xuum/

Hi funto myrmixtqui bella domeflica gignunt.

De ueteri ritu/de con fuetudine patrum
Rixa igitur uobis (leges morefq? parentum
Batrachedic.dic cur nofirum ueniflis in orbem
Ex phxnice folo.nos pafcua uidimus illa.

Vidimus herbofos foclici ulligine campos.

Vertice carmeliuitreis uberrimus undis
Fons cadit. SC rauco denfum nemus irrigat amne.

V idimus SC iordanis aquas / ubi maximus olim
Pallor oues mergens fcabicmrefccauir auitam.
Amnis hic a libano uenicnsgahlxa per arua
TranfinK ampla lacu confurgit in aquora magno
Vnda cohit rurfumirurfum mare fundit apertum
V rbs ubi romani de nomitiedida tiberi.

V nda cohit rurfum. tandem hiericonte rclida
Intrat in infames afphalti gurgitis undas.

Hinc fatis efinos oram. omne uidtlTe probatum.
Didte.K hinc tandem uefiras demergite lites.
Batrachus audaci femperfefe ingerit ore:

Et mihi fe pnefert magno temerarius aufu.

Non ego me ingcfli iproceffi a iudicc iufius.

Pone pedum myrmix/& tu quocp batrachc : non efl
Orandum armatis manibus/ fed mentibus xquis.
Batrachc dic.myrmix animi compcfcc furorem
Interea.ut ucnias magis/ad refponfa paratus.

Q_ui furit infanit.qui uero infanit amaro
Impatiens animo/nec corda/nec ora gubemat/
Qjjicquid aituanuro efi/quicqd molitur / ineptum.

B em be genus noftrum /generi fij cxordiadicam

Myr

BatJ.

Bem.

Bat,

AEGLOGA

Venim&s afTyriis ut candidus inquit i ab oris
Efl pater heliasnobisiqui fufhilit armis
Paftorum genus omne malumrqui traxir olympo
Flamigeros igncs/qui afcendit in ithcra curru.

Bem. Nobile SC antiquum genus hociK clara propago.
Bat. Pallores alii quotquot per rura uagantur
Omnia funt riui noftns a fonribus orri.

Nos dedimus leges : pafccndi oftendimus artem.
Q_uo magis hi peccant/qui cum fint ordine primi
Primatum ammittunt fludia inconfulta fequendo
Nosradixialiirami.fcdnos quoq; rami
A ueteri radice patrum iam artate caduci.

Tradidit helias certam paflonbus artem
Q ua curare greges/qua noxia pabula fas efl
Difccrc & occultos imbres/uentofq; latentes:
Quiue falutaris foret/& qui peflifer annusi
Signa dedit.nil quod tangat magalia omifit.

Sed fons ille fluens i carmeli e rupibus altis
T am nitidus quondam/tam dulci lympidus unda
T ramite mutaio ("patet id) modo currit in au (Irum
Sed prius (extat adhuc uctus alueus) ibat ad onum.
Hi curfus fecere nouos.liquere priores.

Q_uos dederat riuo ueterum prud entia patrum.
Myr. Q_md tibi iiue nouo currat/feu tramite pnfeo.

Dummodo foecundis humeiflet pafcua lymphis f

Et quid de coeli quereris regione (per auflrum
Solis itcr.melior uiris i qui refpicir aurum.

Et melior legtturlibycis de collibus uua.

Bat. Eft melior taxusiboream qui rcfpicit. ergo J
In boream melius poterat decurrere riuus. i

PaftorcsiXcurapecorismalcfanc rclicffa i

Sermonem dcuitcfacis.quafi legibus hifdem
Grex SC uiris eant.nec quod difcnmen in undis
Gramineq; Si uentis nofli.SC q noxius auflcr
Sit pecori .difcc a roma fi noxius aufter.

Cur mutinenfis agri pecudes funt ucllcre fufeo i
Cur clicumnus habet niueas fcur mantua molli )
Lanicio excellit Cueronaq? proxima manto i
Vnde hic multiplici rerum uariantia forma f
Noaaliundenifiaccelisa gramine SC unda: J i
i a

DECIMA.

XXVI

Bcm.

Bat.

: utrncp pedu procul hic (rogo) prinus aufer.
; hodie uidco bellum acrc futurum. -

Myr

Candi.

Batra.

Myr.

Batra.

Candidet

Inter eos hodie uidco 1
Clam capeiK auferto. fubter farmcnta reconde.
Berobe mihi tccum fcrmo cft.dum uiximus una:
Dum comune pecus nobis fuit. hei mihi quantum
Dcdecus/heu quot funt pecudes fcommoda pallxi
Nec merfare gregem fluuio/nec ucllera cerris
T cmponbus/ficut mos eft/tondere licebat.
Nudabant fpincta pecus, nudata fccabant
Terga rubi.fcabie cutis afpera. tabidus humor
PeflisiK in totum ferpebant ulcera corpus.

Multum igitur refert pecudes qua: pabula carpant/
Flumina qu.T potcnt/K qua regione morentur.

Dic mihidic mytmix/pnfcumcurlanacolotcm
Perdidit (htec gregibus quidnam noua uellcra ferit (
Cur pecus cfl nigrum/quod erat melioribus annus
Clarum (immutarunt mutati ucllera mores.

Bembe ad tc redeo, paucis abfoluerc nitar.

Sed quo digna omni tua fit fententia laude*

Vera loquar/tu iura tenesiego facia docebo.
Iudicium reddit ucrum enatratio ucra.
Hisanimaducrfisargrctot damna ferentes
Venimus ad fontem, riuumqi aucrtice fummo
Scrutan' mihi cura fuit.tu prouidc myrmix
Interea nidos auium/ucl dorcada paruam
Venabarotuatqux dona darentur amatx.

Bembe uides ut aperta in me conuicia torquet (
Auguror/ifla manu lis cft non ore agitanda.

Mos mihi non linguaimalcdidta refellere dextra.
Batrache ne ucrum taceam i linguofior arquo cs.
Iurgia bilem acuunt conuicia pedtus acerbant.

Non tibi cum puero res cfhnec homuncio myrmix.
Res male tuta uiros lingua irritare protcrua.

Da ucniam myrmix : amitam proferre uolenti
Ncfcio quis mihi mifit in os malus error amatam.
Do ueniam.cauc ne nirfum me uocc lacelTas.

Alueus cxccl fa falicns de rupe lacunam
Foderat :SC claufis rtpas acquaucrat undis.

Gurges erat textu fyluarum umbrofus opaco/
Dcnfatj fepierant triftem fpinca lacunam. ^

E ii

AEGLOGA

Mille uencnorum fpecics in gurgite uidi.

Mille fccus ripas in opaco margine/mille
Per nemus ad lymphas finuofo ferperc grdTu.
Obrtupui.K rapido rediens ad outliacutfu
Incipio paleas furca ucrfarc tricorni.

Ecce caput tollit coluber .linguacp trifulca
Sibilat. inflantur fauces, nepa liuida tendit
Bracchiatuentrofus profert uefligia buflo.
Vipera per flipulam gradiens flrepit.o loca dixi
Non pecori tantummerum SC paftoribus ipfis
Noxia. mox grege diuifo de fedibus illis
Pafcua quxfitum triflismcliora recedi.

Pcrqi iter antiquum fontis noua flumina duxi
In camposmbi prima fuos aurora colores
Explicat/Kcrocecosphccbi redeunt is ad ortus.
Hic mihi foccundx pccudcs/hic pafcua lata.

Et fine labe liquondulces finecttmine Iymphx,
Hxc locaprimarui funt qus coluere parentes.
Signacafx fupcrant/puteus/cariofaq! ligna
Fixa folo i fciundTapcdum diferimine feptem.
Et focus i & lacera quae angitur area fepe .

Cura uiri? Icuibus reruiu folet efle nouarum .
Propterca certe noua pafcua quxris : & amnes
Fingis inaudiros:& uls nouus autor haberi.
Cura uiris grauibus rerum folet efle Tuarum.
Proptcrea myrmix nimisagrauitate recedis.
Hxc nouitas non cfl nouitastfcd uera uetuflas.
Relllgio & pictas patrum inflauratarefurgit.
Q uam tua corrupit Icuitas/Si nota tuorum
Segniaes.igitur fi quis labentia tccfla
EngatiK flenlcm qui manfuefccerit agrum
Iudicc te damnandus erit fnon ponitur arbor
Altcraifcd ueteri inferitur bona uirgula trunco.
Segne prius lignum noflro fit fertile cultu.
Q^uanuis pingue tuo pecori fit gramen K unda
Dcfccata / tamen multx cum m. tribus agnae
Interiere. lupi & paftx meminere uolucres .

Hx fateor quae dira tus contagia peflis
Accccpcrc/ctiam procul afpicicntibusobfunt.
Tantum uirus incft/ueflri uis tanta ucneni.

DECIMA.

XXVII

Myt

Bat.

Bem.

Myr.

Batra.

Candi.

Bem,

Propterca magis atq? magis difcedere femper
En animus patitur pecus hxc icomodanortrum
Sola/cji in uaHam nodum/difceflit eremum.
Nec fatis a uobis/ procul in diferta recedit.
Batrachc de gregibus metiris plurima nodiiis.
Cene alicnaijt tibi cura fuperflua rc^!.

Et temere aflumis partes cenforis iniqui.

Cur mihi qui pafco/cuium pccusnfta tueri
Non licuitCfolifnc domus mea cognita uobis?
Aethiopes una quoniam nigredine fordent:

Ille color nulli uicio danar .omnibus idem
V ultus.K alterius fi quis reprederet ora'

Et fuadanaret. pecori peconfqj magiRris
Fex eade/fcabies eadeicutis 8C color idem.
Parcite iam faris efl Iis Ttcllc<51ra:diefej}

Inclinata caditriam pofl iuga fumma ruit fol.
Audite o magni generis logxua propago/

Lite fuper ueflra qux fit fententia noftra.
Batrachc me audaci toties fermone laceiTTs.

No ego/fed no xqua magis te cau fa iaceriir.
Iudiciumcp timet fibi mesmalecofcia mfium.
Q uado inimicicias tempus deponrrc/rurfutn
V crtra nouas lites uccordia fufeitat ergo
Perpetuis hxc rixa odiis * terna manebit?

Q ux uos debilitas capitisiqux i fania uexat?
No pudet his uri tato fub ludice nugis?

Ergo animis audite xquis odiifq? fepultis
Vltimadocfhloqufqux fit fentetia bembi.

Ferte per antiquos patru ucdigia gtefTusr
Etucteres feruate uias.reuocate uagates
Per ualles & faxa gregesiper ludia ferarum.
Figite i antiquis iterum magalia campis.

FINI S,\

em

.iuiutijp

Dedicatio Syluaiy.

B.M.TheoIogi Car.Syluaw fuaw dedicatio Ad V iiy
Bl.Sifmudu Gozaga Protonotanu & Marchionc

Rar fidium Sifmude meum/ Pater igenioiy.
p Strips Goz.iga/facro caput ifignita galero.
Audi ageifei fnc deos quana ratioe uctuflas
Blauolubilium frclofttabfcoditai umbra
FeceritfK certis homines afcripfcrit aflrist'

Egregium qui uitas aliquid mortalis ad ufum
Protulittatq; rudi quicq dedit utile mundo
Terrigena: dixere deumtrte facfhis apollo
De fuperis unus/mcdicam quia repperit artem'

Atq: lyram .cererem leges & adorea farra
V ina corymbiferum referunt in numina patrem:
Publica libertas & debellata tyrannis
Vndiqjfaturnu.colus 8£ fuatela mincruam:

Et quicquid topiatur acu. facundia K artus.
Mercunurn.iouis alcides fomiTima proles
Abftulit c terris dira atq; immania monttra.

Ergo aliis meritum bene de mortalibus efTe/

Hoc cft efle dcumtucteri rt credimus xuo.

Id quoq; non multum nortris difcordat ab annist
Nam deus ille manu magnum qui fuftinet orbem
Se prima pictaredocct/monale fecunda
Ampletrti debere genussfic fideraporte
Expe<rtarchomines:K olympi afccndcrcin arcem:
Legimus hac motum caufa cccinifle maronem
Namq; e rit ille mihi femper deusnllius aram
Sxpe tener nortris ab ouilibus imbuet agnus.
Tama erat ad grates antiqux artatis agendas
Suenuitas/uotishominesut inaftra referrent:
Optarcntq; dcosiatcp annua facta litarent.

Id recolens fifmundc tuis quae digna referre
Dona queam meritis/qui mciam tempore longo
Febre laborante rtygioq; ardore perurtum
Dcuotutnq; neci rurfum uitalibus auris
Reddis:8t extindo renouas prarcordia morbo/
Nefcio:& ambiguis titubat fcntcntia curis.

Non funt regna mihi/non ert opulentia rerum.

Non etiam poma alcinoi:non tanta fupcllcx
Q_uanta fuit codro.funrfpiritualia quadam

Ad Sifmundum Gotcagatti. xxyiii

Praedia funt fateor (fic appellare ucturtas
Inftituituatum fubitana carmina) fylux
In campis/ubiproduxitpcde pegafus undam.

Has tibi quo poffis rapido diuerrere abarflu
Curarum iX regni magnis anfradibus olim
SolusiK herbofa paulum rcquiefcere in umbrat
Tradimus exigui capc dona infirma poetae.
Germanus qui bella geriti mauortia bella
Acdpiat:fudet<£ furens in pulucrc Si armis
Sors tua pacis opus, thorax tuus/enfis/SC hafla
Rell igio Si pictasi8i qux regi t omnia uirtus.

Ad laudem non una uia elUaudata quirini
Martia fada.numx tranquilla filcntia X antra
Non laudata minus tacitifq; oracula in umbris
Aegerix.K gregibus nullis adeundus equorum
Saltus anetnt nemoris: fpeculumqi dianx.

Sxpe ergo m fyluas X inocia fanda receptus
Effuge curarum fludusiK concipe tota
Mente deumtpacato an imo complcdcrc olympumj
Contemplare polos:8i duc in fidcra fenfus.

Nec femper te terra premat. Q uo fcandcre mentem
Exutam membris olim mortalibus optas'

Affedu memor antcucni/codumqi require
In fyluis fifmunde mcismon pana lupcrcum
Non fatyros ucnercmuc leges: non menades ullas.
Non thyafosihic nullus amans fua fomnia luget.
Nulla canit fircntnulla mala pocula circe
Pomgif.eft oranis(Iibun quocunq; uagari)

Tuta uia:5C paflim uirtus/K honefla uoluptas,
Hxctibi focrancos oflendct pagina mores.
Hxccurios fabiofqj dabit. fentire Ioquentes
De pietate numas poteris / de marte philippos.
Demufisauthefiodos/aut ore marones
Altiloquotdc mundi annis X origine mofem.

Atqj graues legum de maieftate lycurgos.

His animum didis furfum attollentibus ire
Ad decus immortale potes: tranfeendere patres:
Ettecumad fuperos animando excire nepotes.
Ergo alacri fyluay animo capc dona mearum:
Etcolcnoflr. ocia lucos:

LIBRI primi Sylua prima

Bap.Mantuani Charmelitx Theologi. Ad Iacobum
clauarium utbinatcm.

SSiduc dici noftrislacobc camoenis
a Pofcis honorata mophcltria femina prolem

Id qcj nobis et fuaderetapollo
Et phcebxa cohors cuflos heliconidis undx:

Me tame i genti rapit in diuerfa tumultui
M aius 8 i xthereo fludiu magis utile coelo:

Na mthi diuinis iuuenilia pcdlora rebus
Erudieda dedit fupe^i patcr:omnia in lfto
T empora prxtercut ludoiluccmqi ncfaftam
Et fafios hoc marte dies mea coterit xtas.
Ingenuam doceo fandris affuefeere pubem
MonbusiK facras uefligia ferre per anes.

Nuc mihi per campos iter e(l:8i lata maronis
Aequora mincigcnxtuia nuc fublimis in altam u
Ducit anhellantem fophix paradifidos arcem:

Et modo me flragyrx fua pcrdumctaifuumq;

No facile acceflu limen fubuedfat alumnus.
Cecropii interdum dulces inuiferc chartas
Et libare fenis ftudium dele<flat:8C artem:

Sandlaqt nobifeum longos achadxmia foles
C.lauditiK eloquiis damus arpinatibus aurem
Q_utd faciamf Nec. n. labor efl mortalibus alter
Nobiliormcc cura uiro iucundior ulla.

Hanc mihi militiam dcus:8C lucentia mundi
Sidera dantifupc^i domino parcmus:8£ afiris,
Quare age prxfenti fi non tibi munere fadtum
Efl fatisiurgentes animi caufabere curas.

Et ueniam concededabor uult ocia tantus,

Meoniis opus eft fidibusttotoqi foc hode.

Nam tuus efl omni dicendus apolline princeps,
Differimusitua uota'tamen non inita fient.

Interca infirmas ad tanta negocia uires
Infiaurarc daturtucnicnt fua tempora regi
Danda tuoicui te tantum debere fatens:

Cuius Kxternauefln is imaginepcdluS.

I

W>

LIBRI P.SyIua.s.inup.fiIixFedericiducis. xxix

Bap. Matuani Carmclitx Theologi". Ad Fedcricum
Vrbinatiu Ducem. Cu Filia nuptui traderet.

Nclyte dux/q regna tenes in motibus ubris/
i Qua uet9 urbinu domiba iuga ucftit apncis

Q_ua dedit anqux nomen Sepronius urbi
Sunt quibus acccnfi rutilantia iidera manis
Audaces animos bellicp auidiflima corda
Indiderint. hi femper equos meditantur K arma
Bellica.SC ignaux damnant longa ocia pacis
Talis erat tclamone fatus temerarius aiax.

Talis agenoridx cadmi famofa propago
Mutua damnatum uertens in uulnera ferrum.
Centauri lapuxcp truccs/Ixuiq: gigantesi

?ui coelum aggreffi manibus uiolare ctuenris
entaucre (uodiuos expellere regno.

Talis in extremis mundi Sertorius oris
Arma mouens.talis romanx conditor urbis
Romulus impatiens oci. Mariufqr Iugunhx
Vidlor.8e xmaihia tollens ad fidcra gentem
Magnus Alexander mauro metuendus Se indo.
Talis Se xtemas iras qui paruus Se arma
In genus Aufonium patri iurauit ad aras
Hambal. SeSyllx impictasSe Czfaris atrox.

Sunt qui pace magis giudcnttSe bella perofi
Extollunt fuperum cultum, proniqr per aras
Diuorum reuerenter eunt.uel honcfla minerux
Oda fedtati fub opaca hlentia ruris
Diffugiunt. tacitiqt laris fub fornice pallent
Sic Numa qui pacis ftudiumreuocauit/3e arma
Reppulitiatqr folon/Iacedxmoniufcp lycurgus
V ixit.Se imbelli Salomon qui regna quiete
Auxit/8exthrreo pofuitnouatempla tonanti.

Sunt quibus ingenium magis cfl comune: paratura
T am pacem q bella fcqui.ludare fub armis
Et patriam curare domi, fic floruit ancus :

Cuntator fenex fabius.ficmagnus:8e ambo
Scipiadc.rigidufqt Cato.lucullus. 8e alto
Rexanimorqui pofl caulas Kouilia tandem
Regna fubintrauit fceptro iudea fecundo.

LIBRI PRIMI. Syluafecudaf nuptiis fili*

Sic cicero.fic xmaihix cui gloria uitflac
Paulus.Kauguflus tcrrx dominator Kundx.

Vnus honor tantum primis K gloria fimplcx
Debita qui pacem folum colucre/ucl arma.

Sed quibus eft utrumq; decus/cinxere coronis
Tempora (tam fcelix fuit his fortuna) duabus.
Primatumq? tenent. humane alttflimus ifle
Laudis apextgens hxc Pupcns eft proxima diuis.

Hi funt qui heroes & femidci appellantur.

Hxc tua fors/montis proles gcncrofa feretri
Q uod fi forte fuas innata modeflia laudes
Horrct/K ipc tuum non fers patienter honorem
Da ucniam.mc fama mouct.non umbria tantum
Te miratur .habes ultra maris xquora laudem.

Iam parii m uulgata cano/qux R henus & iflcr
Q^ux longinquus arar/qux fons audiuit iberi.

Ipfa canit tua te uirtus tot bella gerentem
Q uis nefeire potcfl (altis fufpenfatrophxis
Ipfa fonant nobis tua fadfa hlrntibus arma.

Tu pacem tu bella regis, te iudice mauors
SurgitsKingcntifuror excitat arma tumultu.
Imperio Bellona tuo modo temperat iras
Aegide depofitaifumpta modo fulminat hafia
Ari jitriopax alma tuofua ucla gubernans
Te fuadente uenitttc difTuadcntc recedit:
Etmodoludluimples/cum uis/modo mcenia rifu.
Armatum fxuoqi diu te mane furentem
Flaminei fenfere duces /« tufea iuuentus:

Cum rubicon tua figna paucns uada concita uoluit
Inmare.K adriaco trepidum caput abdidit alueo.

Et quando herculeos aufus tentarc labores
Oppida coepifti fublimibus ardua faxis
Littus ad etrufcum.tunc tc miratus euntem
Montanu per iter pelago allucentibus armis
Ad tuatyrrhenus rcfpondit clafTica triton.

Te quoq: pacatum / populi fqi humana ferentem
Iura/camocnaru magno chorus agmine cingit:
Ettuatctfa pii tanqucncranda poctx
Templa pctunt.fubcuntq? lares quafi limina pheebo
Sacra tuos, tanq delubra horrenda minerux.

FEDER.ICI DVCIS. xxx

In quibus & morum probitas tC ncfcia falfi
Relligio pictafcp habitant, ubi totus olympi
Curfus/KaRrorum legcsiclcmentacp mundi
Natura: cp arcana patent, ubi ccmitur omnis
Q uid diuina uclit/quid fentiat xthica uirtus.

Nil tibi cum feutbus thiafis. tu mcnades horres/

Tuuencrcs/tu ambubaias. balatronibus aurem
Confpedumcp negas.T ecum uerfatur Achilles/

Neftor. Alexander : fermo tuusiarma deorum
Cultus. K aflrorum motus. Si mafcula uirtus.

O fortunatas gentes / o dulcia fxcla

Q_ux fandi duas ora uident . qux tuta fub umbra

Tanti tegis agunt fine follicitudine uitam.

Vmbria numinibus Cfi ucra eR fama) fuifti
Scmpcr gtata uetus cum terrae incumberet omni
Illuuics illa undantis famofa profundi
Sola immunis cras.K abxquore tutacolebas
Montanos apices / Si libera Rudibus antra
Id munus falenne da’ t fcd prinapis huius
Prxfidium fub quo tibi funt fatumia fxda
Non mmus.outinam fimilisfonuna per omnem
Pullulet Italiamtnecnoslycaonia femper
T empora conculcent : xtas fcmcl aurea nobis
Omnibus K tali requies fub prindpc furgat.

Tu uero quem tonis ager montanus adorat :

Cui pater inclinat caput apperninus apricum
His breuibus claudi non dcdignabcrc regnis.

Aequa tuis tibi fi mentis data regna fuiflent/

Pigra gelu ubi feruirct mcotis/SC atlas/

NiIus.K coi gangetica Iittoris ora.

Sed deus anguRo terrx tua limite claufit
Impcna ut curis tua corda minonbus angat
Hiclabor.utcoeli fpaciis maioribus olim
Cum tibi fatales lachefis conduferit annos/

Prxfideasiregnoqi illic meliore fruaris/ ,

Regna ubi follicitent nullis tua pedora curis.

Interca claris rebus tua floreatxtas: J ■

Et reliquum cceli meritis cmetrcfpidtadus '

Iupiter humanos. Altotuusxthcre fudor
Scnbitur.SCpatrixuigilansuiacurafaluri >

/

DELEGATIONE

Sed ne ferta mcx tardent hymcneacamoenx
Fledat iter/ucniatq; uolans ad littora cymba.

Ite maritales thalamos mnonc fecunda
Ite auibus celebrate bonis concordia iungat
V na duos animosi ficui duo corpora iuno .

Sed tamen Si fandum memores ertote pudorem
Non abigi tcdis.fcclus crt fine lege uoluptas.

Et fanda crt cum Icgeucnus.fi fanda futura crt
Portentas/ fandos pt imum dccct efle parentes.
Q_ui uirct in foliis ucnit ab radicibus humor
Et patrum in natos abeunt cum femine mores.

FINIS.

De legatione Regis Hifpanix ad Innocentium
viii.SC de aducntu.Inachi medociae comiris Tcndiliae
regiioratoris.

Vm fufpenfa diu gentem miratur iberam
d Tor reges quot roma uiros fibi cemef uifa e

Vidit enim patria tindas ferrugine uertest
Et tyriisinfeda cadis uclamina circum
Sublimes rutilare humeros ac fundere flammas
V idit ab hirfuto pendere monilia collo
AurcaiSi alterno blandiri ad pedora plaufu.

Vidit & acccnfos radiis ardentibus aurum
V inccreK inter fe flammis certate lapillos/

Q uosmifit longinquus arabs/erithreaqi tellus.
Q_uos ganges quos indus alitrquos Pcrfiadiues
Colligit undoft per torrida littora ponti.

Vidit Si artiduo martis durata labore
BrachiaiSC afluctas frontes fu J are fub armis.

Talis erat milcsiquo pel Ia potennor orbe
Rcddita/ab atgenti fcutis cognomina ducens.

Vel quo bellipotens attnxi fulminis inflar
Sarui. t afTyrium toriens macabcus in hortem.

A urca regali mirata crt flragula luxu
Non folum praebere toris fed uilibus ufum
v Officiisirtcrniqi folo :Si uertigia ferre.

Regis honor contemptus opum .Prarftantia tanti
Principis imperii fines qui mitrit ab ipfis
Gadibus ad fludus pelopisquos nominat io

Di

REGIS HISPANIAE XXXI.

Inachis/hoc cultu noneftxquata fuperbo.
Maieftate minor tam largi opulentia luxus.' .

Ipfe etiam patriis ueniens orator ab ons
Debuit hoc fartu magnx innotefcere Romae
Inachus argiuum nomentquia gloria belli
Tanta uirotquanta argiuis laccdcmonc natis.

Ipfa quoqt imperium quondam telluris 5C undae
Roma dei modo nadta uices hoc diuite cultu
Debuit hoc fplcndore peti.Cognofcere uifa cft
Infermonefuosciuesiqui dicere leges
Q ui regere imperio populos 8£ regna folebant.
Manfir enim penes hcfperios uetus illa quiritum
Lingua.fonant prifeos patres ea uerba Iarinis
Aemulaiqux gentem docuit romanus iberam.

Ipfa licet cute iam crifpa iam cana feneerta
Langueat/antiquos gaudens rcminifciturannos.
Sicut in aduentu natx Iongeua trcmcnfq;

Mater ouat.uuItuqi labans applaudere anili
Nititur.affrduq; uigens fc uinar amico.

Ipfa falutantum genris de more latinx
Agmina prxmifit facris folennia pompis.
Magnanimofq? amplexa uiros in amica recepit
Mcrnia.Concurfu ruit ad fpcdtacula magno
Vrbs omnis cum plxbe patres.cum pube fcnccrtus.
Et fexus utriufqj cohors promifeua fama
Mota peregrinx tegit omnia compita gentis.

Sicut ubi xfonides prima cum nauc fubiuit
Littora coleorum /confluxit ad xquora torus
Phafiss&aduetrtam flupuit per cxrula puppem.
Tunc alacres Medxa choros ftouantia duxit
Agmina folemnem grais latura triumphum .

Dumqj ita Romuleam faufto fubit inachus urbem
Sidcre/dum toris agitantur gaudia tedtis
Vidimus illius facris infignia arcum
Claufa notis.K uerba quibus primordia fumpfit
Nortra falustcum fatrta parens fine femine uirgo ert.
Tunc ego fcire pii caufas epigrammatis ardens
Confului Paulum genus a 7 acrotc trahentem
Thraiaisdarum fidibus pledtroq; potentem
MxonioiSC multa prxrtantcm laude poetam.

Hic mihi rem gefiam paucis abfoluit.a: irtam

LITU. SYL.III. DELEGATIONE

Rettulit hifpanas famam uolitare per utbes.

Barbarus Aimanforueniensa fangumc crudo
Gentis ifaciparxquxufurpat nomina Sarrx
Viribus cxultans/& forti robore plufq
Numinibus fidens longis ea uerba papyris
ScnpferatiK cauda: demens aptarat equinx.

Multa ferox iaculans in iberam iurgia gentem
Ibat.K allophylo fimilis quem uerberc fundx
Dciccit pecudum curtos in bella uocabat
Hifpanas acies multis cum millibus unus
Congrerturus erat certcifi ingentia cernas
CorporaiK ardentes oculos/barbamqi comantemi
Supra hominem/ficulifqi parum cidopibus impar:
Barbarus ex acie fumpta temerarius harta
Fraxinus harta fuit derafis afpera ramis.

Multa minans criftis SC equo lublimis in alto
Vcncrat:in pugnamq; aliquem pofcebatiberum.
Dum fpctrtantutrinqi acies ex agmine ibero
Prodiit auratis iuuenis formofus in armis
Mcndocia de gente fatusituus inache certe
Aut auus aut aliquis clara de rtirpe tuorum.
Cominus cnfc potens & longis eminus armis
Non minor xacida.campoq; animofus aperto
Conrtirit:8£di(fhs tremefecit talibus hortem.

T anta quid increpitas fquo te temeraria traxit
Impietas ut magnam aufis contemnere matrem
Atm in matre deum fdiirtis agarene fuperbis
Nil opus ert.nec enim tua te tatrtantia tanto
Fartu inflata luuat. gladio experiemur K harta
An gtauis hxc Manx fuperos iniuria tangat.

Iam dudum Pluto illam animamitua uifccra dudum
Exportant lanianda fcrx.Non fidimus hartx:
Diuorum fperamus opem .tua debita cerno
Funcra.nam iurti comes crt uitrtoria belli.

Sicut in xqupreum direxit tela draconem
Virginiscxpofitxfortcm miferatus acerbam
Ora nec expauit molcmuc Gcorgius illam
Grandibushotrentcm fquammis ac tergore duro:
Siccgotedcfcnfa hodie prouirgineuitrtum
Sangu in ea tellure traham . caput en fe rcuul fum
A ceruice hartx mfigaminortrumq; per omnes

REGIS HISPANIAE

xxxii

Circulatum acies mariana ad limma fiftam.

Sic ait.SC magna Chrifloter uocc uocato
Vrget equum. preflTifcj? petit calcaribus hoflem.
Concurrunt fimiles tauris in bella duobus
Comibus aducr fis SC toto pondere frontis
Cum fpccflant utriqt greges, cum territa magno
Pafcua mugitu nimbo inuoluuntur arenx.

Arma fonat.tremit omne folum.uolat hafta per aura
Ecce ruens agarenus equo (traiecerat armos
Vulnus SC ingenti thoraca refolucrat idlu)

V oluitur in prarccps concufTa cadaucrc tanto
T ena gemit/uelut intonfo cum uertice campum
V erferat armatis quercus percufla lacertis.

It coelo clamor.SpoIiis tum uidtor opimis
Clarusifli occifi trunco prius ore gigantis
Excipuus clangore tuba: plaufuqt luorura
Regia concurfu fubiit tentoria magno.

Cedite torquati quibus hxc cognomina torquis
Cardttecoruini quibus hxc cognomina coruus
T radidicthxcueflras fuperant praconia laudes.

Sic tua gens olim uotisad templa folutis
Inache ne tanti pereant monumenta triumphi
Virgineae matri facrata uocabula fanxit
Ad fua perpetuo coniungi infignia ritu.

Ceme decus quantum fuperat tibiigloria quanta
De uirtutc patrum fluit in genus omne nepotum
Inachc.Sic fuperi faciant de flirpc tuorum
Q^uo tibi laus alio fit confumata triumpho
Dux aliquisiucl tu ipe magis cui bellica uirtus
Iam longo firmata uludcuet arma potenti
In fyriam Iibyamqi manu.gcntemqi nefandam
Vel penitus tollarfcyihicx uel ad ultima terrx
Littora dctrudatrborcas ubi frigidus omni
Fruge folum fpolians duro tegit xquora tergo.

V iue.ncc ante precor parex tibi flamina rumpant/
Det deus hate faltem noftris bona fata diebus/
Quam uideas maurorum urbes SL magna fuperbx
Moenia Granata: ueri iuga ferre tonantis.

Et parere deotqui magna incepta fecundet
Regis^i arma regat foelici bcihyca marte,

finis:- f ii

L.I.SY.IIII. AD INN0CENTIVM.Vin.P6.

Baptiflx Matuani Carmclitx thco.Ad Innocentium
odauu pont.max .& conuiuas pro dic natali Lau'
renui Archiepifcopi bcncuentani carmen.

Vmmc pater curis Si follicitudincnuncj
f Libcr/K immenfi moles cui credita mundi.

Vosquoqj couiuxiquorum fi dicere laudes
Aggrcdiarilongo rauccfccnt guttura cantu.
Splendida regali uobis conuiuia luxu
Hxcbcncucntanx paflor Laurentius orx
RcddiuSC huic tanto longe meliora fatetur
Se debere choro/foluct quocp forlttan olim
Si fperata dabit curfusfottuna fecundos.

Sed tamen auguflo fuerant hxedebita menfi
Fefla/ fub ardenti cum fol premit arua I conci
Luce facra/cumrifit inops laurentius iram
Cxfaris/K uidis migrauit in xthera flammis.

Illa dies natalededit. Lucina parenti
Affuit emxx.pulchroq; puerpera partu
Lxta puerperii cruciatum in gaudia (oluit.

Mox noua progenies foclicibus xdita fatis
Dicitur attollens caput amffffe parenti.

Quod foclix fauftumq? putant.bonus exitus omen
LaudatiK euentu melior fortuna fequenti.

Illa igitur celebranda dics.SC habenda quotannis
LxtioriSi faffis cft annumeranda diebus .

Idqj memor fadurus crat.noua feria dulces
Excluferc iocos. Si in hoc conuiuia tempus
Sunt tranflata.illam rapuere ncgocia lucem.
Nanqi aberat miffus Roma legatus ab urbe.

Atq? graucs umbrorum iras/fubitofq? tumultus
Lembat grauibus didis / paccmq; docebat.

Poffcj ffrenuitas uigilans 8i prouida uirtus
Huic fatisofficio fccit/cum laude reuertens
Eximia (latuit celebres apponere menfas'
Natalifq; diem ritu celebrate parentum:

Sic etiam fummusquiprofpicit omnia paffor
Inffaurarc uolcns fellas poli fena mentes
Obfcruarc fuos morem hunc indulfft auitum.

Et gaudere dieiqua quifep fub xthera pri mum

wm

/

r

^ r;

PRO NATALI LAVRENTTt. xxxiii

T ranfiicK uefci coepit uitalibus auris.

Ec cjcj gethicis contraria gentibus olitn
Con fuetudo eflctilachry mis qu* triftibus ortum
Natorumt& Izto celebrabant funera cantui
Noftra tamen longe melior lententia, mortem
Qux pulchrum diffoluit opus'qux nititur omne
Qjioduaturaparit pauds abolere diebus:

Et nihil effe diu patitur/qux pingitur ore
Terrifico/lugubri animo meminiffe neceflecft.
Principium uero uitx qui dicitur onus
Q^uo genus omne noua reparatur origine / fecum
Gaudia mille uehit.Cum mens diuina recentem
CuderetiK coelo Hellas affigeret i orbcmi
Mirabantur opus fuperi.noua machina mundi
Vifauoluptatum pc!agus:quod pedtoradiuum
Corripuit fubira fenfus dulcedine complens.

Iurc igitur natale iocos i Si gaudia pofeit
Natura fuadentedies/qua uenitad ortum
Progenies prima: capiens exordia uitx.

Obcaufam tamen haud aliam uetus tllercucrfus
Mosinifi quo feffas hominum poft fena mentes
Sit fas inftaurare iocis.fiC idonea rurfum
Reddere corda uirum rebus tali arte gerendis.

Nam labor affiduus mentes ut corpora frangit:
Attonitofqi facit fcnfus.K inertia membra.
Ingenium nimio roburq; retunditur ufu.

Et caput obfcura captum ucniginc clauum
PerdittK inceno nauis fccat xquora cur fu.

Omnia qux duro funt debilitata labore
Reffituit fccura quicstmedicaminafeffis
Ocia funt.laffas inffaurant ocia uires :

Q^uas labor eneruat/ quas longa negocia frangunt,
Ergo laborantes opus intermittere coepturo /

Et ccfffarc iubet ueterum prudentia patrum.

Scipio littoreas Si Lclius anxuris oras
Etcaietanitradhim maris urbe rclnffa

Maximus interpres legum lufiffe lapillis
Scacuola narratur curafcg fugaffe fritillo

i

s

LIB.I. SYLVA .V. DE MORTE

Socraticos etiam ludos pueriliaq; adta
Legimustatep fenem (ludiis iuuen ilibus ufum.

Ergo uoluptatem coense genialis honcftam
• Summe Pater lactia una celebrate Sodales.
FINIS/

Eiufdcm de morte Ioannis Soreti Galli Carmelita'
rum Prioris generalis .

Ens mibi fa:pc Fuit f> te quoqt fumer plcdt»
m Atqi tuasnoftro compleri carmine laudesi
O niuei quonda pallor gregis. O pater altx
RupistK irrigui fontisimonufqi Dean/

Cuius inaccellis uates habitalTc fub antris
FerturiK eu en tus rerum cecinilfe futuros.

Sed mea fopito flupuerunt fanguinc corda/

Vtfolet hyberno tellus cum frigore torpet/

Poflq fama tui moelliflima nuncia fati
T rifbbus aufpiciis italas peruenit ad oras.

Omnia tnne gelido riguerunt membra timore: »

Tunc lyra lapfa manu/digitis tum pleilra remiriiS
Sunt collifa folo : tremulo uox defuit ori.

Languida moerentes ebetauit inertia fenfus:

Et dolor ingenium uiuax fopiuit/SC artes.

T unc mibi cum aegrotos uis morbi uinceret artus
Raraqt uix traheret felTum fufpiria pcdlus/
Confilium fuit inuifadcccdcrc uita/

Et tccum limen patrix melioris adire/

Pafcitubi tutas dulcis concordia mentes.
FccilTemqiutinaromampofliua funera nunquam
Vidimus optatos portus, nos fpumeus curis
Flantibus undarum tulit in contraria feruor.
Littoracarmeli folymofqj apprehendere campos
Dum cupimus/dum quilq; fuis annuitur armis/
Pellimurin fyrtesmaucmcp fcrcnnbus undis
Incertum per iter nulla fuccumtur arte.

T iphis abes/palinure iaccs : iterata minantur
Fulmina in interitus confpirant fydera nollros.
Nunc ruit in pracccps/fummas modo furgit inundas
Auulfo temone ratis. fradh fumus ut fi

IOANNIS SORETI GENERALIS, xxxiiii

Dum procul a Rabulis errat pecus omne per agros
Nil hoflile timens i cafu pcrcudus iniquo
Occidat extemplo padortfaltufqi patentes
Ora lupus iciuna gerens intrarit : ouefqj
Incudoditas padim lanierqttfugetqj .

Sic tua progenies qua: teducc nullius arma
Nullius infidiashmuit/fcd tuta per omnes
Ibat ouans cafus/podcj tua lumina preflic
Improba conturbans rrifh' mors omnia Iudfu
LanguitammilTo generofx ftontis honore.

Palluit omne decus nodrumtlanguentia coepit
Pedlora fegnicicsiflC amor uirtutis obiuit.

Frigemus uclut extindio Focus igncttcceffit
T ecum noder honor : carmeli gloria tecum
Occiditiheu funefladies neqi digna dici
Nomine cenfcriiflygiis pallcntior umbris/

Qjjx tantum iubar extinxititot lumina mifit
In lachrymasiin tot fufpiria pedlora foluit,
Onuquam laudandae fatisdicet omnia laudes
Ora tuas refonent. Senior difcrimina nodi
Q uot fubiit grex ide tuustquot bellaiquot hodes
VencreiK fortem populi miFcratus iniquam
Mouidi adiduis precibus tridem iouis iram:

Q_ui nifi forte tui curam gefliflet ouilis/

Ventus SC unda ruens dabula & pecus omne tuliflict.
Supplice te nobis fauit pater J ipfc pauentem
Attonitumqt gregem blande collegit in unum:

Vt mater cridata folet/quo tempore miluus
Indruit infidiasiflcdfitq; per aera gyrum.

Illa dolum timet : 8d crocitans fua pignora cogit:
Colledlumqi gregem fufpenfis protegit alis.
Hadlcnus hoc noder uexatus turbine lembus
Tardatufq; uadis circum tua Iittora duci
Non potuiefed iam coeli frons lacta fereni
Pandituriundofumqt minus iam murmurat aequor.
Humidus audet abitifiletaethcriatrarcc.tdunt
Nubila : purpureo fol nafeitur aureus oriu.
Graminis aura tepens florumqj cacumina leni
Incuruans flexu gratos diffundit odores.

Atq; leui drcpitu fugiens fe frondibus altis

LIB.I. SYLVA.V. DE MORTE

InfcritiK fomnos molli blandita ftifurro
ConcitatiX uiridcs ludens ctrcuuolat agros:

Iamq; procul nobis pulfa calligine tandem
Carmeli femonftrat apextuitreicp redundant
Fontis aquae fuauestqu* fummo uertice lapf*
Subicdtosrimanturagros / & florida circum
Rura foponfero labuntur murmutcifccp
In uicinabreui deuoluunt aequora curfu.

Iam me follicitx parcunt incendere curx.
Improba nec miferum pedtus depafeitur alcst
Reftituorq) mihitiuuat ire/meamq? fonoris
Inftaurare lyram ncruistfacrumq; uocare
Ex hcliconc chorum/atq) argutos xdete cannis.
Verum bella canant aliitpopulolq; paternis
Sedibus/K patrio pul fos de littore graios.
Etuetercs odiicaufastbelloq? fubadtas
Con flantine tuas arces : ccelumqj latinis
Infeflum rebustfideiqj pericula noflrx:

Et purgata nouis troiana incendia bellis.

Sempcr ego effugi ftudium mauortis/K arma.
Nec pedtus thorace graui i nec tempora cinxi
Callide criflatatfuit 8C mea dextraimcumcp
Sempcr inerme latus : mores ego pacis amaui.
Cxdtmus arma aliistnobis tua maxima uirtus
Carmen erirtfatisefi illo fi puluerc nofler
Sudet equustmetam hancq? meus circuuolct axis.
Ingrediar fragili fpaciofa per xquora ligno:

Atqi tuaslxti circuucdtabimuroras.
Cundlapaleffini montis fpclxareuifum
Singulaperluftranstacicm per fingulaucrtcns
Ne quid negledtum fluatiintadtumuc rclinquamt
Vndctuxm lucem poffint emergere laudes.
Conaborcp tua dignum uirtutc trophxutn
ErigereiSi circUm redolentes addere lauros
Atcp hederas/K palladia de fronde corollas:
Palmarumqi minus metuentes pondera ramos.
Grande opus:X fub quo fudaret olympifer Atlas.
Magna quidem fuitiatq? meis conatibus impar
Copia uirtutum pallor uencrande tuarum.

Nec ubi Carmelus debet minus ac Remoaldo

IOANNIS SORETI GENERALIS, xxxy

Tufca camaldulii pineta in uerticc montis.
Lignipediqi Iauerna uiro:Cartufia Vgoni.

Gallica Bcrnardo ciflercia.Nurfica Mauro
Rclligio.fed plus longe.ncc enim tibi fandta
Ruflicitas/fcd fandta magiis doctrina fuperbam
Perfidiam fe attollentem myficria contra
Sacrofandfa potens conuellere fulmine lingux.
Vndc fit ut dubitem r ei ne pondere prelTus
Turpiter i medio cogar defiflcre curfu.

Mcnfcp magis refugit/quandoicarium reminifeor
Interitum. puer ille leuis temerarius audax
Dum per inane audet ccclum mendacibus alis
Tendere iter uctitum i5C uacuas fe attollere in auras
Decidit : & fecit myconxo nomina ponto.

Me mouct & facros ignes furarier aufus
Atq? putres audens glebas animare prometheus.

Et phacton cupiens folis frenare quadrigami
Cuius adhuc long® lachrymant elcdfra forores'
Scrccinaqiiad fluuiiripas/quemceltica rupes
Mjttit : X adriacis tandem abforbetur ab undis.
Occurrunt animo ueteris certamina pugnx:

Cum furor inuoluit fuper altum pelion offam:
Aoniafcpaufx cantu fuperarc iorores.

Et qux textilibus donacum pallade formis
Dum certat ueterem mutauit Aranea formam:
Thrax Thamyras quem coccum olim fecere puella:
The fpiadcstdum fe nimis/K fua carmina iaclat.

Et tu mentis inopsnimiumqj improuidequondam
Marfyaqui mufasphccbumq? laccficrc cantu
Dum properas/fluis in latices:& porrigisamnem/

Q uem uehit a^ras phrygius Mcandcrin undas.
Et qui labentem dextra temerarius arcam
Dum leuat a magni redlore necatur olympi.

Hsc mecum tacitus memori fub pedtore uofucns
Extimco ne caeca meas audacia uircs.

Fallat : Bi afiiimptum nequeant perferre laborem.
Supponam tamen hoshumeros:mo!emq? fu bibo
Debilis immenfam:dabi'turfauora:ihcrc ab alto
Occultumqj meusdiuini nedtans imbrem
Accipiet geniusuardofcp ad carmina fenfus

LIB.I. SYL.V. DE Morte Ioa.Sor.Gcn.

Calliope melior/maiorqj moucbit Apollo.

Aureus ut quondam fului fub imagine roris
Iuppiter in gremium danaes dcfccndit araatat
Sic noua de fummis magnx penetralibus aulx
In mea labetur furtim prxeordia uirtus:

Atqi opcccdcfti fretus certaminis huius
Sit modo uita comes/refcram ui&ricia figna.
Efficiam ne liuor edax i ne longa uctuftas
Neu fors ulla tux pariant obliuia laudis
Sed uentura tuum notpcn mirabitur xtas.

Et qux te tulerint foclicia fxcula dicet
Portcntasrdebentq? tibi tua tempora multum.
Namcp tui tecum durabit gloria fxdi.

T u modo magne pater faueasiquem certa fatentur
Aetherios inter pofitum miracula ciucs.

Muneris incerti quxdam me pendula tardat
Spes opere a tanto : promiffaqt carmina differt:

Et prohibet noflrx uotis parere camoenx.

Mox tamen abfoluarrnec in his mea fyrtibus ultra
Cymba lcgcttncnlcs frurtra uetfamus harenas.

Q uid miler in caffum do femen inertibus agris (
Q_uid pidtam propero Thamirx moflrarc tabellam?
Q_uid mutum refponfa peto fQjiid deniqj fruflra
Non audituro modulor noua carmina furdo (

In nemus umbrofumtK condufas undiq; ualles
RupibustX multa ueflitos arbore colles
Imustubi fecura quiesiubi dulciauitx
T empora dccurrantrubi nulla negocia nobis
Detineant animum/ferri ad meliora uolcntem.

Ifla mihi fi te pater adiutoredabuntur
Oda/fcribendis & amica filcntia rebus/

Mox ego purpureo textam de flore coronam
Q^uain neqj brumma rigens albis ueflita pruinis
Nec borealis hyems uincatiqux flumina uentis
SmngittK aerias gelida niueconfpuitalpes:

Q^uam neqj dcficcet fol/quom uicina pererrat
Noftro figna polotcircum tua tempora ponam.

T u meus Acnxasttu pergama : tu mihi thebx.

T u labor SC curfuS fero redeuntis Olyxi/
Etmorapenelopesuoris inimica pudicx.

i

/

LIB.I. SYL.VIL AD IO. PE.ARJ.EPI, xxxyf

T u mihi cxfar eristfludium tibi tradimus omne,
Tutamen interea noflro qui liber ab orbe
V iuis:& ingentes meriris facientibus alas
In regnum fublimeuolas ardcnris olvmpii
Q uem deus seternis diuorum accumbere menfis
ludit/SC immcnfo coeli dignatur honore/

Funde precesipia uerba mouc/feruenrius ora
Magnadei nodus faueant ut numina rebus.

finis:-

Baptide Mantuani Carmelitx theo. Ad Ioanem Pe'
trum Ariuabenum epifeopum Vrbinatcnfem.

Etreeliconiadum dudiis decorate fororum
p Cui dedit infigne dotfta minerua locum.
Illa racemiferis noflridc uit ibus horti
Accipe dircxidulcia dona dei.
Hancribipttccoxitflauentem Iulius uuam
Sole molorcheas ingrediente faces.
Scilicctutnimium rapido dum fulminat asdu
Frigida morbofam temperet uua canem.

Nam canis ad plantas relidens Orionis ardet.

Atqi graui nodras uerberat igne domos.

Frigore nunc opus cd.opus ut fuit ignibus ante/

Cum boreas tanto dringeret arua gelu.

Sic natura parens tempus muniuit utrumqj.

Caumata frigoribus temperat / igne gelu,
lanus habet fyIuas/& aprici nina phalcmi.

/ Creticaq; idaris trans mare ueda cadis.

His fe armare potcdsgelidamq! retundere brumam.

Et melotacis terga fouerc togis.

Aedus habet gelidos laticcs/SC circa pruna/

Pomaqr cognomen quae cerafuntis habent.

Iulius ardorem primis necat acdifer uuis:
Haccpfalutari fruge minidrat opem.

Nec tibi grata minus fuerint mea munera/fi quid
Et fi quid uerfus rudicitatis habent.

Rudicaciuili melior uindemia. ruri cd
Ille facer uatum qui rigat ora liquor.

Hxc fateor Icfbi non funt in collibus orta/ - 'j.

.ijqtfJ

LIB. .1. SYL.VHAdIo.Pe.Ari.Epi.Vrbi.

Necdecrctaris munera Ierfla iugis.

Non ea palmitibus cocli clemcnria noftris
Non eft flaminio gratia tanta folo.

Siuerj. a phcrbo magis elongamur & auflro/

Et polus algenti nos aquilone premit.

Siue q, eft illic aliis rationibus atther
Mitiorieft illis gloria tanta locis.

Forte q,cxillis tranfiuit in xthera campis

Quae micat ex flammis fadta corona nouem.
Prolpiciens oculis illas melioribus uuas
V itifer infundit uina fuperbadeus.

Addeqj in Delo Bacchi germanus Apollo
Nalcitur : arbitrio qui regit arua fuo.

Iuppttcr idxis alitus rura illa fub antris
Dicitur olenix lacte rigafle ferae.

Gnoflacis ideo uis eft en tanta racemis.

Inclyta tam dulci fertilitate Cydon.

Hxc igitur tibi dona damus meliora datun;

Vberius fenet fi meliora fotum.

Mufa tibi uctuit fine carmine munera mitti:
Quando magis quouis munere carmen amas
Carmen amat quifquis tenero bene dodtus ab acuo
Aoniam ftudiis dulcibus haufit aquam.

Ha:c mea fit animo fint dulcia dona palato.

Et phoebi 8i bromii munera lucfta cape.

FINIS.

Bapriflc Mantuani Carmclitae Ad Ioannem Sabadi
nu argenteu ,p filii morte cofolario; Paramythia.

v Vacuos iunocui uexat fortuna parentes!1

q Trtftia cur tantis fletibus oramadenri
Miti? andromachc tulit aftyanadla peptu.
Mitius errantem penelopea uirum.
Mirius Halcynoe crudelia fata manti.

Hippolytum phoebe: garrula mater Itym.
FleuitHylam minus AlcidessminusIfisOfyrim.

Etniobcnatosi 8C Phactonta foror.

Q uid fibiuult tanto refonans querimonia ludtu?
Et gemitu longo follicitata domus;

LIB.I. SYL.vil. AD IOAN.SABA. xxxyii

Curfcttofagenis facies fquallentibus horret?

Cur macies turpideiicit ora fitu?

Q^uo fugere falesfcurlxtx gratia frontis
Decidit fobfcurum qux tegit umbra caput i
CurtuacomprcfTo facundia mutuit ore f
Nec fluit in dulces lingua diferta fonos?

Dic age lugubri deformis imagine uultus
In mea fccretum pedora uulnus agit
Afpcra fors ueros.K profpcra tangit amicos .
Corporibus quia mens una duobus ineft.

Ioancs. Hei mlhi.nefcio quod radiis grauc fidus niquis
Mifitin infauflos fulmiua tanta lares.

Et mihi perpetuus characum coniuge major
Attulit a ftygio longa uentna lacu.

Carolus cximix fulgens puer indole formx
Occubuitcafliuota fecunda thori.

Et iam morigera fuperos pietate colebat t
Et docili (upplex numina fanda fide .

Iam matura nouis xtas lucebat in annis. >

In tenero grauitas ore fenilis erat.

Talis erat nobis qualis rofa prima rofetis.

Et qualis riguo lilia prima folo.

Lxta uerccundos decorabat gratia uultus.

Et grauis ornabat dulcia uerba lepor.

Ille meo trifles tollebat pedore curas. i

Gaudia patris erat. gaudia matris erat.

Hunc igitur rapiens lex ferrea mortis auarx
Sub gelidam trifti funere merfit humum.

Luget moefladomus.uidui fine prole parentes
In gemitu nodes ducimus atqid ics
Sicutubi implumes inuafit uipera nidos
IngemimK querulo carmine plangit auis.
Soluitutin lachrymasgemitufqi mifcrrimaconiunx
Etrequicm nuq debile pedus habet.

Cum gemit illaimihi Iachrymascietiignea rorant
Luminaiflngultu guttura rauca fonant.

Eft mihi pro nato fimul SC pto coniuge moeror.

Etduplex agitat faucia corda dolor.

Foenittct ingratx producere tempora uitz.

Et totiens mqrrisuulneta acerba pati.

g

LIB.I. SYL.VII. AD IOANNEM

Emorimur totiens obeunt quot pignora nobis.

Et totiens fenum corda paterna fccat.

Pelle graucs animo curas argentea probes.

Neu cruciet tantus pcdlora mocfta dolor.

Terra domus noncd animisaccomoda nodris.

Altius it nodrx condicionis honor,
qui nimium terras amat/& mortalia tedlai
Fal lituricd alio pania noflra loco.

Hic fumus extorresialienaqi regna tenemus
Sub grauis exilii fcruitiiqj rngo.

Nunc animus curis coquitur/nunc corpora morbo.

Et (limulos affert quaelibet hora nouos.

Nunc fratrum fubcunt obitus i modo fata nepotum.

Tempus in obfcquiis milibus omne fluit.
Crebrius audiiur per templa per atria, plandlust
quam faciles inter uox hymenxa choros.

Et modo noflra uocant modo nos aliena fcpulchra.
Funera funtnodn continuata dies.

O falix quem res non implicuere caduci.

quem nullus retinet poflcritaris amor,
quem nec cura domus nec defficicntis in horas
Corporis/aut uitx praetereuntis agit.

Podej diuitiis fuerint &L honore potit»

Mors hominum triplici corpora fauce uorat.
Foelices frudra nobis promitnmus annos.

Semperenim curae tnditixqi premunt.

Fludlus ut infequitur fludtum.f ic tempora uoluit
Noflra catenatis fors intmica malis.
Mittimurithcrios per limina mortis in 3xes.

Hic patet in noflros ianua fola lares.

Efl illic natale folum.noflnq: penates:

Regnat ubi in decimo maximus orbe pater.

Nos deus ex altomos magni gloria mundii
Omnianospronis uultibus aflra uocant.

Cum nitet. SC pidlx nodlis fulgoribus ardet
Oflcndit noflras pulcher Olympus opes.

Noder enim polus cd.funt fidera nodraifcrcno
Ciuibus arridet lucifer otbc fuis.

Ed requies lllic.iHicitcrnauoIuptas.

Perpetuus fplendorigaudia/rifusiamor.

SABADINVM.

xxxviii

Carolus cft illic. 3£ candida Iiliacircum
T empora uirginei figna pudoris habet.

Nos quocp cum lachriisnollroscuoluent annosi
In loca fatalis tranlferct illa dies.

Q_uotquot erunt animas. & quot nos ante fuere
Accipient lato magna theatra finu.

Fas erit hic noflrx uultus agnofcere gentis.

Atcp dare alternis mutua uciba fonis.

Hic cum fratre forormaticu patribus ibunt.

V efpera nec feflos finiet ulladics.

Q_uos modo miramur / regione uidcbimus illa:
Et uctcres inter fufcipicmur auos.

Hicfuntqui patrum ueftigia fandta fequuri
Stigmata leruatx relligionis habent.

T unc tuus ille nepos iuuenem quem fata tulerunt;
Cognatam nitido porriget ore manum

T unc tuus occurret tibi natus. K obuia circum
Brachia cum lachrymis colla paterna dabit.

Coge uagos animi fludhis argentea proles:
Cordaqt conceptus deferat atgra dolor.

Comprime bacchantes uentcstK nubila pelle,
Cymbacp tranquillo currat ut amc mari.

Ad noua coepta redi.laudemcp laboribus auge:
Etbreuis immcnla floreat ane liber.

Scribe quod actctno dignentur honore nepotes:

Et quod non ualeat perdere longa dies.

Vtqj minus rodant uigilespnccordia curati
Fertilis ingenii pinguia rura cole.

Interea celeri Jabcntia tempora curfu
Exilii finem Icmitiiqj dabunt .

FINIS BONONIAE DIE SECVNDA
FEBRVARII.MCCCCLXXXV.

g 11

Hteianfoii.TiulamliK.- .

% . ^ jy .

- _ . .. r>

\r>A-r r.i . ?

rr-rtinnon au ..

rtv'; * ftofo:

oi',f»T

SYLVARVM LIBER.II. SYLVA.I.

BAPTISTAE Mantuani Carmelitx Theologi ad
Rcucrcndiflimum.acIlluflriiTiniuSigifmundutn
Gonsagam protonatarium.EIigia cotra amorem.

Onfuluit pietas ut te Sifmunde monerem
e Communem iuuenu ne fcqucrcre uiam.

Omnis enim tenera puer ut lanugic ucrnatt
Perdere in in fano tempus amore folet.

Quocaueas igitur fcclushoc/animicp uenenumi
Quid fit amor paucis infhtuare modis.

Mentis amor uirium iuuenile / cupidine formx
Vifu animi roburdcbilitantc fatum. .

Hoc ubi corda premens humana tenacius hxfiti
Obligat impofito colla fubada iugo.

Et trahit in facinus ucncri quodeunq; uidctur/

Nil ueritum leges impenumqt da.

Res horrenda/faen licitum fcelus omne uideri,
SiciacctafFcdu mens hebetata malo.

Vt notus xftiuis obnubilat aera nimbisi
Ac tenet oppreifum fole latente diem/

Sic amor ante occulos animi uelamina tendit:

Et trahit in coccum petfiora noflra chaos.

Hinc fecurus amans per aperta pericula fertur
Qux nifi mentis inops nullus adire uclit.

Hic pofitis nodu fcalis fuper alta domorum
T e da falit/gctico dum riget aura gelu.

Hic iacct in latebnstloculoq; reconditus ardo
Spem titubans inter fluduat atq? metum.

Pugnat in ambiguo fententia pedore duplex.
Vella amore frui/uellct inire fugam.

Ille fubitgladios/X pro muliae duellum.

Mox init egcftam fanguinolentus humum.

Fit pecus omnis amans dum pro ratione libido
Iudicium nutu tempaat omne fuo.

Qui fquis enim uiuit fine lumine mentis & ufu/
Fert hominis uultus/ingeniumqi ferx.

Eft pccusiK fallax hominem mentitur imago.

T edis opus melior i ucridicuqi magis.

An fer aquisgaudo/fyluis aper/aae falcoi
Legibus humanum coufilioqj genus.

AD SIGISMVNDVM GONZAGAM. x

Sirenes fatyri panes nymphxcp marinx
Et famix humani corporis ora ferunt.

Si uideas uultus / homines uidifle putabis.

E(Te feras conflat fi intuearis opus.

' Hinc igitur fati non funt mendacia uates/

Q_uando homini uultus impofucrenouos.

Qjn partim fenfu partim ratione feruntur/

Nec uiuunt totos cum pietate dies/

Hi funt centauri minorauriq; biformes:

Monflra quibus duplex ambiguumqi genus.

Talia fignificant animos in amore iacentcs
Continue in mutum degenerare pecus.

Hinc bouis effigiem fubit Inachis : xquora fubter
Latrat' Xablorptas fcylla profundit aquas.

Nydimenc in nodis uolucrem conuerfa.Mcdufx
T empora uiperex. complicuere comr.

Vtqi fcias quantum ualcat fubuertere mentes»
Inferior nullis cladibus ifle furor»

Afpice Leandrum fpaciofa per xquora nantem
Jnfcodium fati follicitare fui.

Afpiccpaftorcmphrygium fpanana ferentem
Furta domus lachrymascxcidiumcp fux.

Suafit amor fcyllx regno fpoliare parentem:

Et daregnofiaco fe patnamqi duci.

Tanta animo rabiesihoflem prxponerc patri
Confutuit faeuo fxuior angue puer.

Afpice Thefex redeuntia uela carinx
Ferre louis neptes furta fuperbaduas.

Crudeles cafustnftemqi attende rapinam:

Nec ferualTc datam foedera uana fidem.

Q^uid referam cinyrx cohitu fquid Biblidis ignem?
Et fcclcra admiflo pafiphaxa boue?

Phafias bofpitibusdedit aurea Uclera grais:

Et fecuit dura pignora parua manu.

Heuifacinus crudele parens in (anguine nari
Tingitur in fobolcm carnificata fuam.

Ira malum minus efltbreuibus quia prxtcrit horis.
Longa uenenofus tempora uiuir amor.

Viuit:3d afliduis hominem cruciatibus angit:

Et tenet ardenti corda fepulta foco.

g

in

SYL.LI.U. SYL.I. AD SIGIS.GONZA.

Cartera qua: noftrum dicit mortalia uulgus
Crimina funt longe pemiciofa minus.

His etenim fatis cft uni nocuifle. Cupido
Vult homines faltem prxcipitarc duos.

Sempercnim tali febrit quicunq; cicuta
Vult alium uicio comaculare pari.

A fpice q uariis ety manthida iuppiter ur fam
Cccpitmt cft uirgo ludificataimodis.

Q^uot ftuduit uerbis daphnem facundus Apollo
FlcdcrciK ardori conciliare fuo.

Te/cui magnanimo grandes in pedore curas
Parturit antiqua; gloria longa domusi

Et cui maiorum laudes calcaria fubdunt/

V t Pudeas atauis non minor e(Te tuis/

Hanc decet ex animo penitus conuellere pcftenu
Et fepireomncs/nefcriarc/uias.

Ac uitare Iocos/pucr hic ubi retia tendit
Atq; ubi in infidiis ipfe latere folct.

Retia liant iuuenum uultus/K amabilis xtas:

Q ux rapiunt fenfus illaqucantqi nouos.

Corda retundi t amortgcncrofa ncgocia frangit.
Nec nili foemineum mente uofutat opus.

Grandibus incoeptis Pudiifq; uirilibus obfiat:
Nec probat heroa fortiter ada manu.

Negligit infignes qua: funt paritura triumphos.
Et decora SC titulos extimataiTe minus.

Delicias/ungucnta/iocos/S: inertia laudat
OciasKad phrygios fila reduda modos.

Inuidus Enaram libycis tentauit in oris
Siftcrcmcin latium profequeretur iter.

Ne iada imperii primordia poneret Alba:
Vndc fata cft orbis Roma futura caput.

Aeftuat ammifla Chryfeide magnus Achilles.
LangueuK argolicis ferre recufat opem.

Sic amorclatam fluduit fubucnerc mentem
Vtucnercm graios poneret ante duces.

Vt iuuenis tantum decus obfcuraret:8t arma
Grarca forent Ixfo debiliora duce .

Et quia nudus amor/ftudet exhaurire fequaccs
Eximias luxu dilapidante domos.

SYL.Li.n. SYL.rr. ad.lodo vr. gonza.

Hinc ubi quis lautis minuit patrimonia menfis
Ambulat attrita triftis inopfcp toga.

Et quas cura patrum multis fudauerat annis
Fcemina longxuas una triumphat opes.

Et quoniam puer efl/leuium folatia rerum
Q_ualia biandicix/bafiarcarmcn i amat.

Et quia pennatusicito mobilis.K quia ccccus
Praecipui fertur per fcclus omne gradu.

Et quia fert arcus/mucronigcramq; pharetram/

Atcp facem/mala mens/ingeniumq? ferox.

Incipit a rifu.-curis coalefcit amaris

Definit in lachrymas improbus i fle furor.
Q_uifquis amasigiruncjq fortuna fecundeti
Et facilem puppi det Icuis aura uiam/

Sis memor euentustucrfaqt relaberc cymba:

Peruia tranquillo dum finit unda freto.

Etcaue ne fubita maris inuoluare procellai
Dum tonat ardenti fulminis ira polo.

Haec habui ad prxfensitibi qux memoranda putaui
Dum cupio ad (ummum promoucare decus.

finis:-

Ad Lodouicum Gonzagnm fcdis Apofiolicx Pro/
tonotarium Bapnfix Mantuani Carmelitx Car
men ex tempore.

AepiusdH facrum cupiens elicona reuerti
f Munus ut excellens X tanto principe dignu

Caflalio de fonte darem/mca garbafa uetis
ExplicuitX fcalmos acamffo remigc prefli.

V erum me uariis animi langonbusxgrum
In diuerfa ferunt aphocide littora fluctus.

Pellor ab Europa.Icgo puppe propontida uerfa.

Et feror in phrygiam tencdiiam littora cerno.

Iam patet Antandrus.iam culmina cernimus idx.
Aonides fylux nobis X fandta negantur
Flumina.dircei taciturna (ilentia faltus
Occlufcre nouem prohibcntqi accedere nymphx
Immifererati zephyros prohibemur arenis
Au!idis.aductfis rado maris xquora fatis.

xxxx

*

SYL.LI.II.SYL.il. Ad Lodou/cum Gonzagam,

Q_uod fi ncla finat ucnto deus ite fecundo
Pacificafq; intrare docnos:& corde timores
Pellere follicitositantoqj exire tumultui -
CurTcrct extemplo uelis mea cymba leuatis
Per laudes Lodouice tuas/per clara tuorum
Fadla/per llluflres atauos. regnataq; genti
Arua tux.canercm pugnas & martia fada
Et grauiter fanteq; domi confulta forifqj.

Q_uanta fit in fuperos pictas SC quanta parentum
Relligio. quantum patrix fluduere quieti.
Caederet his agris quicquid mare fludibus ambit.
Egregiiquicquid titanuidet aetere ab alto.

Molfia longinqui iadent fuauelera feres.
Hefperidum fua poma nemus. fua tura fabati.
Ethiopesnign fua cinnama. Perfidis ora
Diuitibusgcmmisfuluoq) fuperbiat auro.
Prouentu maiore tuos pubefccre campos
DicereiSChas illis prxponcrc frugibus aufirn.
Caderet his agris trinacria.cxderet hortus
AIcinoi.K uencris tellus pulcherrima cypros.
Cxdcret his agris crete. Pelopifq? laceni
Iufula.ftt licet hxc fparta uetcriq: corimho
Illa iouis cunis i atq? urbibus inclyta centum.
Cxderct omnis agcr.nccfefc Mantua tantum
Virgilio/K ducibus lydis/SC fanguinc magni
Tyrefix claram agnofeet. magis inclyta quando
Gonragx fplcndore domus euafi<& altis
Ingemis ani mifq; uirumiqui bella per omnem
Sxpiusltaliam parto claufcre triumpho.

Hxc cfl illa domusde quaifi temporis adi
Legeris annalesimultos exifTe Camillos/

Scipiades multos / Matios mirabere multos.

Nec reticenda forent nuruum fupcrxthera nota
Nomina :8i integritas tranflata inTidcra matrum.
Mconiis hxc funt neruis / & apolline toto
Digna.nccexilidiccndacx tempore cantu.

Nunc alio me cura trahit. peregrina uocamur
Per longas in regna uias per inhofpita faxa.

Nec finorin patriis requiem deccrpcrccampis.
Omnia tum melius referam /cum purpura frontem

SYL.LIB.n. Syl.m. Ad T roi7u FuI.Gen. xxxxi
Velabit Romana tuam.cura patri busalto
Adiungere throno/quibus eri aeterna poteflas.
Carmina norira dies illosiX lacta morantur
Tcmpora.tum facros poteris recludere fontes
Et uati afoirare tuomotiTo) tuorum.

finis:-

Baptiri.t Matuani Carmelitac Theo logi j
Ad Magnificum Comitem Fregofi'
num CampefregofumsSapphicum
Carmen.

VIceMufaru decus iK uoluptasi
d Patrix fplcdordyguKtp priccps:
Q^uefouct dulci gremio receptu
Hofpita Manto :
Impio poflq Genux tumultu

Mirius ex alto phlcgetontis amne
Iurafubucrtitiplacidamqt pacem
Nuncius orcis

Tedecct magnos animi dolores
Atq? Neptuni falientisxftum
Ferre : & accenfo Ioue fulgurantem
Fortiter iram.

Rebus adueriis agitata uirtus
CrefcmK robur cruciata longo
Sumit attritu : meliufqi terfo
Candicat ore.

Ocium clari fugiunt honores:

Nobiles ducit labor ad triumphosi
Sudor infignes iter ad coronas

Monrirat apertum.
Vnico uitrum fuperatur itrius

Spernit incudes adamas/K omnem
Malleumniirtus anirnofacafum
Surimct omnem.

Debiles nautasihumilemqj cymbam
Aphncuspuliis uiolcntcr undis
ladat.-Si uafto fragilem carinam
Vottice fordet.

ilaT

i .oUs /

vjfi r

|T|.M

l\'j

-LPro I

;;'1V

i.ija'.

SYL.LIB.II. SYL.III.AD TROILVM

Fronte fublimi ratis alta proram'

T ollit / & Chaurum Boreaqt ridett
Atqj proflemit ualido fonantcm
Pedlore Pontum.

Blanda fortnnxlcuitas / in altum

/tr.iuj jET

VoIuiti&facfHcito pocnitentem

Dextera uerfans male fida curuu

Deprimit Orbem.

;T/ aflnqfi^

Fortium gaudens hominum Ruinis

M IA

Regna longinqui penetrare mudi

i cD tnutt

Cogit Hcroas:Patriocp pulfos

.

Iadtatab orbe.

Egit Eneam Pelago uagantem
Flante per nigros aquilone flutfhis
Atq; nimbofo reboante cocio

Littus ad Aphrum.

Pulfus Antiquam SalaminaTcucer
Liquit: Alciden odium Noucrcae
Mifit ad Gadesmbi' cernit Altam
Iulia Calpem.

Faucis anguft a: Mare uortteofum
Exules quondam foror atq: frater
Heu nimis triftt fecucrecurfu

Phrixus 8C Helles.

V cllcris fului fpolto fuperbus
Aequor cuxmuigclidaq? Thetym»
ThefTala primus rate nauigauic
Fortis Iafon.

Magna non una regione uirtus
Clauditurttoto fpaciatur Orbe/
Sicut imenfum radians olympum
Clarus Apollo.

Perfidam fortem Generofa uirtus
Spnit 1 8C plaufum popularis aurx
Excimans ludi pucnlisinftar
Libera regnat.

Vate Dirceo Generata Manto
Vndcgcns urbis fata Mantuanae
Iu&a Tyrrheno ficula chaiybdim
Vidit fiiacihnam.

:-v!V
i*q b

'oqoi-ml

fliM

lulftial

iiS»baT

:p,A

. . -JiVfl

irtltruJ 9Ji
i&.tahO
.i.n }utwZ

iu.limfibQ

jHlidcA

lofiftV
'ms /2.

aUM

u*«lidi<3|

ii/s.jtlqA

;U:jt.LrJ

J

FVLGOSVM GENVENSEM

V idit SC ripam refonantis Arni:

Q^ui per etrufeos finuofus agros
Serpit/8£ cultis inimica campis

Flumina uoluit.

Inde per Montis iuga faltuofi
Venit errantes ubi maior undas
Mintius fpargit:Bifidoq; terram
Circuit Amne.

Tum folo nomen dedit Occupato:
Atq; Thebanos imitata muros
Cum fua cclfam Genitrice proles
. Condidit Arcem.

Naue Phoenices Tyria colonos
Regnaq? fratris fugiens auari
Nobilem Dido Patriam coloili
Vidit inVndis.

V idit K Cyprum / Paphiamcp getem'
Tranfiit Syrtes/Lilybea luilrans
Aequora : SC tandem libycx fubiuit

Littora Birfx.

Spernit imbellem populum libido
Dira fortunantumidoq; plxbem
Corde fafhdit : fua tela frontes
Mittitin altas.

Ergo Prifcorum Memorata V irtus
Excitet fortes animi lacertos:

Et tux fiant tibi clara gentis
Stcmata calcar.

Namq? te magno Genitore Natumi
Atqj uirtutis gremio educatum
Ad decus fummu uocat/Sd fuprema
Gloria Laudem.

Ergo uifurusPyliam fenedtam
Viuemec tantum Gcnux Potentis
Regna/fed pinguem teneas etmfci
Littoris oraro.

Aphricz laris dominare campis /

Atqi fardoi fpaciofa ponti
Doris:SC bello fuperata cirne
Porrigat Arma.

XXXXll

dr»qi3

A O

SYLVARVM LIBER.II.SYL.mi.

Dum ucnit fati melioris artas/

Liberum curis animum folutis
T ranffer ad Mufasruiridicp lauro
T empora Cinge.

Et per herbofos fpattare tractus/

Q ua Padus ripas oncrofus altas
CopletsK mites falicum per umbras
Serpitin Aequor.

Lacta Regali Sabiola tedo
Villa foclici redimita cultu/

Te fua tutum ftationc longos
Scruct in annos.

Seruct & pro’ em deustatep clarae
Coiugis fandum caput nepotes:
Vofq; ctrlertcm ferat in fenatutn
Longa fenedus.

finis:-

Baptirte Mantuani Carmcliti theologi in nouo ma'
giilratu Lodouici Sanpetri equitis ac DodorisK
patricii Bononienfis.Carmcn.

Adenus inferto gemuit fub fidere tellus:
h Nec pecoris nec cura bou nec uomeris ufus

Profuitsin rtcnlcs ierant fola piguia glebas.
Nudaqi iciunis torpebant arua colonis.

Nec procul aueda peregrino a lictore merce
Q uaerebat mercator opes, fine remigisufu
Iilc per arquorcos merrebat nauita fludus .

Nulla erat ingenio reuercntia.nulla minerux
Pr.xtma. nulla pii carpebant ocia uates.

Motibus iDCCepit uerti melioribus arther
Mittor. S: caedunt inimica faucntibus artra.
Profperafunturbi funtprofpcra fidera ruri.
Agricolifqj fu* profunt & ciuibus artes.

V crtunum Pomona uchir bona numina regnant.
Iam uicc mutata gratos cillcnius ignes
Circuit.K niueo potitur Venus aurea tauto.

Hinc noua prorumpunt in laetos gaudia rifus.

Hinc noua profpcriias uiridi promittitur zuo/

AD LODOVICVM Sampetrum Bononien,

Etphacbo (ludnTq! fauor.parnafia laurus
Frondeatfaonix reparent fua barfaita nymphx/

Et concinatis feriant noua carmina neruis.

Gratia purpurei redit SC clementia ueris.

Acftati mifcctur hycms.cum frigore flamma
Bella gerit/pugnant ficos humcntia.furgic
Litibus ex iflis ex hoc certamine tanto
T emperies ucrnx faciens exordia proli.

Et mundana nouis fauet indulgentia rebus.
Phoebus adcfl.phocboq; comes lucina rcuerfo
Littorc ad ethiopum pluuioqj receflit abauflro.
Scdulaqj ad teneros uchit incunabula partus.
Hanc requiem terns deus hxc dedit ocia quondam
Prima recens quando fumpflt primordia mundus.
Nec poterat frigus nec iniquum ferre calorem.
Hofpes erat phrixi titam. foror hofpita cancri.

Iam tyrii bouis ora calent / hyadefq; reexduntt
Et uidet ardentem uefper fe attollere libram.
Foecundam ruit in ucnercm genus omne animantu.
Et pecus in pratis lafciuitu n aequore phoca:.

Percutit ante diem coelogauifa tepenti
Infomnem philomena lyram i dum fcandit abortu
Vrnauomens undaminodifqj flentia rumpiti
Dum uaga parrhafio uoluuntur fidaa plauflro.

Per iuga fylueftrcs nemorofaqi compita nymphx
Exercere choros properantilcuibufq’, chorxis
Ingeminant agiles faltus : SC carmine Ixto
Omne fonat nemustalterno pede gramina f gnant.
Ridet agertuiret omne folumjper odora Napcx
Prata/Sdhamadriades nemora inter frondea ludunt.

Extendi maiora fnu monet horrea lato
Diuitiasauido tellus paritura colono.

Floribus afpirant rephyri : uiridcmcp per herbam
Scinfinuantitepidocp moucnt noua gramina flatu.
. Palmite de longo lachrymisflillantibus imber
LiquituriK guttx uitrcum glomerantur in orbem.

h

Laeta feges uincit fulcos.in uerticc culmi
Conice fub molli tcnpcs generantur ariflx
Triptolemi proexdit 'opus.lataturofyris
VomersX exultant trito dentalia dorfo.

SYLVARVM. LIBER.II.SYLVA.IIII.

Clarior SC folito longe demcnrior aer
T alia prxdicit noflns reditura diebus
Q^ualia faturnum uiderunt fecula regem.

Hic bonus atqj ferax noua gaudia nunciat annus.
Et natura noui lxtatur confulis ortu:

Subquo nullus erit fcelcri locus alta per omnem
Pax popolum noua depulfis fert gaudia cuns.
Vrbsouat.exfutgcns dulci concordia uultu
Sandauirum placidoconiungit pedora nexu
Q_ualis agxnoridcs lycia rhadamantus in ora
Q_ualis oliuifent fuit in regione Minerux
Aequa Solon qui iura tulit. lacedxmone quales
Legum lator erat/uirides qui precipit annos
Ruri agcreiut bellum difeat tolerare iuuentus:

Et robur firmare opcris.tibiFelfina talis
Sampctrus Lodouicus eritiqui p reditus omni
Dote animi patrum numerum fandiqi fenatus
Intrat : & antiquo patris fuccedit honori.

Namqi pii quondam mors accelerata parentis
Dum puer effet adhuc tanrifq; laboribus impar/
Caufa magiftratus fuit importuna relidi,
Iflapotcflatis moles altilTima tantx
Non nifi maturis concedi debuit annis:

Et bene de patria meritis. Iam grandior acuo
Iam rerum ailiduo multarum exercitus ufut
Iam (ludiis legum infignis/iam clarus cqucftri
Militia decus hoc pofl interualla rccocpit
Debita prxapiti nollens afccnderc faltu.

Si curanda faluspopuli t fi comoda debent
Publica feruari i debet cordata fenedus
Non ardens animis atep inconfulta iuuentus/
Talibus addici officiis.hoc munere fungi.

Bella gerant iuucncsmrbana negoria patres.

Cum nautis longa remorum brachia mole
FcfTa labant/K membra fluens rigat hifpida fudon
Si fubitoaflueritileniq: fauoniusaura
Lapfus ab oceano qua fldera fuflinet atlas
Ingrueret puppi/flatu qui ucla fecundo
CuructiK attritis ufu ferat ocia remis/

Confurgct pla:bs omnis ouans/traduqs rudentum

AD LODOVICVM Sampctrum Bononien, xxxxfui
Pandct:& crrcdto fufpcndetgarbafa malo.

Atqi operis palmam sephyris dabit. rcquora fulcans
Ibiu&obicdfos fundet raris obuia fludtus.

Prouidiisin fummaicmonem puppc magiftcr
Solus agit :ueliq; finus accomodat auris.

Cxtcra prxteritos cantu folata labores
Turba refert sephyris grates s peanaqj cantat
Tcncptune uocansitc proibeu te mclicerta.

Q_ualc feret nautis aura: fauor ifle leuamcn
Tale nouus praedare parat tibi Fclfina confulr
Q^ux gemis ingenti grauium fub fafcc laborum.

Hadenus. Antiquam in requiem prifcuqi decorem
TranfFeret:& uindi cinget tua tempora ferto.

Ac iuuenile decus reddet tibi.forde iaccntem .

Tollet :K cxpulfis iterum renouabere canis.

Q_uicquid ab amne mali rtygiofera mifit erinys
Q_uicquid ab inferto cadit xthereiquicquid inique
Cogitat humanas leges 8£ numina contra
Impia mens hominum patrix non xqua falun
V ertet in aduerfos hortes gentrmqi nefandam.

Tu duce tuta pio. fub quo diferiminis expers
Iam dudum uicio contra nitente ruinam
Parta grauem uirtus fcfeufq? ad fidera tollet.

Mirabar quidnam infolitis fplendoribus xthert
Q_uid phoebus tam claro oriens portenderet orbet
Nam nodum illiusrutilans aurora dici
Occiderat/quando per rofida gramina folus
Errabam rtcllis iam deexdentibus t euro
Per uirides ludente agros/roreqt ferente.

Et uidi radios altis in turribus urbis -j

Atq; procul folem fummis in collibus ortum
Antediem coelo nigram depellere nodlem.

Ipfa etiam nox illa fuis crtulferat artris
Clarioriornatucupicnsortcnderc toto
Lxticiam.maiori etiam latonia uultu
Iuit/K in terras prerto uicinior orbe
Signa dedit coelum mamferta K numina & artra
Maxima flaminxcedncrunt gaudia genti.

Fclfmii proceres dans gens inclyta rebus
Q_uos facit audentes/K idonea pedlora matti

h ii

f

SYLVAR.VM LIBER-.II.SYLVA.ini. \

Atcp animo fortes ncmcaci bcllua faltus/

Vos coeli gaudere monent. hottalur olympus
Luce fua mccflos animis arcere dolores
Et celebrare noui focliccm confubs ortum.i
lura, fori lites clamofaqi iurgia cedent
Cedet opusicedent operae conuiuia menfx
Lauta ferant nitidx. nigris cum ucftibus atrae
Difugiantcurx.bona fert bonus omnia princeps.
Sumite luthcolas ucftcs. fplendetc rubenti
Ivi uricc.cxfanes mento cadat .ore nitenti
Templa uiri turmatim adeant pleno organa cantu
Inter facra fonent .bona fert bonus omnia princeps.
Ite nurus.ite infantes fimul ite puelis:

Communi lux lfta bono facrata relinquit
T rifle nihil duxit niuco fignanda lapillo
Et faflis addenda dtcstcelebranda quotannis
A populo 8C patribus folemni in ficula ritu.

V irtuti modo nupfit honor dat pronuba circum
Nobilitas.communisamorparanymphus&aufpcx.
Pida tegant aulaea domos, iubcingite poftes
Frondibus.K muros hilares ornate miniflri.

Huc edetx lauri qt uo1cnt.date florea ferta
Qua patet ingreflus qua porticus atria duplex
Cingit/odor fluat adyrius.per compita padim
Spargitc/pcrq: uias cumulos flauentis arenx*
Circulus ante fores foliis contextus & auro
Pendcat.in medio rutilantis lamina ferrxi
Dedalei fignum ingenii fadicibus oitum
Au fpiciis canis Europa cuftodia ferram
Scruct:& his fignis geminas fuperaddite claues
Ifla magiflratu domus cfl 6i confule digna:

Q_uam noua non folum uittus fed auita fuperbis
Laudibus illuflrem facit:K monumenta (uperfunt/
Nobilitas ubi fc noflrouctus explicat xuo.
AddccIientcIlasK tetfla/Si prxdta nullis
Parta inopum fpoliis neq; turpibus audla’ rapinis
Difcite.qui uultis decus hoc infigne fenatus/
Viucre primates decet obferuantia legum.
Nildomushxcpracdx nihil aufa tyrannidis unq
Nec trans iura manus aut plxbifcita tetendit.

t-

AD LODOVTCVM Sampetrum Bononien. xxxxv

T alis apud pri fcos gens emiliana quirites
Poma talis crat.talis domus appiaitale
Fabricii cuniq; genus. domus lfla mineruat
Et martis fludiofa bonis caput anibus alte
Extulit / SC patriam femper meditata falutem
Florida pace domi fuit 1 8C foris inclyta bello.

Mynilus ad pclopis currusiK Achillis ad axes
Mittiturautomcdon. gaudent iuga. lora tenentur
Solem correpta manu, quadriga magiflri
Sentit onus.meliorq; rotx regit orbita curfutn.
Tiphyshabetclauum.refidenspalinumsin alta
Puppe regit, totas fecura Bononia nodes
Iam dormire potes.bona fert bonus omnia conful.

Ite faccrdotes.cumulate altaria donis
Ferte preces.ne mors rapiat / ne liuida Ixdat
Lingua uirum. Videat canosiferamqi nepotum
Progenicm.uideatciues in paccquietos
Pcrpetua/fuperi faucant / fataliaqi aftra.

Et Iongxua ferat uiuacem gloria famam.

*: F I N I s>

Bapriflx Mantuani Carmelitxtheo. de contemnent
da mone Carmen.

Vid mceres/fatumqi times oblita tui mens i
q Stulta qdhoctantu debile corpus amas (

Du trepidasm»9 ifle met? mea uifcera torqt.

Ex animo in corpus labitur i fle timor.

Aegra tuum pallet facies confefladolorem.

Et confeda premit pedora frigus iners.
Definetnflariinonporiidet omnia fatum.

Maxima pars rerum nil timet arma neas.

Nam deus imperium uitx prxflantius cflei
Atqi breucsmonemiuflit habere manus.

Vnda folum fubeunt monetn/fubit ignis 8C aer.

Q^uxcp fuocohitu quattuor ifla ferunt.

At quia longe alio funt xdita femine femper
Frons eadem ccelo fidenbufqt manet.

Ipfe tamen rerum pater omnia uenere poffet
In chaos antiquum materiamq; rudem.

h iii

i

SYLVARVM LIBER. II. SYLVA.V.

Sed diuina luis bonitas non inuida rebus
Omnia qu* fecit i uiucre K efle finit.
ViuereSCcfTe finitrpropriis quoq? uiribusuti.

Naturxq; datum robur incfle facit.

Q_ux fecit manfura manent. 8C robore nullo
Confctda xternos funt habitura dies.

Q_ux manfuraminus monturaq; condidit/xui
Dentibus 8C morbo conficiente cadunt.

(Q_ux fuperant ignes iuffit confidere femper.

Orbe fub extremo debile daufit opus.

Sunt igitur uitx lanfITma regnasfub aflris
Imperat angudis mors inimica locis.

Omnia nec fubter lunam funt debita morti
V ita aliquid mortis de ditione rapit.

Namqt hominum cum fint mortalia corpora mentes
Semina diuinx fimplicitatis habent.

Simplicitas mortem prohibettquianefeia fcindi
Se nequit in panes diffodare fuas.

Principiis criam non funt ex quattuor onx.

Hoc deus ex nullo femine finxit opus.

•Q_uid merres rfaiumq: times oblita tui mens !

Stulta quid hoc tantum debile corpus amas (
Debile corpus amastcuius fub pondeie prefla
V olueris in turpi uillificata luto'.

Nec potes ad patrios tua tollere lumina coelos.

Nefciaqjxtemicogcriscde boni.

Debile corpus amastcuius con fortia in omne
Dedccusiin fordes in fcclus omne trahunt.

Mille per aflfcdtus ignominiofa malignos
Duccris/utduropreda iuucncaiugo.

Hac fub mole iaces ficut dixere gigantem
Strata fub etneo tendere membra folo.

Corporis illcccbre/fed non tntelligisihodes
Sunt tibi : qux incautam prxcipttarc folent.

Sic periit primus primi pater accola mundi
Et fatdus gudu ed in fidiante mi fer.

A fpice quot curas & quot reminifccre morbos
i ngerat hxc nobis uilis K xgra caro :

Q_uam facile in faniem fluat. SC dapis indiga fempet
V rgeat ad dandam te fibt fempet opem.

DE CONTEMNENDA MORTE.

Languida fegnis iners BC femperproxima morti
Q_uod doleas femperquoduequcrans habet:
Q_uid moeres ffatumqi times oblita tui mens ?

Stulta quid hoc tantum debile corpus amas?

Te dominam fecit deussK feruire parata es
Putribus his membris tabificoqi oneri?
Excutere <atq; tuas paulifper collige uires.

Iuraqr naturae cerne fuperba iux.

Q_uis regit hos orbes ? quis lucida fidera torquet ?

Dic age qux uires corpora tanta mouent?

V er autumnus hyems 3 C torrida folibus xflas
Cur redit fhas uerfo quis faci t orbe uices ?
Corpora fpiruibus funt lubditateorpora uitx
Ipfe agitant. calos mens regit arqj rotat.

Mens fedet in nitido fublimis ucrticc mundi
Atq; fuum uegetat cingit 3C implet opus.

HaK ea qux fenis res cft operata diebus
Sola inter mentes ocia femper agens.

Ipfa fuos alias mentes facit efle minirtros. '

Atqj opus imperio temperat omne fuo.

Orbibus adiunxit mentes animafqj minores
Et docuit tanti iura miniflcrii.

Hxc facient inquit nebulas/hxc fidera uentos
H ic cohitus fruges afferet t ille famem.

Hxcrqux bella mouent/hxc aftra ferentia pacem.

Illud egeftatem feminat / illud opes.

Hxc funi qux curasihxc funt qux gaudia mittunt.

Ifta leuant homines alnus i illa premunt.
Seminauirtutumradiisoriunrur abiftis.

T urpis ab his uitx nequiciofus amor.

Hxc efi ffclla nocens dubiis hxc profpera regnis.

Hxc hominum uitasauferetnlla dabit.

Omnia mortalem uariant qux fidera mundum
Aethereis fecit cognita fpiritibus.

Sic dedit has animus leges artemqj mouendx
Molis. K his mundum legibus aftra regunt.
Corpus in hoc animus nudus quafi conful in urbem:
Intratt&hxcanimx machina parua fubeft.
Mentibus exilium dedit hoc deus ut iuga mundi
Iuflicix officiis 3C. pietatis emant.

SYLVARVM LIBER..II. SYLVA.V.

Vitahaechippodromusiuitahacced grande theatru.
In quo cuiqjfuus dat fuaiura labor.

Q_uifq? fibi fudat.funt qui fe in fidera tollant.

Suntquiad plutonem praecipitantes eant.
Spiritibus maior datus ut maioribus orbis
Sic animus feruat membra minora minor.

Ipfc poted iras ganeam uencremqj domare
Et calcare fuo turpia uota iugo
3Te deus his igitur membris prxfecitiut omni
Q^uod prohibent leges fcdulitate domes
Tu uires ne abfeonde tuas/neu caede laborit
Ida c(l arbitrio cara relicfta tuo.

Vt deus & coeli moles elementaq; maior

Sicquoqi nos mundus dicimur ede minor.

Nos inqtnam plura fumus ; quae copula in unum
Cogit:3£ hic mundus dicitur e(Te minor.

Omnia qux in mundo fieri maiore, uidemus
In nobis fimili cernimus ede modo.

Cor/iccuriatqj caput coelisfunt fidera fenfus.

Ed animus nobis cum ratione deus
Caetcrafiuigili dudioquacfiuerisiintra
Corpons humani membra uidebisagi.
Quattuor humores ubi fiue elementa, quod exit
Q_uattuor 8C idis corpora mixta uoces.

In genera & fpecies redigas, funt plurima uitx
Indiga.K in nobis ed animx omne genus.

Sylua pili.genitalc pecus, funt acris imbres
Pituitae e fumma quas pluit arce caput.
Fulmcncntrefonansardorqui naribus exit.

Et uentos domachi ucnter.K aluus habet.

Vtqj deo in mundo fuperi maiore minidrant
Hic tibi fpintuum copia femper aded.

Sunt SC quos genuit iecur/Si qui cotde crcanturi
Q_uiqi in iublimi uetricis arce fari.

Haec nbi uirtutum funt indrumenta marum.

Et celeri quouis mobilitate uolant:

Tudeusergo tui tu prima potentia mundi. )

Atq; ita tu mundi lora minoris habes.
Sisuigil.atqi datis tibi legibus utere ccclos
Sufpice/ut immotis legibus adra meant.

DE CONTEMNENDA MORTE.

Quid mocrcs/fatumqj times oblita tui mens ?

Stulta quid hoc tantum debile corpus amas?
Collige difpcrfos bona pct mortalia lenius
Et noli in fallis degenerare bonis.

Ad bona uera redi/qux funt coclcftia : nec te
T erreat intrandus pro pietate labor
Certandum cfl.nulli ucniunt line marte triumphi
Et nifi certanti nulla corona datur.

Efldcuseft ither precium certaminis huius
Hxc faciant pugnam premia tanta Icuem.
Vadis in xthcrcos alacris pofl funera campos/
Conuenu sternis mentibus ille locus.
Cocleftes anima; fociam te in lucida tollent
Atria / foe lices es habitura domos.

Agrauibus curis a follicitudinc longa
In requiem ucnis pacificofq; lares.

Elyfiis inter fuperos uer latere campis:
Subictfhjfq; tibi totus olympus erit.
IntcrabundantesepulasSC prandia lauta
Nedfareos latices ambrofiamq; bibes.

T alia coclefhs fonat ad conuiuia cantus/

Et quod mota ferunt fidera dulca: melos. '
Cum fuperis uiucs SC curegnabis olympo
Tanta futura tua cft gloria/tantus honor.
Hicxterna quies. hic cflartcrna uoluptas.

Vitaqi perpetuis accumulata bonis.

Quid moeres Cfatumqi times oblata tui mens (
Stulta quid hoc tantum debile corpus amas?
Corporis intentum metuis.labor ultimus argram
Sollicitat.mortis nomen inane times.

Certum cft in cineres corpus mortale rcuerti
Sed tamen xtemus non erit ille fopor.

Sunt iterum noflrx rediturx incorpora uitx.

Mcmbraq; lundturis rcflituenda fuis.

Et quid-inepta times ?non funt in morte dolores.

Sidolorin morte eft/eft timor ille dolor.

Fac timor abfit/crit fatum fopor. atq; fepultis
Corporis inualidi fcnfibusalta quies.
Ternficam mortem facit ignorantia rctum.
Quid timeat nefeitqui Tua fata timet.

SYLVARVM LIBEfUI. SYLVA.VI.

Languida nanq; potens ubi uinccre pedora Iangor
Incipitiin toto cotpore fenfus habet.

Pugnaqj iam ccflat/poftcj natura ucncno
Certiti&hortilisabrtulit arma manus.

Vidaiacet uirtus.fine ui fubit atria Iangor
Frigidus : SC uitx depopulatur opes.

Mots ubi tam fua figna uidct procul arccleuari/
Ingreditur placido membra fubada pede.

Langor enim cautus neas armiger impia furtim
Cartra moucns hortes obfidionc premit.

Non tuba non litui non aerea cornua clamant.

Nec faciunt ullos ora nec arma fonos.

Miles ut ad muros queat improuifusadertfe
Ipfedcus plantas turtit habere Icues.

Cartra neas funt haec, hoc milite bellat acerbus
LangonK obfcuram mittiturante necem.

De fragili uclox animae fuga corpore mors eft
Expcdanda magis q metuenda uiro.

Q_uid moeresfatuqj times obi ira tui measC1
Stulta quid hoc tantum debile corpus amas (

Sceuola contempfit mortem / contempfit Achilles.
Et clari ac fortes magnanimiqi duces.

Illi etiam quibus eft uitae fpes nulla futurae:

Q^ui fidei nortrx relligionccarent.

At tu cui facro caput crtin flumine lorum
Etquaeclaranouaeluminalegis habes

Funera formidas. K fas de funere nafei
Vitae aliud prxrtans eximiumq? genus.

Si tamen in fato dicas figna erte doloris'

Qjjx moueant fortes magnanimofq; uiros»

Namqj oculos atep ora modis fe infledere miris
Mortis in horrendo uidimus introitu

Accipe rem ueramifalfis nec frangere formis
Neu paueas inftar defipientis anus.

Si qua ferunt xgriuicinx in limine mortis
Non faat immanis talia figna dolor.

Occurrunt uarixquafi fomnia uana figurx
Pcrtutbantcp animosi incuriuntqt metum.

Proptcrea multos fpeculisaudiuimus altis
Sxpius 8C fummo dcfilnrtc loco.

DE CONTEMNENDA MORTE, xxxxviu
Hocfaritilludcns fallacis imaginis error:

Non uenicns morbi de grauirate dolor.

Et ftipulas quando fubeunt incendia torto
Stipite tnltiriam fignificare putes.

Q_uid moeres fatumcj times oblita tua mens (

Stulta quid hoc tantum debile corpus amas (

Q_uare ita degeneras ut ames mortalia tantum {

Nec uideas ortus principiumqi tuum (

Ignea cum tibi fit uis 8C cocleftis origo

Q^uid cupis hac lutea degere daufa domo i
Q_uid ubi cum faxisiquid cum tellure lutocpC1
Ipfa dei uultus effigiemqj geris.

Ifta relinque ferisitua funt cceleftia terta
Non patria eft nobis terta fcd exilium.

,Q_uid precor exilium patrix prxponere maius i
Ccrcaqi terreni carceris antra pati i
Dulce eft ad uererum coetus migrare parentum
Tam celebri infignescemere laude uiros.

Q_ux iucunda magis cerni fpcrtacula fas eft
Q_uam fpertare uno fxcula cunta loco f
Q_uod fi forte caux metuis tormenta gehennx
Etftygis ardentes ne patiare lacus/

Scire deum debes nobis mortalibus hoftem
Non fore s inhumanum non decet eflTc patrem,

V t decet efie pium/fic eft pius efle putandus.

Q_ui putat imitem/non putat cftc patrem.

Non putat e(Tc dcum.quis enim confenferit illum
Efle deum demens quem neget efle pium i
Eft deus omne bonum, deus eft quxcuq; putantur
Optima, fed melius quid pietarc dabis (

Q^uid meeres/fatumep times oblita tui mens (

Stulta quid hoc tantum debile corpus amas (

Expediat te fumus apcx.te regia coeli
C lamat/K xtemi curia fanrta patris.

Dic age/iartura quid amas ftua damna quid optas i
Nonne putas fummo damna carere bono i
Dic age quid trepidas mea mens in amica ucnire
Atria £quid poenam fuppliriumq; times i
Q_uantumcuqj grauis fueris nbi confria culpxi
Corde dole cnmcn diluit omne dolor.

SYLVARVM LIBER-.II. SYLVA.VI.

Scimus enim quae fit noflri clementia patns.

Q uam facili noftras audiat aure preces.

Corda deo dabimus .lachrymifqt litabimus illi.

Nulla accepta magis funt olocauftadeo.

Si Iugcsipater indulgens tua debita foluit.

Vult humiles animos uult pia uotadeus.
Grata deo non funt fumatiatura/ncc arae
Nec facra/fi cordis relligioneuacent.

Virga recens rephyris / neruo curuabitur arcus.

Igne chalybs/ Adamas fanguine. corde deus.
Caedite terrena: turpiffima uincula cur*.

Caditc.nec mentes follicitate pias.
Famauoluptatcs/honor/atq; potentia/K omnes
Fortune X fato fubiciunturopcs.

H*c funt qu* incautas rapiunt in tartara mentes.

I fta folent noflros illaqueare pedes.

H*c pereunt. T u fola manes. T u nata tonantis
Mens mca.frontc hilari regna paterna pete.

In gremium patris atq? finus & in ofcula curre.

Surgit in amplexus regia tota tuos.

Serta parant capiti, radiis lllufirisK auro
Ibit ad extremos candida laena pedes.
Omnia in aduentu miraberis agmina diuutn
Conuerfain plaufum l*riciamq? tuo.

Talis enim fantffos pax & concordia ciues
lungittut in pelagus grande redundet amor.
Propria uirtutum uariant infignia quofdam.

Sed proprium charitas nil tamen cfTc finit
Vtcomunisamor/ficK comunia euntis
Omnia/pcrfedo nil in amore fuum.

Q_uid moeresCTatumqt times oblita tui mens.

Stulta quid hoc tantum uile cadauer amas ;
Ergo libens & fponte pedem trans limina mortis
Porrige.nec fati nomen inane time.

•: F i N i s :•

Bap.Mant.in Andrca matinia pi/ftorem.

j- Icut agenorei futgunt ubi cornua tauri
Prarcipiri iam ucre/folum pubcfcit/X arua
Luxuriant /riden tq; noui per gramina fioresi

AD ANDREAM MANTINIAM PICTO.

Sic ftudiishxc noflra uiget florentibus xtas
Ingcnnfcj! bonas torpere uetannbus artes.

Sed tuus in primis ut pleno cynthia cornu
Andrea fplendcfcit honor. Tu extera uincis
Sidera luce tua. Tantum illuflrata labore
Eft pidhira tuo/quantum Romana poefis
Virgilio /SC graixSmynxo carmine mufx.

Dedala monflrautttibi fc naturatmodumqt
Quo res ipfa facit. Tu uiua coloribus ora
FingistSC umbrati fallunt mortalia uultus
Lumina, pofle loqui credas animata putantur
Membra tepes fanguis ucnas SC fpiritus implet/

Nec tabulis hercre pedesifed uera uidentur
Figerc/SC alterno uefligia linquere greflu.

Frons oculi uiuos xdun t SC brachia geflus
Sic uanos animi motus oftendit imago/

Sicleuis afletftus manus eft imitata latentes
Etuerum mentita decus. (imulata uerentur
Ora humana ferx.uolucres ad inania tctfa
Vt ucncre.nihil poflint ubi fidere naltx
Prxcipiti fraudem properant cuaderc lapfu.

Pidhis aper fetis horrens SC lumine toruo
Dentibus in falcem dudlis armatus SC ira
Allatrare canes iuucnuqj audacia corda
Afpedlu frigere facit. fugere columbx
Exanimes aquilamtpueri timuere colubram
Ars tua tanta potefl.tantas induflria uires
Obtinetmt uiuis xquate carentia uita
PoflTit/SC humanos etiam deludere fenfus.

O uetus O fcelix laudati temporis xtas
Deflne te ladtarc. fuos extollere ludos
Grxria iam ceflet certamina ponat olympus.
Pofleritas iam uincit auos.melionbus aftris
Vrimur optati labuntur ab xihere fluxus.

Quid gnidix uencris/quid te fufpendit apcllis
Gratia f protogenis tabulas SC zeufidis uuas
Parrhafiiquid cernis aues.Quid figna myronis
Lyfippicp uidcsfQuid te fpirantia tardant
Marmora praxitelisiflatuxmcuphraorisfomne
Phidiacum fuperatur ebur. Polyclcticauirtus

SYLVARVM LIBER.II. SYLVA.VII.

SordcttX Andriae perdit collata decorem.

Tu decus Itali*, nodri tu gloria faeci i.

T u patrui immortalis honos, concedere laudem
Patria pod Liuiumdebetubigrata fecundam.
Ingenio litata tuo tibi femper apertas
Odendit picflura fores. tibi porrigit omnes
Diuitiasipenorifcp fui penetralia pandit.

Ergo fuum retftc uoluit te Mantua ciucm.

Largaq; magnanimus {latuit tibi premia princeps.
Nec dolet antenor te regna Bianoris olim
Pripofuifle fuisiquandograuiorc fencdla
MantuaK antiqui pncellit origine gentis.

Artis apex ubi confidis uetat altius ire:

Q_uid fupcrednifi picfluris infundere uitam {

At Iouis hoc.hic fide gradum. Sed in ocia foluf
Cum nequeat uirtusimanus excrcendatncc artem
Iam/fcd magno operu numero (ine crcfcerc laudem.
Tu potes iihcrco deponere numina coelo:

Atq; animas mondrare oculis/mirabilcmodris.
|Q_uod natura nequit. Superos mortalibnsergo
Senfibus exponasinobifcp odende tonantem:
Phidiacumqjiouemconficftaq? numina uero.
Vince deo. q, fi meritis tua premia uirtus
Non habet iquamihi! pendastmortalia uirtus
Vera fupergrediens fua premia quirit in adris.
Longa igitur triplices ducant tibi damina parci.
Ncdorcofqj dies Si Matufalemia faecla
Aetbetci donent animi ipod functa coelum.

•: finis:*

Bapridi Mantuani Carmelitz thco.in Romam bel'
lis tumultuantem.

Omaqd {fanis toties, qd fanguine gaudes (
t Q_uid geris imbelli fpicula tata manu (
Q^uo uefana ruis fdudioqj armans inani
Iam fenio lafTas debilitante manus (
Tota trcmis.gelidi uclant caua tempora cani.

Et cauat effectam ruga inhonda cutem.

Frons cadit in petdus.calligant lumina, uoccm

IN ROMAM BELLTS TVMVLTVANTEM. J,

Vix trahis:SC balbo uerba caduca fono.

Dentibus excudis malas odendis inermes»

Stillat ab immundis naribus hippomanes.

Nec potes antiquos belli nefeire tumultus.

Nec folitam rabiem longa fenedta domat.

Ars tua finitimis indicere gentibus arma.

BcIIaq; uocali follicitarctuba.

Si foris arma tacent tu bella dorocdica tentas.

Nec feritas requiem ferre fuperba poteft.

Tu fimilis taurouentos qui cornibus altis
Verberat/K rauca uoce uomit tonitru.

T u fimilis colubro / quouens grauis ira uenenurn
Sufcitat/Si mota lumina bille rubent.

Aequiparas libycum furiis agitata leonem
Cum fera rugitu uox fremit arquoreo.

Nec magis ammidis bacchatur fcetibus urfa
Aut lupus hedernam cum premit ore famem.

Sic furis ut fpumis ex ore cadentibus atrox
Fulmineo quotiens dente minatur aper.

Ira ardcs/ccu cum fixam Ico faucius hadarn
RodittSC edufa caede cruentat humum.

Sic fremis/ut frendens cum ferrea uincula mandit
CerberustK flygias murmure turbat aquas.

T u fratres in bella uocasrin pignora patres:

Et fcelus omne audes :& paris omne nefas.

Dic quotiens uariis maculas dum exdibus cnfes
Albula purpureis tindla cucurrit aquis.

Dic quotiens uiolas dominos telluris & unda:.

Dic quoriens gladiis regia colla petis.

Mirius edthracum genus & Cyclopea prolesi
Et Nafamon Iibyci qui tenet arua freti.

Mitior edfcythicisqux podidet ultima campis
Littora concreto terra peruda gelu.

Mitius ed quodeuep uidet crudele per orbem
Phoebus 1 8C undofo doris in occano.

Mitior ed duri gens implacabilis orci

Q_uam niger obfcuro luppiter igne domat.

Nunc quoqj ciuiles lxuo gens omine pugnas.

Et drepitus tota martius utbe fonat.

Pcriuga laniculiiper colles xra latinos

i ii

SYL.LI.il. SYL.VII.1N RO.BEL.TVMVL.

ConcutiriK ftrido fulminat cnfc furor
Vodfcrantdirx.fparfi pro crinibus angues
Inflant peltifero fibila colla fono.

Hinc litui clanguntihinctnfticoncita plaufu
Tympana confufum uulgus ad arma uocant.
Hincgalexrutilantf&ahcnca pedora fulgent.

Et rigido durum cingitur enfc latus.

Hinc gerit hirfutis eques infpicata pharetris
Spicula crudeli proiicicnda manu.

Hinnit equus pidocp ferox fub tergore frontem
Ellcuat : H fonitu quadrupedante uolat.

Mole fub armorum crepitans ferus armiger hoftem
Prouocat. & longam fufttnct acre fudem.
Sufhnet xre fudem. pronoqi in uulnera feno
Sanguineam portat trabs abiegna ncccm.

Hinc riigcr efflato refonat pilularius igne.

Et lacit ingenti plumbea faxa tono.

Hinc pedes haftatis longo uenit ordine dextris
Tcdacp ficulno Ixua fub orbe latet.

Verrit humum gladius.Iucent fulgente metallo
Pcdora.funt capiti concauus arma chalybs.
Hinc refonant magno clamore erymathida matrem/
Lucida inoccidui qux tenet affra poli .

Herculeas alii clamant pleno ore columnas.

Diuidithxcduplcx teffera Romulidas.

Saxea fulfureis pila pulfa furonbus arces
Concutit. & cclfas dcftruit igne domos .

In tua conuerfo grafTaris uifcera ferro.

Atq) tuum proprio confias enfe caput.

T empia gemunt/arx lachrymanttfufpiria thybris
Ducit :&exhaufto languidus amne dolet.

Fas SC iura negas. homincsK numina fallis
Nec Iouis imperium nec phlegctonta umes .
Singula texentem couiria deferet xtas
Tantum ac tale tux eft improbitatis onus.
Romanis pater eft mauors/lupa martia nutrix,

H xc hominum mores ingeniumq; docent.
Viuere qui fande cupitis/di fccduetR omx
Omnia cum liceant/non licet cftc bonum.

•:finis:*

SYLVARVM LIBER.III. J iV

BAPTIST AE Mantuani Carmelitx theo. In Ro/
bcrtum Sanfeucrinatcm Panxgyricura Carmen,

Emideum uctercs infignia facfta poetx
f Meoniisufifidibusgrandiq; cothurno
E tenebris claram in lucem traxere canendo.
Propterea magni tumulum miratus Achillis
Pcllxo genitore fatus dum moenia Troix
Littore figxolaccramq) inuiferet urbem/

O fortunatum iuuenem cui carmine dixit
Meoniodicitantocp ad fidera cantu
Contigit extollisfamaq! repellere mortem.

Sed tamen in facros fors eft minus xqua poetas. .

Nam dum magna canunt heroum facfla/putantut
Vanaloquitquia uulgus iners Si languida corda
Dum fublime nihil curant & fegnia ducunt
Ociaiuirtutisduriffimapedlora nunq
Cominus Si fortes contredlauere lacertos.

Nodlua phocbxum uifu non fuflinet orbems
Hoc etiam iouis armigero putat cifc negatum.

Sic gennus hoc exfangue fuisquod uinbus impar
Autumat /herculcosexcxderc iudicataufus. -
Cxdite degeneres animirnodlemcp fubite
Tartaream flygiicp lacus teterrima luflra/

Lumine qui tremulo claros non cernitis ignes.'

Nec quales habeat uirtus difccmitis alas.

Q_uis lemx Ncmcxqt feram faltufqj molorchi
Q_uis domuit ceruam xripedem fquis fuftulitagues
V ertice de lydi montis Bammaqt chimxrx (

Et quis femiferis iuga dicitur hofpita monftris
Oppreflifle ffuit labor Si folertia tanti.

Ampla quis ex uno confecit marmore tctfa ,

Thratdo fundata folorqua magna perinthus
Ante crattipfa amo fuit hcradxa fequenti.

Ardua pyramidum quis culmina nubibus xquat:

Quis tantis ephefum templis fquis turre Canopum
Lucifera fhbycas olim quis preffir harenas
Mole iouis tanti fquisuicit amazona fortem f
Q uis lapitastdurofq; nud Ixrtrigonas ore (

Alpinum quis ftrauit iter fquis marmor aceto

i iii

«

I.

SYLVARVM LIBER.III.

Rupit & xternis canentia faxa pruinis?

Hxc facit affiduo fudans in pulucrc uirtus. -
Q uattuor in magno rerum primordia mundo
Secretis abftrufa locis ignotaq; regnant:
Scilicet hatc.fatum.uinus.fortuna.deultp
lura deo maiora'mancnt.cui proxima uirtus/

T ertia fors fato .cui fe fortuna mtniflram
Exhibuit : flammis uirtus durata gcluq;
Fortunam fatumqi domat, dare fola triumphos
Et leuibus uedlare rotis intexere lauros
Frontibus K uiridi raptum de cefpite gramen

Plurima praeteritis hominum fublimia fecit
Pedlora.fcd noflro non ufa minoribus acuo
Vinbus illuflrem belli pacifqi Robcrtum
Protulit officiistfc feqi effudit in illum
Ipfccaput factum totamcp fimillimus illi
Corporis effigiem.Cafu fl pingat apclles
Infignem clarum qt ducem / uoluiffe Robertum -
FingcretX exemplar dueffum credetur ab illo.
Cerne uirum uiden excel fx qux gloria fronti (

Q_uis capiti decor incano fqux gratia ueftit
Lumina Amaturo quid maieffatis inore
Fulgeat dextantes humeros pedhifqi leuatum
Leniter & fetofa toris porretffaqt cerne
Brachia neruorum folida compage ligari.

Prxfcia nentur i iuffuq: excita tonantis
Tale duci natura decus largita futuro eff.

Q^uam bcnccriftata reeubant fub caflide crines/ _
Q_uam bene fub toracc fedent mauortia corda.
Non xrata grauat uiridem lorica fcncdlam .

Non ualidam grauis hafta manum : non ilia fulgens
EnflstK horrificum fpargens romphxa nitorem
Cum rutilare truces conos adamantaqi fummo
Vertice uibrantes late diffundere flammas
A duerfx uidere acies trepidare uidercs
Corda manufq? uirumttrcmulaq; in flapedc plantas

I

IN ROBERTVM SANSEVERINATEM. Jff.

Stare Foco ncfciretducis praefenria tantieft,

Sicut ubi libyx per mhofpita tura leonem
Iratum uiderc fcrx.-fi fidere curfu
Si tentarc fugam ncqucunt/antc illius ora
Depofita ccruice lacentircgemcp fatentur.

Nec femel aut uno tantum fuit agnita uirtus
Irta Ioco.-procul europam difcumt in omnem.

Q_ua premit acnasgallisin finibus alpes .

Hyberno Cynofuragelutqua murmurat arquor
Ha Jriacumtqua rura lygur faxofa colonus
Exercet mitcfq; legit de collibus uuast
Thyrrheno ficuloqj madent ubi littora flutrtu
Fadta ducis cclebrcmqj fonant ora omnia famam.

Q_uid referam uindes annos cum uenit in arma
Pencpuerjpatrui mores St Sfortia femper
Signa fcquensftencras prima lanugine malas
Claudere fulgenti galea tum coepit : 8t armos
Deliciis rigido pofitis circundarc ferro.

Sicut Marmarici foboles primxua leonis
Iam pendente iuba curuis ubi fortior artas
V nguibus & ualidis armauit dentibus ora»

Stare nequit : curfuqt feras faltuqj fatigat. ✓

Sic puer ut flagrans picena per oppida fulmen
TranfiittSC celeri fregit tot moenia marte.

Non maiora tulit uiitutts figna futura;

Scypiotcum pauidis tranans pro auibus arquor
Attulit in libycam flragcs St funera gentem.

Q_uid repetam uteris antiqua pericula boiis (

Seu Derdon T anarufqj fures» T anaroqi ppinquans
Eridanus/nccnoninfubris flumina lambri.

Q_uid cum uix fecum rapuit fua figna Iacobus
Aufugiens ferat ille tamen non fegnis:8t artem
Palladiam dodus rfumptaqi acemmushafla.

Non marius Cimbrum maiori clade furentem
Nec maraihon fudit maiori turbine perfas»

Milciadcs quando fubitiscongreflibus hortem
Fregi t:St ingentem fepcliuit fanguine campum.

Adde fiuentinis pugnam pro ciuibustaddc
Flaminium Cpotcrit mcminirtie Bononia) martera,

Ipfequoqj a gallis magnos fortitus honores

i

SYLVARVM LIBERJir.

Militiam fubregcdiu tradfauit&arma.

Quis canat aflumptos olim pro rege labores
Que modo fata pmuntC quis parthcnopxa per arua
Flagrantes referat pugnas fmille oppida mule
T crruit cxcelfis pofitas in montibus arccsi
Poftq fidereo moriens Alfonfus olympo
Claruit magno coelum reperiuit honore:

Amus 8i alphaex meminerunt martia Pifx
Gallica cum patrio miflus de littorc miles
Daunius in tufeos magno ruit agmine campos.

Scit quibus immenfum traicctt pontibus amnem
Luca uetus' quanta ad pelagus tuba mugiit aura
Scit ucteris Lunxtradlus nympharcp marinae.

Cum ducis anguigeri ftygio caput abdidit orco
Vitrici mors adfa manutcum plurima crcuit
Seditio/fortuna graucm meditata Robcrto
Perniciem uirtutenouos abigente tumultus
Et fraudes retegente deo dclufa retraxit
Lora dolenstgcmuitqs dolos exire latentes.

Bis patriae laturus opemibis pulfus iniquo
Sidcrctuirtuti faltem fatis undiqj facium elb
Scmpcr habet uetos placidum quibus excitet aequor
AeolustSi nautis curfus fortuna fecundos
InuidcttSC crebrum ferit alta ceraunia fulmen.

Sed magis cxcclfx patuit folertia mentis
Cum feruileiugum Genuxcontriuit/K urbem
Egregiam lygurum terra pclagoq; potentem
In pacem antiquam Iibcrtatemqj reduxit:

Q uam tamen antegraui patrix fubiecerataflu.
Hoc orbis miratur opus: fuperare uidetur
Id facinus tam grande fidemtfed uidimus ipfi»

Nec tantum liuor potis eft abfeondere lumen.
ClaiTica SC armorum rtrepitus 8 C cornua rauco
Irritata fonocontortaqj fulfurc faxa
Audiucre procul Cyrnus Sardoacp tellus.

Sicut ubi auguflus celfa fub Leucade uidtor
Agmina dificcit phario crepitantia fiftro.

Non animis tantum fabios ualuiHe trecentos
Qui patrix uallum fefe feceretfuoqj
Corpore dauferunt aditus hollilibus armis/

I

IN ROBERTVM SANSEVERINATEM.

Crediderirmncc te combuflo Sceuofa trunco.

Cum furor Aufoniam nuper mauortius omnem
oubucrtiHct:opcs uenct* fc/Tumcp lababat
Impcrmm:uircs itaix : concordibus armis
In uenctum magnos fimuf exciucrc tumufras.

A emi m rn» f e~ » _

.Iui',

Arma uiros frattafq, padus fub gurgite lato
Voluit adhuc claries:8£ adhuc tinnitibus aures

- — -.v.«iiw,^duiiui in mi udus aj

renari* tantis refonant calcata paludum
otagnajquibus uix ante fuit uia pifcibus taltos
oub quibus irato nabat padus xquore pontes
Nec laudare faris pofluminec credere queej
PoiTc rcor m(7 qui tantis interfuit auris .

Non melius rhenumc*far Rhodanumq? fonantem
fcdomutttrapidum non rie augurius Araxem
Ferre iugum docuirrripifqj adiungerc ripas.

Heu quantos Iutrius illis quot fxua diebus
Funera follicit* rapto pro pignore matres *

Accepcre.fcrunt athcfim per rura cruentum
Irie diu ripis toto mcrrentibus anno:

Ipfc etiam uitreis qui pafcua diuidit undis
Mintius accepta uariauit c*dc colorem:
Sanguineumqj bibit mixto cum puluere rorem,
Solus marris onus tanti furiafcp Robertus
Suriinuitifolus tantos compcfcuit ignes.

Nec tantum Cocles nec tantum Cunius unq
Moliri potuit.uetcres fua fecula laudant.

Nofira fuis etiam non funt fraudanda trophxis.

Hic quandoq; moras Fabii : quandoq; furorem
Cxfarcum fimulans uario ftratagemate uidlor
Itali* fefe ingenti prxfccit honore:

Communcmcp hories ipfi fecere magirirum
Militi*, nec eos puduit d i fccdere ab armis:

Et pacem pctcrc/K palmam prxberc Robcrto.
Credimus officiis olim longxua daturos
Signa triumphalem uenetos ingentibus arcum:
Nam penes hos uiuit prifc* uirtutis imago/

Etuetercs xquant regnis crcfcentibus annos.

At nunc Romanas arces gentifqi Iatinx
Regna quibus quondam totus non obriitft orbis:

Et uiolata facri deffendit tura fenatus.

'V A

SYLVARVM LIBER.III.

Vitorem hunc omnes affertoremq? faluris
Afciucre fux.populi quos Brucia tellus
Quos garganus alit Marfi fortefq; fabini.

Et Iooriquos ut fama efl inuifa tyrannis
Compulit indignam bellis auerterc fortem.

Et diomedri ciues/ Daumq? nepotest
Lucani calabriq? omnes : atq? hernica faxa
Vno omnes clamoreuocantiunocp Robertum

Ore petunt. altis prarupta collibus arces
Auxilium uento expliciris infigmbus orant.

Ipfe per hofhlcs latit modo fulminat agros ^
Parihenopem cumafqt petens .Cataphratta fequutur
Agmina.iam Clanium magnus iam pulfat acerras
ClangohX ingcnri trepidat campama motu.
I.dccus Italia tantoqt accinge labori:

Pratcritifqi nouam meritis hanc adiice laudem*

Q uam delere fequens annis labentibus atas
Nulla qucatsquacocloipfo feribatur & aftris.
Parce tamen miferis : nec te fortuna fuperbum
Effici aticafu uirtus dominetur in omni.

Sed quibus antiqua laudis te heroibus aquetn
Aufonia eu flos & faui gloria martis
Ncfcio.nam paucos horum fyncacra coronat
Fama/ucI unicolor probitas :fcd crimine uirrns
Multoticns offcnfa cadit : mutatcp colorem
Virgineum.ceucum terrenam Cynthia nubem
Intrat:5£ ammiffo perdit fua lumina phoebo,

Cafar ut edomito laudem feliciter orbe
Sic meruit fummumuiolata turpiter urbe
Dedecusiatep fauis taxos iniccit amaras.

Adde q, e magni templo iouis impius aurum
SuflulittK patrio maculauit fanguine dextram.

T u uero patriam feruas : limen q; paternum
Exulibus reddis:quos non fententia legum
Sed Iiuore furor tindlus fugat / hcrculis inflar
Ad comune bonum genitus.Tu templa deumtp
Eximiis oneras donis.Iabcntia multo
R cflituis delubra fitu. tua dextera nulla
Cade madet.fuluumq; tibi non imperat autum:
Hannibali uero clades praconia noflrx

IN ROBERTVM SANSEVERINATEM.

Magna ferunt.fcd femineis qui uicerac omnes
V lncitur lilecebnsipartofqj offufcat honores.

At tu blandiciis rigidum muliebribus enfcm
Et celeres prxpoms equostignaua perofus
Ocia continuis robur fudoribus auges.

Sed neqj tu libycam miti fub pedore claudis
Perfidiam jTu namcp fidem / tu federa fcruas.
Decolor emathii regis canit India nomen
Pcrpetuumifenfit celebrem terra ultima famam:

T erra tacens nodes ubi fol facit igneus aquas.

Sed tamen ille graui quotiens erat excitus ira
Lata cruentabat turpi conuiuia cade:

Atqj furens aliquem comitum mucrone petebat.

At tua tam graui bus non afluat ira procellis.

Nam fubitos innata premit prudentia motus.

Et cito ftdercam fpargit dementia frontem.
Vnusadcflcuitefimilcm tualadea uirtus
EfficiuX nulli probitas obnoxia culpa.

Scypio qui tanto felix cognomine nunq
Criminis illuflres maculauit labe triumphos.

Fama facit uos una parcs.uos unus honelti
Iufbcia uos unus amor : par cura pudoris.

Vna gubernandi celebrat folettia martis.

Adde <j> ille mori pauper q uiucrc auarus
Maluitsabiedis opibus feruiuit honori:

Mancipium uirtutis erat : qua fumma putatui •

Solaqj libertasifuntuincula ferrea mores
Indomuiimcntefqj iugo fcelus arcet iniquo.

Te quocp Pompeio patria pietatis & aqui
Suadet honor conferrctuctatgrauc funeris omen.

Si te militia plures Si rebus agendis
Aequiperant prifci ledis annalibus auir
Relligione parem tibi non offendimus ullum.

T u mare tu liculos fludus K limen Aceftx
Alcinoiqi domos regnum phaacis OlyfTi/

Pcebeam tu naue Rhodon petis atqj Cyihera
Carpathio pratenta mari perfaaq; faxa/

T nilis ubiAndromadc moliris obieda marinis
Fleuit^d aquorco Chnfh prefapia curfu
Q_uaris/ut honendi uideas caua faxa fepulchri.

SYLVARVM UBER.IIL

Nec contentus eo Nilum X mcmphitica regna
Vifis : 8C immites arabum progreflus ad oras
In iuga ucnifli longo panchaea labote.

Cinnama per campos illicK tura leguntur:

Illa niger Nabatheus aras fcelicia rura:

Et legtt ex multa fpirantes arbore fucos:

Mox iter ad fandi praerupta cacumina montis
V crtis/ubi duro ftillantes marmore guttae
Diuinum teflantur opustquia languida morbos
Membra fugant attada graucs. hinc uirgims ingens
Gloria nili genae totum uulgatur in orbem.

T e maris X terra fecere pericula facruai.

Hoc iter ifte labor fummo te afcripfit olympo:

Nec finit hoftiles in te faeuire catcruas.

Q_uarc agcromuleos dux fortunate penates
Et latias tutare domos : fuccurre tuorum
Cafibus : X miferos ficulis a finibus audi.

Vtpoftcj domito florens uidoria regno
Tereduccm nobis dcderit/cum laude triumphum
Accipiens curru ucnias inuedus X auro
Splcndidus.se niueos uideas fudare iugales
Axe fub aurato fparfis candentibus alta
Circum colla iubis grcflufqj audere fuperbosi
Sed frenis parere tamen i legemqi magiflri
Compofito feruare gradu. Defcendet ab alto
Limine folemni pompa plxbifqi patrumcp
Cindus X albenti gradiens in ucftc facerdos
Maximus immenlo magaum decus addet honori.
Nec tarpea tibi rupeS/fed fumma petentur
Limina fidereo pofuit qux Roma tonanti/
Clauigcroq* patri :ucntis ubi cymba fecundis
Nauigat in tutos fpumofaper arquora portus.
Roma coronatos paflim per compita funes
Ducct/SCcxtenfo claudet uelamine coelum.

Per celebres aulaea uias fufpcndet:S£ omnis
Vicus odorato late fpirabtt amomo.

Tum tuba pacificos cantus altcrnacp reddet
Carmina partitis uicibusmmc tibia dulces
Ad numeros inflabit ebuntotocp fonabunt
Aethere plaudentes populi fonus omnibus idem

IN ROBERTVM SANSEVERINATEM. Jy,’

Larticix confufus erittruet undiq; magnum
Multifonx pelagus turbx.tibi geftiet omne
Limeni&exalto (pedabunt culmine matres.

In uultus conuerfa tuos fufpenfa manebit
Roma diu.talem prifei uidere triumphum
Paulus ubi antiquos macedum populatus honores
Alta catenatum tulit bn capitolia regem.

S ic precor has olim liceat mihi cernere pompas
Et cantare tuas maiori carmine laudes.

Nos tibi' uiuenti tantos debemus honores? i

Sed uitx maiora manent te dona futurx. . i

Q^ux dum flagranti cupcrem cognofcereuoto
Oraflcrocp diu fuperos rarifq; dediflem ■ )

Candida cum gemitu lucentibus orgia flammist : i
Ipfa nec ambiguis tandem monflrata figuris
Et miro funtuifa modo .dum palladis humor
Pafceret ardentem lychnum / fufpcnfa ter.cbam 1

In multam uigilans nodem uix lumina fomno
A fpergente graucs Ixtheo flumine fen fus. !

Siuc fopor (eu mens exceflu capta profundo ! A

Egerit hoc/tolli in magnam fum uifus olympi • > A
Sublimemqt dei patnamiquo nubila noflram A
Nulla ferunt nodem. coelcfli lumine ungo I

Circumfudi caput facrumrfrontcmq; ferenam O
Cui fulgens infignerotxicui lucida nubes - 1

ExhumensprolapfapedescutTebatinimost • -
Mulnmodifq? fluens finibus cnfpabat aroidumr
Q ualem nulla potefl hominum folertia filo
T exereinec uiuos imitans piduracolores -mh ci ,
Fingere.dux erat iftamihnduxitq! per orbes :naV
Aethcrcos magni monflrans miracula mundi, i 2

Dum procul a terris quantum fe tollit in altum
Pelion aut magni uertex fublimisolympii
Per tenebi as nodis med iumqj per aera nobis .

Edet iten quxdam pallenri corpore formx
Oraquibus fuccen faileues in tergore pennx. , ‘
Vnguibus harpyis fimiles fineuoceleuatunt
Ingentes alasirapidoqi abiere uolatu.

Sicut cum magno pafcentes agmine corui
S i fubito uenator adeft / nigrantia tollunt

SYLVAR.VM LIBER.IIL <1 T/t

Brachia:& extento fugiunt per inania collo.

T erritus heu quinam uirgo teterrima dixi
Turmatim uolitant tenues fimulacra per auras.

Hic referens ibam lateri confertus & armo
Virginis ut pauidi latitant fub matribus agni
Cum truculenta feri uidere lycaonis ora.

T um uirgo duce me nulla formidine pedtus
Frigeat, hic noftro fugiunt exterrita uultu ’•

Agmina.Suntanimitriftesquos expulit olym
Scdicio primiuattenent hanc aeris oram
Perpetuo damnata gelu tenebrofaqt regna .

Hic loca funt ubi V ulcani longiua uctuflas
Credidit arma ioui tnfiduqt excudere fulmen.

Hic notus hic boreas habitannhic horrida grando
Hic fonat horrendum tonitru, nubefqi per atras
Fludtuatthinc imbres : hinc nix hyberna per alpes
Expuitur / gclidoq: folum circundat amidhi.

Pars tern uicina magis canente pruina
Et lachrymis uitrei roris (tillantibus humet.
Altiorhic per quem ferimus uefhgia tradhis
Aeris xthcrci fentit contagia flammx/

Ardcfcitqt magis.flcllis forbennbus iftuc
Ex ima tellure uapor fublatusab igni
Corripitur.uariofq! facit fplendere Cometas.

Hic bolidestlongiq? trabes :X ip h ixqj : Dociqt
Hicpogoncrincfq; micantiSi acontius ardor}

Atq? alii ficutdiucrfi uultibus ignes 1

Sic quocp diucrfa fortiti nomina uocc. t

His deus ingentes rerum pndicerc motus
Venturofqt folct terris portendere cafus. 1

Sicutpntentochalabroscumterruitanno :a A
FuIgor:Sd igniris ardens mucronibus aflrum, . I
Mox proferre caput tanti ccxpereturoultus.

Et rcrctes animare tubasibcllumq,’ per omnem 1 •>(1
AufoniamtK larium Thibris potare ctuorem. I
Tunc ego per rapidos uirgo mihi rranfitus ignes ->

Eflepoteft impune £leucs fi corpora flammx i /
Sic terrena cremant fuirgo raniTima dixit nl

Flamma nec exurit nec diflipatore tenebras/ uaid
Ni congefla uorct terreni pabula molis. : I id

IN ROBERTVM SANSEVERINATEM. ,Ivi.

Aftubi ficcato uircs in corpore traxit
Vrit:8£ illuflrcm ueflitur lumine uultum.

Hxc ait:K cden flammam tranare meatu
Coepimus.at poflq raros fuperauimus ignes»

Confluit. 8£ fummo terras monflrauit ab axe
Sic memorans. Campos humiles pontucp liquerem
Defpiccconuerforegnaad mortalia uu!tu.

Afpice cj brcuibus fpaciis humana coegit
Teda deus.terram pelagus pene occupat omnem
Aequorei fpaciofa greges maioraqi longe
Regna tenent.indauflra homines angufta redadi
Tam magnos agitant ramparuoin pedore fludus.

Illic tota tacet quam fi quis (anguine fufo
Sortitur bene credit emi peritura diebus
Gloria uenturis. Romx quam totus honorat
Orbis ad extremos nomen non tranfmeat ortus.

Illis tot cades hominum tot funera campis
Tot lachrymx totuoce fonant fufpiriatrifli.

Si genus humanum faperet s nec inertia tantum
Illecebriscaptum uitxcp fugacibus annis
Corpora curaret.labcntia regna lutumqi
Cafurafq; habitare domos SC uilc puderet
Hofpitiumiquod eunda finu ctrliqi marifq}

Purgamenta legit t tnftcs ubi fidera cafus
Afliduafqt pluunt infeflo lumine mortes.

Cerne att:& raras intercurrentibus undis
Monflrabat terra: maculas : SC euntia circum
Aequoratqux multis fupereminet undiq? tellus
Orbibustinplurcs populos diuifargenulqt
Multimodum jftygns etiam fub manibus inquit
Efle domos : qua: cum nos acre fomnus opaco
Sopitihabcntphcebi radios tpaflimq* per urbes
Exercent operas ciues/per rura coloni.

Nosillishomincs tantum qux uidimusipfi
Credimus efle locis, fed SC hi qui tartara fubter
Arua colunt ucftras inquit fub fludibus altis
Nare putant terrasullis contraria certe
Sed non alta magis femper ueftigia fertis:

Nam neqj uos illis illos neu credite uobis
Elie fuperpofitos:Spaciis xqualibus xiher

D'«

SYLVARVM LIBEEUir. V,i

V ndiq; circufm immotis axibus aftra.

Nec pars una iacens infra pars altera fupra.

Vndiqj terra fubeft cocio: coelum undicp furfum.
Afpice.iam curuum triuix fuperauimus orbem.

Ipfa fub humcnti modo fert ueftigia cancro:

Iam terras rorabit aquisriam nubila coget.

Vix ea finierat. fubtto confpcximus atram
E pelago nubem tolliimox frigidus aer
Intonuit uentis SC tempertate (onora.

V ifa prius cocca latuit calligine tellus.

Altius apprchcnfo me pracuia traxit amitfht.

Hic fonusihic ingens moto concentus olympo/

Et procul auditx mira dulcedine uoces/

Lxtaqj fufpenfam rapuerunt carmina mentem.
Tum mihi dux tolle arrctfHs os auribustiflo
Perpetuum parana deo modulamine coelum
RedditsKxtctna concordant fidaa laude.

Nullus ibi fato locus efi trifliuc fcnedfx
Hoc melos elabi prohibens cum tempore uitam
Effugat exfangues tugasshxc tanta uoluptas
Non fubiitmcntes hominummon impulit aures.

Hi funt xtherex campi regionis : ad ortum
Verte aciestclarofq; uidc terrx immemor orbes.
Afpicc quam claro graditur Cyllenius ore
Q^ui minor apparet uobistiam furgit : &L ipfum
Iam feres indiq; uident.quis lucidus incj
Ille nitorteui fe crocas aurora capillis
Copulat.K tenui luflrat iam lumine terras (

Q_uam Ixto fplendore micat:q grata uenuftas
Ore fedet. tremulam dum fpargit in xquora lucem
EmicatiK pulchro gaudet fub fidae pontus.

Hxc ucnus eff inquit mea dux hxc flama benignum
Porrigit in terras elemenu luce fauorem.

Et nunc habiferis rorem diffeminat agns:

Nunc apent flores dcpaflacp gramina campis
Rcflituit:tenucfq} pluit pa pafcua nimbos.

Cur fugit in calpen dixi cur fludtibus altis
Fertur ad occafum pelagus : nec pellitur curo (

Luna uehit fecum pelagus rcfpondit SC otbe
Iam cadit cxaltotlauis iam iam occidet oris.

)

IN ROBERTVM SANSEVERINATEM. .Ivii.

Et remeare frcrumtrctroqi impellere magnam
Cum fonitu molem undarum fpumamq; uidebis
Vorticibus ferri rapidis & currere in ortum.

Rarus enim pullis claret iam nubibus aer.

Lunaqi per claram diffundit lumina nodtem.

T erminus hic tcnebnsiff erilem non altius umbram
Terra leuattnigros circufcrt pallida uultus
Oraq? perpetuo refugit titania gyro.

Et modo fub pedibus fuprema cacumina noftris

Erigit:8d medio terras nox humida curfu >

Iam tenet: eoos furgens aurora colonos

Excitat:& lucem cantu pnenunciatalcs.

Hcfperii cernas ineunt : ipfiqt britanni
Pinguibus incipiunt hilares accumbere menfis.

Afpicc cj lato fol circumplectitur ore
Oceanum tcrracq; folum : fugit undiq? lato
Marginctfed primos iam lanor exit ad ortus.

Q_ui mundi nefeiret opus fuccenfa putaret
Acquora/Sd ingenti Neptunum arderc camino.

Lumen ab occatu fcnfim fubmittitin ortum

Auroram ueneremcp fcquens. Qjjx incendia dixi ,

T anta procul uideo flammis ardere cruentis (

Illeinquit Marseft afttum crudele noccnfqji
T cmgenis femper morbos 8d bella minatur.

Ifle per aufoniam bellis ardcnnbus omnem
Saruit:8d indomito rictundiqi bella furore.

Qjjod nili nos diui quibus ha:c mortalia credit
Regna pater ferremus opcmtdudum itala tellus
Heu.mifcr* cedis grandes ploraret accruos.

Sed mihi magna meicuraefl fludiumqt Roberti.

Qjjottidic bellis illi comes omnibus adfum:

Et cui non polium uulnus prohibere/ falutcm
Rcflituordeus illa me* dat munera curx.

Et modomonalifuriofapcr agmina uultu
Nunc nebulis inclufa fcronducoatqi reduco
Incolumem, Nuper llygiidc faucibus orci
Illius egregiam fobolem : cui manius ardor
Ignifera: glandis malas traiecit 8d ora i
Eripuiimedicafqj manus SC pinguis oliui
Pharraacon applicui qd adhuc mea marmora fudat.

k iii

«

SYLVARVM LIBEEUir.

Iam fua ligna Charon gaudens ex arquore nigro
Appulerat ripa: : contoqi innixus acerno
Expcltabat hians miferam triftemqi rapinam.
Sufpicc pacificos ignes placidumcp nitorem
Iupitcrefbdcpone menis, affabile lidus
Et factum uencratc lubar.fulmcnqi trifulcum
Neu mctuas.-alios demens hic mitigat ignes.
iQjiauis tantus eat : tantoq; effulgeat orei
Si tamen accedas placidis te colliget ulnis.
Scdcaucuulnificam falcem fidufqi malignum
Q_uod pallere uides triftiqj albcfccre pl umbo.
Hacuiafittmccffiqj fenis ne (idera tangas.

Venimus in campos flammis ubi millibus xther
ArdctK obliquo fulgent animalia circo
In boream conuerfa caput. Q^uot fidera dixi
Clara micant fquis tot coelum fulgoribus implet i
Dantncucl accipiunt ignes aliunde corufcosi
Dixit adhax uirgo. coelis cflcnria fimplex
Denfior eft ignisiflamma quoqi denfior aer/

Acre neptunus. cceco iacct infima fundo
Terra humiles fortita locostubi denfior orbis
Sole rcpercuffo fplcndor uibratur r & affrum
Dicitur.at rari penetrantur lumine tratflus:

Non abeunt retro radii.Q^ua plurima iundlis
Limitibus coeunt in eodem fidera limbo
Ladcus efficitur circusrqua ladlca fingunt
Vberaiunonis tortos fluxifleper arcus.
Profpice.iam toto pontum fol deferit orbe
Et cum fole caper redo fe tramite tollens
Surgir.&cx undis cornu procul erigit altum.
Aufonixiampnmadiesiiam fumma relucent
Culmina garganitiam lux diferiminat agros.

V is mouct hos orbes uirgo : quis temperat incj
T antx molis iter ( campis ego femper ab imis
Sufpidens tanti motus cognofcerc caufas
Iam pridem uolui. tales dedit illa loquelas.
Aethereae mentes qua: corpora nulla nec anus
Accipiunt magni iuffu fubierc tonantis
Munus idtaprima cum fluxit origine mundus.

Nec labor eff illis labor hicifcd fumma uoluptas.

IN R.OBERTVM SANSEVERJNATEM. Jyffi.

Cernis ubi phoebus fummum iam porrigi t orbem?

Perpctux (edes animis motricibus illic.

Sed propera, niuei uiden aurea cornua tauri
Prxcipiti fub fronte hyades/a clune corufcant
Pleiades ucrnx. Nobis iam circulus alter
Scanditur.huncalius curuato limite angit
Signifcnat nullae pingunt animalia formae: I

Nccuariosufq ftellarum fufeipitignes.

Lucet enim glaaemq; refert uimimcp colore:

Cryflallicjs tenet nitidos cum nomine uultus.

Hinc fua cocleflcs fumunt exordia motus :

Hic alios fecum magno molimine uoluens
Raptat:& in boream lentis declinat ab auftro
Paflibus:S£ retro fua peruefligia fertur.

VItima iam nobis regio flammantis olympi
Pandimr.SC fummi monftrat fe regia coeli.

Sufpice non folis radios non fideris ignes
Sed totum flammis circulambenribus orbem
Surgere in immenfam tam uafta incendia lucem.

Obftupui : fanguis uenas & anhelitus ora
Dcferuit.fl tot quot funt modo fidera coelo
Conueniant foles / magno par lumen olympo
Non parientttantum mortalia lumina contra
Non potuere iubar toIIuContagia uirgo
Corporeae molis dixit tua pedto ra rardant
Et fragiles ebetant fenfussubi liqueris anus
Non feret haec ingens ullum tibi flamma pauorem:

Pone metustaude tantos te inferre per ignes
Fide mihi.illaefum fummo te culmine fiflam.

Haec ait:8t celfam fubito me traxit in arcem.

Hic pater immenfls regio latiflima campis
Plufq nofter eat uifus. Ii dicere fas cft
Fine caret. tellus ipfi collata fcpulchrum cft f
Et coeco fpclunca finutquam lubricus humor
Et coenofa palus diro contriftct odore.

Nil maius namra porcfttdum conderet orbem )

Hic regni caput hic mundi deusefle cacumen
Inftiminfpaaum fulgor per inane uagatur
Q_uatum non oculis qtum nec mente uidemus.

Dux oculos defixa folopaulumqj morata

r

SYLVARVM LIBER.m. I

Cerne ait : agnofeo magni uefiigia Pauli.

Hoc olim fteut ille locotcum lumine captus
Depofuit fxuum uitus : fquammamqr diaconis
Exunihacitcredad noftri limina regis.

Accelera. latis illos procul afpice campis
Innumeros hominum coctus per florea prata
Ferre coronatas uano diademate ftontes.

Et fulgere togas auto gcmmiftp cotufcas
Scintillare manus, hilariq; tncxderc uultu i
Hi fiant purpurei reges qui facra deumq?

Prxpofuerc opibusiquosdetcfland a libido
Imperii non crudeles non fecit auaros.

Si tamen aut turpes maculas poft fata tulere
Autiniucundumtcrrcnx fecis odoremi
Sub flygiis lauerc uadis : nam flumina quinqt
Has fcelerutn labes Si regna chatartica (oluunt.

Ille ferens mitem toto prior agmine uultum
Imperii quondam partem Romanaqt regna
V iuus adhuc cefTit Chriflo : gencriq; fututo.
Proptcrea deus hxc illi latiflima regna
Et toto maiora folo concedit, fi i ipfum
Regibus his prxfcciueunt fpaciofa per arua
Maximacum dulci mifcentcs gaudia nfu.

Ecce gradus in nos omnes Si lumina uertunt.
AccclcranttT antos uncj non uidit honores
Roma potens: Vidcn ad Ixuam qui lumine claro
Regales pra fert animos, hic parthenopeus
Nuper tcnarioucnicns Alfonfusaboico.
Magnanimx faluctc animxtfalucte magiftri
Bellorum quondamtquos Si terrenus honorat
Orbis adhuc:tantx ne meo prxflarc coronx
Obloquio quiccj potero f Termonibus iflis
Compellauit eos uirgo :T um parthenopeus
Curuato cum fronte genu ficora rcfoluit.

Aethcrei fplendor ruulans Si magna fenatus
Glona'CoelcHispatnxqux limen emifli
Sanguine : cui digitos deus Si caput obligat auto.

Cui uiucns additfus eram, parere parati
V cnimus.-ut d ignos merius reddamus honores.

Sed tamen hic noftros qiufna nouus aducna campos

IN ROBERTVM SANSEVERINATEW.

Tccum adiit fuiuis ne patent empyrca regna i
Tum fic orfa loqui uirgo.Rex maxime quondam
Magnanimiq? fator regismifi noxia primus
Mala parens fregiflet erant ha:c peruia uiuis
Regna, fed mfoelix legem fcelus attulit iftam.

Attamen omnipotens cui uult pater atria pandit:
Nec leges aditus omnis clauferemcc ipfum
Latorem uincire queunt. De limine pulchrx
Venimus italias : magnos ubi fx ua tumultus
Arma parant.uexatq; tuos fors dura nepotes.
Nam9 tul proceres regni communibus armis
Dum mutare uigum longoq* exire laborant
Seruicio.bello muftrem duxere Robertum
Littore de ueneto.Sors eft incerta futuri.

Sic mea dux : heros animo non pertulit xgro
Sed placido fic ore Tonat. Nos xquora quondam
Vertimus K mi feras nimium uexauimus urbes.
Pcenituitspcenafqj dedi. Phlegctontc fub alto
ArfimusiK longos ignem portauimus annos.

Scit qui uindlus erat lateri Franci Teus eodem
Sforcia fupplicio quotiens plorauimus una
Blandimenta, doios.furias Si plurima uita:

Crimina praeterit*. fed nos clementia patris
Atq; tux iuuere prccestmenullacupido
Soflicitatregnittalescum corpore curas
Exuimus, certent ipfi uidcantq; nepotes .

Q_uid leges & iura uclint .ardentia manes
Expediant quos praecipites intartara mittant:

Q_uos in uinda fcranticui ferrea uerbera pofTint
Intentare ttuci inflantes crudeliter ore.

V iderit haec cui flamma potefl ea f*ua nocere.

O utinam qtas regni mea pignora curas
Iufticix tantas hab eantitum firma manerent
Sceptrainec infefto refonaren t claflica cantu.

Sed regni iadhira minor.pietatisKarqui
Maxima.diuitias aufert & regna uetuflas; ' i
At uinus aeterna manet : fequiturq? fcpultos.

Bella gerant ipfijuincant quibus xtheris alti J
Faueritimperium.generi meliora rogabo
Fata raeo : fortemqj ferant patientius omnem.

SYLVARVM LIBER.III.

Sic ait:K comites nutu aflcnferc loquenti.

Tum mea cxfarcam ucnens in lumina frontem
Sfortiaprogcnies pacem Franci fcusSd arma
DodusrX illuftres inter uirturis alumnos
Inferior nulli dixit. Cum ueneris illuc
Q_uifquis es ad noftrum qui tam fceliciter orbem
Raptus es infignem iubeas falucrc Robcnum:

Ille mei fplendorgenerisstantocp nepote
Litor adhuc, uidi cafus uidi illius omnem
Fortunam mifcrans : fortem iam uicit acerbam
Et potuit grauibus fatis obfiftcrc uirtus.

Ille meos pnfcum non afpernatus amorem
Seruet ut ante meis gereret cum flrcnuus arma
Aufpiciistdulccs mccum dum uiucret annos.
ViuatiK huc animi curas iam porrigat omnes.

Sic ait:8C uerfis ibat iam pafTibus agmen.

Cumcp recidentem coniedo lumine turbam
Profequor admirans/uiden hunc cui plurima mento
Canicics dixit V irgo Ibizantia fceptra
GcITitiJC immenfas tulit in compendia leges:

Iuftini genus egregium sTheodofius illi
Iungitur : & dextro leuum latus applicat armo
Q_ui fequitur traianus eratrquem traxit ab undis
Tartareis magni deus ad fufpinauerfus
Grcgorii. tantum pietas feruataqi femper
lura ualenr.hi quos hederis lauroqj uirentes
Cernis idum.ta lignari pedora frondei
Godfridus Caliphidomitonqui regna rccoepit
V furpata diusfolymafqt afccndit in arces
T urbine cum magno.Venetiducis inclyta proles
Et facer in tanto primos Adamurus honores
Agmine fortitus.niiidis Bocmundus in armis
Clarus adhuc. Vgomagnus.geminiqr Roberti.

Hi (imul adiundis coiere in prilia caftris
Per Nicomedis agros opulentaqj regna Nicex.
Perqr fycaonios adierunt Rcblata campos.
Reblataqux primos Petro concedit honores/
Anthiochi cum iam muros & nomen haberet
Cappadoccs.T yrialq? domos/Sidona potentem.
Sub chriRi mifere iugum. Si uicerit hoflcm/

IN ROBERTVM SANSEVERINATEM. .Ix.

Sceptraqj Parthenopes parere coegerit urbi
Romule* i longi cum meta recurrerit *ui
H*c in regna Feram tota cum prole Robcrtum:

Diuorumqj choris addam . gaudcbicK alto
Corde redundantem diffundet in ora uoluptas
L*ticiam:cum fecircum fua pignora cernet
Ire per elyfiumtterras oblitus habebit
Caflrapcr *ternas gradiens heroica laudes.

Dixerat, his paucis ego longa filcntia rupi.

Pande mihi nili fcire nefas ubi rcdfor olympt
Q uofue lares habitare folct.nam credimus ipfum
His altis errare lods : coelumq? teneres
Dux mea fubridens fupra deus inquit & infra
Aethereos orbes habitattfubfole fub aura
Sub tellure latettfubdite: fub xquoris unda.

Omnia plena deoinam ficut tota per artus
Corporeos mens una fubit i (Tcunus in una
Mundi mole deus: mundo tamen amplior ipfo.v/

Tendit in immenfum nulloq; includitur arcu.

Sphxra deus uiuenstccntri tumor occupat omnem
Curuatura locum ncfcitrdrfluxitab ipfo
Orbis : SC ia magno quicquid concluditur orbe.

Nec durare poteft quiccj nifi porrigat ipfe
Auxiliatricem clementi numine dextram.

Vna tribus uirtus unum tria numina numen. ■■]

H*c nouifTc fatis : debcntarcana taceri.

Iamchriffa natalis adcfccoeleflia magnos
Agmina conucntus celebrantrdifcedcretempus.

T unc cgojMcne graucs iteru defeendere ad umbras

Mene domos itetum luteas iterumq; labores

Ferre iubes Cah me tali ne dciice regno

Dux meaqjcr fuperos oro per magna tonantis

Sccptratperhos liceat tecum mihi degere campos

Si mortis me dura uetant SC ferrea iura

Q^uid moror (hi fragiles artus in fruftra fecentur.

O decor o campi dulces o gloria coeli.

Q_uid mirum fiad regna minus terrena reuerti
Foeliccs anim* cupiant fDum talibus oro
In lachrymfs nabant oculi.tepidoq) madebant
Rore gen*.dulccs urebant pedlora flamma.

/

SYLVARVM LIBER.II!.

Et fuaui moerore labans uix xgra ferebat
Membra genutuotifqt diu flagrannbus arfi.

Tum uirgo.quid fi pattixribi tota paterent
Atria «rleftis fuultu fi numen aperto
St folium magni uideas atq; ora tonanris (

Te tua regna uocant iterum te terra repofeit.

Hoc fpolium mortale lutum cft. mortalia conde*
Membra folo : fecemcp fuiscum fordibus ifiam
Ante dabis tumulo q extera cernere poflis
Et nofiras habitare domos . Si uilibus incj
Me fpoliem membris iter haec in regna patebit (
Nonaitxtherca nifiquosex arccuocamus
Huc ueniunt.hcu me mifetum quem tnfiiadixi
Fata uocantiitcrum uentos patiemur Si imbres.
Solicitofqj dies Si lamentabilis xui
Durius exilium : fi me tam dulcibus oris
Eiicitis : fahem liceat prxcidcrc uitam:

Mecum oculos pigrafq» manus Si inertia crura
Ferre fat eft. hic fingulcus hic ipfe relinquam
Cordatmeas iftinc faltem ne excludite curas.

Ibo igitur s totofq? dies in funere ducam.

Parce metu dixituirgo.nbi proderit huius O

Lucis amor uidiflfe finusSi limina olympi.

T e minus interea uitx contagia Ixdent
Mortiferumqi fcclustncc te tua fata grauabunt.

Et quoriens me cumqt uoles non uoce uocabis:
Velle fat cft.adcro.Nofti quos ante fauores
Prxftiterim : pofl hac magis experiere fecundam.
Hxc aittSi tenuem fubito difcefiit in auram. !

T unc fopor aut aliud fuerit quodeuq? foporis
Ora ferens grauibus mihi faucia peftora curis . 'I

Liquit : Si ammifii damno trifiabar olympi.

Iam fuperefiut te bellorum maxime dutflor
Admoneam non efie tibi confortia tantx
Afpernanda domustfacilcm tutamqt minifirat
Hxc in regna uiam pietas/Si facra nitenti
Relligio uefhia fide rcultuq; frequenti
Dona deo diuifcp omnes congefia per aras.
Hocquoq; non nofiri tantum docuere priores
Q_ui Chnfiilaucre fuos in fiumine ames

IN ROBERTVM SANSEVERINATEM.

Verum etiam qui uana facris idola profanis
Et fragiles coluere deos. Poft cimbrica bella
Barbaricis templum fpoliis predaqj recenti
StruxiuSC optato Marius facrauit honori.

Bacchus ut eoos uiiffor penetrauitad indos/
Primitias prxdx fuperis SC magna dicauit
Dona Iouitprifci frondes in templa ferebant.

Primus hic 8£ fpoliis aras cumulauit 88 auro.
Scypiocuinomcn deuieffa Numantia fecit/

T cmpla dedit fuperum patri : Marcellus eidem
Gallorum ducis exuuias. Agrippa fuperbis
Porticibus grandiq; deos tefludine claufit.

Innocux paci molem rex Flauius altam.

Tullus ab albanis rediens faturniaitempla
Condidit.at Scaurus mentitpoft arma Camillus
Gallica delubrum famx.Sed maximus omnes
Conflanrinus auos uicitttot templa per urbem
T ot templis facrauit opcstuafa aurea s gemmas.
Signatfacras ueRes.CafiasK balfama cultris
Marmoreis incifa.crocos.8C cinnama ab orbe
V cdia pcregnno.Sic te quem longa coronant
Proeliatori fummam totiens uidforia laudem
Prxfliritrin fuperos gratum memorem ci; tonantis

uas

Explicitpanegyrisin Robcnum Seuerinatem.

BAPTISTAE Mantuani Carmelitx theologi ad
magnificum comitem Andrcam Benriuolum fex'
dcciuirum Somnium Romanum:

SYLVARVM. LIBER.IIII.

m Fadfa nouis uitx mentis SC honoribus auges

Aximc iuflicix cultonqui clara parentum

SYLVARVM LIBER.IIII.

Sortis & ingenium fallax deprehendere fas eft.
Vernonunadiesnonuna reducit hirundo
Sic neque folertes breuis experientia rerum
Fert animosiuigilans prudentia furgit ab ufu
Multiplicuficut de mille coloribus iris.

Hac fine nil tentarc boni nihil utile redor
Confultare poteft.aequas prudentia leges
Et placid* paris mores componitiSC omnem
Militii martifqj uiam j parit ipfa triumphos.

Jpfa giganteas uires proftrauit / 8£ altum
Demolita caput folymo Dauida iacentem
Suftulit imperio:8C regni decorauit honore.

Proptcrea a magno tanris Agamemnone curis
Ncftor ab Adrado uates quem prodidit uxor
Q uxrituriin phrygios artu cordatus Olyfles
Pluspotuitq marte ferox & uiribusAiax.
Euentusigiturrerumcaufafqi tueri
AtqjuicesuariasK coeca pericula fandi
Ert redoris opustquo fe patnamq; falutem
SctuettK ad fragilem ucniatcum laude fenedam.

Id meditans extrema ducem qu* fata Robcrtum
Oppreilere canamttrepidatq? horrentia nodis
Somniarlugubrem qu* praedixere tumultum.
Taliter humanas deus ad coelertia mentes
Contemplanda uocatiterramqj infcftat ut altum
Aethera quaeramus jratione carentia prono
Qux uultu pafcuntur humum mortalia fupra
Nil fpcrarelicct : nobis domus ultima coelum.

Nec minus ert dacmens rerum qui in uortice tanto
V ult requiem/q qui in medio putat iquore portum.
Sed iam moerta grauem referant infomnia cafum.
Igna molorchei fugiens accenfa leonis
Sub qbus occurfura triuiac idignatus K umbra
Palluerat Titan curru pulfabat anhelo
Virginis icariae limen : uerfifq? redibat
Pronus in autumnum radiistcum tnftia langor
Nefrio quis mihi corda premens & lumina tonus
Nubibus inuoluens frontem contraxit opacam.
Moertus K ignorans caufam moeroris incitem
Conabar rcuocare iocis in gaudia fenfum

AD ANDREAM BENTIVOLVM.

Nulla erat ignoto prscfcnS mediana dolori.
Multa dies & multa dabant fufpiria nodtes.
Qjjottidie abfumptis crefcebat uiribus ardo»
CordistK obfcilro uultum pallore iacentem
Polluerat uapor egrediens achcronris ab unda.
Lux ierat:nigrifqi aderat nox humida pennis.
Membra toro pofui / curas ut fomnus inanes
PellerettK mentem requies compcfcerct aegram»
Turbida imaginibus furguntinfomniadiris:
Concutiturq: graui gelidum formidine pedtus.
Territus exilioinodtcmq? umbramq; filcntcm
Horrcfco afpicicns referanfq; cubicula folus
Egrediorjmemoriq! putans crudelia mente
Somnia fufpicio coelum flammafq? micantes»
Atq; malum nofiros uerti precor omen in hortes.
Pallidus obfcuro furgebat iuppiter ore:

Mceflaq; nec folitum referens aurora decorem
Per nimbofa a:gram fundebat nubila lucem.
Horrcndumq) Tonans dextra cum fulgure fulmen
Intonuit fubitojtempeftatemq; fragofam
Turbidus hyberno boreas uoluebat ab axe.

T unc audire uirum uoccs Iituofq; tubafq;

Armaqj & hinnitus acres fumuifus equorum:

Et grauc frigenti murmur ucnicbat abardto.
Attonitus quid tanta ferant portenta per auras
Dum reputojeuris iterum Icntoq; fopore
OpprimortK tepido cogor dare membra cubili,
Procubui langucnstK mox ut lumina texit
Maturina quies i umbras incedere trirtes
Afpia'o:K quendam canis altoq; uerendum
Ore fenem fe fc laten coniungere nortro .

Ardua frons fed triftis erattroiferandaqj mento
Camcics.atro confperfi puluere crines.

Crifpatxq; gente SC uifu caua lumina torUos
Q^ualiacum multas inter fufpiria nodles
Egerit atq; diu fomni contabuit expers
Aeger habct:gclida: narestexanguia labra.

Et fanes fquallore iaccns :confedlaqi turpi
Ora (itutquales longi poftcarceris umbram
Effe folent bello caprimel trirtia quales

SYLVARVM LIBER.IIir.

Cum gemitu ucniunt natorum ad bufta parentes.
Feneus ambibat lumbos atq; ardua thorax
Petftora.delapfo cingebat eburnea ferro
Armatum uagina latus.fignata cruentis
Ora notisrambxqi manus i & petilus anhelum
T alis crat/qualcm Aeneae fe maximus Hcftor
Obtulit in fomnistparrios cum flamma penates
Iam raperettcaptamq; dolis iam cerneret urbem.
Effigies herois erat : qui fortibus armis
Inter mille uiros pugnans poft plurima tandem
Funeraspoft caedes hominum dum cacdctc nefrir
Dum renuit dare terga fugae confoffus iniquo
Sidcreprocubuitfupcraltx flragis acernos.
Territus afpcdhi pnmoitandemq? refumpris
Viribus/O tanta qui te fub imagine dixi
Nodtc rcfcrs/ctrlo ne uenis an mifTus ab orco (
Ille gemens trifli duxit fufpiria uoce .

A tqi oculos mifero attollens tC brachia geflu
Ne trepida dixit chrifti marixqj facerdos.

Ille ego quem tantis omafh laudibus olim
Moenia dum peterem coelo Romana finiftro.
Ille ego qui uiucnsgeffit tot bella Robertus
Inter equos inter lituos nutritus K armas
Srirpefeuereinasscrudamdodhflimus artem
Militiae : & cafus uadens animofus in omnes.
Huc mcamcuirtus huc me fortuna redegit.
Magnanimi poftq ducis infoeliria fata
Talibus accepiditfhssexorta repente
Corripuere animum rapidis incendia flammis.
Et uelut ardenti glarics cum liquitur igne
In lachrymas fluxere oculi : pronumqi lacertis
Compledfens heroa piisso maxime dixi
Miliria; pater aufoniarsquem bella gerentem
Barbara contremuit toris germania campis.

O ueneri tutela foli : genti fqj latinae
Ptaefidium communc/malis ne regna paterent
Itala barbaricis iterum ne R henus & iffer
Aufonix populentur opes/tua pctforauallum
Inuidlis fecifti animis.O xterna tuorum
Gloria? fi mortale poteft occumbere corpus/

AD ANDREAM BENTIVOLVM.

Immortale manet uenturaq; ficula nomen
V meet t H accipient laudes poft funera femper
Incrementa tuitNoflris antiqua diebus
T c duce futTexit utrtus.o clara potentum
Sforciadum fobolcs. auris uitalibus ergo
Non fruensmee uiuis ad huc f eruor ifte tuis ne
Fluxit an alterius crudeli uulnere membris (

Aufanc barbarici gentis manus impia tantum (

Ille fuum dixit finem mea fata tulerunt t
Et mens coeca prius de triflibus eruta dauftris
Iam uidet sternam fratfta caligine lucem.

Fatadei confulta uoconon itheris aflra:

Q_ux quis aliquas habeant in corpora uires
Cunda tamen dominum moderatoreqj fcquuntur.
Et nihil attentant fi non uiderc tonantem
Aflcntirc operimutuqi faucre fecundo.

Non fccus ac ualidis harpe comprchcnfa lacertis
Non alio torquet nifi quo manus egerit idtum.
Tata hominum generi impietas tam noxia mens efl
Vtcoelodcnt iura dei tquafi cymba per undas
Sponte fua fcopulos fugiat fine lege magiflri:

Et quafi per campum uoluat fc biga patentem
Automedonte* gradiens fine uerbere dextrx.
Pnfidet ut fumma uigilans in puppe magifler
Oftenditqt uiam prori i fic folus ab alta
Sede deus tantx curfusSd pondera molis
Tempcrat:exprimxmotuucrtiginis:horxt - A
Ex horis nox atqi dicsjcx node dicq:

Lunigenx furgunt menfestex mcnfibus anni:
Luflra & olympiades nemorisde nomine didx,
Etqux centuplici uoluuntur ficula curfu:
Chiliadcfq: cadunt.quarum iam quinta recellit:
Sexta citis uedata rotis per inane iugalcs
Ad medium iam cogit iter : mundicp fenedam
DucitiK alterius uttx prxnunciat ortum.

Hinc hominum deus xtates hinc tempora rerum
Hincfpacia hinc uitas animantum & fata gubernat.
l£fe meos fregit ne fim mifer amplius i annos :
Communemqi piis fecit cum manibus oram:

Ely fiutn dixere olim:modo dicitis hortum .

SYLVARVM LIBER.IHI.

Sed uosifta latent .At cur (ilxta rccocpit
T e regio dixi placidaq: in pace quiefeis
Ad quam longa pix mittunt fufpiria mentes
T e modo lugentem mifcra fub imagine moftras {
V t genus offendam mortis refpondit : St ipfa
Vulnera qux accoepi pugnans in mane fupremo.
Sic quoq; poff uidtos manes fpoliataq; regna
Ditis ab obfcurochriftus rcmcauit aucrno.

Nam® cicatrices manuum latcnfq; cruenti
Rettulittundc fides omnis titubantibus orta eff.
Tum fua membrarim moeftus fimilifq; dolenu
V ulncra detexit tepidum (udantia rorem.
Vnumlxua manus qua fletffcrc lora folebat j
Sub lugulo thorax unum pcrfofTus:8t unum
In fubito mattis facies acceperat onu.

Traicdumqi latus iaculottraicdlaqi terga
Sulfurcx ffndorc pilx : crurifqi (iniffri
Truncus iners plumbiqi genu fetuore caducum.
Scdgrauiusquouocis ncrprxdufcrat haffa
Hafta ucnenato penetrans caua guttura ferro.

Dic age dic inq quando te numina Ixtis
Accepere locis reduccm/licet omnia fari:

Et cafus audire tuos extremaq; fata.

Q_uis furor atmotum qux tanta Iicenria ferri
Te rapuit !qux te curx tenuere cadentem?
Cogimur o uates inquit parerc:fed urgent
Auroram titanis equi : tcq? otgia poicunt
Sole nouo i quibus applaudens Ixtatur olympus.
Expediam paucis igitur .Vicina Tndcnto
Caffra fub alpinis rapidi trans fluminis amnem
Verticibus quacurua (Tnu conuallis opaco
FIcdliturtKparux fufpcdtat moenia Petrx
Conftiterant : uetum obiedht quia montis iniquo
Vnda per anguffas fauces St marmora labens
Sxpius obffabat / nobis quoqj fxpius a dio
Ponte fuit fternenda uia:K natura locorum
Inquirenda priusifummifq) adeunda periclis
Barbara gcns.K caffra folo metanda fideli.
VItimusingcnri rerum diTaiminc nobis
Pons texendus erat, nouus explorator ad agtos

AD ANDREAM BENTTVOLVM.

Q_uam'tur hoftilcstnoftra ad remoria ledi
Conuencre duces. Italae pudet acderc gentis
Dedecusiex tanto heroum meus agmine folus
Lucius a patriis laribus qui nuper inermis
V encrat eft aufus dubios inuaderc cafus.
fcfe datos igi tur comites ortatus X armis
Strenuus ai rumpiis iter eft ingrcftustKalta
Notfte fenefcentis tacito fub lumine lunae
I’cr latera abrupti (candens afperrima montis
Praeteriit pofitam fummis in cotibus arcem:
Subietftofcjj iugo campos intrauit : X oram
Dum legittecce procul telis lucentibus hofles
Aerea dc rupe uolantinox pallida crebro
Lumine fcintillat / rcfonantqs tonitrua glandes.
Lucius immotis animis X petftorc forti
Obuius lttbifidocj! petens certamine turbam
Acdidit horrendam ftragcmrripafqj Tonantes
Fluminis X uallem herculco lam uiccrat aufu
Cum procul audimus uidh iccm daftica cantum
Aedercrcollapfas generi uuftoria mentes
Extulit s extemplo iratae uada nauibus undae
Rupe fubexcelfa mfcnfiq: ante ora Bilegni
Aggredior : trabibus quetnis X robore ledo
Fu uia : turmatim pedites cquitumqi caterux
Spumantes onerant fludtusicymbafqi natantes:
Et iam tranTmifto campis fatalibus amne
Conftitcram uoti compos / adituq? reperto
Laetior, heu quotiens ndet fortuna caucndum eft
Alnus ungentes uoluebam pcclorc curas.

Iamqt tridenunas arces rhenumq? putabam
In uenctum mififtc manusiNec uota fuiftcnt
Irnuini fors dira meum aduerfata laborem
Dum properant tranare acies : exercitus ante
Q_uam (imul hoftiles totus penetralfet in oras:
CompofitumnipifTet iter : Dificcfta furenti
V onice compages pontem fubmetfit : X unda
Conuul fas rapuit per Taxa immania puppes.
Iamq?dics phccbi radiis acccnfa calebat:
Ardcntiq; cauam conuallem accenderat xftu>
Haec erat llladicsfkui qua iufla tyranni

SYLVARVM LIBER. .ITU.

Spreuit:8£ appofitum uicit Laurentius ignem.
Omine proflratx mentes & corda mcomm
Contrcmuerc.u iden t ripis Si (lumine caflra
In panes diuifa duastuia nui Ia reltifla eft
Subfidioiuia nulla fugx.fic numina coeli
Sic fuperi uolutftis. eram de rcbiis agendis
Ambiguus > uolui retro ueftigia ferres
Contradhfcp iterum pontem inftaurare fafelis.
Moxnouacura fubitslocusamnc Si montibus altis
T utus cratsfolus gelida reflabat ab artflo

Faucibus anguflis aditussquem eludere foffa
Przcipitiinfliruo: fubitis ncincurfibus hoflis
Aduolct : & pauido trepident ne caflra tumultu

Sed tentaremhillicet aducrfannbus aflns
Ec ce procul nimbos & pulucrulenta per auras
Nubilaconuolui afpiciotattonitumqi rcueni
Prxfidium:8£ ruptis incuflodita relinqui
Clauflra uiz ordmibusipcditcfcp relinquere parmas:
Perniciq; uagos dilabi ad flumina curfu.

Q_uis pauor exclamo comitcs/qux ignauia tantum
Dedecus hoc infen f hodie ucl uincitc mccum
V el fimul oppetite. & uitx prxponitc laudem.

Non cft mos itali uobis dare tcrgasfed hoflem

S uxrcrcsK in pugnas animis prxflantibus ire.

ic Marius paruo fonem molimine cimbrum
Fuditt&ingcnri prxda ditatus 8C auro
Miles ad au fornos fcythix tulit atma penates.
State.quid ad rapidum morituri accuntis amncmC1
Non efleum fuperis bcllumsmortalia contra
Pctflora mortales pugnant. hunc fxpius hoflem
V icimus. Si noflra hxc totiens hau (ere cruorem
Spicula barbaricumnot millia mifimus orcho.
Vcnimnsad Rheni finestarcemq; Tridenti
Cernimns.extremus labor hic.in limine femper
Acrius eft certamen .ubi cfl de liminepulfum
Prxfidium/trepido domus exanimata pauore
Concidit.8£ cohibet dextrassK porrigit arma.

Sumite tela uiritmecumq; in bella redite.

Hic animis opus eflsfluuium fuperare uel hoflem
Cogimur, haec nobis efl irremeabilis unda:

I

rl

td r
n-.l
rta
?
o
>v

nibl

uL

AD ANDREAM BENTIVOLVM. jxy.

Mane aciem penetrare leue efl. ego primus in illud
Agmen eamifed uos animos firmate labantes.

His excita uclutchauri fpirantibus auris
Fax acenfa micat uirtustclypofqt refumptis
Scglomerantsrcferuntqr pedemrdant clailica catum
Terribilem, cuntumqj manus complexa trabalem
T endere in occurfum totis conaribus ardet.
lamcp tridentmis ingens de rupibus agmen
Euomituritotifq; fonat germania campis.
Q_uadrupedant inflrudx acicsiabfcondituromnis
Campus ut obfcuns ccrlum/cum nubibus aufter
Sibilat. infpicantcuncosialafcp bifrontes
Inflituunt. longoqr abeunt duo cornua tradu,

T ergora tenfa crepanntremulis hinnitibus aer
ClangittK ignita: uolitant ut fulmina glandes.

Corda repentini tetrent mortalia cafus.

Prxfertim nouitate loci cum nefeia turba
Q^ua fit iter nefritrpofitiscum feundiqj claudi
Autumat infidiisdongo me ortantur amici
Colloquio feruare animasiSC parcere ferro.

Tunc ego fcu fuerit cocci uioientia fati»

Seu uirius.quid foemineis me obtunditis inq
Suppliciis Cdidici nullo trepidare tumultu
Martis & armorum.non fum fugiturusiabite
Q^uos horrete facit durxprxfenna mortis.

Hic hodie mihi uincendum uel morte cadendum.

Hax ubi dida ferox adeo cerumen. & hoflcs
Innumeros contra paucis coraitantibusaltum
Cornipedem immitto:ftagiles concurfibus haflac
Difiiliuntiuolitantqi leuespcr inania trunci.

Edudi radiant tremulis fplendonbuscnfcs
Scintillant galear.-crcbtis ionat idibusaura:

Vtcu dura lalit crepitans per culmina grando.

Iamcp manus fii tela rubent: celer omnibus adfum
Dux 8 i miles opem feffis atq; arma mimilro
Huc llluccp uolans ut pignore T igris abado.

Et focios acuo uerbis jcx aggere noflri
Trans atefim clamore iuuanttatq; irrita mittunt
Spiculainaduerfumnon pcrucnicntia littus.

Cuntantes in bella uoco.fed fegnia uindex

SYLVARVM LIBER.im.

Corda deus noflris fecittgelidumqi timorem
Mifit in aufonias mentes : imifqi medullis
T oipor inhaerebat, foliti fuperare fugantur
Italidx : pauloq; meis qui ortaubus ante
Rettulerant greflum a fluuio mirabile uifu
V incerc cum poflent animas in flumine malunt
Linquere : & ignauo pereunt in gurgite fato.
Excrudoncoquit impatiens pudor iraq? pedus.
Vix potui retro paucos prece flederc longa.
Cum quibus obudor telistiterumq? repello
T eutonicosiSC ca:de graui compefdmus hofletn.
Deferor a focis iterum. folufq; refifto.

V ulneror : 8£ iaculis ades me millibus urget.
Vix clapfus eram medio cum in gurgite uidi
Difficile impelli cymbam aduerfanhbus undis.
Et me follidto nutu SC clamore uocabat
Portitonatq; iftis propior iaro uoebus inquit
Duxmifcrandctuonuqffne milite uinccs.
Nonne uidesmon eff tuus hic excrdtus.ifti
Auxiliis quorum fidis uiliffima uulgi
Congeries non funt foliti tot (picula ferre:

Sed ladarc cubos : pugnamqi laceflcre pyrgo.
Differ :& hic animofa tuis certamina tcq;
Militibus fcruattali me nauita pado
SoIIicitatifugiamq; grauis fata a fpera pugnae
Supplicat : At paucos comites in marte reliqui
Turpe ratus fummis iterum me offerre periclis
Eft animo furor & cafus tentarc fupremos.
Interca largus duplid de uulncre fanguis
IbatiK cxahauftac fugiunt cum fanguinc uires.
Barbarus ex omni noft ros ad flumina campo
Compulcrattfatum duplex SC martis SC undz
Nos premit. o comites dixi quo feruida uirtus
Q_uo laudum difccflit amor f cur pedora tantos
Concepere metus (SC cur non uincerc uultis (
Nonne hoffes quotiens animis SC fortibus armis
Egimustopprcfli bello iacuerc aucnto (

Vndiqi barbarico rubet omnis (iincrc campus
Noft rortim gladius paucos abfumpfittin undis
Imbelles mi fere animastgermanicus audet

i

AD ANDREAM BENTIVOLVM. .byi.

Cum noftros trepidare uidet.fi uertimus ora
Si pauci comitentur : agam hoc de margine turbam
Praecipitem.didlis equites animantur : 8C haftas
Corripiunugalcifq; uolant in prxlia cfaufis.

His adiutus equum ftimulis in bella ferocem
SolIicito:& qua denfa magis certamina feruent
Fulmineo curfu irrumpo . gcrmanica exdunt
Agmina:cxduntur magnis clamoribus hofies.

T urba ruit.crcfcit firages mifcranda uirorum
Non aliter q cum falcem per gramina curuam
Mcfibr agitipofitis trunex ceruicibus herbx
Procumbunt.alii pedibus calcantur equorum.
Cornipedum fuper arma labant uefiigia: prxeeps
Fertur eques s figitq; truces in puluere conos.

Sunt qui difrupto manibus fumantia uentre
Inteftina gerunt, quofdam dum ucllcre tentant
Ofiibushxrentes haftas nouus obruit nftus .
Impulfuplxbs multa ruittfub mole cadentum
Plurima turba perit tclaufo nec anhelat hiatu.

PulucTei lucem inuoluunt 8C lumina nimbi.

Attonitx clamore aures : madet omne cruenta
Caule folum : maculatqj fluens eruor arma manufq;.
Arma armis collifa crepant : pclluntqj trahuntqj
Tela uiri.fxuit mauors : SC plurima mittit
Ad mifcras lamenta nurus:8C nuncia triftes
Euetfura domos t defolatura parentes.
Ardetutingrediens tonfosuulcanus in agros
Cum ftipulas uorat arentes : borexqt iuuatur
FlanbusiSC prono cum fe uaga ucrticc flam ma
PorrigitiK multo depafeitur arua fragore .

Armigerum procul afpiciocui marte furcnri
Sanguineo ualidaq; manu dura arma mouenti
Barbara cornipedem chalabrum perfoderat hufta:

Ipfe ibat pedes xre grauistferor ocyor aura:

Compclloqi uirum/K iubeo ueftigia fiftat .

Dum loquorihoftisadeftK equo contorquet ab alto
Telum inmcfrcndcnsimcq) in certamina pofdt.
Congrcdioncapulocp tenus clamantis inora
Enfemadigotuitac^ uomens cum fanguine corpus
Pulfat humumimoricnfq; cauo finguitit hiatu.

SYLVARVM LIBER.1III.

Q_Uadrupedem morfu rodentem frena fuperba
Atqj indignantem domino parere larino
Magnanimo comiti tradotatq; infuper addo,
Chare comes itariis rnccurn lactate periclis
Tempus adert fatale mihtimca funera cerno.

Nec mea differri pofiunt iam fatatdchifcit
Iam latustK fxuum ffrinxit prccordia uulnusi
Sed neq; me mors irta grauattfac uiximus:xtas
Noftra quaterdccimi tranfit confinia luftri.

Si rnifene paucos uitx deus adderet annos/

Non tamen auferret mortem.necis omnibus xqua
Conditio:S£ capulo femper uicina fcnetfhis.

Adde q> hic claro cafus duce dignus:K inter
Tela uiro forti uitam deponere pulchrum ert.

Nec exdes me tanta iuuat : nec more ferarum
Rimari cupio crudeli uifcera dextra.

Pellere uim ui iura finunt.K uulncre uulnus.

Ipfc deus qui lora tenet uitxq; nccifq?

Videritan melius caput hoc feruarc uel hortem:
Sed te per fuperos oroslongxuaqi nortri
lura (odalicii nortras ex hortibus irtis
Rclliquias auferre rtuderpatrioq; reconde
Me tumulo-his dicflis iterum pugnare paramus.
Eccc comes quondam meus & nutritus in armis
Mecum fforciacis conto traictrtus acerno
Protrahitur fugiente anima uultuqi fupino
Sanguineumuerfoducensinpuluerc fulcum
Lora traho:SC tnrtcm cafum mtferatus amici
Alloquor exanimcm.Foelix cui numina tantum
Prxrtitcrintiut port ualidx faerta inclyta dextrx
Finiat illurtrem cita morsK fplcndida uitam.

Fata ferant mihi funus idemtmuliebria plumx
Membra dcccnt:acres animi durataqj bello
Corpora non optant nifi fadlam uulnere mortem.
Chare ualc comes :antc diem q rtdera claudant
Sufpicor clyfio tecum me in limine cernes,
Sicefatus agor pernici in ptqriia curfu.

A edimus immenfam ffragemtncc ferrea nobis
Tegminatnon dcnfx portunt obrtarc cohortes.
Et iam terga dabant hortes :gcns barbara toto

' V

AD ANDREAM BENTIVOLVM. JxyiV.

Ceflerat cx uallis areo s cum ferrea leuam
Glans ignita manum feniemox altera tergum
Perculit.elapfis fonipes iam liber habenis
Ibat:& obfcura fenfim mihi lumina node
Mors umbrabaticquus fpumans xftu atqj labore
V idus ubi profpcxit aquas fc mifit in amnem:

Nec redoris habens legero procumbit in undis.

Et mefemianimem fternitrfepclitqj fubalto
Gurgite.poft multos uitac mortalis honores
Sic pofui afflidos ui fem' SC fluminis artus.

Mors tandem totiens aliis illata recepit
Me quocp : & accepta ccflauit anhelitus unda.

Altera lux aderaucum plarbs germanica lugens
Affuitiut uita fundos tranfferret in utbem:

Me quoq; dum prxda: cupidi Tenuantur arenas
Et torrentis aquastunco rapuere tridente.

Agnoucrc ducem : Si fpoliis lactatus opimis
Barbarus elatum tulit in fua moenia corpus.

In nfus abeunt gemitus / in gaudia tranfit
Ludus:& inOgni feror ad facrata triumpho
Limina fublimisuigilitcondorqt fepulchro.

Exitus hic uitx. fuerit qux cura cadenri
Q^uando audire Iibcttnec me narrare pigebit.

Pnma fuit mihi cura deus, manibufq? uidebar
Ante coronatum fpinisK fanguine regem
Supplicibus ueniam8£ fedes orare quietas
Miratufq; mihi nullos in morte dolores
NuIIadari tormenta manus ad pedora iunxi.

T um mihi natorum fuit & confortis imago
Ante oculostpatriq? omnis aflarc putabam:

Et generumtqui node omnem cxplorauerat oram
Strcnuus:& nulli bellorum laude fecundus.

Bentiuolofqj duostunum cui felflna primum
Pro mentis patrum atef fuis concedit honorem:

Cuius amor qq folitum quandoq? nitorem
Perdere fit uifusitamen alto pedere nunquam
Fluxit.8d Andream : cuius fi munere uirtus
Sit donanda pari/tcllus non fuflicit omnis.

Tanta fides talis pictas monalia tranfit
PrxmiaiSC xterci partem fibi pofeit olympi.

• m

SYLVARVM LIBER. Ilir.

Attonitus fixis oculis preflaq; manebat
Voce Rcfiigerius:ncc diflimularc dolorem
Iam poterat. uidi lachrymasifufpma uidi.

Et dolui tantos hominem ammifific labores.

Hos inter moricns natis dare pauca uidcbar
Languenti mandata fonopoftrcmacp ucrba.

Sic memorans.mca progenies fortiffima bello
Petflora : qui prius cft ufus uitalibus auris
In fatum prius ire dcccttqua uiximus xquum cft
Arte mori.uobis famam nomenep relinquo
Pcrpetuum.mea dent uobis uefligia legem
Viucndiq? modum.potcram difccdcrc abarmts
Tutus t&aucftafluuium tranfmittcrc cymba.

At feruanda fides uctuit producere uitam.

Tanta fuit femperucncti mihi cura fenarns
Tantus amor, femper melior mihi fanguinc uirtus
Vifa.necadriacum potui nifi morte Iconem
Linqucrcmec monens linquo . poft ipfaiuuabo
Funcrainiuircs animo fenfumqi negabunt
Numina.uos illi fi quid fuprema parenns
Iufla ualcnttfi quid pietastfuccumtc totis
Corporis atqi animi ncruisiK barbara ucftrum
Robur ab aufoniis aucrtat finibus arma.

Viuite concordes.fratcrni nominis audlot
Explicuit quanto conucih foedere debent
Quos natura pares e fanguinc fecit eodem.
Militat in bellis amorscft in pace uoluptas:

Arma dabit pietas. 8C inexpugnabile uallum
Rebus in aduerfis : erit K mihi grata fcpulto.

At tu chare puer grai cui nomina regis
Indole qui tanta fortes afeendis ad annosi
Germanas matremqi pia complctflere cura.
Viuite foeliccs.xtemo lumina fomno
Iam mea calliganr s mors occupat ora ualetc.

Sic fabar moricns.arcunftanticp corona:.

Sum uifus prxbere manumilachrymofacf natis
Ofcula Si uxori charifq? relinquere amicis.

Mox animus taq coeco de carccre libet
Strenuus emicuit. patuere latentia mundi
Foedera, coelefics licuit cognofcerc caufast

Vii '

c ’

AD ANDREAM BENTIVOLVM. .LcviaV
Naturxq? ufasxtcmaqi femina rerum.

T unc uarias rifi ambages uanumqt laborem
Scrutari fuperos cceliqj arcana uolentum:

T unc ego nefcio qua fubito u i tradhis in altum
Efferor:8£ tranans auras BC nubila coelo
Iam uicinus era nucum me Carharina beato
Diuum cindla choro fuperas auexit ad arces.

Laetus & a curis liber mortalibus ibam
Mobiliorplummis celeri uelocior curo.

Ipfa quocp oflendens hilari noua gaudia fronte
Sic ait.illc tuus qui fic accenfa momordit
Corda dolor/grauis illa tuae querimonia mentis
Diluit omne nefas animiirubigine terfa
T e rtygiis exemit aquis : achcrontia ciaufir
Stagna tibi.triapandebat iam cerberus ora»

Iamq? aderant mirti Icmures a limfne ditis
Q_ui te prxeipiri raperent in tartara curfu.

Anguis ut statis uicium deponit SC annos
Anguflum per iter gradiensperq?afpera faxa/

Vtpanchca fenex patiens incendia phoenix
fenis odorato renouat fua tempora facro/

Sic pictas ardens animxq; gementis anhelum
Pondus ab infedti fcclcns calligine luftrat:

Nulla magis tollunt concretam februa fordem.

Nulla animi peftem medicinapotcnrius aufert.

Hic nobis uiden hos coelos qui lingula uoluunt
Siderai&otfauura lucere tot ignibus orbem i
Pcrfpicuumq? gelu mundiq; immobile culmen (

Hic nobis sterna quies concerta tonantis
Arbitrio.nobiS toto licet ocia coelo
Duccreifed claro mattis tibi teerta fub orbe
Datpater.inferius quorfumhbct ire licebit: ,*>

Alnus ire nefas.tua fit cum marte poteflas.

Sic ait:8i nitidis pulchrum caput abdidit afiris.

Ert igitur cum marte mihi domus ampla : diefqj
Pcrpctuusifecura quies : sterna uoluptas.

Hic habitant animsilluftresiqus fata profanis
Accipiunt bellistrt lit miferatus ab alto
Orbe deus, chrifti pro rclligionc cadentes
Alnus admiflje per fumma cacumina mundi

m ii

J

\ \

\

SYLVAR.VM LIBERm

Tedatenent:8£cuiqi fuaefl fatis ampla uoluptas
Omnia fpirittbus cccleflia corpora fandis
Plena. dciccelum domus efl immenfarpudcret
Amplius hos habitare Iocostfoclicia fcmpcr
Vulnera quae tantis animum folucre tenebris.

T alibus orandi finem iam fecerat heros:

Atqj nouam trifli fpoliatus imagine formam
Sumpferat:8t clarus gemmis radiabat Si oflro:
Q_ualis erat feftis gradiens ad templa diebus
Splendidus Si multo Salomon fpedabilis auro.
T unc ego qui fueram cafu inflatus acerbo:

Iam pofms animi curis tua funera dixi
Non igitur funt flcnda:quibus de carccrc longo
Solucnsiatqj graues claudis tam fortiter annos.
V ita fuit uinutis opus : mors gloria coelum
Pane tui meliore tcncs.ol imcp refument
Corpora uitales fatis melioribus aurae:

Cum fuprema dies aderit. tua poflidet orbem
Inclyta fama:manct pro te tua clara propago.
Non pandis iaculoincc ab uno uidus achille.
Nec lapithas inter pateris Si olentibus urnis
Occidistaut diro ficut T irinthius igne.

Non te foeminco montana bctulia fexu
Non te maflagethum tomyris regina fefellit.
Non anus argiuo fregit ribi tempora faxo.

Nec qua morte ferunt perfam ceridiflc Darium
Dextera feruili fod it tua pedora ferro.

Non in pace fedens armis Si fraude tuorum
Captus obis:quali maculauit exde fenatum
Impius in patriam Cxfarmon tinda ucneno
Pocula mottifero fumis : quo fxua tulerunt
Poenum fataducem.nec tu tua uifccra telo
Ipfa tuo lanias:qux fors miferanda Catonem
Implicuiuq. eum lucis uitaeq? puderet.
Necpauido xerxi fimilis cum milite multo
Funderis a paucistncc iners aut oria ducens
Ruftica ceu Iibyx domitonSi fortibus armis
Si fuperas animis Kuitx laudibus iflos
Dicam alias : mortis certe tibi glona maior.
Namuclutexcelfasalris in cotibus arces

AD ANDREAM BENTIVOLVM. Jxixi

Non nifi ui multa 8i longo molimine duri
Deiiciunt hoftcs/fic te non mifit ad umbras
V na manus non una phalanx : exercitus omnis
In tua fata coit Cpeterifcp a millibus unus.

Sed neqs te imbellesjindi molles ue fabxi
Pigmeiue brcues rapiunt.uemm accola thcni
Gens durata gclujgenus infupcrabile ferroj
Q^uod totiens Romam tum cum ditione premebat
Europae libyaecp urbes : Afiamq; minorem
Tcrruit.hi fuperant parthosrthracumqj furores/

Q^uos martem genuiiTe feiunt. hi fpicula torquent
Pantefilxxanon inferiora fecuti.

Etiam certa dies tenebras altumq; foporem
Rupcratteuigilans uerba imperfedta reliqui.

Vifaqi per fomnum tacita mecum omnia mente
Sufpedlocp metuuoluens fint fomnia dixi
Vana ptccortfomnumqi ferant Si fomnia uenti.

Nec dum finieram cum trinis cpiHola nobis
Nunciat infelix Si lamentabile fatum
Principis.o nimium dixi ueracia fi quid
Somnia trifle ferunt/uana Si mendacia/quando
Gaudia fignificantircbufq? inimica fecundis.

Scilicet iftud erat quod mens prxfaga malorum
SenfcrattK cocco gemitum dabat xgra dolore:

Moercbatqj tacens. ‘Si tnilipallida ncxfici
Vt folet hybernus piceis fub nubibus aer.

Tantanetam fubito uirtus occumbere fato
T antus honor potuit ST. anta expetflatio rerum
Occidit in medio tanti molliminc belli:

O fuperum metuenda manus, fcntenria femper
Aequatfed humanx nuq prxeognita menti.

Spes hominum fragilis fortunaq? lubrica uanum
Confilium.fenfusebctes.prudentia cccca '

Q^uot capitur delufa modisfeum Ixta fecundat 't
Profpentasferuaremodumsfrcnareuolantes
Nefcit mens humana rotas:ardcntia flagrant
Vota:calet pecftussglifcit fine fine libido.

Addit fe comitem uoris audacia mendax (

Fertqj per abruptos filiccs:ebctantqj fequentom
Lumina ne cafum metuantrubi duxit in altumt

m iii

i

SYL.LI.IIIL AD ANDREAM BENTIVO.

Prarcipitat.gaudctq! rudi noua murmura uulgo
IngerereiK fubitis orbem terrere ruinis.
Proptereaquicuq: loco fublatus ad auras
Conftitit illufln fummam non appetat arccmt
Ne pcfliim dcicdlus cat.V oluere gigantes
T umbus aereis coelos iquare deumqt
T rudere de regno:8£ rerum ditione potiri.

Sed pater indignans animis opus impulit audax
In latusiX gentem merfit fub mole fuperbam.
Dcdaleos contra monitus puer Icarus auras
Dum fecat/Kleuibus dum tendit in aera pennisi
Non tulit hoc titamcacras ardore liquentes
Soluiti&ammiflisperiit labor irritus alis.
Amphitrioniadx telis piamius hamas
Figirur:& fpemens habilem gcflarc pharetram
Sumpfit ab herculcis uulnus Letale faginis
Occidit infoelix Phaeton dum lora gubernat
Mortali diuina manu.uidifle paternum
Limcn/Killuftrem phoebi tetigi He quadrigam
Debuit e(Te fatis. nili mens lllcdla fuiffct
Auricomi fplcndorc patris, curru q; nitcnrii
T utus erat, finem uoris audacibus ergo
Ponite retflorcs orbis.que femper in altura
Euolat&nufq ueftigia figit harundoi
Q_uo magis ingreditur nubes K fidera/tanto
Ocyus in terras caput ert uetfura caducum.

Mitius xgrotant fi quos tcmcrart'3 pellit
Ex humili fortuna locoiquos trudit ab alto
Qjiando nulla quies alia conceditur artet
T rifbtiam celeri cupiunt abrumpere fato.

Sed quid flere iuuat mones : alienaq? fata (

Nos omnis domus illa manet, dilabitur anas
Dum loquor / & celeres torquent fua flamina pareae,
Q_uod fupcreftigclido damus inferibenda fcpulchro
Verba renafeenti qua: a poflentate legantur.

Clara feuerinas tua belligerofla Robate
Hic habitant. potuit uirtus a mone tueri
Nomen K egregiam mentem tmonalia membra
Non potuititotum laus eft tua mifla per orbem.
Relligio K pietas animum comitantur in aflris.

•:f i n i s>

^ a

f

SYL.LI.V.AD MAXIMILLIANVM CAE. .Ixx.

BAPTISTAE Mantuani Carmclitx theologi pro
Paulo Fulgofo < Carmen.

Ad Maximillianum Caefarem.

ALVE HOMINVM REX ATq?
f parens Auguftcipotcntes

Csefarea populos q mieflate gubernas.

Tata eft ac tato radiat tua lumine uirtust
V t fplendore fuo nedum facunda uirorum
Ora/fed infantes etiam noua carmina linguas
CogatiSt audaci laudem depromere cantu.

V nde ego fexenms gemuit quem Sforria mater
Fulgofo genitore fatumiprxeonia Paulus
In tua confpirans ingenti pondere rerum
V incortSd inualidas fuperat tua gloria uires.

Non igi tur reges atauos / non flemata gentis >

Sacra tux/non innumeris tot bellarriumphis
Claufainec ardentes pugnas i nec fonia fatfla
Connumero/metuit flueftus mea cymba Tonantes.

Hic tentare quid e(l aliud i q uoluere faxum
Sifiphium Cq folis equos Phaetonta uolantes
Scandere Iqlupcroscontraccrtarc gigantes.

Id tamen in numero montorum Augufte tuorum
Altius attolit caput. K fuperignea furgens
Sidera tcuiuentcm animiscoelcflibus iquat.

Q_uod recolens comunc bonum fedare tumultus
Vndiqj/K indomitum fludeascompcfcere martem.

Id tua folemni refonas germania plau fu
Indicati folitx gentes ludare fuL armis
Nunc pofitis te autorc odiis/teflantur ab alto
Te miifumtut reprimas flagranria bella per orbem.

Nos quoq; te (ludio pacis trans ardua uedtum
Saxai Si inacceflis claufas anfractibus alpes
Cernimus hic. te cura hominum ite publica adegit
Vtihtas tandem noflros inuifere fines.

Iuliamqi tuam.quxtequafl nata parentem
Et quafi nupta uirum recipit Iam fradla ruinis
Bellorum antiquis/attrita furentibus armis
Incipit optatam fub te fperarc quietem.

Iam dudum caput imperii te Roma latini jZ

i

SYL.LI.V.AD MAXIMILLIANVM CAE.

Optatmt aducntu uideas tua regna fecundo
T e rupes tarpeia uocat/faturnia tellus »

Et domus Euandri uirinaqj Thybridis undis
Regia bifrontis Iani. Capitolia mundo
Clara rriumphatotparnfqi innixa columnis
Templa.facri cineres, uctcruq) recondita patrum
Sedibus offa piis/fidei monumenta ucturtac.

Eft aliud quod fama frequens uulgauit in omnem
Italiam.te faci a animis ingentia magnis
VoIuere.K ordiri tacito molliminc bellum
In machomctigenas Romani nominis hortes.

Hunc tibi fi dederit dextro deus omine manem
Sumcreiquid men tis deerit ( quo tendere uirtus
Vltenus poterit. celfi fub cardine mundi
Nil aliud fuperert aeque imperialibus armis
Conucniens.nihiljunde tibi par gloria furgat.

Hinc illud tam grande decusiquod Cxfaris implet
Nomen. & aetherio quodam quafi numine fulgens
Diuificat/darifcp uiros interierit artris.

Nortra fides olim dum res Romana tenebat
Latius imperium/multis amplirtima regnis»

Nunc fuppofta fcyihis/K conculcata tumultu
Barbaricomocat ingenri clamore fuorum
Subfidium.Frcta uociferant bizantia. &a!tx
R egna trapczuntis.gcmitus onenris acerbos
Hinc audimus, opem mundo praertare tacenti
Hoc opus crt Augurtc tuum. tibi tena fretucp
Supplicat ex alto Chrirtus te implorat olympo»
Italiae pars irtaifuit cui gallia quondam
Nomemad hoc tantum faanus concnrrerc magnis
Prompta crt auxiliis : hic funt ceu brachia quaedam
Imperii duo magna tui » duo fonia regna.

Hinc ueneti regnant terra pclagocp potentes.
Bclligcrhinc Maurus, cui fe fortuna miniftram
Fecit/K in uinclis martem tenet, omnia late
Iam patriae regit arua meae. Gcnuaecp fuperbum
Littus.K ingenti ditione per aequora magnam
ClaiTem inferre potefttpontumqi onerare fremetem.
His foriis uitrtor potes ire in bella duobus:

Signacp iam totiens nortris ablata referre.

r

SYL.LI.V. AD GVIDOBAL. D V. VRBIN. ,lxxi.

Sed quo coepta magis tibi fint fecura/memento
Pacare Italiam, bellis ut tota fepultis
T uta fiuK concors ad rem confpirct agendam.
Et quia poft comunc bonum/curare falutem
Fas cft cuicp fuam' Pauli precor atq; parentum
Sis augufte memor Ixtos habitare lub umbra
Cxfans/& nobis liceat. Fulgofa propago
Nosquoqj pars rerum non afpemanda tuarum.

•: finis:*

Baptiflx Mantuani Carmelitx theologi ad Illuflrif
fimu dnm dnm Guidobaldu urbinatem Ducem.

Icutagenoreatcum fol fubit aurea frontis
f Cornua/foclici gaudet fub fydere mundus
Q_uu cxlcftis humu uirtus coplexa calctcm
Incipit ordiri tenero noua pignora parru/
Sicutinxquorci ftcllato pctflore cancri
Iupitercxultat Venus in (quamantibusaflris
Fluminis aiTynirpulfisita Mantua curis
AduentugauifanouocRiSalicrc chorxx
Increpuere lyreilxto tuba martia cantu
Clangorem altcrnattftrcpituqi perofa minacem
Mollius inflexo fonat ad noua gaudia flatu:

T nfte prius dcnfaqj latens calligine coelum
T olliti8C occafum leonorx oblita recentem
Alma dies pofito ludius radiauitamidhi.

Mincius alpino qui ducit ab xquorc nymphas
Rifit.K extemplo daufis humentia uentis
Aequora conflerncns hy lari caput extulit ore:

Vnda filet placido ueluti quom pignora ponto
Producunt cxicis auestubi frigida bruma
V enit:8d arua graui flringcns aquilone december
Rufticus andino genius qui prxfidet agro
Vicinam e Uiridi tumulo conucrtit ad urbem
Lumina:quom plaufuspopulumqi audiret ouantem
Et quis ait tantus AiccdTit moenibus hofpesr
Poflit utafpedlu folo ipfa elementa mouere:

Et cui fatidico graium fata fanguine manto
Non minus applaudit reduci q Roma camilloi

Digiti:

1

SYLVARVM LIBER. V.

Q^uam mano fradis Italorum in limine cymbris (
Dum loquitur fatfhqi cupit cognofccre caufasi
Vna ca maenarum qua: cum duce uenerat/arua
Ibat adoratum nortro farrata maroni.
Audm/Siucnicnslatc exhallauit odorem
V irgincumdauro flauos euinda capillos/

Et facies qualis furgens aurora- finumqj
Colligit/atq? pedes chlamys aurea tangit eburnos.
SubrtimtdC carmen placidis ita uocibus orfa eft:

Ad uada tyrefi* ucrtriqi bianoris urbem
V cnit ab alpina iuuenis pulcherimus ora
Baldustagcns fecum mufas/K apollinis omnem
MiIitiamrBalduscui faxa fcrctria nomen
Attribuunt commune Iouitquia naq? parentes
Bclligcn/cxuuias fpoliato ex horte ferebant
In rupem aercam/celfoq; in montem locabant/
Afpoliis cognomen habet domus illa ferendis:

T urba igitur comitatus adert heliconidc baldus/
Q_ui regit umbrorum populos montanaqi regna
T raxit amor iuucncm.madidos non horruit auflros.
Non nimbofam hycmcm/ncc iniqui frigora brumx
Vicit amor caftiqi fides fandiflima ledi:

Languida deferto coniunx formofa cubili
Moercbat curis/K fufpirabat amantem.

V ota fccundauit iufli deus audor amoris:

Et iuueni blandis acuens pncordia flammis
Suafititerjfuafituenetos inuiferc campos:
Etphactonteoscurfu fuperare liquores/

Patris ubi fatale folumrnam bella gerentem
In ucnctos rapuit mors immatura parentem
Magnanimumscui uertra parem non noucrat retas:

S iue ferox rigido marris luceret amidu:

Siue togam cidcntc fago uertiret inermem:

Venit ad icgrotx cartirtima coniugis ora:

Cuius in afpcdu uenus cft/in pedore pallas:
Iundauirouertalem animum triuia:qj pudorem
Scruat.-K amplexus pudet expedare mgalcs:
Pulchra uerecundas opera ad muliebria nymphas
Cogitrarachneum doda exercere laborem:

Talis apud prifeos nuruum Lucretia princeps:

AD GVIDOBALDVM DVCEM VRBIN. .Ixxii.

Et prxfcdla deum ducenda: in moenia matri
CIaudia:8d halcyone cephaliq; miferima coniunx
Hedtoris andromache:profugoqi fidelis olyffi
Penelope : SC nuq thalamos o blita fichei
Sidonis/& beli neptis : thebanaqj manto i
At iuuenis maiora animis meditatur SC ardet:

Nam martem de more patris colit atq; mincruam
Et quantum ille armis (uperauiriapofline tantum
Hic imberbis adhuc uincittuidhirus SC armisi
Bello ubi tempus critirigidoq; licentia ferro:

T empora circudans hederis SC uirgine pherbi
Nec gradiens accliuis humi fcd ucrtice fupra
Nubila fe atollcnstgeminofq; habitura triumphos
Nititurad duplicem uirtus animofa coronam:

Non uulgare decus nec enim duo munera tanti
Aflidue lacit in plxbem regnator olympi:

Sed quotiens aliis quemq mortalibus optat
Eximiis praeferre bonistrariflima qualem
Sarda uirum generant : melioribus afficit affris:

Cum Iouc/cum ucncris flammis/cum fyderc maix/

Cum mauorte illi caput 8 C prxeordia tangens.
Siccxfardidtator erat formatus / Si aphro
Vt perhibenthamone fatus/Cxfarqj fecundus
Pedtus imaginibus coeli fignatus H urfa .

Et tu quem canimus procerum noua gloria Balde.
LxtatuosSCcnimdcusindinauit ad ortus
Sydcra : fortunans ad opesiad regna/piamq?

Progeniemtad comunc bonumipatrixq; falutem:

Ad mauortisopus furibundum/ad palladis artes:

Ingcniumq; ferax fcdt docilcmq; luucntam
Aufbniis fimul Si grais incumbere chartis:

Vcrbaqj adhuc tenero docuit Mofea palato
Deglutire: uias coelorum 8i tempora noffc:

Et uoluctum pccudumq; animos/K daufa fub alto
Aequore:8d inferno fecreta latentia mundo:

Morum etiam uitxqi habitusrK debita diuis
Orgia : diuinarum etiam myflcria legum.

Addidit i SC cordi (limulos quibus acriter aufis
Molliriringenio femper meliora calenti
Nec finere ignauo uitam fordere ucterno:

SYLVARVM LIBER.V.

Ei fempcr magis anniti atqj intendere ncruos
Ad diuinum aliquid daudcmqi ambire fuperbam:
Ferre iter ad ccdum/& meditari ingentia magno
PetSoreiSemideumcafusK fortia fadla
Mirariifcmpcrqi hominem te attollere Cupra:

Signa animi nuncj morituri 8C ab itherc lapfi:

Hic iuuat annales ucftriqj afferre recentem
Temporis hiftoriamtBaldiq; euolucrc fatum:

Italiae deus in mores quom regna uiderct
Verfa lycaonios/diomedaeafq! rapinas'

In Ccelus exarfit / iuftaq? excanduit ira:

Et noua poena nouo fccleri data i namqj repente
Principibus longa populos qui pace foucbant
Sublatisidedit indignis rodioribus urbes:

V t fierent qua (i defert* fine remige puppes.
Fludtibus in mediisidefolatiq; per agros
Amiffo paftore gregesiquom nubibus atris
Saaiit hyems/fradloqi furens tonat xtherc mundus:
Nam nulla cft magis human* tes noxia genti
Nullaq; terrarum peftis capitalior orbi
Q^uam rex impatiens freni SC fine lege tyrannus :
Appoeninigcnos altis qui in montibus umbros
Ardua faxa coluntiadnatica Iu tora uerfus
Vt fenfere Italis tantum impendere pericli
Suppliciter fama cft ita numina fandta precatos.
Summe deum populos qui cum nihil odcrisiomncs
SufcipisiK magno femper bene confulis orbi:
Parce tu* gentufuccurre fidelibus umbris:

Neu fine nos xrumnarum tot ferre procellas:
Praxlatumconcededucemiqui regna paterno
T emperet affcdluiplaadaq; in pace gubernet:

T alibus auxiliis 6i tanto munere dignos
Nos pietas antiqua facittqux cognita uobis
Cxlicolx / genus umbrorum fcruauit ab alta
Irati maris llluuieicum liber apertis
Ennofigxus aquis montana cacumina merflt »

Nam redundantem pelagi non pertulit xftum
PatriaiMontigenas tethys uexare colonos
AbftinuittProtcus ufqj ad confinia duxit
Doridis omne gcnusidclphinorumq; catcruas/

AD GVIDOBALDVM DVCEM VRBI. .badii.

,, Squamigerum pecus iK phocarum immania terga:

Sinos innocuam gentem commune periclum
Prxtcnit/quando terram fcclus obruit omnem/

Et dedit xquoreis uaflandum fludibus orbem/

Nunc quoq; ab interitu tutos decet ede minori.

Audiit ommpotensiQjjis enim dementior illo ed.

Et Baldum/eximiam lobolcm ducis ante fepulti
Mifit in lmpcriumiac patnas regnare per urbes
Indituittq? pacis erat bclliqj futurus
Ccnfor / X eximius legum moderator X aequi.

Dumqj adolct / ne forte foret damnofa luuentus
Imperioipatrui dixit prudentia regno
Prxfiti&xmonio quod erat Centaurus Achilli
Sit fenior pucrouencros regaliter annos
Nutriat:& folio iuuenem iublimet adultum:

V tep falutifen ueniant in regna nepotes
Extendenda/nouam monti domus alta feretro
“ Det Gonzaga nurumtgcnitnx Gonsaga uirorum

Inuidorum armts:qux ingenti corpora mole
Atq; gigantxas uircs X martia corda
*! Ferre folct/quorum occurfus formidet Achilles.

Qjjalisadhuc prima; feruens ardore luuentae
Surgit ad armorum flrepitus bclliq; tumultum
Francifcus nouus Alcides : qui immania monflra
l Calcat/SCcualuitnemcxo obdare leoni

« Vidor adhuc pucrtSC lernx modo uetberat hydram.

DixitiSC ex oculis cum uocc reccfiit imago.

♦: f i n i s :•

Baptidx Theologi Carmelitx Mantuani ad Io.Bap
uda Refrigcriu cofolatio i morte Collx afculam.

Vice Refngeri uatum decus aoniorum
d Qui uctcrcs nuos bibis X noua fluia phoebi

Dulciloquus laurx uates ubi proluit ora.
Extindum nodra dici tedudinc collam
Pofds:8C antiqux me regna reuifere dirces
Oblitum per itenlucofqj (ubirc filcntes
Rupit ubi fandos mondri grauis ungula fontes.

Cogit amor parere, tamen graue pondus abhorret

n

SYLVARVM LIBER.V.

Debilis:& tardi fenfus fibi confda uirtus.

Ingrediar quafi nauta fretum cui nulla fecundat
Aura.legam remis / donec ferat arolus auflros.

Rore medufeoquifquis perfufus & arte
Fretus apollinea uult digno extollere cantu
Ex oculis raptum prxfcnte funere collami
Diflfufum laicq; patens fe mittit in arquor
Non mfi confumptis fubiturus littora remis.

Hic Uir crat/quem dum tenas pietate carentes
Flaminiamq; premi bellis ciuilibusoram
V idifTcnt fupcriiquorum offa Bononia facris
Aedibus obfcruatifradhs mifere daturum
Rebus opem. fuperis etenim tutela piorum cfl.

Hic uir erat fimifem raro cui noflra tulerunt
T cmporaicordato feruans in pctfforc mentem
Innocuamtlongo rerum prudcnrior ufu.

Confilio bonus/orc potens/pictaiisK ac<]bi
Publicus alTedtor.doifhinarum atq? leporum
Hofpitum redimendum edcris/K uirginc phccbi
Eximius foris atq; domi / bcllumq; togamqj
Ante alios doifhjssdodhts componere pacis
Oda ciuilcs iras compefccrc doifhis
Pracdpitcfqileuisuuigi fedare tumultus.

Illaefum feruarc inopcm/fuccurrcre egeno.

O quotiens rixas quotiens furgentia pugnx
Germina fueddir / primoq? refpreflTit in ortu.

Sarpc rccrudcfcens odium fradurus in arma ;
Profiliit.claufitq; fuo fera bella periclo.

Neue forent orbi feruata prole parentes
FecitsSC obfcuro mortis de limine rapta '}

Duxit ad afflidas fua dulcia pignora matres.

O quotiens uetuittriflcsincacdcrc pompas
Funeris K ferri teretes per compita tardas.

Si modo IcxeiTet qualis fuit ante Iatmis
Cingere frondenti uiifhiria tempora quercu
Belligero ducm fi quisfcruaiTctabhonc/

O quotiens decus hoc quotiens hacc gloria collam
InfignifTet.honornulIidatus i fle fuiffct
Sxpiusia teneris ita fe aflue fecerat annis.

O dignum pylios hominem qui uinccrct annosi

AD IO. BAPTISTAM REFRIGERIVM/ Jxxim.

Et qui chalcidica: uatis tranfcendcrct acuum.

Omne bonum paucis properans elabiturhorisi
InuiTafq; domos hominum pollutaqt linquens
Liminaifyncxrum petit unde reccflerat orbem:

Non fecus ac uariis emiili fontibus amnes
In magnum refluo uoluuntur Nerea curfu.

Nam quod amant fuperi procul a tellure lutoqj
Ad fele in fublimc leuant : terrenaq; regna
Egregiis fpoliant animis. Dudaea corona
IuTia flammaipuer phrygius/ Iouis hifpida nutrix
Et fera quae circa ripheum uoluitur axem
Hoc docuit.T edantur idem noua funera collx.

Et quicquid placuit fuperis rapit arduus aether.

Et licet afeulex ueniens a mcenibus urbis
Fregit ubi xacidcm Romana potentia Pyrrhum
Aducna flaminiis foret SC nouus incola campist
Fellinea tamen urbe fenex donatus adibat
Conalium patrum /K confulta arcana fenatus
Scxdcni:qux felfmeis cfl fumma potedas. ,

Hicplxbem populum ac patres gentemq; fcquutus
Bcntiuolam genus excellens SC amabile nomen.

Magna quidem / meritis tamen SC uirtute minora
Dona tulit.patnxqt fux decus attulit ingens.

Venitad exequiasK lamentabile funus
Turba frequens animi lachrymis tedata dolorem.

Vix alium tantis fleuit fingultibus unq
Fellinatuix tanto fuit unq naufraga lutdu.

Germanum fleuere patres, fleuere minores
Patronumimifen atqj inopes fleuere parentem.

Q_ua!is enim ardenti quom dclius ignea curru
Herculex premit ora ferae monentibus herbis.

Riuus / SC altiuoliscribrati nubibus imbres

Hic uir erat talis mifens SC egcntibus/ante

Q^uam foret illius facies tua funere tridij. '

Afluit hannibalis proles pulcherrimus heros
Etpatrix princeps K libertatis amator
Ignea dentatx cui funt infignia ferrx.

Et ueteris moeflo lachrymas in funere amici
FudittK inferias tridi decorauit honore.

Sic nodras fugit ille domos i fruituraq; coelo

n ii

f .T SYLVARVM LIBER.V.

Mens abit in terris fpolium monalc relinquens.

T u Collam Baptifla graui moerore fcpultum
Profequeristlachrymifcp modum non ponis amati
Fata fenis plorans longo fine fine dolore.
Hadlcnusefl fleuiffe fatis.decet ocia feflis
Reddere luminibus.longum fufpiria tempus
Incrcpat.hoc animo forti negat efTe decorum.

Hoc potius muliebre opus eftiK mollc.quod omnes
Magnanimi fortefq? uiri damnabile dicant.

Hoc efl more ferae fenfum fine legi uagantem
Poflhabita rotione fequi.Sitriflia ferre
Non potes/humanis opus efl difccdctc rebus.

E uita migrare opus efi.quia uita dolorum
Efl pclagus/fons curarum / fcnrina laborum.

Quid te mconfultc pergis macerare fquid omnes
Perdis in hoc cafu lachtymas/quafi nulla fuperfmt
T empora qui pofcan t lachry mas. foecunda maloru
Sors tibi multa parat lucflu non flenda minori.
Paulagm lamenta moue. nec libera curis
Loradatoitotofq; finus ne pande querelis .
Vnadics homini non efl plorandaifcd itas.
Moerori gemitus aliquot feruare futuro
Ne pigeat : lugubre aliquid lux altera ponat.

Quod dolcas aurora dabit tibi craflina fempet
Colla tibi lachrymis uolat in fublime rclidlis.

Atep Icues hominum curas uanofq; timores
Mortis/SC infanum uita: inconflantis amorem
Mirantem pudet his tantum latuifTe fub umbris
Stultiriz pudet humani. Mens ebria quando
In mcmbns habitat mortahbusiomniauifu
Profpicit obliquo, nec coelum agnofcercincc fe
Scire potcfl.moles terreni corporis aufert
ludicium. plorat qui funt ridenda . pauctcjj
Ptofutura.cupit nocitura. ignara futuri
Interitus fludiofa fui labat/ambigitrcrrat.

Vilibus exemplis resinfinuare latentes
Cogimur, ex minimis deprendere maxima fas efl.
Si qua ouis in tenebris Si opaco femper ouili
Vixerit ignoranfq! diem fub nodle fenefeat.

Nec riguos unq fon t es nec amoena uirentis

AD IO. BAPTISTAM REFRIGERIVM.' .Ixxv.

Ruta foli/neqj florentes cognouerit agros
Non uoletobfcuri trans pallida limina tedi
Ferre pedes aflueu fimo breuibu fq; latebris
At qus gramina cognouit pafcua campi
Q_ui potauit aquas riui fallentis 8 1 amnes
Q^uiqj folet molli rccubans in gramine natos
M irati inter fc teneris colludere in herba/

Et nondum natis protendere comibus irami
Mane memor ruris ballatibus hoftia crebris
Pulfat/8i ad campos rogat importuna redud.

Sic qui mente polum fuerit tran fgreflus/K altos
Vident sterno fulgentes lumine capos
Non metuit tua ligna charontnon flumina Icthes.

Nec pauet ad triplicis latrantia guttura monflri:

Haec trepidant/quibus ignauos infcitia fenfus
Lxthcis hebetat ncbulistqux in tanara prona
Ora geruntinullumqj tenent in pedore numen;

Afpice fldereum paulus qui uiderat axem
Q^uam magno terrena animo contcmnat/& ipam
Q_ua nihil eft homini grauius quo pedore mortem
Intentatam adcatirigidos ut rideat cnfes.

Heu demens heu mentis inops heu luminis expers
Q^ui folas miratur opes telluris & undx.
Necuidetxthercuscurtot fplendoribus orbis
Luccat:& tantum cur fol ferat ore decorem.

Scilicet amdent nobis coelefha : nofcp
Lacta uocant/uultaqi inuitant aflra fereno.

Nos bona fola rati noflros qua: proxima fenfus
Dulcibus illecebris palpant / curare folutos
Credimus hax cadcmi tantum cfl dementia/ manes.

Q^us peiora colunt animx loca tartarcumqj
Sub phlcgethonte chaos / uitalcs forfitan auras
Vt fugiant tormenta uolunt. iterumq; fubire
Corpora.K xgra pati rurfum moribundae^ membra.

Sed quae fcci ices habitant immobile coelum
Q_uafq? fubobfcuris cruciat breuis ignibus ardor
V t fuperos fine forde petant /& in aethera fundae
Fecibus afeendant/remeandi in corpora nulla
Cura mouet.nulio uiucndi ardore feruntur '

Illectae campis illae melioribus / i As

n iii

SYLVARVM LIBER.V.

Tempora ne pcrdant:£ quo coclcftis olympi
Inucniant breuiora uix compendia ad arcem.
AccipciSi antiquos paulum remimfcerc cafus:

Q_uos Icgiflc etiam primo tc credimus xuo.
Nauibus inft rudis cuxina per xquora colchi
Ex afia curopam curfu petiere citato
Cum Mcdxa patrem fugiens tulit aurea fecum
Vellcra/K occifi difcerpfit uifccra nati.

Curua diu poftq legerunt liitora circum
Remigio abfumpto fciTis iam puppibus iftri
Grandia conuerfis fubicrunt hoftia proris
Fluminis hofpitibus ripx arrifere uirentest
Et longe hcrbofoucftiti gramine campi
Pannoniis tandem regnis ratibufcp relidis
In loca ucnerunt agris contermina noftris
Illyricum iuxta pelagus ripamqi timaui.

Miratiq; folum falix ftrcundaqi rura
Et noua regna magis phcebo uicina calenti
Dedidicere lates patrios £ frigida ponti
Rura.fuafq; alio fedes fub folc locarunt.

Et fluuio per quem fludus liquere marinos
T raxerunt quod adhuc retinent cognomen ab iftro.
Q^uod fi terra ferax £ agri melioris imago
V fqj adeo fcythicxduriffima pedora gentis
Flexit/ut £ dulcem patriam charofqi penates
Sponte fua linquens italis confedcru oris/

Cur animas qua: iam pedibus fublimia calcant
Sidcra/quafqj breui pccna afflidura dolore
Minet in sethcrcos paruo poft tempore ciues
Miramur natale folum contemncre;£ omnem
Progeniem poft fe terrena in luce relidam C
Eft etiam quare remeandi nulla libido cft
Manibus hxc ratio. q> fcilicct omnia norunt
Sxcla illuc pronis ut lubrica flumina lymphis
In mare dcferri.q. proxima fata Tuorum
Efle uident.fpcrantqi breui fe cernere fundos
Corpore quos ardenter amant/ac cernere curant.
Addccp affidue properantibus undiq; ad orcum
Ex tellure animis quos carcetc fata relaxant
Q^uicquid agunt uiui in terris £ in xquorc difeunt.

AD IO. BAPTISTAM REFRIGERJVM. .Ixxyt.

Dic age cum luteo fradis e cotporc uinclis
Euolatin tenues liber iam fpiritus auras
Vtq; aiunt morimur gelidofcp relinquimus artus
Q_ux bona uel potius qux non mala perdimusferrat
Q_uifquis in hoc aliquid terreni fornice mundi
Syncxrum putat efle bonum. Chaos omnia in unum
Hxc humana deus grandi coufudit accruo
T rirtia cum Ixtis glomerans fimul omnia mifccns i
Ne pax horte carens tranfiret in ocia fomno
Deditamc nortros fopirct inertia fenfus.

V t cecinit folers rerum fpcculator Homerus:

Iuppiter ante fuum flatuit duo dolia limen.

Lxuum fellc uiret / dextrum capit aurea mella.

Qjjando Ieues animx celeri per fidera lapfu
Ingrediuntur iteriuemuntqj in noxia membra
Sunt qux ccrulei crateras 6C pocula fellis
Sunt qux mixta bibant cum glauco mella ueneno.

Mei nulli fine fellc datur.quia pura uoluptas
Mortales pertefa domos & perfida regna
Portcjceflerunt iouc principe fxcula patris
Fugit inxthcreos naturx fimplicis ignes.

)a Fugit :8£ hucdixit nuq fine maire redibo.

Mater ei fuit Erigonc/qux innoxia rexit
Sxculatqux fugit fcclus indignata nefandum.

Suntquoq; qui memorent animas/cum fidera lapfu
Prxtcrcunt uolucri / moribundaq; mebra fubintrant
Artellis trahere affetrtus habitufq; malignos.

Et dare Saturnum lachrymasimcndacia fraudes
Mercurium.cohitus V enerem.Mars dicitur iram:

Sol rifumifomnos nodurna infundere luna.

Hxc figmenta uolunt hominem dum uefeitur aura
Aethercanonporte malis feabfolucreiquando

S’ fe etiam nocet aduerfis influxibus xther.

odiloqui uates animas obliuia lxthes
Cur potare canunt quando in mortalia curfum

Corpora coguntur trifti defeendere faro f »

Nempe q> iftius non porte incomoda uitx 1

Ferte putent illas/ficceli gaudia Si illud

Dulce recordentur uitx gcnusmnde coadx

Sunt labi ad miferx uana hxc ludibria terne.

f

SYLVARVM LIBER.V.

Profequarxrumnasuctctumcp antiqua malorttm
Principia ex ipo ficfacrauolumma cogunt
Crederc/ad humanas mentes tabentia ccelo.
Prima deum pnfeis legitur difeordia chartis
Ccclituumqigraui motas in bella ruiffc
Seditione domostaciefqi in tartara unftas
Se turpi uertifTc fuga, non nouerat ante
Bella recens mundus, prima hinc exordia pugnae
Paruus adhuc & adhuc infans cunabula mundus
Dum tcnet/cx utero matris uix xdita proles
Nondum nata rudes animos acuebat ad arma.
Ifla mali labes morbi hacc cotagia coelo
Ortagraui terras diuorum exempla fequentes
Incendere igni ac magnis uoluerc ruinis.

Necdilata Tues in fxcula plurima i bellum
Geffit prima domustfratemaqj pectora primum
Funefhs acccnfa odiis docuere nepotes
Hoftilcs armare manns / & ftringere tela.

Mors modo nata Tuas cum primum exercuit iras.
Atqi fuisniti coepit crudeliter armis.

Pugna fuitmottisgenitrix . mors primacrucnta
Acuiolcntafuit.uttam natura fmebat
Longius iretodium impanens cohibere furorem
Non potuit.Iiuor ftygia face concitus arfit
In fe etenim fratrem offendens fcoffendtttSiipfum
Se perimit fratrem pcnmens.quia corpora fratrum
Corpus idem patris ciufdcm fata femine eodem
Non erat enfts adhuc nec duri lamina ferri.
Nullaqj pinnatos feriebat machina muros.

Bella geri pugnis primo coepere fubatuo.

Hinc oritur pugnxnomen.moxafpera cornus
Fraxineaeq? fudes aliacjt ex arbore trunci
Et rigidi filices atq?ufu proelia dodx
Arma fuere ferx. V aftus canis ibat in hofles.
Affuctus certare leo, depreffa ferebant
Cornua fatfhiri femper duo uulnera tauri.

Dente fues : curuis pugnabant unguibus urfi.
Inuentus mox ufustequi frenata capiftris
Ora manu regere incoepit fpumantia feffor.

A longe conpedhis eques non terga fedendo

AD IO. BAPTISTAM REFRJGERilVM. JxxyuV

Tum faber adducis accendere follibus ignes
Cerpit/Si in gladios candens extendere ferrum
Vulnificicjj aciem chalybis praefigere ligno. *

Et telis armare manus ac tela ueneno.

T um elypei parmxqj breues / lituiqi tubxcp.
VenereiK rauco ftridentia cornua cantu.

Tum didicit chalaber fonipes cataphrattus in hoflem
Currcre.-K armatos equites in proelia ferre
Oppida tum follis circundata/mocnibus urbes.

Incrementa mali tepcfadtis fanguinc terris
T unc etiam noftra rubuerunt xquora cxdc.

Tum procerum deledta manus .Tum typhis et argo
Inclyta phrixxx petierunt ptxmia lanx,
lam nullus fine cxdc locus : pax nulla per xquor.
Nullaquiestems.totum fcclus occupat orbem.
Tnftia quid memorem thcfxxgarbafa prorx.
Q_uid patris intentum thefei quid gnofia uirgo
T e referam /quam durus amans pro muncrcf uitx
Liquit in ignotis morituram atrociter oris f
Q_uid iuuenem laceru/matrem quid amazona rapti
Confufamcp domum Priami/troiamcp ruentem (
Quid genus cneadum fquid nigri regna Darii
Lapfacanam iQuid rapta ducis tentoria pori i
Quid ficulum libyco fpumantem fanguinc pontum
Prxtcrcoigallorum aufus italofqi tumultus i
Arma tagi.taceo profugum paruoqi latentem
NauigioXerxcmnotum qui abfeonderat xquor
PuppibusiSC latos armato milite campos.

T c quoqi prxtcrco tua quem pulcherrima proles
Mifit in arma fenem ludluqi affecit amaro
R ex folymi uencrandc foli. tua gloria tantis
Obfcurata malisinifi te miferara fuifient
Numina in xternam uifacfi dcfccndercnodtcm
Dicite agenondes infoeliciffima thebx
Claffica SCaccenfos in mutua uulnera fratres.
Quid fibi uult progne pedtus fignata cruentum i

V ifus equipremere/afl unum duo copora
Creditaiccntaurosdici noua ferit imago.

laft unum duo copora corpus

/

SYLVARVM LIBER. V.

Quid ciris turrita caput tSua quxlibct xtas
Q uxlibct orbis habet regio monumenta malorum.
Ncuc putes folos includi hoc turbine reges
Fodiccmqi dari tedtofub paupere uitamr
Nufcj tuta quiesiregnum fublimia tcfla
Partorumq; cafas humiles malcfida ruit fots.
Efchiluseuadcns hominum confortia Tolis
Errabat campis.non illi regnaincc urbes
Nila Tone datum quod perdere pofTet/habebat.
Carmen opes / SC poma cibus-tcdum fuit xther.
Ociafccuroinuidit tam dulcia uati
Et tandem incautum meditans qua Tallcrct arte
Inuenit fortuna uiam. Teftudine lata
Quam modo pifeofa raptam de ualle ferebat
Aera per uacuum claufo iouis armiger unguet
Percuflum caput in partesiheurquattuor adum eft.
Et facrum in gelida fparfum efl tellure cerebrum.
Reddere fodices fertur uoIuifTe Mctcllost
Sed ueruit rapidis ex ignibus eruta Pallas:

Atqj repentino mors intentata tumultu.

Inccrpit prodede homini teceptiq? repente
Pcenituif.fic inconflansific perfida femper.

Si quibus indulget multum i feruatep tenorem
Profpentas. & blanda diu fortuna fecundati
Formidanda magistnam contrahit omnia in unum
A fperatut incautos uno magis obruat tdu.

Fata probant iflud famii metuenda tyranni
Cui datus ex imis iterum fuit annulus undis.

Nam cum trifte nihil fors femper amica tuliflet/
Experiar certe quae fit fors afpera dixit.

Et ridens percuflit aquas adamante marinas.

Nec moraiRombus adefltcfcam ratus efle lapillum
Profequitur ridhi.K gemmam uorat ore natantem.
Forte fuperueniens pifcator in atquora fundam
Iadlat/K inclufum pifcem dat dona tyranno.

Ille auro fimul 8£ rhombo gemmaqj potitus
Credidit in fe aditum forti non cfle fimfirse.

Infidus tandem captum crudelis orcetes
IufTit in cxcelfo Japidofi uertice montis
Affigitprxdamcp feris auibufcp relinqui.

AD IO. BAPTISTAM REFRIGERIVM.

Q_uid brcuia incerte fugitiuaq; tempora uitx
Stringimus Cratem properantia lidera noflram
Diripiunt. mcliorq; prius pars occidit xui.

Eft tamen indodhim uulgusqux fallere poffit
Falfa boni fpectcstquam qui comprendere fruflra
Nititur imprudens SC fpe fe ludit inani
Hic efl faliidicis fua qui qua; fluit in undis
Ora puer modo flos retinens cum nomine formam
Apceninigcnx prope faxea flumina Rheni
Sylua per umbrofas ubi furgit plurima uallcs
V idimus humana; fpeciem uitxqt nccifq;. . y i .

Hic quercus iacetannofo qux elanguit xuo
Hic procera abicsicrebris quam lata fecuris
Idtibus cxcuditidum uox a rupibus alris
Pulfa redit trefonatq; afpris in cautibus eccho.
HicalninlixqilcuesiSCfraxinus ingens • i

Prxcipitcs iuxta ripas qux creuerat alto
Radicata folo cum grandibus eruta faxis
Procumbit glarcx : atep comis cubat amda lapfls
Glandiferas illic aufln uiolcntiaphagos
Strauit harenofo implumis lacct xquorc truncus
Soliuagisumbrofa fens habitacula quondam
Garrula frondofo dulces qux in culmine nidos
Foucratiablatum nemus admiratur:3C umbras
It quxfiium aliasialnfqi cubilia ramis
FaSricatiinqj noua fufpendit pignora fronde
Sic homines in fata ubcat non exitus idem.

Hic ruit ex alto prxeeps : animamq? gementem
Exhalat collifus humi, fubit ille ruinam
Mole lub ingenti fradtus. lacct obrutus undis
Alter.equo labcns alius perit.Ilia contus
Huic pcnetratttepidoq; cadens rigat arma cruore.

Et undem uarns mors omnia cafibus aufert.
Q^uicquid alit tellus auida uorat improba fauce.
Magnadcum mater grandi turrita corona
Q_ux ligat idxo hbycos temone leones
Qjuicquid ineft nobis fluxum & mortale capaci
Colligit in gremio uitx nuda ofla futurx
ScruanSt implendos auris melioribus artus
Q^uid iuuat afEiduis curas augere querelis?

SYLVARVM LIBER.V.

Non rcuocant furdos hominum fufpiria manes/
Noftra nec extindis poflunt lamenta meden:

Q ui fcmcl occiderit dulcefqi reliquent auras
Non illum noftri gemitus non humida fletu
Luminainon pullati humeri/non plurima mento
C a: fanes i non ora fitu fquallcntia turpi:

Sed neqj dona deum templis oblata luuabunt.
Hanc fi forte dux legem fregere forores
Q ux fratris potuere aninam rcuocare fcpulti/

Non tamen hate nobis funt expedanda deum rex
Haec facit: X raros miracula feruat in ufus.

Ponite mortales curas.qui condidit orbem
Ipfc regat. fua ne perant cuftodiat ipfc.

Ipfe gubernator fapiens : X amore paterno
Res hominum curat.quicquid defccndit ab illo
Ferre dccetmec enim quicq dat inutile nobis.

Q uare illum totiens precibus pulfamus ineptis i
Arbitrioq; regi petimus coeleftia noftro;

Num coeli turbanda uia eft ne funera fratrum
Ne morbi euenianttne grandine uapulct hortusf
A fpice quo curfu coelum qua mole feratur.

Er cupis illa tuo tam ingentia corpora nutu
Frenari/legemq! pati CTu portio rerum
T am breuis X uilis : cui formidabilis una
Eft apis:infomnrm pulices animaliaroftri
T am tenuis : didu indignumiqucm reddef pofTunt»
FIccftcrc uis fupcrosiK uinccrc fata precando !

Ac reuocare pios in olenha corpora manesf
Cor rennetS; toto noli infanirc cerebro.

Non puer aftyanax matri/non chara Creufa
Redditur Acnxxifruftra fua pignora plorat
Aufa nimis Niobetfruftra uocat hedora mater.
Q_uid teris argutat ncruos teftudinis orpheu (

Q uid canis ad l urdos rapta pro coniuge manes £
Fata redire uctant/K lex immobilis orci.
Q^uidfruftra alcides puerum per liuoraK agros
Q_uxris Hylam C Dum te infano clamore fatigas t
Ille inter dulces uitrco fub gurgite nymphas
Dormit.SC afledus ridet mens libera noftros
Non fccus ac prouedi annis ridere folemus

AD 10. BAPTISTAM REFRIGERIVM, Jxxix.
Infantes cum nodle pauent tenebra fq; horrefcunt.

T u quoc» quid furdum quondam florentis amia'
Q^uotndie irroras Iachrymas Baptifta fepulchrum £

Crebra quid mfeflant agrum fui pina pedtus £

Hos tantos anima: ludtus / fufpina noflra hxc
Hxcgrauirer lamenta ferunt. nam mutuus illis.

Efl amor/efl pictas. tolcrantqi incommoda triiti
Noflra animo, cur ergo animas nexamus amicas
Forte times diras leges acheromis auari
Infignes pietate animas pofl fatafubire
Exiliumq; pati xtcrnumiK fine fine dolorem.

Ne tibi ita llludasineu rem turpem atqj nefandam
Hancaflcribedeo.nihil hzcnifi credere iniquum
Cmdelemqj deum, quo nil abfurdius unq
Audiri diciue poteft : natura tonantis
Q^ix fumma efl bonitas tantu fcclus iftud abhorret.

Si nefeis uicio fua funt/funt & fua laudi
Prxmia.nec tedhs coheunt pofl fata fub hifdem
Candidior uirtus nitidoq; fimillima phoebo
Etmiferum fcclus obfcura fuligine tindtum.

Illa uolans pulchrum tremulis caput inferit aflris.
Hocpreflumgrauitatefuafc in tartara condit.

Ifla duas fecere domos ampliflima tedta
Orbe alio diflindta animis habitacula noftris.

Viuimushoc mixti i mixtiq; recedimus xuo:

Sed pofl fata deus men tis loca debita fixit.

Coeli orbem centrumq; foti diflantia magnis
Regna interftitiistquorum confinia longe
Necoheant dementa fuis quater orbibus arcent.

Sunt quod a uicio foedaqi libidine uentns
Blanditix nullx nullus diuellere poflit
Laudis amortnullus Ianum timor infernorum
Et ueluti fua Iuflra fues K olentica tedfa
Prxponunt regum laribus/quos nobile arcum
Veftiteburipariotcllusubi marmore fulget/

Sic hominum genus iflud iners K inutile prorfus
Ocia delitias ucneres conuiuia 6C omne
Q^uod fenfum deledfat opus prxponit olympo.

Hos procul a fuperis cocliq; decemplicis axe
Pellit ad xterno deus antra fonantia ludlu.

SYLVARVM LIBER.. V.

Huc omnes quibus cfl nimium dominata uoluptas
Et diuina quibus uiTa cfl nimis afpcra uirtus
Degeneres animx quafi purgamenta feruntur.

Sunt quibus afpccftu fuperi meliore dederunt
Minus ingenium minus implicitumqt tenebris:
Corporcaq; minus prcfTos calligine fenfus.

Hi cjq maiore animo nitantur ad aflra
Non tamen omne nefas poflunt aucrtcrc contra
Confpirantc orco/fcnfuqi in bella uocante
Sxpe animum. fxpc amiHa rationis habena.

£arpe uclutuentis naucm/rapientibusextra
Rcdlum iter infertis rationem affcdlibus xgram
Propterca fundlos uita contagia tmx
Imbibitafqt abolere opus eft port funera fordes:

Hi fubeunt rtygios amnesterrantq; per umbras
Donec peftifcros mores SC noxia uota
Exuerint. Auro tandem quod in igne rccodlum eft
Perfimiles lucem fubcuntiK in xthera migrant.
Sunt qux coelcfti perfufx n edi are mentes
In purgata magis labuntur corpora i quando
Fortunata iuuant clementi fidera uultu.

His oritur coniundlus amor uirtutis : K omnes
Aduerfos fuperant inuidlo pedlorc cafus.

Et quia deberi norunt uirtutibus aflra
Lubrica dendent mortalis tempora uitx.

Hos multis fortuna modis contraria iadlat
No fupat. Scopulo^ inrtat fremitum marisomnem
Immota qui molcfcruntifubponderenullo
Deficiunttetcnim nullo fub pondere uirtus
Confumata labat.moribunda 8C tabida membra
Efle fciunt animi xtemi tedloria quxdam
Non uidlura diu iruituraq; tempore paruo
His ccelum fe fponte aperit.redcuntibus omnis
Coelituum chorus adfurgens occurtit:X altam
More triumphali gaudens artumit in arcem.

His pater extremi qui fumma cacumina mundi
In ftcllantc throno refidens tenet/annuit alta
Fronte fuam uultu fobolem confertusamico.
Aligerinfignisgladio atqj micantibus armis
Atria qui fetuat / primoq; in limine fempet

AD 10. BAPTISTAM REFRIGERIVM. Jxxx.

ExcubattX merita ingenti probat omnia lance
His quibus ad magni fublimia tctfla tonantis
Panditur introitus litis ita uocibus inquit.

Viuite fecuriiam nunc.ueteruq; laborum
Praemia percipiterflC fedes implete beatas.

Difcite quid pietas/Si quid reucrentia legum/

Q_uid ferualtc fidem/quid flumina fandta fubifle.

Q^uid cafli mundxq; manus a (anguine 8C auro/

Q_uid coelo delatus honor .quid tura quid ignes.
Profucnnt.gratefq; pio perfoluite regi.

Talibus ingredi cocleflia limina duitis
Immonale bibunt diuorum pocula nctflar
Q_uantum quifqj fitit.paflim conuiuiaipaflim
Q ui nuq pariunt alacres faftidia menfx.

Omnibus una famcs/cadem fitis omnibus : uni
Sunt epuli cuncfhs. fcd pars non omnibus iqua.

Tranflt in has igitur partes genus omne animarum
Nam uel regna tenent qui purgatoria dicunt/

V el damnata malis nuq ceflantibus : Ethcr
Reflat apex mundi/diuum domus arqi tonantis.

Non habet in Collam uis tartarus Illa repellunt
Antra pias animas. fugit impia tartara uirtus*

Et phlcgcthontiis nunq fuit incola campis.

Vel fuperos adiit : uel certo temporis orbe
Exulartut maculas luflralibus abluat undis.

Mox iter ingrediens qua primo lucifer ortu
Nunciat indorum popul is afeendere (olcm
Ibit ad ithereos orbes & in ardua templa/

Q_ua duodena micant obliquo limite figna.

Tranfgreflufcp iugum coeli glacialis in altos
Scandet ubi loca lata carent uertiginc/campos.

Q_uare age depofito lutffu 8C moerore iacentem
Tolle animurpelle hanc ftygiam de petflore notflems
Regna nec inuideas patrii melioris amico.

Nos quoqj mortales cum uita exegerit annos
Ibimus in coetus illos / ubi gaudia plenis
Euomit xquonbus nunq moritura uoluptas.

Thraicios mutare getasiqui extrema fuotum
Lacticia celebrant & dulci funera cantu,

•IFINISi

o ii

SYLVARVM LIBER.V.

Baptiftx Mant.Carmclitx theo.ad Roma dic aducn'
tuInachicomitisTendilix oratoris Regis Hifpa
nix ad Innocentium odlauum Pont, maximu.

Orna triumphales fi tecum uolucris annos
r Cum tua ttans xquor Iibycu mifcre nepotes

Arma per infidiastyrix Carthaginis urbes/
Inuenics nullam maiora pericula gentem
Pro imperio rebufqt tuis/nec plura tulifTe
Funcra/cj genus hefpcrium. fine fine manebit

Fama Saguntinx fidei, qux punica nunq
Iufiatulit.potiusuoluit dare moenia flammis.
Communiq; arderc rogo :q fallere Romam.

Obuia nunc igitur uctctcs gratanter amicos
Aceipc.Gctionx claros hic cerne nepotes.

Et ciues cognofcc tuos Hifpania quodam
lura habuit latii. populis parcura duobus
Et fors xqua fuit, morum concordia / lingux
Idem pene fonus.patrix communis utriq?
Hefpcrus.uno ambx gentes de fidere didbe
Hefpcrix.qux pax potuit contingere maior
Q_ux paritas mclior/q qux defeendit ab aflris i
Hefpcrios igitur gaudens cape Roma colonos
Q_ui procul extremx digrefli’ alittorc terrx
Te longis adiere uiis per inhofpita faxa/

Et iuga Pyrcnesiper gallica rcgnaiper alpes:

Atcp per excelfum duri caput appernini.

Afpice ut aduentu primo quafi numina calo
Lapfa procul pulfo pacem genuere tumultu.

Nam cum Partcnopes regem concordibus armis
Impeterent regni procercs/fcis quanta per omnem
Italiam fubitomauors exciucrit arma.
Italidesafontc padi commoucrat omnes
Ad fcyllx furor ufq; cancs/rcginaqi faxa/

Longus ubi ionias cadit appaninus in undas.
Exue marorem.Tcmpus deponere ferrum
Ad monet. hi cum pace tuos fubicrc penates.

Et martem pepulere tuis de finibus ufqt
Ad falis ifmarii populosiubi dicitur ortus.

Pone fagum ciuilc togx decus induc longx.

AD ROMAM DE ADVENTV INACHI .I.xxxi.

» Pro lituis rediere fidcs.arguta fupcrbam

p Depellit Sambuca tubam. tranquilla tumultum

Pax fugatiSC profugi redeunt in rura coloni.

Ad fua plauftra boues.fortes ad aratra luuenci.

* Iam fora follicitant lites, annona per altum

« NauigattK plenx tybenna per hoftia puppes

» V ina ferunt cyrnea cadis fpumatibus. V rbem

Samnites uolfcicp petunt impune rcceflit
Infidiarum omnis metus. & latronibus omne
Iam nemus eft uacuum. ludunt in moenibus urfi.

Iam canit ad teretem pubes romana columnam.

Haec tagidx tibi dona fcrunt.caput erigacsK altam
Frontem attollc.oftro/gemis redit ufus SC auro.

Gaudia fert tam faufla dies.hifpania mittit
Gaudia.pacificum pofeit fibi gaudia tempus.

Spargite fronde uias uiridem fufpendite myrtum.

Ferte timum. plenis & gramina odora caniftris.

Ferte olex ramos, SC tempora cingite lauro.

Et quo maiori faliant praecordia plaufu
Accipe quis tanta: caput eft dudlorqj caterux.

Inachus illuftriuenicns ab origine gentis
, Mendocix / cui magna fubeft tendillia lato

Margine rerrarum/qua pinguia permeat arua
Betis oliuifens properans m dorida ripis:

Regius orator. Clarus bellicp togxqi
O fficiis.qucm caftaltis dignatur apollo
Fontibus/enfe fuo bellipater. Aegide Pallas.

Cum uchit hifpanas ammofa in bella falanges
T erritus incurfu tanti ducis ora fugaci
Vertit equo/refugitq$ fuam faraccnus in arcem.

* Sicut praecipit! fugiunt ftridore uolantcs

ffl Inftantem quotiens aquilam uidere columbx.

Sdt mores animofcp uin fimulatus alamx
MurusiK albenti circudata moenia uclo.

Et ne tam infolitum belli ftratagema fepultum
Sit tibi Romarcanam. fortes audite lanni.

Diruerat fragiles hoftilis machina mutos
Cum iam folnodturnacadens accenderet aftra.

In fummis utbs alta iugis monftrabat apertum
Hoftibus mgrcdum. fcd formidabile nodfis

o iii

SYLVARVM LIBER.. V.

T cmpus obefl animis.dant corpora fcfTa quieti
Mane reuerfuri. Summa uigilabat in arce
Inachus.SC nudum cernens latusiartc ruinam
Claufii/fc inuento noua moenia condidit aftu.
Pidtores quot erant uocat:& confuta figuns
Lintea murorum fcnbi iubet atq? filcnti
Notfte locans (imulae reparatam moenibus urbem.
Mane attollentes oculos de ualltbus hofles
Sufpidunt urbem integram/noua moenia noctu
Iatfta putant mirantur opus quafi caelitus ortum.
Pcrtcfiqi moras Kopum difpendiaitollunt
S arcinulasiSe ea (ira moucnt. poft terga repente
Inachus exiliens omnes obtruncat adunum.

O genus infuctum pugni, detulit imago
Belligeratorum foruli ima caflra uitorum.

Et utcit pidfura duces. rnduftria tantum
Vnius molita uiri.mirabitur omnis
t Ad quam fama huius belli perucnerit/itas.

Legimus annalcs.uctcrumqi reuoluimus annos
Europi libyiqi duces t afiarica bella
NouimusrK nufq tam mininucnimus artis
Ingcnium.talcm nullis in gentibus aflum.

Huc igitur tanti orator ribi rcgis'& autor
Pacis/K armorum tellus faturnia d udior
Inachus ingrediens fandti ueliigia patris
Venit adoratum / facratacp limina Petro.

Roma tuas aperi portasrue! moenia frange. i

Ide honor claris datus e(l uidloribus olirn.

•; F I N I s >„

IESVS MARIA.

Ad Pamphilum Saxum Mutinenfem.

Amphile Calliope foboles K Apolline nata
p Inter Amadryads K orcads idita nymphas
Dum nos implicitoscurisurbana fatigant
Et procul abducunt a fonte negocia fandto:
Florifero tu rure latcnsifacrara napeis
Atua tenes / dulciqj fedens diuina rcccffu

A

AD PAMPHILVM SAXVM MVTINEN. Jxxxii.

Ocia lentus agisifruerifq) filentibus umbris:

0 foelix cui focraticae fuauiflima charta:

Pabula & altrices adhibent uitalia rnufx
Poculascui coci i radiis concordibus ignes
Leniter afpirantjomnifq; mdulget olympus:

Q_uem faalcs diui quem fors non inuida pergunt
Fortunare. Comes cui temperat omnia uirtus
Votaiprcmens animi fluefum. fenfufqj uagantes
In gyrum rationis agens/ut fertur habenis
Caltor amycleis domitos egilTe iugalcs:

Et quauis (ea fama meas pcrucnit ad aures)

Militiam fimules habiturtamen Attica pallas

1 ecum habitatipulcrumq) tibi fine gorgonc pedtus
Porrigit .SC lactente finu blanditur apertis
Vbcnbusniueifqi premens rigat imbribus ora:

Nulla pudiciciam ucnus inquinat : Arma cupido
Continct:8C tccum uirides innoxius agros
Luflrat:aues tantum feriensiK in annua rurfum
Pignora fopitas acuens uerno igne medullas :

V nt ytimi Icyllam inflammati Pandione natas
Mane fub auroram cum ros in gramina coelo
Labitur/in dumis accendit/K xmula cantu
Guttura follicitans mouct in certamina uocum
Omnia turbatam lenire potentia mentem
Cum fua florifera: redeunt folemnia raaiac
Rus habet agreflem charitcs fine uefte choream
Arua per Kiy luas SC compita ruflica ducunt
Tunc mare tranquillum tunc efl placidifTima caelo
T emperiesitunc efl: foelix opulentaq; tellus
Deniqi tunc urbes ftrepitumq; perofa uoluptas
Fert fpacians alacrem per rura uirentia greflum:

S i captare feras SC opaca inuadere luflra
Venatuqi acrem muat exercere iuuentam
Retia. tela.cancs.arcus.plcnaq; pharetram
PrsbctsXaccincflo tibi militat agmine luna:

S i libet ardentem quom fol uolat altius xflum
Euitare i foporq: oculis blandiflimus inflat
Sternit humum formofa Dryassgelidaqj fub umbra
Gramineos parat accubitus/ubi molibus auris
Mota ciet lenem quercus frondofa fufurrum

SYLVARVM LIBER.V.

Ad riui fallentis aquas ubi plurima garrit
Alcs:odorati pingunt ubi gramma flores:

Q_uod fi predari fluuiosSC aquatica regna
Et glauci dclecflat opus/maculofa per amnem
Lina mouesiamncm cuius uada uitrea fulcant
T ergo albi lucente gregcsiucl harudinc mota
Pifcem agis herbofx rccubans in margine ripx
Et pnd* amdenscfca rurfum induis hamum
Gaudentemqj fuo fallis difcriminc turbam:

Si placet aut laqueo uolucrem uel fallere uifco
Aut aliis petere infidiis:ut abithere lapfus
Fulminis inftar/auem feriat pede pccflorciK ore
Vultur/K aetix fpctflacula ccmcrc pugnx
Hxc ncmus.hxc uallcs.hxc dant tibi gaudia campis
Vrbe quid ars operum inuentrix inuentaqt longo
V fuioperum prxflarr queat/quid magna utrorum
Ingenia cfficiantihominumq? induflna conflat:
Rura docent uircscceli/quid numina poflint
Q_uid natura ferat:quouc otdinc/gramcm & arbor
Se mine quo furganttquid nix hyberna quid imbres
Qjuduentii& cccli rcgioconfcnc colonis
Quidue auferre ualentiquibus interlunia SC iris
Officiant : iris curuo taumantias arcu
Multicolor phoebi radiis & nubtbusorta
Q^uam potare ferunt tepidos c flumine nymbos :
Q^uod lunxcrefcentis opus. Q_uid mane, quid alto
Soleiquid occafu faciasi armenta grcgefqj
Q^uis cultus qux cura regat qux induftria fetuet:
Rus monet & miris oculos animuq; uacantem
Afficit illccebrisimcntemqi refufcitat xgram:
Afpiccuri femen iatflum putrefeat 6C inde
V is occulta foli gremio & genitalibus aruis
Atq; calefccntis cxlcfli lumine phoebi
Irritata rudi tenuem de corpore partum
Ordiri incipiat uultum foctura recentem
Pallet adhucimox ccrulcum trahit ore colorem
Frons incerta prius fpccicfqt incognita tandem
Panditur:8C foliorum apices in mollia furgunt
Spiculamcl manui fimilisdiffufauircntes
Frons abit in digitosi uel lingux induta figuram

AD PAMPHILVM SAXVM MVTINEN. Jxxxiii.

T enditur/K certo currentibus ordine cortis
Vndicp ferratum aeber facit angulus orbem:

Terra parens dulci teneros alit ubere partus
Atq? uligincum bibulis radicibus imbrem
Potat/in exiguis latitans natura caucrnis
Et miris alimenta modis in corpora tranffert
Crefeit opus fenfimilongo iam ftipite cortex
In folidos circa molem durefeit amicius
Et liber occultam duro fub cornee uertem
T exitiut inclufum tenui diaphragmate corpus
Ambiat exteriorq; minus chlamys afperct anus
Fortior in ramos truncus iam furgit / Si alto
Venice/fub foliis umbrofa comantibus arbor
Accipit hofpitio uolueres/K porrigit umbram
Pubertate ualens 8i iam foccundior ambit
Nomen & officium matris fludiumq; futura:

Porteritatis habens/gencrandi ardore calefcit
Iam fl orennoua iam proli incunabula ponit
Parturit/K mediis proles de floribus exit
Imperfcdla tudis i tcncroq; in corpore claufum
Semen habetiquo cum mater dcceff eri t/arbor
Altera confurgat fimilis : fic prouida rerum
Eft natura parenstfua q> mortalia nont
Pignoramttali fobolcm cum femine profert
Cruda noua: frugis trirtes infantia fuccos
Emollire ncquinfenfim mitcfcitraccrbam
Duticiem calor cncruatipcnctrabilis arftas
Phlegma coquitdongiq; domant fera uifcera foles:

Purpurei tot ueris opes tot ruftica tempe
Delitialq; foliuarias prxfcrrc lannis
Fafdbus / K foliis regum fublimibus aufim
Attalica: quid gara domustquid regia crarfi:

Q_uid gladiis rtipatus honostquid pendula femper
Ambitio:fonunafagaxifccuraq? nunq
Profperitas:K perpetuis obfeffa uenenis
V ita tyrannorumifumpti pro laude labores
Praxipiri profunt K eunti in tartara uitx C
Viue igitur rcbufq) fidem pnebere caducis a •
Ncfcius.ad ccelum fecuro annitere grertii. -

•: F i n i s :• t 2

SYLVARVM LTBER.VT.

BAPTISTAE Mantuani Carmelitx Theologi
Sylua prima ad loannem Pontanu ex tepore.

Vum legerem nuper curis accefus amaris
c V raniem Potane tuam lucennaq; aflra

Et cocli Pellantisopes/egrcfTarcpente
Luxit ut expul fa fol tcmpePatc uoluptas.
Carminibus uis tanta tuis /quantam ncqt circe
MecMedxa fagax medicis inucnitin herbis.
TriPibus applaudunt animis:Ji grandia cantu
Dulcifono totam rapiunt in gaudia mentem.

Hoc erat Amphion i quo moenia furgere ferit.

Hoc erat orphxo qd agebat flumina plccftro.
Fodices igiturmia qui cunabula primum
Et facri uidere onus primordia campi.

Si codo i noflras eP tata poteria mentes
Vt canit Vranie/ tanti fit credere faseft
EPTcuagos aprorum ignes/rillenia cene
Flama tibi nimium fauittnimiuqt poteti
Sidere phoebxum pluit in tua pedlora carmen.

Te uindes inter lauros baianaqi tempe
Per loca quae ferf" coluifle Papinius olim
Pierides aluere dea: . Nos inter opacas
Mintius eduxit faliccs per aquatica Rura.

Inter arundineas / lutris ubi te<Pa / lacunas.
Propterea mea fila fi tum fenferepaluPrem:

Et rudis ex trunco nobis formata faligno
EP lyrasK articuli refides/8i iutilepleiffrum
Hos igitur tenues orfus primumqj futurz
Limen amicictx ridentibus afpice Mufis.

Romx.

BapriPx Matuani Carmelitx Theologi ad Benedic
tum Morandum eu legiflet eius libellu contra fe'
nefes oeditu cuius oratores cora pio Potifice max.
Bononienfibus feprxfcrebant.

Omponensueteri prxfentia tempora fxdo
c Siue q> huic noPrx dominatur inenia uitae
Siue q> xtherei noceant monalibus ignes
Seu q, tunc natura potens modo fefla creandis

I

AD BENEDICTVM MORANDVM.

Foetibus K longo rterilis fit reddita partu.
Praeteritis uideo tantum noua cxdcrc/quantutn

Collis aucntinuspindo/Palatinus olympo.
Noftra tamen paulo melior laudicp priorum
Aemula progenuit felici fidere quofdam
Q.uos conferre audet pnTeis heroibus stas.

Hos inter longxuo ufu tua cognita uirtus
Te afTcnbi Morande iubet. Necftemata gentis
His opus eft cenferc tu* fplendore parentum
Q_uaq claruerit latcitua gloria maior
Non eget.ipfa fibi fatis eft.petitxthcra pennis
Nequaq icareistproptias leuat altius alas.

Non ut luna nites alieno Iuminetuerum
Ipfe tuo/ut cceli princeps Si fplendor apollo
V tep tux paulum recolam primordia laudis
Intuafocratici fubierunt pedora mores
A tencris.tibi tunc etiam fuit hofpita uirtus.

Et laribus gauifa tuis commertia recum
Magna habmnfada tibi confuetudinc tandem
NupfittSC sterno fefe obi fodere iunxit.

Tu puer ingenuas non ut plxbeia luuentus /

Confucuit longis doftrinx anfradibus artes
Atccleri breuitatccapis.facundia uenit
ObuiaiK occurrit nondum quxfita poefis
Sponte fua.tam prona deus obi fidera fecit.

Non fuit in grais tibi res abfeondita charris
Non fuit in noftris. Phoebi tibi tota fupcllex
Cognita : Si arcana: penetralia magna Minerux
Tam fubito ingenium fludiisadoleuitiut cfTct
Inueniffe magis quam te didiciflc/putandum.

Tu fapis ut curtos ouium parnafidos afetx
Incolarqucm fubito mufx lnftitucre poetam.
Atpoflq frontis grauitas at<p afpera mento
Barba uirumconfeflafuionon improba numi
Efunestnon fcgnicies/non gaudia uentrisi
Nonobfcenauenusmonrcs flexere caducxt
Publicares animum fubiit. curare falutem
Et commune bonum patrixiuclut ante folcbant
Fabricii Fabiicpfencs mente incipis alta .

Et claros imitans proauos ucftigia nuq

.Ixxxiiii,

/

SYLVARVM LIBER.VT.

Fers obliqua.tui pictas cynofura carinat
Sola fuit regis hoc omnes duce fidere curfus.

Te tua fandta fides rebufqj probata gerendis
Prouida fcdulitas/K maicftate ferenum
Osplacidamecnon florentis copia lingu*

Ad uarias legatum urbes mifereper orbem.

Munere fungentem tali tchifpania quondam
T e Italia: populi uidere : & maxima Roma
S*pius:a(l illo prsefcmm tempore / quando
Sena tus uoluit patris temerana fefe
Audaci prefene animo. Sene infeia qus fit
Gloria Felfinex gentis. T ua Felfina quondam
Etrufex ditionis erat caput ante lugofis
Longi apeeniniq Sena infederit armis.

Corporis ammiflis longo iam uiribus suo
Ipfa fuum retinens mens inconcufla uigorem
Ocia neglexiriquantuin perfene fcnedl*

Eualuit longis attrita laboribus stas
Dat prifes pietati opcramtpatriumq; tuetur
Nomen adhuc tardx morbo/non uidla podagtw
Pedloris occulto uirtusincodla receflii
Protulit Entelli ceflus & robore crudo
Egit prxcipitetn Senam uelut ille fuperbum
Ac fidentem armis uiridiq; state Daretem.

Quo propas animofe fenex fQjid pergis in hoflem
Debilis fimbellis quid adhuc bella afpcra tentas f
Quid trifles oneras curis grauioribus annos f
Ocia uult fenium .placidam tua fradla quietem
Membra rogant, pacem cments concsde fcnedl*.
Quid cupis ad ueteres laurum fuperaddere lauros*1
Nonne tibi fat funt ucterum monumenta laborum
Quorum plena domus 'quibus a tellure icuatus
Supra hominem iam te magnis heroibus xquas (
Quid nouus affumptis cafus fudare fub armis
Impulit { Agnofco quid fit. T orpere uctcmo
Non potes ipfa negat nbi mens gcncrofa quietem.
Et patris pictas/K nefeia caedere uirtus.

Iurc facisrfed iura fuper.uircfq; fcnedl*.

Si Padus adriacis xquet fe fludlibus / aut (i
Barbarus euxinis iflcr feprzferat undis/

a 8-

AD BENEDICTVM MORIANDVM.

Si fata perfundens mcroxis iTica lymphis
Nilus aquas Iibyd certet fuperare profundit
Q_uo rtomocho triton/quali excandefccrct ira
Prothcus .''omne maris numen cui mobilis unda
Aequoris crt curx/iurtis infurgeret armis
Amphitritxa pro maiertate tuenda.

Te quoqj dum patnaro patriumq; tuens honorem
Nec (inis exuuias temerarius auferat hortis
Communis iurtasiniuhamifit in iras.

Nam licet in charos pietas fit magna parentes
In patriam tamen K nortros ert maxima ciues.
Ipfaduci phrygio patrem uccrtarc per ignes
Suafit 3C ardentis troix feruare penates.

Ipfa quoqj armatum docuit tranfmittere eodem
FlumcntSC excifis excludere pontibus hortem
Ipflus aufpiciis faliens fub inane baratrum
Curtius xternx meruit compendia famx.

Hxc eadem mittens inimica per agmina codrum
Cxdcfua docuit patriam feruare labantem.
Thebanumq; ducem rtrictos ea mifitincnfcs
Q_ui fua pro populo monens amplectitur arma
Hxc tibi uiuentes eadem meditata coronas
Te in pugnam Morande uocattrugafq; feniles
Herculeo accendit mens indignata furore.

Ite per hxc patrum uertigia fanirta nepotes.

Et ueteres imitare uiros generofa luucntus.
Decrefcit requic uirtusiadolcfcit agendo.

Ite per exemplum clari fenis, ipfe labores
Fortia dum faceret melior prxeordia (anguis
V icitiX in rebus fuit indefelTus agendis.
Atportquires abiere cadentibus annis
Ne foret ignauus i uocat in certamina mentem
Excitat ingenium, prifeas reminifeitur artes.
Ruminat elapfura tempusrmcmur olympum
Stellarum cognofcit iter, completrtitur orbem
T errarum uigilanti animo fubit xquora/coelum
K* ScanditrK in fumma mundi uidct arce (edentem

Qui regnum tenet omne deum.uidet ordine ferri
Omnia perpetuo/ccrta uidet omnia lege
Et fine lege nihil Geri. facit crtfc beati! m

Jxxxy,

P

SYLVARVM LIBER.VI. SYL.II.

Mens tranquilla fenem.longciuucnilibus annis
Dulcius hoc fenium.V ita hxc fyncxrior illa
Q_u.x leuibus ftudiis omniq? libidine fordet.
Multum igitur tanto ftudiofa Bononia ciui
Vltoriq; tuodcbcs.fi fecit achatcm
T roius Aeneas tantiifl Ncflora tanti
Inclytus atrides. nec te decet efle tuorum
Im memorem. & qui tc totiens iuuerc luuandi
Ad uitx fummam ufqtdicmtmonumcnta Icpultis
DandatSC (i fupcrefl in poflcriratc colendi.
Forfitanantcpii ratio qccrca fecundi
Eft perfuafa fux palmam concxdere Senx
Crediderim ob miles radios frigentis aquari
Qjai tibi nafcenti primum llluxiflc feruntur
Et ucneris fcciffe odium/tcpuiflc parumper
IngcniumiSdlinguxpIetffrum cccidiffc difertz.
Adde q, extindo fembus facit omnibus igne
Somniferum natura geluiquo incuria rerum
ImmcmorK tardo rediuiua infantia fcnfu
Pullulat:# fimilisuitx fubit ultima primx.
Corde latentem animum dolor irritauit : amorem
Ante oculos patrium manifcftx iniuria fraudis
T raxittK accendit cordatae iuucnefccrc fecit
Et nodum cxtinclos pictas noua flauit in ignes.
Vere nouo Ixtus iam folc fubxquoralapfo
Cum fubiicitpaftorflipults humentibus ignem
Ante habeat q flama uiam q uifcera lambat
Intima < cum pugnare opus cft elementa . calorem
Frigora SC humores abigunt. calor igneus urget
Frigora 8C humores, flipulifqj exire coartans
Colligit in fumi nebulas quas tollit in altum
Impetus ardoristglomerantqt per aera uenti.

At poflq unftrix (uperato frigore flamma
Emicuit i fubito uires afflantibus curis
Explicattatcp pyram rapido complexa uolatu
Vndicp flridcntes paleas uorat.atq; cacumen
Iam fuperans uento nunc hac nunc annuit illae.
It cerlo fcintilla rubens. cxtincfta fauillam
RcddittKin terras albo pluit arnda nimbo.
Paflotcs qui tunc pecoris ucl fepta rcuifunt

AD BENEDICTVM MORANDVM. .

Vel tempeftates notis fpeculanturin aflris/

Vt n igrum prius afpiciunt rarcfccre coelum
Flamicomos altis fpedtant in montibus ignes.
Sicqtdiulanguensubi tandem foluitur ardor
In fublimcuolansuacuucp per aera ludens
In fe hominum longinqua mouet folt xmulus ora»
Sic tua mens fi forte fuit fopita ueterno
Elicuit radios longe latcqt micantes.

T antaqt de paruo prodire incendia trunco
Miratur quicuqt animi non nouit Si artis
Pofieiegi modico magnas in corpore uires
Res breuis cfl fulmen paruxqt in corpore nubis ,

Q^uod facit attonitos hominestquod diruit alpes.
Parua filex ignem eludit / quo maxima fylua
Conflagrare potcfl.arfurx incendia troix
Claudebantur cquotparuis mens maxima membris
Claufa latet. cui fi liceat fe extendere / late
RegnattKex breuibus lignis magnu excitat ignem.
V t fublimc uolcs/hominuqt per ora feraris
Non opus hcrculca qux monftra immania claua
Suflulitiautarcu/quo fxuum inuafit adulter
Dardanus Aeacidem.nec qua cyllcnius harpe
Cuflodem inachix fertur domuiffe luucncx.

Sed neqj palla Jio quo flrauit gorgona uitro
Perfeus aut alis fynx quibus iuit ad urbes.

Sola animi uirtutcopusefl. Sint corpora qq
Aegra potefl/uinus decus immortale meren.

Ipfa homines facit efledeos. ingentia fatffa
Conflat ab ingenii potius q corporis orta
Vinbus.Eftdiuina animis uis infita noftris
Q uam quicuqt bonas fludet exercere per artes
T ranfit in xtherios ciuestK poflidet aflra
Q uantum mortales alios prxccllit olympum
Tantum adittcfl quidam gradus excellentia ad aflra;
Incipit afcnbi ccelo.diuefccre fenfim
Incipit. K fuperis pleno iam concolor xuo
Libera defertis abit in fua fidera terris.

Non fircus ac uolucrum nidiicum facfa uolandi
Copia/dant alas uentistK uela figurant
Oblati ignaux prima incunabula uitx.

SYLVARVM LIBER.VI. SYL.m. *

Sic & poma diu prius immanfueta colonus
Negligitjatpoftgfcritascrudumcji recedit
Ingenium/color afpedlu lam lumina pulchro
lam nares inuitat odor, (pondrtq; palato
Dulce aliquid .tum uimincis matura caniftris
De matris colledta finu portantur in urbes:

In procerum thalamos/nitida in conclauia regum.
Sic mens ut fcclcrum foeda ebulliurrit unda
Arq; bonos longo in fc habitus contraxerit ufu
lam matura fugit terras. V indemiamorscfl
Spirituum. mellis mors eft.funt horrea coeli.

Vinitor Si meflor deus clhdiuiq: miniftri.

Q_uare age dodfe fenex fenfim monentia membra
Neglige uidhirx femper cole numina mentis.

Vrqj Ioles dodris patrium decus alfcrc chartis.
Etconfcnbemanu nuq raontura tremenn
Carmina.T e a nobis fero precor auferat xther
Nec uideant ftygix te poli tua funera ripae.

/FINIS:-

Baptifhe Matuani Carmclitx Theologi ad Ioanctn
Baptiflam Refrigerium de aduentu loanis Bapti'
ftx Sabelli Bononix Legati .Carmen.

T cupis & fama cft gentis Baptifla Sabelle
u Immortale dccusifacriq; xtema fenatus
Gloria /fellineam Roma legatus ad urbem
Mittitur xmiltam miris redlurus habenis/

Aruaq; longxux quondam fubiedta Raucnnx.
Non hic primus honos, iflis non incipit annis
Tanta uiriuirtus.uctusefl/8£ cognita paflitn
T ufcuS ager nouit.Romx meminere penates
Flaminix meminere urbes. T ua Fclfina (nues
Percuntarc tuos) non cft ignara, uocabat
Ipfum inopum Iegumqj patrem/dum talia primo
Lora magiftratu regit lfta per oppida quondam.
Ergo diem celebrare bonam gaudere fecundis
Rebus opus : fuperifq; nouas perfoluerc grates.

Per fora confurgat concors plxbifq; patrumq;
Lxticia:3C cellis rutilent in turribus ignes.

AD K) .BAPTISTAM REFRIGERIVM. .Ixxxva.

Pendula fufpcndat paries aulxa fupcrbo
Splendidus ornatu. pidtusucnabula gallus
VibretiK intextx uolitcnt per flagna uolucres.

Igne crebro rutilent arx.templa ardua fument:

Et caua multifonis refonent tinnitibus aera.

Gefhat omnis ager. fieri lubet undiqj plaufum
Comunemcomunc bonum. caput hadlenus xgrum
Elleuat.SC frontem uirtus attollit apertam
In uires reditura fuasihabitura fauorem
PrxfuIis/SC mores emendatura nefandos
Gentis inhumanxtquo ferrea fxcula tandem
Duricia euidta uctus inflaurcntur ad aurum.

Nil optare potefl unq res publica peius
Rege malotnil rege bono prxflantius. omne
Diflipatomne bonum fine lege licentiarcgumi
V t boreas frondes i glacialis ut hordea grando.

Libertas cfl fumma bonis fub principe mfto.

Roma fub auguflo poftq pacata fuifti
Qux tibi libertas potuit contingere maior (

Qux tibi traiano melior fortuna reluxit (

Foelices igitur populi quos uiucrcdiui *

Concedunt fubrege pio:Quid fxcula fecit
Aurea f Saturni pictas / dementia Iani.

Ifle fenatores atauos/8£ magna parentum
Stemata non iadlat.ncc inani turgidus aura '

Dcfipit.at facras leges incuntc luucnta
Socraticos mores/fidei documenta recepit.

Vt parrix meliorem operam prxflarett&omna
Officium/fcfciuucnis formauit ad omne
Tam belli q pacis opus non horruit umbram
Carccris obfcurimon formidanda minantum
Ora tyrannorum/mortem perfuafus acerbam
Prouirtute pati pro relligione tuenda. »

Viuit in hoc Fabiustuiuit Cato, uiuit Horati
Ardua mens uidto pontem qui rupit etrufeo.

Viuit Anaxarchus.Viuitgenusillud auorum
Qui Romam rerum dammam fecere. Quod ergo
Egregium facinus non cfl fodicibus huius
Aufpiciis fperare datum 1 Reuocate cadentes
Innocui ciucs animos, fperate reuerti

p iii

Dia

zedbyyi^i

•V4

4

SYLVARVM LIBER..VI. SYL.mi.

In decus antiquum. florere uidebitis urbem
Vt maio redeunte folum.Sperate quietem
Principe fub tanto.lcges confultaqj patrum
Inftaurare patattfcclerumcp extinguere caufas.

Ergo decus patria; famfiofqi refurgere mores
T e gaudere decet/uirtus cui ftoica femper
Efl comestK tetricos Scnecas colis/atcp Catones.
Viucdiutcurcfqi tuamBaptifla falutem.

•IFINIS/

Bapriflat Mantuani.Carmelitse TheoIogi.Villa Re'
frigerii.

Dalium cypri laudant /ubi mater amotum
i Calltdadardanium fecretain fede nepotem
Claufit : ut occulto reginam accederet igne.
Rura ryracufii celebrant trinaendos hyblx:

R apta ubi defauit comites Proferpina nymphas.
Cxcropidis uicina placent iuga montis hymetri
Floribus xtemis cultuqi comantia uerno
Semper/K hybemis nuq uiciata pruinis.

Corycon extollunt ciliccs/8C aperta uirenti
Antra finu:K crocas hallantcs floribus honos.
Littora qux hefperius Bcthys garamantibus auflris
Obiicit/ora fuasmifere per omnia laudes.
Theflalicos etiam celebrat fuagrxcia lucos.

Alanoi phaeacis opes cociratfororum
Decolor hefperidum uetcres Maflylia campos.
Accola Panhenopes biferi uiridaria pedi:

Atq? dicarcha' florentem Iittorisoram.

Et lua Bcnaco fama eft : licet alpibus altis
Cindhts ad algentem uada uitrea porrigat urfam.
Quicquid enim Baiana ferunt / gauranaqi tempe
Ipfe habotipfc olex loeuplex/infignis hiacho
Et lauro dumaa uirent/& littora myno
Luxuriant/curuata gemit fub pondere cedrus.
Arbor hydafpxis / quam media tnifit ab oris
Frugemagisqfrondcualct/ruboraureus orbes
Veflitodoratosxlecorant prouentibus iflis
Nobilium mcnfastK eunt per prandia regum.

1

VILLA REFRIGERII, .Ixxxviii,
Me ucro dclcdtat ager /qui refpicit ortum
Flamini* in paruos ubi mons uefligia colles
TcnditiSi accepto tellus manfuefcit aratro.
Propterea tua rura iuuat Baptifta parumper
V iferciK lncelTu tumulos afcendere lento/

Ac luftrare locos omnestubi ludere nympha:

Sx pe folentiubi fella dryas fub mitibus umbris
Accubat.in gelidis ubi mollis oreadcs antris
Herba fouet. Diana fuasubi fxpe pharetras
SoIuit.K cnerui dormit fub frondibus arcu.

Et quia Ixticiam carmen decet / arua canemus:

Arua ubi fruge noua gaudent certare quotannis
Bacchus Si alma ccres.ubi copia diuite cornu
Fundit opes ubi uite cados/mede horrea complet,
Audiet ifla tuus um fegnis auunculus xuo
Florius/Si legum folitusdilloluere nodos
Nobifcum uirides circum fpaciabitur agros.

Q_ua montana iugis undam claterna Tonantem
Ellicit/X curfu montem fugit alueus albo
In sephyrum uergens modico cubat xdita cliuo
Sacra domus phoebo tenui fundata fub arce.
Pauperis Ociami.q>amet locus ocia i nomen
Sumplit ab antiquis:dextra lacuaq? perennes
Sub cliuo uoluuntur aqux de fontibus altis
Per fruticum fyluas perprata uirentia Iapfx.

Altius elati colles utrincp lcuantur:

Hicuidct occafum/folem uidet alter heoum.

Fingere pamafi biiugum caput/oraqj bina
Naturam uoluilTe putesiquafi cirrha cacumen
Hinc lcuet.inde facro refpondeat ore citheron.
Lucifer afeendens primas hic porrigit umbras:

Prima rubens illos colles aurora colorat.

Hos oriens K cum medium tenet altior axem
Sol uidet:& quando lubit oceanitidas undas.
HinclicetEridanum phaethontiadafq; forores
Adnacuq? uidere fretum latafcp paludes
Q^uas montana pado late uomit unda refufo.
Concaua falcatos fledtunt duo brachia montes:

Atq; thctralem uallis curuata figuram
Accipiens multa cingit latus undiqj fylua.

SYLVAR.VM LIBER. VI. SYL.im.

Hic nug fera facuit hyemssquia proxima ponti
Aequora titanis radios iaculantur in omnem
Flaminiam. magnis montes ne tranfeat aeflusi
Molibus occurrunt. phoebiqi cohercita uirtus
Cogitur aceribus rura in fubiedla reuerti .

Fitqi calor frenans hycmem/boreamq! retundens.
Hic nunq coquit arua canis nam lenibus auris
Afflatur prartenta mari nec Ixditur auftro
Aereis defenfa iugisiaquilombus ora
T ota falutiferis efl obuia .tota ferenos
Admittit sephyros/totam perlabitur eurus.

Pafcua pingue pecus fatis indicat.afpicc tauros
Per dumeta uagos.qu.-c gloria cornibus alus.
Q_uantus inefl oculis faflus. palearia mento
Qpanta cadunt/pingui tollantur ut ilia tergo.

Afpicc oues pecus innocuum/uix ubera ponant. '
Fertilitas tam lacta nocct.qua: gramina tondent
Luce/reponuntur no&u.tam rtrenua tellus
Tam riguum tam pingue fotum .funt humida rore
Gramina adhuc / medio cum fol iam feruet olympo.
Lampeties armenta uetusquacprxdicat actas;

Q^ux tulit alcidcs de littore gerionxoi
Q^ux in tyriis habuit campis farranus agenori
Q_ux prius in Cxa . qux mox fardoa per arua
Pauit Anflxus qq fint inclyta fama/

Dicite/quid poflunt habuffle fuperbius iftis?

Afpicc ut in fummas ederis ferpentibus ulmos
Lxta fubornaiu uiridante fuperbiat arbor
En frondes mentita fuas decus arrogat illud
Ipfa fibi.infultatq: aliis/cum ucrtice caluo
Ammifere comas borealia frigora paflx.

Nonuenit ex libycis opulentia maior ariftis
Nec Rhadamanthxis melior uindemia pendet
Vitibus, agricolas nunq tritura fefellit
Paupere prouentu. nunq fraudauit hiachus.

Nec fluit ex iftis uindemia collibus unas
Nec uineta genus fimplcx fottita.lagcos
Delufura pedes oculis fadhira tenebras
Hic uiret.K gelidis oriunda ex alpibus olim
Rhcrica/ab antiquo nimium laudata Catone.

VILLA REFRIGERII. Jbaodx.

Dadylides.pfythix precix uindcmia prima
Vlrima bumallus grandes imitata mamillas.

Sunt miffx alefbotfuntex Mareotide natae/

Atej thafo chioq; fatx s fed lingula uanus
Conumerare labor, quia copia carmine maior
Sunt humiles breuibusualii difcnmine paruo
More gregis lundhe. funt qux med lantibus annis
Inlongas dirciftx acies uaga brachia tollant.

Sunt qux fublatx fulcris maioribus audent
Contextas equitare trabes/ut aperta diurnis
Solibus offendat pendentem porticus uuam:

Sunt qux incuruatis faciunt umbracula ramis
Inuia T itanis radiisrubi pinguia fument
Prandiat&xftiuo calices onerentur hiacho.

Sunt qux fumma uelint tabulata afeendere:# altis
Portari arbonbustcircuqj cacumina dudlis
Palmitibus totas abfeondere frondibus ulmos.

Paret humus doministquicquid lufferc coloni
T am docile ingenium itanto ualet ubcrc/coeli
Tam faciles/brcuibus natura coagulat horis.

O uid pingues olex baccas quid munera dicam
Matris athenex C fledfit fub pondere ramos
Paufia.nec minus eft radiis onus. Orchites xquant
Orbe louis glandes. Viridem uidiffe taburnum
Et tyburtis agros /noltn quoqi littora ponti
Confitaoliuetis memini. geniofioriftis
Non cft uifa locis uitxuc falubnor ota.

Cerne capillatum caput ufqr ad nubila pinos
Tollere:# aereas fuperarc cacumine turres.

A fpice melliferas frondestquibus inguina primi
Abfeondere patres.Libycis quxucnit ab oris
Sponte fubit malus fcifloqj rubentia poma
Cortice fufpendens tyrio grana inficit oflro.

Caflancx tunicas ut matrum uifcera pulli
Vifierci laniant. ridere patentia apertis
Dentibus ora putes.rigidaqj horrefccre barba.
Singula quid memorem fPhxacia rurauidentut
Huc tranflata.uiis adeunda liquentibus arua
Hefperidum.nguistempecaua uallibus inter
Acmonix montes ueniffe fatebitur illa

SYLVARVM LIBER .VI. SYL.im.

AtlasiK hzc homolus lapytis habitatus Si othrys.
Ecce fubociamo qua fol cadit i ubere uena
NafcituriK uindi cingens uada margine lympha
Cogitur m fontem, pleno qui gurgite riuum
Parturit, ille ruens cliuo flrepicatq) fonorum
Voluit iter.properanfq; fubit claternidas undas
Caflalio fimilis / paruam qui flumine facro
Phocida percurrens caput in permeflide condit.

Rupe fubumbrofadenfisubi pendula ramis
Frondea tetfla uetant xfhuum accedere folem
Innumerae ftabulantur aucs. V iden illud opacis
Sub foliis gelidum hofpitium / cui populus albis
Imminet alta comis/tcnues ubi riuulus undas
EHicit humcdlans ueftitam gramine rupem i
Afpicc garritu quanto i q dulcibus omnes
Exercentur aues fludiis. hxc pabula natis
Inuchit.illa fourt nidos canit altera Regis
Martigenx inccflu memoras Philomena peremptu
Plorat itym .ploratus itys legit hordea pidlo
Tcrgorc.perfodiens duro caua robora toftto
Rex latii quondam proles faturnia picus
Purpureis ueftit regni memor ilia pennis.

Sedula per ftipulas tenera cum prole coturnix
Pafcitur.Si magno natorum examine perdix,

Iam natura loet latis cfl monflrata deinceps
T etSa Refrigerii modico fita monte canamus,

Area ueflibulum quadris circudata muris
Efficiens monti pluuioqj obuctffitur auflro.
Veftibuli lata ingreffum dat porta patentem
Et tedlo ueflitabreui tefludmis altx
Accipit occiduum folem foris undiq; diuos
Q_uas larium tutcla/auro minioq; nitentes
Aducntanti offert, ac religione fuperbit.

Ad boream fublimcleuat domus ardua culmen
Et campis prxtenta uiamuidet aggere ab alto
Q_ux petit adhaci rubiconia littora ponti.

Hxc funt terga domus, fed frons fe tollit ad au Arunu
T otaqi puniccis ueflita ruboribus ardet.

Ianua prima domus ualuis breuc pandit apertis
Auiolum. uiuis utrimqt fedilia faxis

VILLA REFRIGERII. Jxxxx.

Accipiunt fdTos.hoc funt infignia patrum
Circumpida Ioco/K laudis monumenta uerufla;
Plurimaiqux agnofcat ucniens ac perlegat hofpcs.
Excubat hic X fidus hero prima atria feruae
Crine grauis longxqi comae fub pondere tardus
Corporis exigui catulus fcd acerbus Si afper .
Oreminax/oculisac dente fimillimusapro
Quem quodam Meleager apud Calydona peremit.
Stant curuxtoruam in frontem pro cornibus aures.
Pars fuprema rubetttotum coma candida ucftic.
Altius in lumbos furgens in feq? reuerfa
Cauda iubis micattX paruum finitur in orbem
Cerbereas acuens diris latratibus iras1
Submouet ignotos/3i nunciatxdibus hoflem.

Altera iam foribus monflrat bipatentibus aulam
Ianua uefhtam aulxis Si imagine pitflam.

Hic fua Parnafus tollit iugatfurgit in altum
Et nebulis Eltcon uicina cacumina iungir.

Caflalix fua ruiadexifua flumina luflrantt
Et citharizantes nymphas comitatur apollo.

T res foles/totidcm flammi / triacorda ligantur.
Myflica figna/fuus qux folum intclligat autor.

Hic maris X terrx domitor / cui gloria magnum
Fecit & xternum nomen Pompeius in orbe
Nec totus quoniam uirtus ducis inclyta maior
Orbe fuit caput atq; humeros acpeftora folum
Moftrat.in his membris mens noftra fimillimadiuis
Fulget. 8C hic animi mani fella apparet imago.
Circulus in gyrum pofitis infignibus extra
Cingitur. hx iaudes ducis ultra fidera notx.

Pars prtorifta domus abeunti peruiaprtrbo
T ota dies/tota exdufis lufhata tenebris.

Ipfa finu immenfo late patet, alta lacunar
Coniugatexcelfum tabulis laquearia pidfis.

Lauta renidentes hic ad conuiuia menfas
Hofpes ad hybemos ignes ad opaca perxflum
Frigora femper habet .toto locus utilis anno.

Ad libyam duo iuntfla uno penetralia clauflro.

Hic hems X coniunx habitant. hic pronuba iuno.
Hic fine fraude fides ipictas fine labe.pudorcp

SYLVARVM LIBER. VI. SYL.IIII.

Inuius. it uido probitas obnoxia nulli.

Hofpitis eR boreas, ubi Rrata cubilia culta
Magnifico, hic nocRu lomnos hic ocia luce
Fas agerc:8i curis genio indulgcre fepuliis.

Porticus auronc longis obiedta columnis
Refpicitoppofitumcollem/cui pallas oliuam
Cui bromius uitem / myrtum uenusiK Bcrccynti
• Diua dedit pinum, fobolcs hyperione nara

Virgineam laurum.CoIlem qui uertice femper
Frondet odoratos uiridicp abfconditur umbra.
Scande domum/primofq; gradusihtc ordine eodem
Sunt totidem partesritcrataqi membra uidebis.
Scande iterum. congeRa: onerant granaria mefles,
Etcoaceruatis fruges prouentibus altx.

Subter humum caua cripta cados Si mollia uina
Clauditiodor longo fpirat marcoticus antro.
Plurima praetereo longis qux extendere chartis
Non finit hora fugax /Si anhello conci ta curfu.

ER tamen hic noRro quod non decet ore filcri
Magnum aliud BaptiRadecussquod hymetia faxa
Et quicquid 1 ibyca uehitur rate marmons alto
VincatiK aurato fulgentes arre columnas.

Fida thori confors tua Margaris/altera Dido
Altera Penelopeitenerauenus altera forma.

At quia non fatis eR ocii neqi temponsuRas
Differimus laudes : alia modo currimus aura
Plutarch?. Hic fedem Plutarchus habetrperegrinaq! noRns
Comparat s & magno heroum fa<Ra explicat ore
Liuius. Hicparcr hiflons Liuius grauegrande fuperbum
Fatur : Si eloquio terfo dulci atq; ucnuRo
SaluRius. Magnificoqi Tonans Romana SaluRius aiRa.
Strabo. Hic Strabo uelutex alto fplcculatur olympo

Regna/urbes/pelagi tractus : quod Circuit orbem
Q uod dirimit terras munduq; ampIctRituromnem,
Plinius. Pliniusomnegenusrerumquas dcdalafinxit
Mirificis natura uiis falebrofus K afpcr
Verba coagmentans duns coheuntia neruis
Libat.SC immenfi numerat miracula mundi.

Cicero. Hic Cicero cui dicendi fuprema facultas/

Et Termonis apcxirigtdis cui fortior armis

VILLA REFRIGERII. Jxxxxi.

Lingua/per acthiopum populos audita/per indos.

V irgilius H ic Aeneis opus : cui non ccrtauerit omnis
Gricia. naturam fuperat defeendit ab aftns:
Abloucdcfluxit.leporimmortalisin illa cft:
Maicrtafqi deum latebris confe/Ta latentem
Corporcistqui qualem hominem decet efle/monebat
Horati?. Crimina mordaci uenufinus Horatius ore
TaxattSi extollit lyricos ad fidcracantus.

Ariftote' Hicmagni fophixautorcs.StragyracusiSialta
Ics. Mente Plato confulta deum qui nouit : 8i omne

Plato. Q_uod licet externo quod fcirc mathemate noflro.

Hicrony Hic Stndonc fatus loquitur pater ore trilingui,
mus. Acris cncrgix ftimulis mortalia corda

Sollicitans, rapidis acuit deus enthea flammis
Pcdora.K acclamans tonitru facundia magno
Fulmmacac uerbis animi tonat impetus alus.

Augurti^ Hic fedem pater Hipponis Carthagine natus
nus. Auguflinus habet, cuius fapientia fontis

Inflar inexhaufli per mille uolumina fluxit.

Hic alii plurcssquos enumerare uolcntem
Copia fruftratur uicinaqi ucfpcra nodli.

Hxc ego dum dirx fugiens contagia peflis
More hominum ruri tecum moror/ociamocp
Dum fruimurilufi noflrum hoc breue munus heto.

•:F I N I s>

Bap.Mant.dcpcatio pro falutc Emylii Romani.

Hoebc qd Emilio febrem finis ee molefla i
p In tua quid iuris corpora langor habet i

T u pater herbant / tu uim medicaminis oetn
Per maria Si fluuios mittis 8i omne folu.
Viribus ufa tuis fubigit Medea dracones/

T crrigcnafqj uiros/igniuomofq; boues.

V ulncris auxilium non lariflca tulerunt
Spicula/fanatrixarstua phoebe fuit.

T u piper 8 i myri ham cafias 8i cynnama profers:

Et redolens opus efl thurea uirga tuum
Tup aris hyblcum ncdfar / paris atrica mella
Sunt euara munus medica mala tuum.

«I

SYLVARVM LIBER.VI. SYL.V.

Tucoquis albentes in apricis collibus uuas.

Gnoria uina paris uina falerna paris.

Q_ux generant humiles foclicia balfama fylux
In hiericontino funt tuadona folo.

T u facis xflatem tu ucr/hyemeq? muofam.

Efq; potens pluuix/grandinisiatqi gelu.

Luna regit menfes/tucynthis dirigis annos
Illa colit tcncbras.tu iubar atqj diem.

Semina cum liquida tu digeris omnia theti
Q^tx freta qux tellus qux Icuisaer habet.
Tulibcntu fandla Ccres.T u numina plura
Nam quia multa potes/nomina multa tenes.
Omnia comburis fub eodem fidera figno/

Omniacp imperiis fubiicis aftra tuis.

Sola tuam claudit ueniens foror obuia luce
Et tua liuenti lumina nube tegit
Difplicct id fuperis.Ideo pro talibus aufis
Non Icue uindidfxconftituerc genus.

Namq; uiam Iunx nodtis uoluere per umbratn
V t chaos H tenebtas di fcat & ipfa pati.

Ergo quid Emilio febrem finis dic molcflam i
Cur tam dira lues hxc tua membra premit i
Hic tibi primxuis uix abladlatus ab annis:
Obtulit.xtatistempora tota fux.

Nullus in aoniis argutior ambulatoris/

Seu numero cutratimparc/fiue pari
Ad domini funus cecinit miferabile carmen :

Vnde tua meruit tempora fronde tegi.

Nunc iacctiK morbo dolet eneruatus acctbo
Moeflicia trirtem debilitante animum.

Non redit ad dulces mufas. heliconidas undas
Non ualct infirmo follicitarcgradu
Plcdlra iaccnt/Iyra muta filctifinc carmine languenti
Et uidux ducunt ocia longa fides.

Vitales aperi fibrasiartufqj iacentcs
Erige.nec ftygius polluat ora color.
jQ^uale gigantxis pofl afpera bella tumultus
Te memorant carmen concinuifTc ioui.

T ale ribi referet/cum te prxftafTe falutem
ScnferittSi medicas applicuiflc manus.

Jxxxxii,

PRO SALVTE EMYLIl ROMANI.

Etcecidiffe tuis uctcrcm phitona fagittis
DicetfSC auxilio pergama fadta tuo.

Q_uod te <j) ttiuiam pulcherrima thea fotorem
Progenuit.Sedes cur tibi quarta datur.

Curae tuo mitem cunu premis Aphrogeniam.

Curae fub ardenti fidere mattis eas.

Cur uencris claudo cur marria furta marito
Dctcgis/occultum nec finis efTe fcelus.

Quid (ibi uult phcebus/quid fol quid nomen apollo
Et cur tcthodii locmion cflc canunt
Cur tibi det titan/K cur cognomina delos.

Nomina cur cynthus cur tibi tymbra facit.
CurlyciuscurGrineuscurSminthius efTe
Diccris.K clarius Chryfocomufqt deus
Cur Mirhinus/cur Cyrrhaeus/Paeanq; uocarisi
V nde tibi argcnetcs nomen & ortygius.

Argolico ritu quare Argyrotoxus/Agyleus/

Ac nomius / Q_uare didlus Alexicacon.

Vlion adiungct cur te milefiapubes
Cur Graio ucteres ore phaneta uocant.

Quid (ibi tela uolunt/quid laurea ferta i quid arcus/
Q_uid lyra/quid crines / quid iuuehile decus.

His aliifqs tuas mulcebit ucrfibus aures.

Et tua pimplaco carmine dona canet.

Phoebe patet uatum comunibus annue uotis
' Pro* tuo fufas accipe uate preces.

•: F I N I S >

LIBER.VII. SYLVA PRIMA.

BAPTISTAE Mantuani Carmelit* Theologi ad
Alfonfum Calabryx Duce pro raceptahydrante.

Regia progenies regm'9 habitura corona
I Cum pater accepto diuos augebit olympo

Cognita tyrrhents olim tua gloria 1 quado
Cartra fup collis Bofci iuga fuma tenebas/
Non italos tantum populos uicinacp regna
V eram 8C barbaricas longe mouct undiq; gentes.
Q_uiiugaqui campos qui rura urbe% frequentant

q ii

SYLVARVM LIBER.VII. SYL.I.

Et qui caerulei fulcant uada naue profundi
Te nodtu te lucecanunt.T ua fola loquendi
Materiam praebens uolat ora per omnia fama»
Inq;tuas populi coeuntpercompita laudes.

Non fecus ac cum ftella comam crinita micantem
Explicat / Si fubito tenebras illuminat ortu/

Fatalis noua mortales incendia flammx
Mirati alternis ineunt noua murmura linguis.

Et nouus cfl cunilis fermo/nouus omnibus ardor.
Omnia quae circum pelagus funt hofpita nautis
Littora in immenfo occano uel iu aquore noflro
Concordi te uoce fonant.orbifqi uidetur
In laudes certare tuas. T ibi totus apollo
Militat SL facrum referant helicona camoenae.

T ota cohors confefla nouo noua gaudia cultu
Inflaurare parat ciiharas. prolata fupellex
T ota recenfetur uacuis penetralibus arma
Militiae facrata fuae fufpendit ab omni
Arbore per fyluas Aganippidos Hippocrenes.
Euigilantuatesigrauiumcp ingentia rerum
Pondera metin refident. minus heilora iurant
Et minus aeacidas aufos. ArfifTe fatentur
Omnia nafcenn tibi quae uidloribusaflra
Illuccre folent magnis:8C ferre triumphos.

Iuppitcr ut pcnbcnt Cetenim tua fata notari
Fecit opus tantum)crincm circundcdit auro.
Sceptra dedit grauiras ocu'os famrnia triftes
Fecerat / Si uultus cum maieflate feucros.

Non efl pafTa uenus. fed regia leniter ora
Mitibus afflauit radiis 81 dulria fecit.

Mars dedit armorum ftudium : mortifq; timorem
Abflulit ignito ludrans praecordia ferro.

Cor magnis regale animis quod feminet aurum
Q uod cotemnat opes/quod magna negocia uoluati
Sol qui cumfla fuis accendit fidera flammis
1 m bu 1 1 /ad liciens famae immortalis amorem.

Luna uoluptatum domitrix compefcuit ignem
Q uem nimis accenfo uenus infpirauerat aflro.
Maximus ille opifex rerum qui regnat olympo
Ad tua tam dextro ucnit natalia coelo.

'cH

ficffl

'{HA

AD ALFONSVM CALABRYAE DV.

Hinc hominum te tantus amor te bella gerentem
T anta fides fequitur.tanta eft in rebus agendis
Profpentas.totiens uincis/tottenfcji tnumphas.
Etrufcas iam pridem artes anguilq; fuperb i
Scintillantem iram fuperafh Si fibila colla.

Iam ucnctos fartus atq; impatientia freni
Oracapirtrato mifirti in uincula mento.

Et cjq bellorum opifex aduerfa Robertus
Arma ferens tibi tam ualidisobfirterct aufist
Non tamen cualuit tantum fe attollere toto
Roboreiquin claufis fugeret leo ternius alis.

T u mare darte premisitu fora milite campos.

T u penetras altis politas in cotibus arces.
Aufomofqj armis genus infuperabilc calcas.

At modo thraidos hortes machomcticacartra
Finibus ciidcns nortris Si Iapygis ora
Non Calabros tantum faltus urbemqj receptam
Brondufiiq;lares/9Ctura lacinia longe
Ac laccdxmonii tutans iura T arenti/

Verum omnem Italiam ficut qui littora feruat
Vicinos omnes tractus fubducit abundis.

Et qq fatis ca bella ferentibus eiTent
In latios traictrtadomos/licet arduus arther
Mitteret hatcfceleri tam dira piacula noltroi
Tu tamen auertis. maior tua fidere uirtus
Fata uirofqt domat.prohibetqj oracula uatum
Obferuare fidem / qux dura hxc bellacancbant.

?^uid legi mus ftellas Cquid ccdi inquirimus ignes i1
emperat excellens humana pericula uirtus:
Imponitqj artns frenos:Si numina uincit.

Deniqi tota falus populorum in rege reportaeft/

Et comune bonu m.£>i mens tibi lxua fuirtct/
Tardaq? frigentes hebetartet inertia fenlus/

Heu quantas italisclades/quot fxua parabant
Funera ab artftois uenienna gentibus arma.

Iam rtygix intortis ennita draconibus ora
Extulerant furix iam littus erinnyes/omne
V exabant Calabrum tnaguttura Cerberus haurto
Iam cocdis nid Ae parans lugebat apertis
Faucibus. Aletrto audita ert ululare per urbes/

ut

SYLVARVM LIBER-.VII. SYL.I.

Atqi errare fremens SC anhelloacccnfa furore.

Cui mors atra comes, flebat Garganus:8t altum
Iam caput obfcura nebularum ablcondetat umbra.
Mcerebat longxua Croton. SybariTqt fcpulta
Mocnia/SC afmtfbe maerebant Cratidis undx.

Ipfa quoq; horrebat cardcm bibitura fuorum
T erra parens hominum. Paflim refonantia moeflx
Halcyones lugubre dabant per Itttora carmen.

Illa flagellando rabies Otomanica mundo
A flygiis egrefla umbris ut fuftulit armis
Regna pclafgorum/poflq cft Aulone potitat
Tranfiit ad Calabrostubi mox hydronte fubatffa
Confumpturum omnes italos accenderat ignem.

T u prohibcs.T u ne ulterias tam atrocia ferpant
Bcllametas : primoq; necas in littorc martem
Tam immanemita fanguincu /tato agmine miflum.
Tu fidei uallumexcclfum. Tu immobile Romx
Prxfidium .quo/non aliter q littorc fluftus/

Omne hoflile odium fruflrata eliditur ira
Manlius cxcclfo Capitolii a ucttice gallos
Deiicit.cxuuias hofliqj ablata Camillus
Signa refcrt.lento fabiana induflria bello
Conterit Hannibalem. Valerii prxftantia Pyrrhum.
Reppul it inftan tes uclu t x q uora conci ta cy m bros
Marte potens Manus.Dacos SC dura getharum
Qjios dixere gothosiforti iuga milite Narfes.

T u machometigenam phlegetontia feminagentem
Cerbcreumqi genus fubuerteredaunia regna
Et Calabros aufum uaftare procaritcr agros
Funditus extirpas i flygioq; immergis auemo.
Martia barbaricos totiens expena tumultus
Roma tibi immenfas grates agit, atq? triumphos
Et meritas lauros & nomina exfaris optat.

Hoc Padus /atqj padi ripis uicinus utrinq;
Tracftus.utrunqi etiam longi latus Apocnnini.

Sed tibi prxfcrtim deuota Bononia i & omne
Bentiuolum genus urbis apcxiapicifq; fupremum
Culmen Ioanncs princeps patria: q; domulqi/
Flammixq; dccusiqui te alta mente i^iollum
Seruat,8C extenfis animi completfhtur ulnis.

AD ALFONSVM CALABRYAE DV. .bcxxxuii.

Au forni populi proles facumia ueftro
Aflenon opus eft ingenti mole trophium
Ponere / 8i illuftres iterno in marmore pugnas
Phidiaca caelare manu. monumenta laborum
Tantorum fuperefle decet. ne forte nepotum
Pofteritas abiiflc putet fine laude parentes.

Ferte triumphalem lapides orientis ad arcum
Etniucam fpoliate Paron. fpoliatcDonyfam. '1

Czditcophuios filices, onerate caryfio
Sinadccp aequoreos & Nili marmore flucfhis.

Ferte onycem.date faxa thafi : date faxa lugurthx )

Nata lugis / etiam libycos incidite montes.

Surgat opus uarium llatuas oftendat cqucftres *

Fludhbus Epari furgensin littore moles.

Mittat ab etrufeo ferrum Populonia ponto.

Brixiade faxis chalybem tropienlibushauftum.

Et confiifa Pelops lugubribus aera caminis.

Aera metalliferis temefaea ferantur ab antris
Ad decoranda ducis fadla immortaliatfurgant
Pyramides alti, furgant immania membns
Signa colofiiis / obclilcorumq; leuans
Spicula cufpidibus.te faxa attj ira loquantur
V ndiqj eprefertim fuperi mani iquora rircum/

Q_ua metapontinas ingens ferit Adria cautes.

Ite duces/quibus eft ftudium certamen & arma i
Iteircucttentem folemni adducite pompa.

At tu Parthenope ucterum domus inclytarcgum
Sis memor Alfonfo decus immortale locandum.

Sed modo regali cultu cum murice 8C auro
Egrediens occurre duci. toto obuia plaufu
Accipe uttftorero dominum regem q; futurum.

T u uero armipotes i quoniam tibi tanta tuorum
Eft tmitandaparrumuirtus/ ne parce labori.

Sempcr in aduerfos cafus audentior ito.

Coelum adent.fublimt animo fata afpera contra
Stare para.fortuna uiris illuftribus obftar.

Sed umci uirtute poteft.uuftona tecum
Sempcr eritmifi depofitote abteceris aufu.

Aude igitur, fic uitftor eris telluns 8d undi.

Sic tandem ad proauos uenies in oly tnpica regna,

.•:f inis:-

SYLVARVM LIBER.Vn. SYL.H.

Baptiflx Mantuani Carmel ita: Theologi querimo*
nia in morte Alexandri Cortefii ad Hermolaum
Barbarum.

Oma quid excellens dabit K fublimc fuoru
r Barbare nuc opew i qd uulncra metis & altu

Pellat ab afflicto iam dudu corde doloremf
Forte triumphales arcus (Tgnataq; regum
Marmora nominibus claris monumenta laborum
Militia: i SC flantes antiquo ex xre columnas
Oflentabit opem uanam K folamen inane.

Rupis aucntinx tumulum tarpeiacp faxa
Tot fora tot circos:K longis eruta fxclis
Moenia Carmcntx/gentifq? crimanridos arcem.

Iamcp fenem multaqt cauam tefludine molem
A mphithcatralis teefli. V eftigia celfus '

Inflar montis apex caput ufqt ad nubila tollens
Seruat adhuc.Thcrmas ueteres delubra deorum
Scmifcpulta folo/K fimulachra iacentia paiTim.

Adde peregrinos latices in moenia dutflos
Atqi fuperfufos campano flamine pontes:

Et gcl ido Caftella finu praebentia latum
Fontibus hofpirium daufi fcp natantia lymphis.

Adde patrem T yberim / curfu qui dura fuperbo
Inter faxa fremit regum prope bufta fuorum.

Adde nouem iuga turritis crcfccnria muris
Et diuum tot templa fuper fundata cruoretn
Innocuum.tot farcophagos/tot facraitot aras.

Magna quidem 8 i nulli pofl hac imitabilis aeuo
Roma fuit. Q_uxcuq? precor miracula mundus
Terrarum magnisdiuiferatinteruailis
Ipfa fuo praedata orbem conduferat orbe.

Nil tamen inter tot uctcrum decora alta laborum
Lumina delcdatinihil cft quod leniat aegrum.

Nec fecusacccnfisardent corda ignea flammis >
Ac fpccus : aetnxo candens ubi mulciber xflu
Sudat:8C xtherco cudit noua tela tonanti.

Ite ioci procubite fales. trahit omnia fecum
Gaudia Alexander. Subito mediaqi repente
Tamdarusfol luce obiit, Sententia certe ,:d

IN MDRTE ALEXANDRI CORTESII,
Vera nimis.mors ingeniis eft inuida femper
Przcocibus.Sic Lucanum ficdura Tibullum
Sic alios tuli t innumerostlmpunc per orbem
Falcem agit ommfecamiK meliora feucrius aufert.
Singultire iuuat. iuuat exhallare dolorem
Fletibus/fli lachrymis aperire cadentibus ora.

Sit facies confecta fitu. fit plurima mento
Czfarics.animum cultus decet ifte dolentem.
Impetus in faltusagitiin fpellaea ferarum
Vt folus fine tefle gemam s tC fufpiria ducam
Libera.ut ex imis refonent pulmonibus haufta.
Singultus Niobes/hecubx lamenta mouebo.

Flere iuuat. nec me quifq lugete uolcntem
Increpet. hoc cafu Iachrymas impendet fantftum eft.
Res elegis maior / tragico querimonia cantu
Digna. Q_uid ztati potuit confingere noftrx
Tnftius fablata eft Romani gloria lingui.
Occubuit uates : qui nos iquabat olympo.

Nam neqj Mufius melior ncqjthracius orpheus

Seu faciles elegos feu regum bella cothurno
Diceret hcroo.laudata reuixerat itas
Hoc duce :« nhereos flammis melioribusignes
Afpirare fibi tellus gauifa poetam
Fuderat infignem. Sed mors infefta tetendit
Infidias.breuis eft femper fortuna fecunda.

O immites erebi furias / o immania fata
Q^ui noftrum rapuere decus, crudeliaq) aftra

?'jix oppreflere caput facrumjcircundata lauro
empora i qumeq1 cum fulmen iacituhereabalto

Iuppiteraufus erat rapidis confingere flammis

Non funtmomferouenta incertare ueneno.
Syncxras fine labe manusifine crimine peiftus
Innocuum dulces annos/alacremqj iuucnram
Dum fruticatur adhuc dum flore ac fruge fuperbit
Contriuereuelut crepitans terit hordea grando.

Hei mihi/dotftiloquis fi funt mala uatibus aftra
Q.u is coeli fperabitopem (Quis fidet olympo?
Atrida & infelix quinunq parturit arbor
CidituriK ft eriles fuadamnat inertia ramos.

Parcitur utilibus. lex eft contraria ccelo.

SYLVARVM LIBER.VII. SYL.II.

Scruatenim fegnes animostignauaqi cordas
Egregios forte fq; necat, Cortefia cene .

V icerat aetatem uirtus. Iuuemlibus annis
Mifcucrat fenium grauitas. Sub fronte Catonii
Fabricii mores pictas genetofa Camilli
Attiliicp fides/K noftn frruida Pauli
ReIligio.Q_uo nos etiam nunc ucrtice cano
Imus adhucitener in uiridi potaucrat xuo
Mnemofidum cuius ferit uada Pxgafus amnem»
Ncc fuit aferxis fidibus uel apolline tantum
Indytustad numeros etiam Demoftenis omnes
Etpherccydiacamuenit Ciceronisad artem.

Et geminas nucjfolitas concurrere laudes
|C^uxfierattifaiura annis iuuenilibusactas.

Q_uid referam genus antiquum / reperitaq? rurfum
Nomina maiorum generofa in ftirpe nepotem (
Q_uid tabulas quid figna canamtquid teda fupcrbil
Alta fuperciliistquid uafa argentea K autum/

Vafa quibus regum accipiunt conuiuia menfx:
Q_uidue lares memorem anriquostK extera pri fex
Ornamenta domus fqux mors deridet s & ipfi
Defpiciunt fuperi/quxnil fata impia curant (

Hxc in uate nihil laudo i quibus tyalus olim
Claruit / K lydi famofa opulentia croefi.

Qjjx ludens fortuna regit, mihi fola uidetur
Extollenda animi uirtus.quxciuibus xquat
Aethereis. tamen hxc fandum feruare poetam
Non ualuit.Q_uid iam fupereft cui fidere fas fit
Sed neqt picrides Kopacx fola Mincrux
Oria fedatusicum iam foret orba parente
Et fine matre domus / curas utriufqt gerebat:

Rexit & auxit opcstrcbufqj intenta gerendis
Prouida fedul itas iuuenis patrimonia honeftis
Artibus euexittquid publica munera dicam i
Q uidue clientelas ( populus cum patribusurbis
Vatis in immenfum noftri certabat amorem.
Ponnfices ipfi quorum tnbus alta coronis
Scintillant capita/atqj ipfi qui fortia tradant
Bella ducesiipfi reges qui murice SC auro
ExultantiK Iceptra gerunticoluere poetam.

J

IN MORTE ALEXANDRI CORTESU, .Ixxxxvi.

T anta animo probitas/tantus lepor affuit ori/

Suauiloquo.in uultu reucrentia tanta uenuflo.

Sufpicor Si mortem nifi lumine capra fuiffet/

Non poruiffc manus in fandam extendere frontem.

Q_ux pictas quae relligio qux cura tonantis
Non poliunt ncfcirc arx/quas fundere circum
Mane preces fubi corda piis accendere uotis
Affidue reparans ignes Si facta folebat
Interiit tamen fatoconfumptus iniquo
[n gelidam defeendit humum uertendus in atram
Pulucris exigui pamo pofl tempore maffam.

Heu crudele nefas : tanq uitalibus auris
Indignusitcrrxqi grauis/cocloq; perofus
T ruditur ex hominum ccetu.datur efca trifauci
Dilaceranda camtatcp horrentes fertur in umbras.
Hxccincuirtuti mcrccs.hxc dona parantur
Iuflicix fin fontes talis manet exitus umbras (

Sifte tuos hclicon curfus. arrefcitc lauri.

Vel iurate alios nuncj prxeingere crines.

Pirene ficcarc precor, conuertcre Dirce
Q_uxre nouos curfus. &: more arcthufidosundx
Labcre fubter aquas pelagi, fuge fidera. poflq
Aonix non efl maior reucrentia genti.

Piendcs plorate nouem.Tuqj una fororum
Maxima Calliope.qux grandi heroica ucrfu
Fada canis. ncc non tudiua Polimnia cultu
Splendida rethoricorT uq; o qux fufpicis aflra
A (Ira uiafqi poli/nitidofcp intelligis ignes
Aetheris V ranie.caftris nam qualis Achilles
Dux erat argolicisiqualis fuit Hedor in armis
Dardamistagamemnonia uel quantus in urbe ■
Tidcusihicucftros interdum uita manebat/

T alis erat tantufq; uiros. pars magna fcpulta cft
Caflaliicum uate chori.prxcifa canorx
Fila lyrx. cecidere manus/quibus ille folebat
Digna fophodaco modulari carmina pledro.

Ah iuuenis miferande/tibi quod fidus iniquum
Tam celerem dedit occafum ( Te forfitan arcu
Perculit xmomio Chiron fuci Sirius ore
Noxius ardenti fuel acuto mortifer ungue

SYLVARVM LIBER.VII. SYL.ir.

Scorpius faut longo feriens mucrone fagitta (
Q_uem fupcrum accufcm quis tanti criminis autor
Ncfcio. terribilem prx fe multa aftra figuram
Node ferunt exfx perfeus tenet ora M edu fx.
Cepheus accindus gladio, prxtenta Iconis
Tcrgafcrens premit hcfpcridum tirinihiusanguem.
Neleio quis tam grande fcclus/tam imanc fit aufus
Et lam infame nefas radios non proferat unq
A lhorum quodcuqj fuit : pellatur ab axe.

In chaos antiquum redeatmeqj prodeat unq.

Ncfcio quo natura fibi contraria pacflo
Mox ut opus preciarum aliquod partu xdiditodit:
Et uorat.Ingluuics illa hxc laturnia prolem
Confumptura fuam.uitxqt inimica fuorum.

Hinc meus in rabiem tranlit dolor s omnia quando
Seu deus idfaciat/fcu forsifeu fideramoftri
Non habita ratione unco fccat atropos ungux.
Q_uantum erat ut iuflos uatem concederet annos
Dcgcrc/K xtatis faltcm ad folatia noflrx
(Q_ux mora parua fuit) noflns fupcrcfTc diebus C
Hoccflquod mccum Iudtu contriHat amaro
Et latium 8£ tufcos/K tota Neapolis arua.

Mintius audito foluit fua lumina fato
Et nofter Mantous ager. Q ueriturq; Maronem
In uatehoccecidiflcircmm.Sublimis olympus
Luce caret ncbuhfqi tegit caput ante ferenum.

Et ucluti quando pherbe uenitobuia fratri
Vitalefq; premit radios elementa moucntur
Terra dolet iturban tur aqux. fubit aera pallor
Plumbcus/horrcfcunt fylux.moercntqr per agros
Graminaiiadhjram patitur genus omne animantumi
Sic omnes uici atqt urbes ubi cognita uirtus
Vatis erat/trifli ore femnt lugubria figna.

Sed quid noftra iuuat manes querimonia ffundh'
Corpoic iam loca tuta tenentigaudentcp perado
Curnculo/aduerfx fugiilc pencula uitxi
Non fccus ac fludus nauispcrpclTa marinos
Gaudet in optato merces exponere portu.

Nos pecori fimiles quod pinguia pafcua tondet
In lanienam lmusttrahimurqj in fata uiciflam.

IN MORTE ALEXANDRI CORTESU. .Ixxxxvi/.

Hoc fupereft unum uatis folamen adempti.

V osgemini fratres/K tu qux pignore tanto
Patria te iadtas 1 8t tu Romana luuentus
Ponite defundlo tumulum:quem ueftiat omnem
Lunenfispariufue lapis/uiridifq; Donyfe
Marmor/K xgypri/niuas ubi puipura nubit
Srigmatibus.riguum fub apollinis arbore fontem
Sculpitc:8£ ipfe cubans in margine fontis ad undam
Expediet cum paccdicm/quo fecula flammis
Inflauranda tubam funt auditura Tonantem.

Interea lentus iaccat : fomnoq? folutum
(Somnus enim potius mors cft dicenda piorum}

Purpura flores obeant rofelilia.ferpant

Circum humeros ederxirircum caua tempora lauri. 1

Hxc animam curis fundtam mortalibus aflra

Ifle fupcriplacidamq; polo captare quietem

Significcntiubi nec phlegetonmec dira cclenoi

Nec T icii uolucres / nec feui 1 fionis angues/

T antalexuc dapestubi non fecatatropos xuum.

Tum fignate notis X tali carmine marmor.

Hicfua Alexander Cortcfiusofla reliquit
Cum petiit coelostK duxit in aflra poefim.

T u ucro artidocx cultor uencrande mincrux
Barbare relliquiascui fas lnuifcremoflro
Nomine dic pacem tumulo requiemen fepulto.

*: f i n i s >

Pro Paulo Fulgofo puero.f.b.m.Carmen ad Lodo*
uicum Sforuam Ducem Mediolani.

Axime Dux falue t prifeo q duris ab anglo
m Excelfum Lodouicegenus.tua gloria longe
Sparfaper Italiae populos 8C barbara regna
Me quoqj in hac tenera uix fari xtate ual entem
Impulit herois tibi foluerc cantibus ora.

Et quia laudantum murmur ftrepit undiq? uocum
Non finor intento meditari ingenria fenfu
V mutis monumenta tux.Maiora relinquens
V atibus altiloquis referam uulgaria tantum:

Et qux fama frequens hominum circufonat aures.

t

•IIT/

SYLVARVM LIBER.VII. SYL.III.

Temperat ut fluctus argentea luna marinos
Et dominatur aquis/ita martia bella gubernas
Arbitrio Lodouicc tuo. fi lufTeris armat
Arma feges uclut illa uirum Cadmxa repente
ExiliunttMars frenat cquos.Bcllona tumultum
Sufcitat.se criftis operit caput t xgide pedtus.
Flammigerant hafiatx acicstglomcratur in altum
Puluis : & ardentens prxeeps furor incitat iram
Si martem fxuirc uctas/mora nulla/fugato
Pax mauorte redittfuriis in tartara pul Iis
Corda uirum rcdiuiuus amor tranquilla fubintrat.
Nec faciunt has fata uicesinon ignea mundi
Sidera: fcd fato prudentia maior 8daflns.

Hoc facit ille animi uigor ignccitatior/illa
Perpetua Si nullo exdens uigilantia fomno.
Secreta tu in fede cubans ruis oppida folo
Ingcnio:folaqt moucs regna omnia mente.

Seu Rhenus Icit gallus ararrfcit lydius arnus.

Scit T y bcris:magniq; memor campania belli.
Ipfetibi infenfum pugnam exctdrumqt minantem
Panenopes magnum potuifti euertere regem.
Namqi illi extremis gallorum a finibus hoflem
Elicuifli armis qui mox quafi Audi ibus omnem
Obruit Aufoniamifceptrumq? ammifit arago
Aufpicc te. Nec enim line te penetrare tumultus
Illius in regnum poterat. nec tanta fuilTet
V isperegino hoftimecp tanta audacia gallis.

T une Ccltx boiiqj truces ex alpibus altis
In noftros coiere agros.T entona uafco
Q ui tenet hifpanis contermina finibus ama»
Fixu in Eridani campis. Luncnfia coepit
Oppida tyrrhenos equitans magno agmine colles
Tum Pilx pofucre lugum : fata femina belli
Multiplicis nam Pifx ad nos falamina tulerunt,
Ifta lues urbem Romam complexa recefiit
Longius ad chalabros:& quatenus itala tellus
T enditurad ficulx latrantia littora fcyllx.

Hxc gallis fortuna fuit dum galliarccum
Militat:atpoflcj fraudata Nouaria falfos
Detexit gallorumanimostcontrariatan^

l

i

AD LODOVICVM SFORTIAM DVCEM, .IxxxxyiiiV

Tu ga If is fottuna fores /fortuna fauorctn
Abftulita gallis :& te comitata coegit >

T urpiter Italia uidtos difcedere Belgas.

Hic ego fi tempus fineret/tua fortia fatda A

Infcrerem Francifceducum fortiffime folm
Q ui potes Italia gallorum aucrtere gentem
Te foium fenferchodes ultroq; fateri
Non puduit te inuiidum armis, te gallica pubes
Non imbcllcgenusifed dura attp afpera ferro
Proderncntcm acies ac fulminis indar euntem
Horruit SC clade ingenti fpoliata recellit
T artus adhuc hac cede rubet s rubet appula longis
Afflicflata malis tellus SC daunia rura
Hinc data bellorum nuper tibi tanta potedast
Vt facile antiquos fuperet tua gloria patres.

Nanqj potentatus itali Cifarqi magidrura
Militiae fecere fuac. Tua maxima uirtus
Non formidat opus tantum . gencrofa laborem
Mens amar.immenfum reddit Icuegloria pondus.’

Sed quoniam angudi fpacium breuc temporis urgeti
His propere excurfis ad te Lodouice reuenor.

Gallia non folum/ucrum &: Germania nutu
Mota tuo.ucnere truces in bella fueui.

Venit SC andous gelidi marisacola dmber.

Ampfani landiqi fimufquicp imminet agris
Noricus aufoniis focialibus affuit armis.

Cacfar ab alpinis niuibus per inhofpita faxa
T ranfiitad lygures pifanaqt littorauidit.

Et parere tibi non dedignata reliquit
Maicdasauguda laresipercgrinaqj longis
Arua uiis inuifit/hyems dum fatua rigenti
Stringeret arua gelu niucis dum molibus alpes
Altius affutgunt fcythicifqj aquilonibus algent,

Ipfe tibiiquid opus fando percurrere terras (

Ipfe tibi deus arma gerit .tibi totus olympus
Militat. afpirant placidis tibi fidera flammis. i

lam tua relligio pictas tua cognita palTim
Allicit humanas mentes : & amarccoadhs
Ate quam cupiunt audent fperare falutem,

Q_uod fi tUis fperare datum quos nulla Iigauit

t ii

r

.Vuyx: : \

x

SYLVARVM LIBERATI. SYL.im.

Proximitas Lodouice tibi/g magna relufta eft
Spes mihi i qui ucnicns a fanguine S fortiadarutn
Aemulor cxcclfum genus/K ucftigia fctftor
Admiranda patrum !cui dat facunda uirorum
Progenies tc autore pium fulgofa parentem (

Mens mihi/fit fortuna licet contrariamiti
Sempcr ad egregiam pcrhoncfta ncgocia laudem.
Conari uirtutc/meum cft. conatibus iftis
Fortunam prxbcre/tuum. Pra: flare roganti
Auxilium pictas / fi non indebita pofeiti
Mandat, apud prifeos nomen meruere deorum
Q^ui iuuere homines, iter hoc ad fidera certum eft.
Si quifqde flirpe mea eft cui fidere poftis
Illecgorquem natura tuum facit / atqi uoluntas.

Hoc caput hanc ne fpeme animam.fi debilis artas
Si membra hsec infirma nihil promittere poffunt
Maius adhucipaucis deus incrementa d icbus
Afferet, hi crefcunt artus tibi, pendere tanti
Me poteris/quantum totis conatibus unq
Fas erit eniti : quantum fortuna faucbit.

Sic ego polliceor / fic qui genuere parentes:

Gens tuatgens animi locuplex/licct indiga rerum
Q^uas fortuna regit : Si te clementia uirtus
Regia/ fi tangit pietas iquar mitia corda
Stnngit/8C humana: gemit infortunia uitac/

Efto tui femper Pauli memor atcp parentum.

•:f i n i s>

Baptiftx Mantuani Carmclitx Theologi de Reditu
Philippi Bcroaldi iuuenis litteratiffiroi ex Gallia
Elegia.

Vfa: olim comites Beroaldo iuere Philippo
m Trans Rhodani ripas/tras ararifep uada.
Atq; diu iuuenem p barbara regna fcquutas
Poenituit noftros defcruiiTe lares.

His igitur uerbis reditum fuafcrc poctx
V naqt pro toto fic fuit orfa choro.

Charepucr uindes fuperas qui laudibus annos

k

DE REDITV PHILIPPI BEROALDI. .Ixxxx»;

A egregium latiitpieridumqi decus.

Accipe Cncc noder pariae tibi taedia ferino)

Publica facrau' uota/prccefq; chori.

Altius ordimunquo res tibi cognita podit <:A
Altius in mentem fe infinuaretuam.

Inter parrhafios ignes 8 i fidera cancri

Sunt loca nec flammismec nimis uda gelu.

Hic primum pheebus/primum dea cognita Pallas.

Primaqj funtnodrisfacra litata focis.

Phoenices habitant/K Agxnoris arua nepotes:

Regalefqj Tyrus tingere dotda togas.

Hic populis primum nodras odendimus attes
Primaqjdenodrogensea fonte bibit

Nomina (idcnbus primi/numerofqj dedere;

Qjjx Argolicos nautasiSidoniofqj regunt .

Solis iter norantihyadcs & gnofia figna
Necdum cxcropi is cognita Pallas erat.

Serpere paulatim lento lapientia padit
CcrpitiKin folymi fc tulit aruafoli.

luit in AdyriosiK qua cognomina tellus
Q uod fit fluminibus cincda duobus habet.

Tran fiit ad Perfas ubi regna antiqua magorum:

Q uos docuit nati della tonantis iter.

Tranfiit ad campos phoenix ubi cinnama carpit
Cum fibi fupremam nouitadedediem.

Illa co'unt fulcis Arabes foclicibus arua: . .J

Q^uos duplici claudit doris amara finu.

Inde adiit pharias urbes memphitica regna
Tum primum inachixuidimusoradcx.

Tum primum libvx magni pars tercia mundi I

CognitatSi aufonio gens inimica folo,

Indepcrionium peregrino remige uctda
Applicuit faudo dorica tetda pede.

T unedatus eurotas nobis:cadm*aqt dirce:

Et fons quem uolucris ungula fecit equi.

Hinclinusihincuatestroianicarminisauthor. '

Hinc bibit euripidcs:& tuus Afcra fenex.

Hinc aliiquorum pulcherrima nomina phoebus
ludit ab aeterna poderitate coli.

y enit in aufonios graio dc Iittorc fines

t IU

SYLVARVM LIBER.VII. SYL.Iin.

Limen ad cuandriiRomulcafqj domos,

Hofpms aduentu colles rifete latini:

Et Capitolini templa fuperbadei.

Non fuit his nobis .ufquam iucundiororis
T erra/nec in toto gratior orbe locus.

Illic depolita rcquieuit gorgone Pallas,

Et dixit noftrx meta fit lfta uix.

Non decet ad gelidum ucfhgia ferre bootem
Qua ftcnlcs agros parrhafis urfa fadt.

Vt peius fruges hominum lic corporatitan " i

DigerittSC terne mens grauc fentit onus.

Si ferat arma fiturubiginis afpera miles/

Fiet iners cubito : fiet lnetfq; genu.

Non benedigeflos ita mens infufa per artus
Tarda fit iK crudo pondere prefia iacet,

Sunt tamen K gallis prarfiantia corda / fatemur/

Et feritas genti barbanefq; minor.

Multa negant cocliiqux moreparantur/Kufu.

Et fludium contra fidera multa potefi.

Ampithtioniadcs odium lecta! c noucrcae
Vicit. K aft rorum fonior igne fuit.

Per mare pcllides ad monftra bi formia ucnit
Illa dabant forti fidera fata uiro.

Mens tamen aftrorum cocliqi potentior igne
Rcftituit patriis Thefcalittoribus.

Bobus ab cuxiniscum uirgme uenit SC auro
Aefonidcs fato durior ipfe fuo.

Sxpc ratem contra flutflus/boreamcp fonorum
Impulfam ualida uidimus ire manu.

FortisiK afiiduo uirtus animofa labore
Ncfdt agi faris : Sidere nefeit agi'.

Non igitur multis gallos prxccllere rebus
Et laudem xgregiam promeruifle nego.

Eft tamen aufonix nobis grariffima tellus:

Qua fluit ingenti lingua latina uado.

Sunt illic chordx / funt barbita/pletflra/lyrxcp
Armaqt pheebex extera milirix .

Tradidit Italix fua munera quifq? deorum:

Et fuit ad dandas ingeniofus opes.

Iuppitcr imperium docuit/fccptrumtp tenere . >'

DE RJEDITV PHILIPPI BEROALDI. x.

Et premere xquali barbara colla rugo.

Arma dedit Mauors:galcas:cnfefcf corufcos: A

Eccaua lorato (cuta ferenda finu.

Addidi t & latos humeros cetuicibus amplis : )

Aptaqi thoraci pedora fquamifero.

Per campos equitum turmas & nautica bella 1

Per fluuios docuit currere pcrqi fretum.

Fronte graues italos lingua incefTuqj tnodeftos
E(fe facit lento falcifer igne deus.

Barbaricam (limulat rabies in bella cohortem. A

Itala confilium non furor arma mouct.

Hic deus agrorum cultus sartemqi ferendx O

Vitis/X arboreas infinuauit opes.

Cynthius ad mulas animos inflexit Apollot
Etdifciplinx tradidit omnegenus.

Alma ucnus populis urbes implcuit S£ agros:
Sylueflrcfq) caiasixquoreafqt domos.

Vt fint qui curent urbana ncgocia ciucs:

Q^ui ferat arma manuiqui colat arua boue,

Fcedera Mercurius docuit.-legefqj feucras
Et dare clamori litigiifcp modum.

Terfacoloratiscomponcreuocibus ora Q

EruditiX uafro callida uerba fale.

Lunapudiciciam fuafit/caflumqi ruborem.

Ne furat ardefcensSi fine lege ucnus.

Alma ceres docuit frugesiquas femine iado
Decolor incuruo ruflicus enfe metit.

VinadcditBacchusipaffimqi comantibus agris
V ix grauis uuarum uinea portat onus.

Q_uid genus arboreum referam < quid mitia poma i
Q^ux dat inexhauflo fenilis ora (olo.

Sepibus aufonns lauri nafcuntunin aruis
Spargitodoriferum myrthea fylua nemus.

Et qux purpureo rutilant in cortice mala
Pumcaidc libyco per mare ueda folo.

Q_uid memorem ftcum biferam Cqux diuite ligno
Mellifluas gignit nedareafqt dapes?

Palladiis taceo qux fituindemia baccis:

Et quantx ex oleis accumulentur opes,

Afpice piccnos colles/famnitica rura; uA

SYLVAR.VM LTBER.VII. SYL.im.

Appula/campanilittoris arua lege.

Afpicc Bcnacumnuga tufcailygufttca faxa.

Profluit in latices Palladis omne nemus.
Quid referam tnftcs fuccos/quos barbara mifit
Media fquid rofeis perfica mala genis (

Et qux maternos aurato pondere ramos
Poma fagittifera mifia cydone grauant.

Adde lacernatas corylosiK amygdala mefTis
Nuncia:& hirfuto caflancas thalamo.

Adiice pinorum nemus tidxafq; cypreflbst
Et fecftain tabulas ligna abiegna fcues.

Quid tibi primicias fruges memorare neceflc eft
De cerafunteo poma uocata folo i
Et qux pyrameo non funt perfufa cruore:

Et qux thyfbeofanguine mora rubent.

Atq? damafcenx retinentia nomina terrx
Prunaifalutiferum qux medicamen habent.
Plurima prxtcrcoiriguisqux feruat in hortis
Hellefpontiaciprouidacura dei.

Sunt faftusubi mille greges pafcuntur equorum
Qua fylaris calabro floruit alta folo.

Quaq; tarcntinas arces fpartana iuuentus
CondidittK pulchro tingitur amne croton.
Sunt ilIicDiyadestagreftia numina fauni
Flaminios colles rxmiliofqt colunt.

Plufqj lupcrcalcsq ludi pana Iycoei
Delccflanttltali pan amat arua foli.

Vallibus aufoniis habitattnon mcnala curat:
Non pholoesagros pariheniumue nemus.
Nunc athefismunc arua padimunc Ixta rcuifit
Pafcua qux nitido mintius amne rigat.
Herbofos mucum magno pecus agmine faltus
T ondcttK innocuo iungitur agna boui.

Hinc lanx tenuesthinegrandi cafeus orbe:

Q uiqi graui taurus uomerc fcindit humum.
Mollia qux foli carpebant uellera feres
Nent Ita'i:Si texunt : in tunicafqt fuunt.

Sunt gelidi fontestfunt flumina magna s lacufq;.

Altaqj pifeofis funt uada gurgitibus.

Adde falutares undas i quibus xgra leuantur

DE REDITV PHIUPPI BEROALDI.

Corpora/cum medicae defiat artis opus.
Coelcftcs adiunge fauosK nedtareum mei/
Q_uoduagade Rorum uertice lambit apis.
Adde quod argentum tel Ius q. parturit aurum:

Et graue q, ferri pondus Si atris habet.

Lxta croci fileo primis qux fila pruinis
V imineis V irgo colligit in calathis.

Nulla tot atgregias tellus compledhtur urbes:
Nulla tot ardentes martia corda uiros.

Q_ua gelidus tanaistqua bethyca labitur unda
Sollicitant Itali mercibus omne fretum:
Nufquam coelitibus maior reuerentia:nufquam
Maioricolitur relligione Deus.

Ipfadci proles folymo fata fanguinc Romam
lura Sacerdotii luffit habere fui.

Illic e(Te qui busreferet/quibus aethera claudat
InOiiuitcIauesampenurncp dedit.

Roma fibi terras quondam fubiecerat:at nunc
Actheriafqj domosttxnartofq; lacus.

Q_uarc age chare puer gentis pete regna latinx:
Hcromnq? foJumtScmidcumqj lares .

Te rogat ut redeas pater apoenninus : & ipa
T empla cyprcfltfcro qux gerit alta tugo.
Saxofoqj cadens fummis ex alpibus amne
Clarus arenofis Rhenus harudimbus.

Te patni procerestte turba coxua fodales.

Te tua tota domus : te tua chara parens.
Magna tux flatuunt patrix tibiprxmia patres.

Et uocat aduentus curia tota tuos.
Sanfta/uenufta/feraxtcum diuitie nobilisauro
In thalamos uirgo crefcit itura mos.

Iam fatisoenduas tccum luflrauimus urbes.

Hefperixeft reduci terra petenda pede.

Illic diuitiis : 8t pulchrx prolis honore/

Et fama ucteres tranfgrcdicris auos.

Tccum erimus mufxuecum celeberrima uiuet
Gloriatqux noflrum concomitatur iter.

Eia igitur cum mane rubens aurora refurget
Aulonix dextra regna petantur aue,

*:f inis-

SYLVARVM LIBER.VII. SYL.V.

Baptidx Mantuani Carmel ita: Theologi . Contra
poetas impudice loquentes Carmen.

Vnt quib? eloquii datur aurea ucna poetas,
f Sed cadit in fordessinficiturqi luto.

Nam cypri* curas & olentia gaudia ponutt
Claraqi tam fccdo mergitur unda lacu.

Hoc decus hoc animis carmen coclcdibus aptum
Rebus in immundis degenerare nephas.

Dona dei carmen nitidumsfacundia prxdans
Mittitur ex aflris a fuperifq; datur.

Ed tuba Romana: fidei legumqj poefis
Qua: canat heroo facradcumq; pede.

Carmina qux fandos deus ipfc parauitad ufus
Impia mortiferi criminis arma facis f

Quid maculas turpi diuina libidine dona (

Quid teris immundo munera tanta pede (

Non ita Hicremiasdocuit.non thracius orpheus:
Non ita I cflei regia mufa fenis.

Sanda prophanari fccluscfl delebile multo
Verbercifupplicio culpa pianda graui.

Vita decet faaos K pagina cafla poetas:

Cadus enim uatum fpiritusatq; facer.

Si proba uita tibi lafciuaq; paginatmultos
Efficis incedos : in uencremq; trahis.

^ Verba mouent animos.oris Iafciuia pedus
Pulfat^i in uenas femina mortis agit.

Improbus has fordes in carmina feminat orchus:
Cui dudium mentes commaculare pias.

Non fecus ac uitrcutn fi quis uult Iiderc fontem
Proiicit in dulces putre cadauer aquas.

Hoc animaduertas quicumq; poemata condis
Ed opussa dygio fer procul amuc pedem.

Pelle pharetrati cum mane cupidinis arcum:

Atq; dioneo fubtrahe colla iugo.

Mater adulterii ucnus ed dupriqj repertrix:

Atq; lupanari fomicibufq? fauet.

Cada dei genitrix.cadus regnator oly mpi:

Mens capit ambrofias non nift cada dapes,

# Lex ucncrem fedis uetat exercere diebus.

CONTRA POETAS IMPVDICOS.

^ Sacra miniftrorum corpora cafta uolunt.
Pierides cartz.caftz libetrides und® .

Totapudiciciamucra pocfisamat.
Efthelicon uirgoruirgo Peneia daphne.

Cartalidcs aiunt uirgine matre fatas.
Iteprocul uencris uates hcliconis ab amne.

Virgineus ucftrolarditur ore liquor.

Non heder* uobis phoehi non conuenit arbor;

Non amat incertas carta corona comas.
Taxus olensieruca falaxsgrauis herba cicutaK
Sordidulos uates talia (ertadecent.
Salmacisert uobis Helicon .date uota Priapo.

Hellcfpontiacis ponite thura focis.

Sit liquor Afphalri uobis pro Phocidis undat
Stringit ubi infames fulfuris ardor aquas.
Defineipone lyram uates infanesnec ulira
Cum rtygiis Dirces flumina iunge uadis,
Prortituis mufas meretricis imagine fairtas
Ante cauernoIT fornicis antra locas.

Francis honcftatem frontisigrcmiumqj finumqj
SoluisrX infames mittis in ora modos.
Omnia das turpi mufis loca facra Diones
Atqipudiciciaenon finis efle locum.
Propterea merito pro uate uocabcrc Isno
Elogio fceleri conuenicnte tuo.

Si legeret cafu fpurcum Lucretia carmen
Contereret preflo carmina leda pede.
Q_uod prohibet fien quod uulr natura taceri
Promis :& urbanum mcllifluumqi putas.
Falleris.haud aliter q qui pro pifeibus hydros
Pro uiolis tribulos aut aconita legit.

Id canis a fola quod fit meretrice utdendumt
Q^uod nifilafciuo non queat ore legi.

I procul a grauium ccrtu fcelerate ulrotum.

Fer procul a facra relligioncgradum.

Hxc leuitas grauibus fit pemiciofa poetis:
Namq? leues rtudio credimur efle pari.

Non bene de fidei rebus fentire putamur.

Innocui culpa: Izdimur enfetuae.

Hi ucriri non funt fandas per fcorta forores

I

SYLVARVM LIBER.VII. SYL.V.

Ducerc:K ad tantum fol licitare nefas#

Vina Mimallonixuobisdant cretica Bacchxt
Et uetat infundi fordida thyas aquam.

T ale docet Semeles puer K Iimargia carmen:
BacchidasiK ucnercsn Aa poefis olet.
Caflalium ueri potant non uma poeta::
Sobrietas fons cAcbrietafqt merum.

Q^ui bibit aflidue gelidis de fontibus undam
Etuitrco ficcam diluit amne fltimt
Carmina caAa facit tVencriscommertia uitat:
Nec mouet ad ucTfus ora pudica leues.

V ina iocofqt canunt Veneris Bacchiqj poetx.

Qjjod latet in uapido pedtore carmen olet.
Hi funt quos Aatuens fan< Ai confortia coetus
EiTc procul iufla iuiTit ab urbe Plato.
Fautores fcelerum corruptore fq; iuuentx
In mala deceptum plurima uulgus agunt.
Dumqi licere uolunt fuafit quxcuqt uoluptas
In mores acuunt fpicula multa pios.

Improba garrulitas uerbifq? procacibus ardens
Seminatin fantflam noxia uerba fidem.
I.mifenK ueniam fuperos pro crimine pofce
Ante flagellati uulnera quincp dei.
Vocc.genu flexo.lachrymis. 8C petflore tonfo.

Fletibus, erroris damna repende tui.
Carmine qui celebrat ucfana cupidinis arma
Et ueneri ncruos ingeniumqj dicat
Hic iacit in faniem uiolasiin flercus amomum:
Atqt fub obfeoenos lilia uerna fues.
Sulfuream Ixthcs haurit de fontibus undam.

Et ftygiam lato gutture potat aquam.

Se facit indignum fuperos qui cernat 8C aflra:
Nam mifer in folam lumina uertit humum.
T ranffugit a fuperis ad limina ditis : SC ardet
Gaudia contempto luxuriofa deo.

EA opus ardentem frenis arcere iuuentam:
Necfinerein mores luxuriare malos.
Collige terrenis mixtum de fordibus aurum:
Gemmaqj in tllu Ari fplendeat i Aa loco.

EA deus eA trinum femper laudabile numen

CONTRA POETAS IMPVDICOS.

V nde trahunt rerum femina pri ma genus.
Spirituum foboles coehcp decemplicis aftra:

A Aro ru mq; uices multiplicefq; ui*.

Sunt animx d mum nitidum quibus xthera uirtus
DonattXhos fandos indigetefep uocant.

Et qu* materiam prxbcnt elementa caducis
RebustX xternx dant alimenta neci.

Sunt erebi manesifunt tartara nigratlacufcp
SulfurehX nigri regna profunda iouis.

Sunt loca poenarumifunt altx crgaflula mortis:

Sub quibus xterno lucifer igne calet.

Sunt fcelerum pemx tormentaqj debita nofltis
Sordibus.&ueneri carminibufqj tuis.

Sunt ea qux profert aertqux parturit xquor.

Q_ux generat pingui dedala ten-a finu.
Multicolor facies agn fyluxqj comantes.

Multifonx uolueres. multiuagxqi ferx.

Sunt fophix partesieR ingeniofa Mathcfis:
Verbacpclamofi litigiofafori.

Sunt hominum uitxtfunt digna negocia uerfu .

Plurima gefla foristplurima gefla domi.

Collige diuorum mortcstX fortia fada.

Inclyta martyrii bella rubenris habes.

Iugera multiferae tibi funt telluris & horri:
Nauigium/merces ueluolumqj mare.

Sunt tibi pampUtto uefliti palmite colles:
Suntiugatfuntuallestmulricomumqj nemus.
Arualacus.urbcs.caflclla fuburbia.uillx.

Sunt cauaifunt tenui flumina profla uado,

EHige de multis aliquiditibi copia rerum
Maximatmateriam carminis ifla ferent.

Nata freto V enus efliuencrcq? fub xquora mitte
Infima qua nigris pallet abyflus aquis.

Id cane quod tetrici poflint audire Catones.

Q^uod probet Hippolyii Penelopefqj pudor.
Tunc ego te uaris dignum cognomine dicam.

Tunc tua cantari digna poefiserit.

Tunchclicona bibestcaflifq! rigabere lymphis,

Si uenus in uerfu non erit ulla tuo.

Finis Romx die jcx.odobris.M.ccccIxxxvii.

f

/

SYLVARVM LIBER.Vm. SYL.i;

BAPTISTAE Mantuani Carmelitx Theologi de
pfidentia Oratoris 8 1 poeta: ad Io.Bap.Refrigeriu
Carmen.

Ebita cui potior laus efl/qux gloria maior
d Rhetoris : an uatis/que pferat attica pallas

Noflra Refrigeri? quae (it fentetia quxrit.
Ipfccanaquicqd meus infpirabit Apollo.
Nec quenqdamnareanimus/neqj laudibus xquis
T ollere inxqualcs. qux fint comuniaiquxue
Propria fignabo.fic ducefcerc ucrum
Fas erit:ut coram pofitisfal ice 8 i faliunca
Illico difparitas fimul 8£ prxflantia conflat.

Q uem minus i fla iuuantixdat meliora precamur.
Delphica namqi mei non funt oracula uerfus:

Nec qux fandla dabat phoebi refponfa facerdos:
Materiam qux lata immo qux ampIifTima circum
Artifices ambo pariter uerfantur canderos
Veloccfq? agitant in eodem puluere currus.

Q uicquid enim fermo pons efl coprchendcreiutriqj
Subicdlum arrificisficut mare portat utrunq?

Et qui puppe humili Iegit/8C qui nauibus altis.

Sed fugit a terris procul alta per xquora uates
Non fcopulosmon faxa timensinon acris iras.
Tcmonemq; fuumuentofi cxrula ponti
Sulcantem uada maiori Icuat:8C premit arte:
Occafum melius uates cognouittK ortus
Stellarurmpelagiq? dcos:nymphafq; natantes
Fontibus & fluuiis i & in alto gurgite ponti.

Et cur depofito tacitum mare dormiatxflu:

Flebilis Alcyone quando noua pignora curat:
Etquarc alterno fluat unda reciproca motu:

Q uod tellure latet:quod aquis:quod in acrcuiuit:
Q\tod laris fpaciatur agris:quo tempore uenti:

Ac tempcflatcs ueniant:qui fertilis annus:

Qjiiue futurus inops:habet enthea pccftora uates
Interpres elementorum coeli atq? deorum.

Namqt deos omnis diuumqi habitacula mundum
Mente gerit nirida tenet obferuatcp latentis
Indicium magneta poli ; neptunia regna

De PR AESIDENTCA ORAT. ET POETAE

^rdine legitimo fecatiobuenitqj uolantem
Quorfumcumqj libet proramduditqi perundas.
Flotea fena ligant chantes ad garbafa nymphas
Gramina iadantespaflim pcrtranrtra forofq?.

Trirte nihilinihil incultuminudumue relinquunt:
ProtheustK Triton jpater Aeolusihumida doris:
Nepiunufq; maris princcps:3£ Naiades omnes:

Alma parens Thctys: & extera numina ponti:
Ornatum miraturritcrcurfumq; fecundant:

Orator minus alta petit:fed littora circum
Labitur:Si uento laxat fua uela minori:

Amennxqj minus uaga cornua tollit in auras.

Ipfius efl fciolo quicq fuadere popello.

Idq; potcfl raro:crcdi mendacia uates
CogiuX aflenfus quo uult inclinat/agitqj.

At quia durior efl/minus efl uulgata poefisr
Et minus in linguas hominum fe mifit:8£ ora.

Non ne putas leuius tenx fine carmine cultum
Bcllorumqj duces magnum potuiilc Maronem
Dicere. Non ne putas alti uaga fydera mundi
ScripfifTct leuius romano Mani ius orc
Mufarum fi non magno pcrculfus amore
SufccpilTct onus mcnfurx/artcmqj fcueram?

Efl leuius ucrbiscaufas orare folutis:

Atqj uagos fine lege pedes : &C libera demptis
Compedibus quocunqt uelis ucfligia ferre.

Sunt tamen &quidanvqubuseftin carmen abudas
Riuus:K ex quorum dulci liquor aureus orc
Sempercat: ueluti plenis fi florea mella
S in r c xp refTafau is : lu g iq j fluentia curfu.

Hi facile in modulos agiles/8C ladea uerba
Prorumpunttac fi geflent in pedore Phoebum/
Etconiuratac ueniant ad pledra forores:

Siuc frequens ufusifcu coeli abfeondita uirtus
Et natura potens agat hocsfeu munere diuum
Accidatiincertum cftiuerum hxc tamen omnia fi fint
Diuinum efficiunt uaiemiqualem Orphcatqualem
MufammtAfcrxumcp fenctmcoecumq; linumqj
CommcmorantiX Pelignumidiuumqj Maronem:
/Q_uem tebana tulit felici Mantua partu,

SYLVARVM LIBER.Vin. SYL.I.

Romanxqt lyrae patrem:facilcmqi T ibullum:
Q_uiqt fonat cantu ciuilia bella fuperbo:

Et qut fraternas ades in praelia duxit:

His tantae facundix opesthis tantus Apollo:

Non quia fit facilis uia/qux fugit ardua in alci
Parnaft iugaiqui gemino ferit xthera cornu.

Sed quoniam natura fagax:deus:ufus: & artra
T alibus ingeniis in fpirauerc pocfim.

Nec tantum ignari fumus in fermone foluto
Eric pedcsiqutbus inexdens oratio claudat
CommatatK artifici moucat ueftigia grefTu.

Sed quando fyntagma iflud natura fuapte
Vidocuit/dici meruit fine Icgcif ne arte.

Q_om canit heToum laudestaut trtfiia marris
Bella fcrituel cum teneros deplorat amores
Petrtora diuino uates fucceditur igne.

Et totam afflatus pymplxo numine mentem
Se maior fe nobilior fc fortior ipfo
Nedar Si ambrofiam libat: plxbifq; tumultum
Clamofumq; fori murmurtplaufufq; theatri
Rhetoribus linquens tacito fubit aftra uolatu:

Ad orator humi graditurincc in extas in unquam
Raptus adit fuperosimcnfifue accumbit olympi.
Garrulitate acri nunc hos nunc mordicus il os
Vexat hians toto pulmoneiSt gutture rauco
lilia diffundit thalamo taciturna filcnti
Solx ubi picrides tornat fua carmina uates
(^ux populusdotffiqi legant rcucrentcnX omnis
Portentas eolattinuidixqux fulmina uincant.
Orator rtrepitus amattalta filcntia uates.

Sunt tamen SC facris dentes & cornua & ungues
Arma quibus pugnate aufint Kuinccremufts.
Archilocus docuit. rabido qui certat Iambo.

Et qui exeerandam numeris ita uerberac ibim.

Sed magis intendunt animum ad uirtutis honorem:
Ad pacemiad diuum cultum K decora alta uirorum.
Sed neqj quis baubet morem non effe poetis
Veraloqui:tamahxc fallax/K opinio mendax.

V era canunt uates dulci condita lepore:
Splcndoremijaddunt/immonalcmcji decorem

DE PRAESIDENTIA ORAT. ET POETAE

Rebus:& orc beant facro quxcunq; reponunt.

Q_uod dabit orator nudum/fimplcxcp/ Poeta
Expoliet grauibusdirtisX diuite uerfu.-
Eft igitur maior bonus oratore poeta.

Subhmicp fedensfolio/quod Apollinis arbor
CircuitiK frondes hederx bicoloris obumbrant/

Supra caufidicos SC rhetores eminet omnes.

Magna quidem fateor uerbis/K fulmine lingux
Oraror potuittpopulos commouit fl£ urbes:
Sediciofagrauicompreflit murmura uoce.

Precipitcfqt rudis turbx compefeuitiras.

Non tamen id propter Cicero fuperabit Homerum:
Nec tediue Maro Demoftenis oradifem.

Non quantum quid agat:fed quanta potentia rebus
Contempleris opustfic quid qua fede locandum
Sic cui quid iuflc poflis prxferre/uidendum.

Non magis eft agilis falicnsuhyafofq; frequentans
Q_uam pigros cutcunq; grauis fopor alligat artus.

Ncc uigilans oculus languentia lumina (omno
Exuperat uifu.talis mentitur elenchus
Pelidcs phrygias uicit non luppiter arces.

Eft igitur fummo uirtor loue maior Achilles.

Extremo pofitas gentes oriente fubegit )

Magnus Alcxander/quo non peruenit hiachus.

Non tamen eft ideo fuperis SC numine Bacchi
Maior Alexander fpoliato oriente fuperbus.

Non maiora tamen damus oratoribus arta.

Namqt quid e(T SC quid fibi uult Amphiona quodam
Adiutrice lyra patriam inftaurafre laccntcm?
Mccniaquid fibi uult cithara troiana fonanti
Crcutffetatq; fono Iapides ad pergama trartos.

Irta docent homines uatum dulcedine trartos
Accinxiffe openjpronoq; ad carmina greffu
Conucniens uulgus coepto indulcifie labori
Orpheus adiutus neruis:3£ cael ibe cantu
Per nemorum latebras :per inhofpita faxa per agros
Errantes hominum turbas collegit in unum:

V iuendiqj modum docuit: morefqj ferinos
Abrtulittatq) truces animos molire canendo
CoepiuK edomuit placidis fera pertora muris. j

SYLVAR.VM LIBER.Vin. SYL.I.

Diuinos etiam ritusialtariaiK hymnos

Inflituittdiuumqi nouos inuenit honores..

Aufus K ipfe minas pelagi fuperare furenris
Semideos inter frigentem ucnit ad urfam.
Cecropius uates claudo pede militat urgens
Artifici refides animos in praelia ucrfu:

Et placido crudum fuccendit Apolline Martem:

Dii uctcresrefponfa dabant raro ore foluto:

Saepe modisiquoniam plus maieflatis & artis:
Etpluslaudishabcntnfto fplendore loquelae
Attonitas hominum fallebant numina mentest
Carminibus facris quae non tentata fucreC
Intaiflum ucteres quidnam liquere poctacf
Terra ferens plantas habitatar pifcibus undae/

Aura natata auibusiflammxqi animantium inanes/
Actherexqi domus diuum/Iucentiaqt aftra/

Diui ipfi terrae dominatores & olympi/

Et caufx rerum altrices/ quas omnipotenti
Natura ingenio docet omnis xdere partus/

Atq? mathcmaticx cclebratx uerfibus artes.

Adde hominum Ieges/K foedera flebilis ora.

Adde pios pacis morestbclli adde labores.

Omnia carminibus debcntefacroqt fororum

Picridum numero: uiridi qux in margine fontis
Caftalii dulces iterant ex ordine plaulus.

Q_uam lyra/K aonii dulcis Symphonia plcdlri.
CarmimbusNafo curarum mitigat xrtus:

Et patrix ammilTos irato Cxftre fines.

Carmine iadhtram bis raptx coniugis Orpheus
Temperat.&curua flagrans teftudine pcefhis
MulcctiK antiquos fenfim dedifeit amores:

Ergo animum reuocant fludia ad meliora pucllx
Picrides:iuuenumqt fluentia uota coherccnt.

Et qu’a perpetua genitor dat luppiter iliis
Virginitate fruituerfus odere falaccs:

Lafciuam oderunt uenerem/iuuenefqt petulcos.
Carmen amant uax fandtum S£ fine labe camxnx;

Inter follicitxnhil rft medicamini mentis/
Q^uod magis xgrotum pedtus leuettatq; refoluat
In nihilum curas animi oraue pondus inertes/

\

DE PRAESIDENTE ORAT. ET POETAE x ,vi.
Secretocp ad y to gauden t:X coelibe tcdlo
Sempcrifld indocilis turba: con fortia uitant.

Degenerant falfxtfpurcofq: fequuntur amores
Mollia pangentes fld fcxmca carmina muf*.

V nde meretricula: dici meruere habitantes *

In fcxniSiin fornicibus madidi fqj tabernis.

Oratorpopuli rebus fcimmifcet agendis l

Diuitiis inhians.audaccm uenderc linguam
Dodlus in antithetis librat pugnantia ucrba.

Dum Termone rotat turgentia ucrba fupcrbo
Sxpefimultatcs tacirasimanifcflaq: gignit
Sxpcodiatin proprium Aridlos caput excitat enfes.

Saucius auulla iacet hic in liitore dextra:

Alter apud Calabros fugiens bella afpera Auditus
Neptunicp patris facram fufeeptus in xdem
Se manibus necat ipfe fuis:& acerba ueneno
Fata ciet properans: mortiqj it obuius ipfe.

Munera tranquillus fugiens ciuilia uates
Contentufq? opibus modids/fua carmina nulli ' i

Vendit X oblatos etiam non curai honores.

Inter honoratos patrcstplebemqj minorem
Gratior incxditiurbis mirantibus:atq?

Millibus e multis uni aTTurgentibus illi.

Ncfcio quid uatesdiuini numinis inOar "1

Fronte gerens oculos in fe conucrtit: X ora.

Nedlar ab illius labris: X hy metia mella
Flumine perpetuo flillant/dicentis ab ore c

Aurati pendent proccrcsrpatrumq? corona.
CliocptEuterpeqttTaliaqitMelpomcneq;:

T erpfichoreqj.Eratoq?:PoIimniaqj: Vranieqt
Calliopc/hxc mufas forma fuperminet omnes/

Quorfumcumqt petat/uatem comitantur/ X hx funt
Mnemofynx/magniqj louisdodliflima proles:

Hx nullum fine fruge diem/ fine Apolline nullum
T empus abire finunttiflis retinentibus xtas
Lentius itnardo ueniens pede cana Tenedius
Membra minus frangit:fcros minus afficit annos.

. Et minus ut lachefis deducere flamina uitx
Defiit/ofla premit talius. parcitqj fcpultis
Vatibus ampledtens ucncrandos leniter artus. 1

SYLVARVM LIBER. Vin. SYL .n,

O mihi caRalidcs gratifTima numina nymphx
Q_ux puerum quondam me fufcepiRis alendum
Duci tc me(nam tocdec agris his degcrc)quxfo
Aonas in montestdatc teda filcntia nobis
Vallibus in ueRristfyluas date:cxdimus alta
Moenia Rhetoribus: moderandas cxdimus urbes»
In loca me femora procuhfepoRaq; longe
Tollitemeuiles inter canefcete turbas
Me finitererrantem ueRris lux ultima campis
Mc precor mucniatiRudiis mea dulcibus aetas
Lxta fluaufacra mularum me ad funera ducant
Numina poR obitustneq? enim mortale eamoenis
Numen inelTe puto:mc ad clari lucida mundi
Atna:fodicefq) animas comitentur euntem.
HxcBaptiRa tuum fupcrhoc certamine uatem
Sn cecmiiTe fatis.Sacrx myReria legis
Dum docet:8C paruis ingentia uinbus audet.
Plura canam quando multum quxfitadabuntur
Ocia .-quando deus .-quando magis aRra faucbunt.

•: f i n i s

BaptiRx Mantuani Carmelitx Ad Beatd Virginem
Votum.

D tua confugio fupplex altaria uirgo
a Et fero nodumas in tua templa preces.

Tu noflroscteni poris csdcpellere morbos:
Aegraq; de tepido membra leuare thoro.

Te deus & terrx feciticoel iq? potentem:

Et ubi cocytus cum phlcgethontc fubeR.

Signa tenes regnitfuluum caput induit aurum:

V irgtneam decorat regia uirga mannm.

Albicat intadum niueo uclamine corpus:

Et tenuem pingunt aurea mala togam.

Aurea non RenlemdemonRrant mala puellam:
Indicium candor uirginiiatis habet.

Hxcduo fignificantiquis natura repugnet.

Q_uod paris illcfa uirginitate deum.

Lucida biflcno ubi frons ineditur aflro: -V/

AD BEATAM VIRGINEM VOTVM. ,c

Atcp fedesaltoglorificata throno.

Sole micant humeri fugientibus undiq; flammis; •
Et niucos ueftit candida luna pedes.

Maxima fpirituum legio tibi fcruit t Si ultro
Coelefles uolitant ad tua iufla chori,

T u noftros igitur potis es depel Iere morbos:

Aegraqj dc tepido membra Ieuarc thoro.

Cerne meos ergo gemitustmiferere dolorum:

Non licet afflictas diflimulare preces.

Luce gemens iaccorefonant fufpina nodle: i

T otaqt continuus tempora langor habet.

Arrida conuellit feruens praecordia febris:

Et phlcgethonteo me quoquir igne focus.
Rhembuszthna fubelhboreas incendia flatu i

Sufcitattimmenfus deuorat ofla calor.

Aret Si cxuftotabefcic lingua palato:

Stccaq; compreflis faucibus ora tacent. y

FeflTus hiat pulmo:tcnuem uix attrahit auram: ,

Raucaqi languenti guttura uoce fonant.

Hag 'rat dira fitisiq uam non extingueret hebrus
Cum gelido hybernas colligit amne niucs.
Soluitur in cineres exhauflo fanguine corpus:

Et parat arfuro tabida membra rogo. , !

Aeger folus inops aliena ignotus in urbe'

Conqueror Si mccum tnftia fata gemo.

Auxilium medicina negattnatura dolori
Cxdit:8i ammiflo robore uidla iacet.

Non me philliridx poflunt non phafidos herbx
SoIuerc:non coi prouida cura fenis.

Non mihi Circcum carmen non Paeonis artes
Non pariet delosmon cpidaurus opem.

Qualis in aequoreo puppis quaflata tumultu ' I
Cum bibit admiflum fcilTacarinafretum. J
Talisego immenfa morbi fub mole fcpultus J
Non procul extremum fufpicor efle diem.

In fcopulum fradla fi quis rate pullus abundis
Expediet nautx praetereuntis opem.

Vidit ubi lato nullam prodire falutem
Acquore:fopitiners triftia corda gelu.

Sic mihi qui non fum medica fanabitis arte

SYLVARVM LIBER.Vin. SYL.IH.

Opprimit exanguis pedora mcrfta pauor.

Ad fupcros clamo lupplex & numina plandu
Sollicito dtuos inmeauota uoco.

Sed tcprsecipuediuorum maximauirgo
M itis in humanum qua: genus eflc foles.

In nos magna tui funt experimenta fauoris:

Et pictas omni iam tua nota loco eft.

Erue me tantis igitur regina periclis:

Et I acere fparfas collige nauis opes.

Mox ut liber ero lauretia templa reuifam:

Et tibi dc noflro carmine munus erit.

Carmine perfoluam grates: & carmine laudes:
Carmine diuinum teflificabor opus.
Hsmihidiuiriarquis mihi paupere ucna
Caflalio tenuis riuus ab amne Ruat.

Ter tibi lucentes facrum ponetur ad aras
Iundaq; cum dulci miftyca liba mero.

Et tua progcnicsduplici fub imagine facrum
Fi«:3C ha:c noflr* caufa falutis erit.

•: f r n i s >.

Bab.Man.Car.Theo.ad Iacobu Carpophoru Ferra/
rienfem de fufccpto theologico roagifteno.Syl.iii.

Axenus ipariba numeris mea mufa cucurrit
h Pida cenas fucotpidis redimita coronis
Per luuenum curastX per tua caftra cupido.
Nunc opus eft maiore lyramunc feria nobis
Suntdiccndatfales abeanttrifufqjiiocicp
Nunc fe difficilem pratbet nimis impialuno.

Nec folum negat auxiliumtuerum afpera contra
Bella mouens uctat ex humili difcedcre uulgo.
Copia quae multis achcloia frugibus implet
Cornua/conuerfis alio mea uultibus ora
Ferre nequittcoeliq? potens ruit impetus in me.
Saturni Martifq; graues uix uincimus iras:

Vix Cuhcrca Venus tanti cfftuixluppitcripfe.
Tempora Calliope pullo ucllauit amidu
Contradi fcp fuperciliis.K pallida uultum
Anxia; follicito fufpiria pedore ducens/

/

DE SVSCEPTO THEOLOGICO MAGI.

AfHicflac indignum mentis confcfla dolorem cfi.
Sicut in orphxo quondam maefiiffimafato.

Nam fubito dulcis nati conterrita cafu
LanguittSi lachry mas oculi fudere tepentes
Q^ucm mifium in liquidas hebri caput audiit undass
Sublatamqj lyram nitidis agnouit in aRris.

Huius inornato maerens tibi carmine pandam
Maeflitix caufas:T u mina pedtora prxbe
Auxilioqj grauem curam folare prccantis.

Semper ego a teneris Cfic fors mea me tulit) annis
Et phcebi:5£ tetricae Rudiis haerere minerux
Confuluidurofqt tuli/fubiiqi labores:

Dum famix fublimc notx : dextrumep cacumen
Scandere conarcttGaudent fudoribus artes:

Et fuadifficilem reddunt ad lirainacurfum.

Nam totas cum nodte dies infomnis/K expers
Loenxi X ccrerisimacilentus X ore fubalbo
Inter odoratas lauros phoebocp dicatas
Eurotae ad ripas cofumcrc fxpe folebam.

T antx pallas erat curx : me tantus agebat
Ardor:ut X proprix nefeirem parcere uitx
Si quando humanam rapiunt cocleRia mentem
Numina terrenis fpoliant affcdtibus:indc
Sarpc fit ut uirefq; fuas fua protinus arma
Colligat : 8£ fugiens clamofi murmura uulgi
In loca fe deferta ferat : lucofqt filentcs
Aetherio folum regi placitura i fibiqr.

Artibus humana poRq ratione repertis
T antum operx impendi/facram tentare Mineruam
Confilium fuit/K diuinas uoluere chartas: i

His didici quis fit magno qui prxfidet orbi:
Etfolumtfummumq? bonumiquo ducimur omnes.
Primaqi nafcenns uidi primordia mundi:

De nihtloq? aliquid fadtumtnec uera loquutos
Phoeniccsipcrfafqt magosidryudafqt fcucros .
Pocula tantalci femper manantia faxi
Haufimus i X magni calicem potauimus efrx.

His ubi me quidam fatis inuigilafle putarunt
Mecp iRo fudafic fatis uidere fub axe/

Confuluere una patrios non fpemere mores/

.c.viiiV

SYLVARVM LIBER.Vin. 5YL.ITI.

Ncue mihi oblatum parui diadema putarem.

His monitis longa tandem prece uidhis adhxfij
Atqj ea qux dotrtos redimunt iniignia fumpfi
Sxpe quidem dixi non hoc medignor honore.
Non decet hos humeros tante fupponere moli.
Q_uo ad potui rcnuiruariafq; opponere caufas
Ne fieret rtudutiuerum ars non profuit ulla.

Et frurtra excufans confumpfi tempora, uictt
Vicit am icorum pictas . uicere d lurnx
Notfurnxqj preccstncc enim mihi cornea fibra.
Supplicibus ditrtis deducere fydera ccelo
Sxpe magnus potuitrferrumqjradamantaq) durum
SolucrciK in aneres potuit conuertere faxas
Affiduis hominum predbus mitiiTima fiunt
Numina/qux fuerant odiis acccnfa malignis.

C armin i bustprecibu f q; piisiSC fupplice cantu
Thraidusuates potuit phlcgethonta moucre.
Latffe ferx catuli uirofoq? ubere parti
Montibus in fummisrin duris coribusrintcr
A fpera dumcta/K fpinis abfeondita lurtra
Humanis nuq loca cognita grertibus orti
Obfequtisrblandifqr folent manfuefeere di<rtis.
Ipfc manus in uincta dedirfeciqr coadhts
Non equidem quod egoifcd quod uoluirtis amici.
Cum me pauperiesiK res angufta teneret
Aonios adii fontes t Sanrrtafqr forores
Supplicibus d artis ad opem incuruare ferendam
Dum properoideus is/qui me tibi fecit amicum
Cur ignaue files dixit Ccur carmen & artes
Non agitas noflras fFrurtra ergo in montibus ifli*

A puero errartirtibi mi mea proderit ergo
Laurus/K unda facri tua qux rigat ora liquoris i ''
Summe lyramxantufqj mouc: mcertumq; timorem
Pone.-tuis pronas precibus qui porrigat aures
Diurnis lacobon habes/animoqr potentem.

Ipfc tuam fortem miferans fuccurrct : 8 i auro
Paupenem tollet, pone iftas petrtore curas.

Spem dedit hanc mifero cirrhx qui prxfidct arci,

Et noirtuma fuis renouat fplcndonbus aftra.

Miratx rupes tphoebum collcfqj Ioqucntem

DE SVSCEPTO THEOLO.MAGr.

AfTcnfcrc fuo regi, Sacraro, Sorores
I aupens ,n m.lero cafu gemuere poetar.

p UaJC 3Se f' fac™ penitus non dcfpic.sartes
Jbt nifi ,c ucterts mutato pedore noflrs
Tedet am,c,c.a:f, qua ert clement.atf, pars
Vlla tibi pietatis adhuctfi numina curas

c.ix*

Prome ahquidtuatiq, fauetdextramq, , acenti
i orngc:S£ in tenebris erranti lumina pande.

Et pudet, K durum cH mihi mendicarc.-pudoretn
Kes mifer* fupe»ant:K qua: me cogit sgeflas.
Ite mei uerfus: SC non redeatis inan?s. **
quod habet numen nunc experiemur Apollo.

Ic ubi pfpedant duo fc iuga frontibus altis
«alnea porredx fama uetufla uocat.

V alhs.n umbrofx medio pergrandia faxa
JnKhcnu tenui labitur amnis aqua.

iohs ad occafum mons ert mons fol.s ad ortum, I
£i tepidos latices fundit utrumq, latus.

Mon„s ad occafum cuius magis atdua moles,
eum pluit interdum fumat X aidct apex.

Huc ucmunt ajgjj qUo,icns afdepia morbo
Ars mmor.K nullam fert medicamen opem.

Huc uemunt gelidi quos nomiat unda lemani,
l^uimarcdalmaticumChaoniumq, uident.

C^uiq? ararim ligerimq, bibunt, quos irrigat iflcr
. padus alpinis multiplicatus aquis.

Et quod aufoniis ficuh mare partit ab oris.

Et qui longinqui Cratidii arua tenent.

Campaniftyrrheni/umbri, piccntia mta, 1

Samniaq,i5C piguis terra latina foli.

Q_ui iuga q campos q rura urbefq, frequentant
Q-U,rate Neptuni regna liquentis arant.

Vndiq, porredx facrum concurfus ad amnem
Solrtirio longas abreuiantedies.

Sidera littorei dum fol tenet ardua Cancri
Et Leo flammanti cum premit ore folum,

SYLVARVM LIBER. VIII. SYL.Iin.

Carminibus refonant montcs:Cithara:dus Arion
Orpheus amphion per nemus omne canunt.

^Mancdiem phccbouixdum (pargente bibendum.
Fumantes cyathi iollicitantur aquae.

In uada cum nitro ueniens & alumine fulfur
Ardorem domita frigiditate facit.

Porrige uentrofum caliccmicratcnbus hofpcs
Grandibus ad uita: pocula fantfta ucni.

Gutture praelargo buccdq; tumentibus haurit
Sallaqj per tauccs fluctuet undacauas.

Porgite ad os iaticcmtqui mox defccndat in aluum
bt grauia audaci uala leuate manu.

Flumina concurfu celebrate falubria magno:

Sed procul a uobis fu fopor atq; ucnus.

Vade/redi:greflu ptofer ucftigia lento.

Et bibitos fontes cuome i mingc/caca.

Ter bibe/SC. horarum facito itrualla duatum
Semper.K exili prandia uentre uora.

Pauca Cercstflauo ptaxordia dilue Baccho:

Et ueruccis in hoc uifcera fonte coque.

Labitur in uenas aquatmembra perambulat aegra.
Corporecp ab omni dira ucncna fugat.

Reflituit crudos. flomachoqi medetur inerti:

Et ciet expulladebiluate famem.

Fertur 8£ antiquum capitis fedare dolorem.
Difficiles animas ianauSC aflma Icuat.

Labituri rhenes.Iapidcmqj i rhenibusortum
FrangmSi urinae uafauiamqi lauat.

Fcrcundat flenlcs utcrosifpcrataq; nunq
Pignora fert. trifles lartificatq; nurus.

Singula qd referam; Rurfum renouata luucntus
V ernat.dC ex uultu ruga fenilis abit.

Extenuata prius facies implcturiK ardet
Purpura i cxtenfls fanguinolcnta genis.

Corda calcntiucnx faliunttcaua tempora fuigunt.
Mens redit ad primos exhilarata dies.

Apoemne pater qdiuidis Itala regna
Veruceqj aereo cernis utrunqj fretumi

Cum loeuplex ferri cum fis ditii iimus aurir
Nil tamen hoc facto flumine maius habes.

DE BALNEIS PORRECTAN1S

Gign» opes uarias.fed mi praflantius ifto»
Q_uod reparas homincsi! meltufcj? refers.

Dicite quae colitis montes 6i flumina Nymphae»
Q_u° deus has pado fignificauit aquas.

Dum precoriex tenui qui prarterlabitur amne
Protinus eft tali nympha loquuta fono.

Bos confcdus erat macie quafi fafema paflus.
Lentusiincrs/recubansinec iuga ferre ualens.

Epar erat rofum blattisierat ulcere pulmo
T abidus.argrotans aftroate uocis iter.

Rufbcus indulgens operis abfoIuittK omne
Node dicqj tulit per nemus ireuagum.

, Magdalena loco quae pnrfidet/ora bubulci
SumpfiuSChaxIaflum duxit i arua bouem.

Ille fitim patiens fonti iam proximus undam
Hau(it:5C i tepido proruit ora uado.

Dcledatus aquis fal (ocp liquore uagari
Defiitu umdi iam flabulatut humo.

Pafcitur ad ripas:! margine fluminis herbam
Carpit : & a facro nelcit abire loco.

Mcnfiscraticum iam tergo reparatus obefo
Diua eadem rurfum fada bubulcus adeft.

Atq; bouem uulfa nemorum dcfbpite uirga
Depulit ignota de regione domum.

Nam iocus ante fuit fy luis horrendus opacis.
Nulla dtyas norat nulla Napaea uiam.

Vallibus obfcuris tellus abfeondita faltu.

Inuio/K hyberno femper adufla gelu.

Vidit ut incolumem quem nec fupercfTc putabat
V ix pecudem dominus credidit effe fuam.

Cumqt memor fontis taurus remearet ad umbram
V allis/K ad gelidi pafcua nota foli/

Ru (licus infcquiturueftigiainofle laborans
Q^uid tulerit cafus quod medicamen opem.

V emt ad anguflas fauces conuaIlis:K audit
In glaream riuodcfiliente fonum.

AudittSi appropians nebulas afeendere cernit
Vtfolct ardenti cum tepet olla foco.

Subflitit admiranssut fulfura naribus haufit/
Accipit admota flumina lapfa manu.

c.:

SYLVAR.VM LIBER. VIII. SYL. V.

Agnitus ut calor cftialio nihil indice dixit
Eftopus.hi latices hi medicamen habent.

Ille latex medicamen habens dccumtin amnem:
Indcfalutares efficiunt aqux.

Nec mora. uulgatumuicina p oppida fontis
NomensSCad factas turba cucurrit aquas.
Pofteritas cupiens grates pfolucrcdiux
Struxit i exculto pania facella folo.

Vt ficfataifonum fundo dedit unda fubimo:
Nymphaq; piatum traxit i antra caput.

Ergo loci genio diuifqi habitantibus a (Ira
Annua foleni ponite facra die,

Magdalena loci genius.concurrite ad aram
Cu fuit ad Chnlfi diua uocata thronu.

Iulius ardebatteanis ignea iudfa leoni
Anentem damis ificiebat humu.

Vt fugias igif difcrimiafoniis8£ aflri i

Protinus ad diux confugiat'' opem. /I

F I N I sT

Baptiflx Mantuani CarmelitxiTheoIogitln diui
Albem Carmelitx Natimtate: Hymnus. Piorefh'
tuta falute Votura.

Enfis Augufli redeut honores:
m Fulget aulxis paries. & Arx

Ignibus lucent.Thymiama nubem

Fudit odoram.

Coctus Albeno populi frequentis /

Vota perfoluuntireferuntqi grates. jvjziV
Etfalutaris ueniunt ad undx ')

Pocula turbx.

Saphphicis ergo modulemur hymnis 'JJ

Arua tam clarx decorata partu
ProIisiK nunq celebranda dignis.

Laudibus adla.

Hinc Icuat frontem Lilybeus altam/
Hinc maris latos erycina rupes
Ptofpicit campos: Drr panumqj cutui
Littoris utbem.

HfUtlD

(M. ‘

i ii

,, A|M |

■A*\\

3lJ

SYL.L.VIII.SYL.V .Hymnus I diuu Albcrtu.

Q_ua uidcnt Phccbum Siculi cadentem»

Atej Didonis tyriz fuperbum
Littus:& regnis inimica femper
Regna latinis.

Inde praeclarum genustinde fandi*

Traxit Albertus documenta uitx:

Atej Carmeli fuit S£ ficanx
Gloria terr*.

Cum puer feptem fuperaflet annos/

More Baptifl* fugiens paternum
Limen ad facram properauit alm*

Virginis aedem.

Hanc Palefbni tenuere Patres/

Q_uipcr occultas habitare ualles
Vatis Helix (ludium fequuti
Ante folebant.

Candido uclans humeros amidlu
Vertit ad mores tenerum fcucros
CoipusiK canos iuuenilis aetas
Indui t annos.

Vicit altricem fcclerum iuuentam:

Atqi fallaces Erebi figuras:

Cum puellari red imita cultu
Venit imago.

Semper a curis animum caducis

Flexit ad uit* (ludium beat*

Rilit humanx genus omne famx.

Rifit honores.

Peruigil fomnos abigens inertes:

V ei pios ibat manus in labores:

V ei teuifebat meditans utruncj
Lingua uolumcn.

Feruidam uentris moderans orexim
Fluminum potu/tcnuicj menfa
Debilis raro recreabat xgros
Corporis artus.

Regi* fpreuit thalamum pueli*
Arua/thefauros:pariifq? fultas
Porticus faxis/tyrioq? uefles
Murice undtas.

e. xt.

n i

t ni

N.

SYL. LIB. Vm. SYLVA.V.

Ibat in cafos patienter omnes:

Prolpcram fortem tulit & finiftratn
Sicut immoto fcopuli mannos
Pedforefl udius.

Criminum nullo fu peratus xflu
Maximos carit meruit fauores:

Et potcftatem fupcrima mundi.
Rrgnaminoris.

Arua mefanx ciuciata longa

Martis xtumna meminere quando
V exit ignotus pelagi per undas
Nauita fruges.

Curitas duro famis in periclo
Mox erat trifti peritura fato:

Motus Albem prece fupplicantis
Audiit xther.

Tota uicini regio peiori

Rifit ad tantx fubitum falutis
Nunciumtuerfx petiere proras
Littus iberum.

Languidos potu reparauit undx.

] ndc tranflatus fuit ad nepotes
Mosiutundanti fluuio quotannis
Labra coronent.

Spiritus aulx flygix procaces/

Q_ui lub humanis uiolcnter audent
Inquietantes habitare membris
Trufit ad Orcum.

lura naturx / rigidamq? legem
Mortis<8£ fati ualidum potentis
Robur ifledlcnsi animam latenti
Traxit ab Orco,

Talemiratifacinus profundx
Judices nodiis timuere rurfum/

Ne dei proles iterum filentes
Vifcr et umbras.

Tranfiit ficds rapidum per amnem
Paflibus.Caflum tulit unda corpus.
Militat cafus picias inermis
Tuta per omnes.

i

IN DIVVM ALBERTVM HYMNVS.

Ora leprofis populata fqammis
Olculans tctra cute fxuientcm
Depulit morbum :n ituitq; primo
Corpus honore.

Spiritus ia<fto uitreum lapillo
Fregerat lichnumipuero legenti
Nodlelucentem/tcnuicp lumen
Igne ferentem.

FruOa collegit pueri K filentem
T rirtis effudit lachrymas ad aramt
Frufta coniunifhs rediere labris
Corpus in unum.

Anteconfpetflum populi frequenti*

Ad uiri funus cecinere laudes
NunciiTummo tenuem per auram
Aethere lapfi.

Corporis manans odor ifcpulti
Exnttt multis medicamen xgris.

Ipfa langores uarios fugabant
Saxa Scpulchri.

Sponte nec quocj feriente longum
Aera de fummis fonitum dedere
T urribustquando fuperum pctiuit
Spiritus arcem.

Ante noifhtmx referentur umbrxt
Et dies Phoebi fugiente curru
Occidet/q fit recitata tantx
Gloria laudis.

Nunc ab tlluftri Siculos Olympo
CemittK curans patrix faiutetn
AequorK notx fpaciofa terrx
Regnagubernat.

Sic precor noflri mifcratus xui
T empus ifeliximifcramqs fortem
Pcftisiiftantem famis atqj belli
Auferat Iram.

Auferat uitx fcelus expiandxt
Et futs placans precibus tonantem
Non finat tantis hominum fubeffe
Regna periclis.

SILVARVM L.VIII. SIL.VIJ

Non finatgentcs Afixfuperbas >

Ferre per noftros truculenta fines
Oratnec fxuis molare noflras
Ignibus urbes:

Sed per optatam placidi quietem
Pacis ad mundi melioris altam
(Quando fupremx uolct hora uitx
Tran (Terat arcem,

Eiurdem pro pacata Italia pofi bcllu Ferraricfe ad
Oliuerium Carafam Cardinalem Neapolitanum,

Vnera q norlt & fantflx commoda pacis
m Sxua uclint Stygio bella fepulta lacu.
Trifie qd cfl aliud bellum/ q mifla p omnes
Publica tempefias dilluutumcp domosi
Bella necant homines /faciunt fine honoribus Aras:
Vrbis X agrorum depopulantur opes.

Ah pereat qfquis tam fxui criminis autor
ExtitittX noflras mifir ad arma manus.

Ferreus cxultat bellis SC fanguine Mauors,

Et ciet inuito bella tubalq: deo
Pax coclcfie bonum.Sacris altaria flammis
Atcp tcpcfccntes fufeitat igne focos.

Pax hominum genitrix. Pax eftcuflodia rerum.

Pax aperit iuris/iufticixtp forum.

Gloria pace minortminor cft uufloria pace:

Atqt aliquid peius pace triumphus habet.'

Nulla quies hominimulla eft fine pace uoluptas.

Nullus amor: nullum rclligionis opus.

Pax urbes: pax regna ligat :pax congregat orbem:
Fiat ut ex multis urbibus una domus.

Sxcula pax renouattpax aurea tempora portat/

Et mores prifex (implicitatis habet.

Ingcnux redeunt artes. Acadxniica florent
Ocia.Caflalix follicitanturaqux.

Pax facit innocuos faltus/ncmorumqj receflus,

T utus it/K tutuas aducna portat opes.

Pax Cererem campistSd mitem collibus uuam
Rrddit/K armofo diuidit arua boue.

PRO PACATA ITALIA. cjtiii.

Graminapace uirent . p plguia pafcua Ixtu
Luxuriat multa ferti litate pecus.

Pax uehit heoas peregrina p aequora merces:

Et Heriles ponti non finit efleuias.

Pax hilares menfas facit:# conuiuia pafTim;

Et recreat molli triftia corda mero.

Pax apit thalamosthy meneaq: carmina cantat.

Excitati# relides non finit elfc lyras.

Pro gladiis lauros habet: & p callide fena:

Et fua palladia tempora fronde ligat.

Geftit:# ad thyafos agili uolat ardua faltu: , l A

Et uocat ad fellos agmina longa dies:

At tibi q limen referas # claudis olympi/ [

Retia q petri / nauiculamq: tenes.

Et tibi regali qmaieflatep urbes I

Aufoniae regnas/patthenopemqi colis.

Sint fadles femp diui.fint mitia uobis

Numina:q paci contribuidis opem. '

Viuitc concordes tranqila p ocia pacis/ 1

Ducite focliccs mcllifluofq; dies.

Et tibi facratam ucfiitcui purpura frontem:

Et cui pacificum nomen oliua dedit,
luppiter ad fuperum fanat difeumbere menfas: } I
Nedlaris ut fuccosiambrofiamcp bibas.

Semp enim ubi pans amor, tu (oluere lites .A
Et genus humanum conciliare foles.
FINIS.

Babtiftac Mantuam Carmclitx In Laude Io.Bap.
p natali cius Carmen.

Gnifer atcrna.Iuucnis dignidime uita/
a Ante deum prxeo / Lucifer ante diem/
Nam puerum fupra puerile gratia fcnfuth
Te tulit/ut fieres nuntius ante deum
Santfla tuis hodie libamia ponimus aris:

Et damus i fellos thura fabxa focos.

Scilicet ut uitx calus ex ptus iniquos j!

Auxilio generi fis memor ede tuo.

Hxcell illa dies /qua pnmx gaudia piis . I

Accepit fenio felfus utcrq; parens.

SYLVARVM LIBER. VIII. SYL.VII.

Magnus cs.K fandi rcrincs loca pri3 (enatus
Et ppe uirgincum crederis efle latus.

Et fibt tc prafcrt.mfi funt oracula uana/

Omnis i xthcrca fanda catcrua domo.

Nec putat idignum toti q prxfidct orbi
Q_uod muenis tetricos poneris ante fenes.
Illic i prerio uirius.contcmnitur xtas.

Nec quantum fed quo uita (it ada modo.
Iureigit pp meritum prxdaraq; geda
T e decorat prio turba beata loco.

Ad te uirgincauenitpuerifitus aluo:

Et fine uocali ptulit ida fono.

Nafcere m agne puer; ppera digniflime natum.

Sxda noua SC legem nuncia adede nouam.

Et genus humanum ucracibus argue didis
Et foly mas gentes ad uada fanda uoca.
Diuitias aliis pituraqi regna relinque.

Et nifi exledi non mouearc bono.

Prxmia terrenx mentes terrena fcquant .

Regna manent alio nos meliora loco.

Noxia multiuolx fugias confortia turbx.

Sit tua fylua domus. terra cubile tuum.
Hifpida fyiueftres nbi dent uclamina caprx:
Squallcat itonfis os luucnile comis.

Accole Iordanis fruticantia fluminaitollat
Vndalitimtgramen fiue locudafamc.

Vade prior.prxcedemeosnoue lucifer ortus.

Iam meusaurorx limina pulfat equus.
Ibimusi&cxcum fimul illullrabimus orbem
Luce noui folis/fidenbufqi nouis.

Dum complexa fenem mater uirguncula matrem
Colloqc ipuero tradidit idapucr.

Dum populo facti caneres noua dona lauacri
Ad uada qux geminis multiplicant aquis/
Ille puer fadus iam corpore maior 8C anis
Suppoluitdigitisoralauanda tuis.

Iure igit tua nunc adeunt altatia turbx/
Etiibiiurediesinadicata fuit.

Nam deus 1II091 ne fint iubet irrita uota/

Arma dientelx q fubicre tux. . A

PR.O NATALI EIVS. c.xhm.

Nos quoq; ne mores damnare putemur auitos
V erbenis gerimus tempora cinfta tuis.

Sic faucasnobisiutteucneramur oportett
Nccprecibus debet ullarepulfa dari.
Exoraretfauc mi feris. pia uota fecunda.

V occioculisitibi cor fupplicat atq; manu.

Ifla dtes aliis fac fit fcelicior.adfis

Omnibus. & clemens ad tua templa ueni,

Si tamen cft quifcj.qui orare procaciter au(ic<
Auferat indignas mobil is aura preces.

Hic petet annolx longifiima tempora uitx»

Alter amiciciam principis: alter opes.

Forte erit X uctitos demens qui quaerat amores»

Et dominam mitem poftulct cife fibi.

Parce iuuentutided luxuriantia muta ./I

Pedloratfcrt iuuenes impetus/atq? furor.

Orabit pluuiam rapido qui lxditurxftu.

Fofitan hoc omnes fccmina uirqj uolcnt.

Vix fcnmus rapidi flagrantia lidera cancri.

Nec pater extinguit iuppiter illa tuus.

Iam renouat ueteres tellus cxufta querelas:

Et puero currus extimat cfTe datos.
Arefcuntgclidi fontcs:monuntur X herbx.

Perdidit infelix pafcua Ixta pecus.

Huncigitur minui fiquis rogat imbribus xftumi
Agnifer illius luntbonauota/fauc.

Des petit abfentis reditum noua nupta mariri:
EtgcmittX fupplex ora pudica mouct.

At mulier .grau^la qux pignora fuftinet aluo»
Nonaq; iam celeri luna propinquat equo»

Da facilem dicit iuuenis fantfliflime partum.

Ponere cum uentris pondera tempus erit.
Languidus auxilium medicx cui defuit arris»

Te uocat:X tremulis uocibus ambit opem.

His ego non moueonnec me terrena remordet
Cura.polos ultra mens animofa uolat.

Hxc alus dcntur:meus it fublimius ardor.

Et bona contempto uult meliora folo.

V na potens res eft me reddere fola beatum:

Qjtx tibi per uerfus fiet aperta duos.

SYLVARVM LIBER VIII.SYL.Vm.

E fTc iuo coram uultu deus optime rerum
ScmpcrsSC afpedu liberiore frui.

Hoc peto. tu fandos itcrdigntflimc ciues
Hoc hodie uotum ne fit inancifaue.

Sit puerile Iicct/gratum tamen iflud habebis
Carrocn:& ut ucnias in mea uota precor.

Eiufdem ad Io.Creftonum Carraclitam q com'
pofuit Lcxicon.i.uocabulariura grarcum.

Ade caleflani uifure cacumina montis.

U Vade bonoaufpiciotScd meliore redi.
Et fi monticolas Faunosiucl Pana uidebist
Iflauelim referas nomine pauca meo.

Et capiiolinis fcdibus altus erat.

Certa dabat pheebus populo tefponfa petenti:
Inter honoratos flabat X ipfc deos.

Tuq; magnus eras mauors,quia condidit urber
Natus adulterio frater utCTq; tuo.

Et uenus occanis iuuenum dea cognita marti:
Ipfa pharetrati mater amoris erat.

Haec ut rumor erat eundas inuenerat artest
Deqi iouis fando ucrticc nata fuit.

Somnifera fecit nefeia tutba deum
Mulciber ethnacis fulmen cudebat i antris:
Acthcreo formans qua: daret arma iodi.
Ibat magna deum mater ucnerabile cinda
Turribus aerds aggcnbuftj caput.

FINIS.

Numina:quac uanum nil iam nifi nomen haberis

Turpis apud ueterest X grauis aror auos/
Dicitc/nec noflro/pigcat fermone teneri:

Non faciet longam qucflio noflra moram.
Romanis toto quondam dominantibus orbe

M agna fuit diuum copiaimagnus honos.
Maximus cxcelfas habitabat Juppiter arces.

Pedora dcfcndittqux gorgonis aegide pallas
Magna inter magnum numina numen erat.

Hanc olim Anchifes propter fimoenta repertam
PrcfTit:8i A en aram progenuifle ferunt.

"V

'AD IOANNEM CRESTONVM c.xv.

Maxla ponebant dircxo munera bacchoi
Hicdeus eloqum Ixticiamq; dabat..
jVeftaq; ppctua gaudens erat inclyta flamma
Templa tenens ripis albula iuntfla tuis.

Pulchra p umbrofas ucnatum cynthia fyluas ‘

lbatagens.celeres mollia caflradeas.

Pax pia tybricolx claudebat liminaiani ■ O

Scmp.at ibellis*ianusaptuserat.

Diuifo inter fe ples faturnta mundo
lura mari Si terra: ccclitibufqt dabat.
Diciie/maieftascur fit mutata dcoiy. ;

Infupis ejuis prxualuifle poteftf
Plurima mortales nos ignorare fatemur. >

Ingeniis moles corporis ifta nocet.

V os dii corporea mentes fine nube ferenx
Omnia pfpicuis cernitis hxc oculis.

Terrigenas olim fublimia.corpora fratres
Famaefli lupos arma tulifle deos:

Sed pater iniedlo deicrit fulmine montesi
Aiqj rebellantes fuflulit igne uiros.

Scilicet i cxlum quum mens humana fupbitr J

Semp i ausiorem poena rcpulfa cadit.

Ob nimios aufus pciofaqj furta pmethei/
Humanum patit'' non mala pauca genus.
Namqcunqigrauis mortalia cotpota langor.

Vexat/ab illius crimine poena uenit.

Q_ux nam igi£ facinus tantum fuit aufapoteftasi
Roboris humani non fuit iflud opus.

En fe caret mauors. pallas nonutit ha fla:

Nulla lyra eft phoeboifulmia nulla ioui.

Sunt xquata folo fublimia templa. nec extat I

Q_ui pecudutufcaconfulat arte iccut.
Infamem ucteres quenda finxere priapu

Cui modo non arx non (imulachra manent.
Inguina fublato deus hic moflrabat amibtu.

Et nfus tutbx prxtercutis erat.

Kida qs ncfcittcui ges memphitica tatos
Exhibuit cultus, defiit riTedea.

Q_ux nam igif’ facinus tatum fuit aufa potcflasC
Roboris humani no fuit iflud opus.

SYLVAR.VM L. Vm. SYL. VIII.

Magnus abatthereoChndus q uenit olyropo
Dicitf iuedrumpracualuiflegenus.

Illud opus foli dignum dare credimus illi
Fecit enim fummo pluria digna deo.

Naq? malu diro tulit a ferpete uenenumi
Qui domini fandlasificiebatoues.

C6fix’tqi fuis tumidum phitona fagittis
Pediferam terris hombilemcp feram.

JsJoflra (alutifcris formauit perftora didis
Enoriflatuens dulticiarqi modum.

Ipfc tenebrofo peperit noua lumia mudo.

Pcrqt nouum coelos currae fecit neri

Cautior ad pugnas & fortior h erade magno
T erruit luuda tartara nigra manu.

Ccrlcrcuqi fuisdifrupituocibus antrum:

Et fpolia a nigro traxit opima deo.

Ifle triumphato regna ad exledia dire
Duxit honorados a (lygis amne patres.

Dcfundtos iterum uita reuocauii > artus:

Bifqi homies fecit umere / bifqi mori.

His igid" motirqux uiiginis unica ples
EginK amodris comcmoratur auisi

Credere luadcmuruosnumiauiribus huius
Percita ueloci terga dedidit fugae.

Si fuit hicuedn domitor/pcul iteluborcutn
Ad dygis ardetes ne paludis aquas.

Ind ocilem fallo quid nomie fallitis orbem?
Luditis lgnaros/decipitifq: tudes?

Si tame i nodiascadit ignoratia metes
Atqi a’iter fe res q meditcmur habetr

Detegite errore piato lumie nodrum:

Et datei ne tata notdc pmamur t opem.

T epla rcponcturrfurgrt altaria turfumr
Etuetus cxtcplo redituri honor.

Tarpcio niucos mittet meuania tauros:
Inferno dabif uitdima nigra ioui.

Sus ccrcn ardebitreaprum folurmus hiacho/
Pratbeat ut pleno dulaamuda lacu.

Munera erut fuacuiqi deo .cumulabimus aras:
Et tuba lucctcs mugiet ante focos.

AD 10 ANNEM CRESTONVM c*v/.
Diis maris & terne diisofpotentisoJympi
InHabit biforem tibia longa fonum.

Hacc funt illa qbus fi qua fub rupe uidebis
Ueprccor ut ueteres aggrediare deos,
t re ponfaCmci fi qua cft tibi cura)rcportcs*
tc iup hoc ucnics dulce poema refer,

K-ura lalutato.fata lattamouifq, fupbum
... *ondi£>us & catu dulcifonate nemus,

V inferos colles/ficus/oleafq, faluta/

Et redoles rctgo multicolore folu.

Mox cu mane rubes tenebras aurora fugant/
fcxcute ab ignauo fedufa membra thoro.
uc p rura fonos uigilas Hlaurat achantis:

tt modulas almugaudetadeflediem.

Coa tus areolas rigui prardaberis horti.

tt u iride gelidi grarrde ueris humu.

Carpe renafeetis fruticatia gramia methm
Serpilliqj nouas luxuriantis opes.
Abrotaniabflnthiq, comas/marattiq, capillos.

Ocymadampfucuipullegtuq! leges.

Fragerofas duris dcfenfo a (entibus unge:

Et plede artifici rofida ferta manu.

Vade calefiam' uifure cacumla montis
Vade bono aufpido.fed meliore redi.

Eiufdcm ad lacobu Carpophop machiaucllu Ferra
nefem g dederat Legedaopufcula Bafinh Parmefts.

Ccipc quod nobis dederas Iacobe hbcllu.
* Accipe diuini nobile uans opus.

Venice me clamat pater Apcenin? ab alto.
Me iugaune fontes/ palladiuqj nemus
rallidicus crebris me nauita uoctbus urget/

Et uocat aduetus nauis itura meos.

Supplicat accelere placido padus aequore greflum.

Tutp pcul fufa rhenepaluflns aqua.

Aufcronatqi tuosuultus Iacobe relinquo.

Et peto felfinei pinguia tura foli/
DiTplicctacharoquonia difiugor amico/

(Q_ui mihi curay dulce Ieuamen/eras,

u u

•* t *

.1 A

i f

a

|V.

ad iacobvm car.pophor.vm

Et placet xgregia quia naue relabor ad urbem
Q ux mihi dat uotis fidera faulta mas.

Tumihi ferrariae magnes mihi felfina magnes*

Att ego confiftens iter utrucp calybs.

Vndetibi meritas pofTiro pfoluere grates
Non habeoifupi prxmiadigna ferant.

Tu mihi das triftes minuant qux carmina curas,
Camina de facri fontibus haulla chon.

Tu mihi delicias tu dulcia dona dediRis
Dona qbus poterat non melioradari.

Tu iouis Si fuperu.conuiuia/ tu mihi donas
Cum meleagrto fomnia mattis apro.

Tu mihi magnanimi fauftos oRcndts amores
Principis : K uacuas non finis ite dies.

Intermiflia diu fopitaq) carmina furgant
EflicisiK refidem non finis efie lyra.

Picridu memorem tu me facis efie foroKt
Oblitafqt diu uifere cogis aquas.

Et quae iam exueram templocp .affixa dicaratn
T anta tui cura cft , induar arma facis.

Ante qde tibi me multum debere uidebam.

Et meus extingui non potuifict amor.

Sed modo plus longe fohto mea fingulaimecp
Efficiut luris munera tanta tui.

Tu potes ad niuea folus me mittere leucetn
Euxino leucen quxpcul orbe latet.

Herculeas ultra gades fi iufleris i ibo* _ ..

St cupis eoi memnonis arua petam.

Ipfelabor fiet reqes, dolor ipfe uoluptas»
r Quando libi fadum dixeris efie faris
Siue ego caucafcas rupes feu cafpia claufira
Siue cola flenles ardophylacisagrosi
Siue meosuultus teneat longinquus hydafpest
Siue tagus fuluis inuidiofus aquis,

Seu ferar ad borea -pluuiu feu mittar ad auftrami
Stuepethiopas fiuephefperios/

Pedore fub nofiro ferop tua uiuet imago: \

Nec potero moriens immemor effe tui.

Et fi funt ahqd manes/ut credimus, K funti ,Q

O

A

m3

/

/

-•i

-F.c»

MACHIAVELLVM FERRARIEN. cxvii.

Tu modo fic aeques fanlhim non fegnis amorem
Atcp diuos homines fpiriius unus agat.

Viue memor noftri longos feliciter annos.

Poft obitus uidcasregna beata V ale.

Eiufdem de natura amoris ad iuuenes Carmen iu
uemle. ...

Mnipotes iaculis metuedus 8i igne cupido
o Q_ui fibi mortales fubiicit atq; deosi
Audentes animos amat.8d fublimia corda
Gaudet ad eximium follicitare decus.
Igni potens ideo/quia uult ardere medullas:
PeUoraq; excudo fert animofa metu.

Aliger eibquoniam tetris petit altarcliUis:

Et fccat excelfas difficilefq) uias.

Ambulat armatus/quia diligit arma uirumqj/

Q_ui gerit audaci bella (uperba manu.

Legimus Alcida: cura si K Achillis amores/

Oenidae ardoresiTantalidaecp dolos.

Afpice Leandrum tumidos contemnere flulhist
Et dare uentofis penfile corpus aquis.

Perfeus audaci ueniens per inane uolatu
Aequoream ualido fuflulit enfe feram
Et Paris inuafit fauflo lacedemona raptu
Vnus amans tanta fortior urbe fuit.

Multa poteftCfateor uirtusoRhamny fia multa
Sed tamen in nobis praedominatur amor.
Q_uando amor in mentes coelo delabitur altas/
Prorinus heroes femideofq; facit.

Hi funt qui fallis celebrant illuftnbus otbem:

Et quoijt penetrat nomen utruqi polii.

Hos igitur ftimulosiiftas generola iuuentus
Difcepati flammas.SC fapienter ama.

FINIS

7

■J '

Baptifta MantoanusCarmelita in IHuftnYTimufl:
Exceletiflimu Prine. Francifcum Gon-agam Manr.
March. Veneto^ fuidhflimu Imperatorem.
Dyrticon.

Principe gaudendum cft iterum uidtore reuerfo
Mufa moue refidem dertdiofa fyram.
Tetrarticon.

Dant fua Romanis uicrtx cognomina gentes
Er iam patratum tertiflcanturopus.

At nondum uitfh dederant tibi nomina Franci
Q_uat nbi uenturx nuncia laudis erant.

Dvfticon.

Nomen habes Turcus.funt hxc prefagia rerum
Maxima.K hoc nomen grandius omen habet.
Dyrticon.

Ertc feruntregi T urcorum infignia lunas.

Sol ubi. Sol cerre nobilitate prior.

Dyrticon.

Vincere ab occafu ccepit.mox uiat ad ortum
Res hxc magna: omen pro/peritatis habet.
Dyrticon.

Prima fugat gallosCcrefcit tua gloria)gallos
A,t? grauem morbum bella fecunda domant.
Tetrarticon.

Prima domat francos . quid aget maturior xtas£
Virtus certe aliquid maius adulta poteft.

Sufpicor his lignis aliquid fublimc notari.

Q_u°d precor in lucem tempora noftra ferant.
Dyrticon.

Gignit alit uirtutem ufus.confirmat/K auget.

Petge igitur .fies Sapio uel Manus.

Tetrarticon.

Omnia quae magnis capiunt e fonribus ortum
Flumina in ingentes amplificantur aquas.

Sic tuus a magnis fumens exordia rebus
Tendcreinimmcnfum rtgnificatur honor.
Dyrticon.

Viue tux fplendor patnx.tecum Itala uirtus
Surgu :K elatum tollit in aftra caput.

In Thomam Vuolfium Dccretoru Dodtorem ac
xdis.S.Pcm& Michaelis Argennnenfis Dec. nun
qui habebat Bafilifcum mortuum iocus.

Hydra uenenofo Ioetalia uufncra morfu ■ 'J

Intulit Si folo noxia dente Fuit.

Natus in ardenti Iiby.x Bafilifcus harena
V ulnerai afpedtu: lutnunibu fq? necat.

Ergo tuum tamo maius decus hcrcule Tbomat
Q_uanto oculus morfu longius ire poieft.

V t minus cfl oculis mifTum uuabile uirus
Gloria fit maior Regulus, hydra minor.

In Thomam Vuolfium iuniorem Decrctoty Doc
torem ac Albertum de Rattzamhufen germanicos
amicicia coniund ifiimos.

Fallor!' an hi duo funttduo funt.plurefcp duobus.

Hi duoiSt hi plures funi tamen unus homo.
Corporibus duo/cordc unus. cum uinbus addat
Vnio/trcs.fic funt tresiduo Si unus homo.

Ad Eliam Capreolum & loannem Ruatum ciues
Bnxienfes de Sicphano V ofionio Bcnaceli ex T em
pore.

CcoIaBcnaci Stephanus Vofionia proles
a Omnia quae foclix uita requirit i habet.

Ingenium (olcrs/paiientia membra labotu.
Eximium pnlca nobilitate genus.
Indolis egregiae fobolcm de coniuge fandtai
Et benecompofitam morigeramcp domum.
Prxdiaiubi 1 ■ by cac fegetes < ubi gnofia uina
Pinguis ubi omnigena fruge redundat ager.
Gazagrum ueteres idcodixcrccolonw
Gaza q> in tali nafcitur omnis agro.

Vita uiro i i mplextqualis Fuit ante recefium
Erigones.qualis floruit ante loieem.

Holpmbus lautus/parcus fibi/largus amicis.

Q_u* fuperant pietas fola gubernat opes.

Cce!icoIas’K'tcmp!acoIitnienerarur/acJorat(

Nullus abit uacuus rclligione dies.

Libera mensuiens fyncara inpaccquicfcir.

Nec fatagit curis follicitata malis.

Caflalides hominem nymphae comitantur s & intet
Pierios habitat node dicqj choros.

Mille fonos audit. numeros mtelligit omnes/

Siue heroa tonett (Tue elegia fleat.

Frugis apollinex plena eft domus. atria/K ipfa
Area quar domui proximaicarmenolcnt.

Scilicet hic illo fcelicior arcadeiquem uox
Delphica fcclicem tcftificata fuit.

Ergo inter ucOros illum confaTcere ciucs
Et donare hominem uos decet urbe piutn.
Indecorem uobis fore fruflra creditis omni

Tempore qui mufis militat at® deo. r.

FINIS.

. ..aubtrf riSwlfel

■ *

. . .5 .';. r.^rljj.iUwl.eiaioin / ,

i ti' iomoHaVo,- haSaS/ri.'

.4wq

. /.uner! ,”'i ijcnj?lc!oiD
•: ni-vi t>I j iiiomQ ,.

'> > r1 :A ■jtrnlo! mumienl

.;un-o uiitrj rirjtmi*3

V'*"' Is •"‘oasbrroloddl augynpcifobol

niiToqrno33rr3!! /3
IHjr J) T.vrjll lduir.lfc*1(l
./•'in

'/ imita (ni/i^TrO ■

^.off'eflbWbofi; '.''.'.ajlmn-.pt; D.
o. . .imi 3iac liJljiV/ p-.olqr.uj oniucii'/

rjgWlrtdiJef,iwya-fl4.}.hu,J,JT ;?oH
.«3^0 lftrmd, /gelui Muaqinutqul x/_T;

DE CALAMITATlBV^UBERj. cxix.
BAPTISTAE MANTVANI CARMELI*
lac Theologi ad ReuerendtfTimum m Chnfto
Patre ac Dnm.D.Oliucriu CarafamtSa
bineo.EpifcopuK Cardinale Nea
. uioipolitanudc fuorum tempoy

(.Calamitatibus Liber y,rr.-.'l
* . m rjlr.r! ?. ;j rn Jhlkiter incipit, mvixil j i '1

•raaltnjcg '.fuBns tjiruii anoJumA
pgimur i (b'us mala tempcftarls St alto i3
C .2rEgrd3as,crtbo furias turpiq? fugatam O
Viniitera exilio 8i uarias percurrere clades
: Obfccleraimmiilastnnsattcmq; doceri

Qua: premat anhem flagiantempnndpisiam. :cO
Summe deum decimus regnum anaerminar orjniT
Cui rerum natura fubcfttcuimilttar ardens v 1 •; iaT
Aftrorumcceliqiiubanqui foliis habebas Jti u n : A
Fortunx fancp tenesdua uidhis Apollo -c/iq 3 ; !loT
Portibus arma tuis offert plcdhumqi lyram cp:
Quicquidhabcr dclos.-quicquid cadmcia ditte rl O
Quicqd ineft delphis ribi datiCyrithuq; Rhodonm J
Omnis odoratx feruit nbi gloria Daphnessr. 1: u cbT
E 11 tuus EurotastHelioontuustardua Cirrha r.iv:? A
Saxa tenesitua nunchcdcrisrymbraq! urrend : t-;A
Ornantur dclubrastui per pinguia pafcunt :;rji3
Phocydis arua greges, SC dulcia fiumina potant*. ; J
Dii u et eres Fugcrejnouis altaria lucent o: r!D

IgnibustSC nobis tua numina fola i uperfunt. 10 2

Etquoniampulfofoluspotesomhia Phoebor - H
Huc ades .& fragilem duc ad tua httora cymbam.
Oftquam folicitx (limulos SC plunma uitz
p Toediaperpefliiuuemlc peregimus xuum

Ocia:8C antiqui finem fperare labons
Fas crat:8i feflae poft longa pericula puppi
Litroris K mitem portus optare rcceffum:

S cd pater unlibus qui temperat omnia curis
Robur SC alTidua uires firmare pale (Ira t 1 . .

CogitattSC nobis quibus xtheris annuit arcem . ? . '

Defidiam fomnumq; negatme (cilicet annis
D ulcibus SC fegni mens en eruar a quiete
Langucattfli torpor lentos effeeminet artus :

.X'XJ

DE CALAMITATIBVS

3CT

Torpor enim cocco uapor cft c gurgite (urgens <3

Somnifer* Ixthcstnubem qui intexit opacam, i
Senfibus humanis/fidciq; obliuia fan/ftx.

Securas igitur ne uincat inertia mentes/

Tempora continuisfoecunda laboribus adfunr.
Ecccrcpenrino futgunt horrentia motu
Prxlia terribilem quariens Mars ferreus haftaro
Armato rigidum lateri drculigat enfem.

Statfonipcs pi/fto lumbos &pa^ora teigO
Cin<ftusi& xratx frontis iplcndorc fuperBus. •>
Accindti gladiis ped ites quibus atrea fronti
Tegmmaiprxtcntis utbrant umbonibus haftas:
Coritofcp ligant humcnsiuilofa fagittx . f)

Tergora i&hirfutasrofbant ha ftiliauulpcs. uH

Pcrq; foros curfantnautxrftipantqi liburnas ujD

Arma ratcstClypeis cfrcupcnd entibus altum A.

Tollit prora caputiroftratas ardua puppes.

Pone trahit claflistfufpenfaqj carbafa uentus
CrifpatjflC acccn fi pugiles molimine magno ? '

I n teretes malos filices^ ferrea furfum
Tela uchuntacfonant fiinesianimofa iuuentus O

Acratafqj fudes:S£ cnrux cufpidis uncos ■ r' v
AptattflCardcnricomtsirbellona gradiuo. .3

Sicut in Adhaco grandi fubleucade ponto , D

Linus ad ambracianForti cum milite Cxfar >ri q

Chaonio phanamdificcit in xquorc claiTcm. i q

Seu quando ioniis uulcania flucfhbus xthna
Europo; Libya: qj duces concurrere uidir.

Scilicet Aufoniis alacer cum Regulus ibat
N auibus cxcelfi fulcans uada lata Pachyni:

Et patriis contra bellans pro legibus Hano

Saxa relinquebat faus lilybxa fmiftris.

Bellandi cupidx coeunt in prxlia gentes. <

Dcpofitifq; uacant inculta ligonibus arua.

Vndiq; futgentem fpatgit uaga famatumultumi
Arma procul collifa fonanttclangorc minaci
Martia feruentes accedunt clafTica pugnas.

Quod fi florentes iftis in fyrribus annos.

Acgimus/K tanto iuuenes fitdauimus xftu/

Quid non tnftc putas feret aaumnofa fcnetSusf

CIBER PRIMVS

cxx.

Ipfatremcns anustterctiqt innixa bacillo:

H i fpida/ macra/breuisicams rugofa capillis:

C alligans oculistcuruatoin pcdtora tergo
Iam ptopcrat:fequitur celeri mors pallida greflu:
Heu fruflra faciles curfus auramqj fecundam
Fruflra expedtamus:Nos implacata charybdis
Proijcit in fcyllamtfcyil* de uott ice rauco
Nos rapiunt fyrtes:itcrumcjj rotamur in hofdetn
Aequoris infui tus:fcopuli.uada.ucntus.8£ undz
SetnpenSCaduerfis in funera currimus albis.

E t nihil cft aliud culus Adarnus in hortis
Quam primi fine fraude diesicum libera nulli
Peiftora moerores agitantifynccra uoluptas
Impolluta quies animi’ cum dulcibus annis
Primam* fugiunt uits.mox afper acutas
G ignit ager fcntes^C noxia femina profert.

N anqj ubi kta nou* ceflit lanuginis xtasi
Sollicitae fubcunt cunrnrcpidiq; pauores:

Et labor infomnis.dubiiqj per omnia cafus.
Bella dent Italae gentcs.nec barbarus hoflis
Qujcrituninfultans noftris qui finibus inflat.
Inter fe certare parant:8i foedere rupto
Conuertcre rigens in mutua uulnera fertum.
Quofq; peregrini dominos concordia mundi
Fecitnn ambiguam regno de paupere litem
Compulit infaufl* genitrix difeordia pugna:.
Haec urbes eadem uefania coepit Achsas/
QuomcaputEmathiiproIesanimofa tyranni
E xtul ltiaducrfus celebres Lacsedemon Athenas
In laccdemonios lbarthefaea propago:

Totaq; fubuerfis ritobabat grxeia rebus.

Alter in al tenus damnum commune coegit
Ferre omnes fortuna iugumiK parete tyranno.

N ec genus Aufoniumitanta calligat herimnei
Itali* fimilem uidet impendere ruinam.
Lucccaretsnefritqjdiemsfecumqj tenebras
Cnmen agittncxflemq} animis induat fiC umbram:
Propcerca ammilTo fceleratx lumine mentes

x 11

“P

1AfI

-vi

imi

•,nq

DB CALAMITATIBVS

Venturam non ante putant quam ucncrit/uamj
Quod fi coniuntfHs in prtlia uiribus irent
Heipcnx gentesmon obi udantibus aitris >

Non prohibente dcoifcd opem uircfq? ferente»

In uctus imperium poifciTaqj regna redirent. j (

Scruirentcp uerum tufeo lata xquora tybri; .uil

Spcrchtufq? padomoftris E rymanthus K othrys i

ColIibusrK latium trepidaret barbarus enfem*
Pt*da nec eiTemus toricnstnec thradus hortis A

Per Phryges K Colchos captxqt per helladis oras
Duceret in celebres inftgnia nortra triumphos.
Ciuilcs rixas & bella domeftica noftri
N on reges tantum atep duces/fcd milite mixto
D um picena fiigax populatur httora ttircusi
Arma faccrdotes diuorum altaria dreum
Ferre preces Coliti tollunfcpacicp repugnant:

Qua fonat anguflum fcylla: latratibus xquon
Quaq; fyracufiodrcudaturinfulaponto
Infula cidopum libyx potreda fub axem/

F eruet Marris opustcalabros & Iapygis urbes
In pugnam bcllona uocatnapiens que fuperbam
Aegida gorgoneos pcftus dicumligat angues:

Et qua nubiferi medio pro limite montes -
Stant Itali Galliqi foli nouus arma tumultus >
Cogit ig£ indomito fulgentes xrc catciuas. |

Caufa mali caput etrufet F lorcnria gentis
Aufonixqj decus fummi uiolarc mimflros
Aufa patris dcmenstfactumqj haurire cruorcm:

Ipfa quoqj indomiti genitrix Fenaria belli
Praeteritas auxit clades dum ferre rccufat
Impcrium/Vcnctoqr negat parere leoni.

Adde quod afperfhi cceli uidata maligno
Arua negat uidhim .pingues iadata per agros

Semina uclpereuntiucl inanes culmus an itas
ErigitsK trirti rneflbrligatordca fronte.

Si fecunda Ceres aut lari utribus agri
Aut hominum (ludiis ufq fui tunuida grando
Pulfa per aereos magno cum murmure traertus
I mpeliente noto (trauirtlongofqj labores

PadidittK nimbis Cererem glacialibus haurit:

Tt ~ ~ ' -

r.'l

u. <o

-3l

U

Diq

a V

LlfcEfc PRIMVS D SCI aod

Et padus Ingentes uolues ex alpibus undas :

I nfubrum V enetumqj domos penctrauit:S£ omnis
Aggcnbusfratfhs agri uaflauri honores: -'j(l

N ec ripis tantum :fed X lpfis altior ibat '£I'p - ‘

Atbonbustfalicum per fumma cacumina nauta 0 -
Curfus erat.fugi t Prothei pecus omne per agros: 1 J
Altaq; momanx petierunt xquora nympha;.

Sicut cum bellis olim ciuilibus urbes
Arfciunt Italteftufn Cxfarisarma fuperbt ' -xii.T
Inuaferc lares patrios gentemq; larinami ;JP

Mira canam X noftris fortafle nepotibus olim
Non fadhira fidemtBenaci' fparfa per agros '^P
Tanta locuflarum nubes ut pmgiiia paflim
Pafcua X exortas fegetes nemoromep dcc6rem
Temporis exiguo tradhiconfumpfcrit omnem:

N cc poterat fumptis hominiim folertia telis
Fatales arcere fcrastCaua tympana latos l \
Implebant firepitu campostnec territa tanto •' ’ O

Dira lues fonitu hctbanmi radicibus imis
Morfibus hxrcbat.uicina per oppida poficj ' -'.'d
Rumor iitiCapere atma uiniconcurrcrc turbx A
Ad commune malumttanq nouus itala cymber u '
Regna premat.Tandem multo uix tanta labore iA
llluuieslongisuixcrtconfumpta diebus. -?0
D ura fames igi tur triftes populata tolonos
Sxuit.SC exhauflis languefcutit corpora ucttfs: ' rl> ?
Vulgus inops made affedhim fqUalenfq; perurbeia'
Pofcit opem fruftra:& fenfim uitalia membra ;qn2
,V idtacaduntificcafqj premunt ieiunia fauces
Necpatresnatismccnatipatribusadfunt: ’ - v.-x?,
Tantaper humanum genus inc!etnenriaregnart i ■

Non libycx fegetes non pinguibus appula campis
Hordea non phrigiis fuccununt gargara fulcis:

Sed minushinc damni: minorhxc arunajdolorqj

Minornnfelixq; minus fortuna fcquetur.

Hic paucx fat erunt lachrymxrcrudclior alter
Communem ingcnri pariturus ftrage ruinam
HoftisadeftmoftTxqi rati grauis ingruit imber.
Qua Rodani uoluuntur aquxtqua frigida rhenf
Teutonicas fert unda rates, qua perluit agros

DE CALAMITATWV?

Infubrcs Venetofqj Padus.*quadiues ab alto ' j

Veiricefubicdtos fpeculatur Brixia campos/ j
Occultum pluit cx altadeusarccucnenutm
Etquarircfuepulcherrima filia nymphas
Colligit humcntigrcmioilarcq} recedens
Littus h arundinibus cingit uindiq; papyro: ,

Quaqi patens longe fludhi fonat ad na uaflo
Vltnces mors atra manus excrcct:8$ altis
Tabe maden&fparfam eadem componit aemiigj
Qua fluit etrufeo furgens uctus albula fonte ;

Romanafep inuifit opes K regna Quirini.

Qua gelidis fonat amus aquis.qua magnajpotenfcj
1 mperat A cmilio uicina Bononia Rheno
Imbelles acre fqj utros fcnium atq; iuuentam
Pallida mortifero peltis craffata ucncno
Sternit humirfundamq; rotans e turribus altis
Ardentes papulas iaculaturfii ulccradiris £

G Iandibus:X penetrat flammantibus inguina telis.
Huic tumidum guttur uirus leuatnlle fub alis
Fata gerinqua longa humerus fc in brachia cutuat.
Alterius patulas aures arfura parotis
Sufotat occultum longis fub crinibus ignem:
Attonitumcp caput feriens uitalia membra

Occupatatcpuias mors una perambulat omnes: [

E xtol I itqi caput qua curfum fatifer humor
Sifht:& horriferum fcafim durefat in orbem.

Id crudele genus necis hoc immane feroxqj
Supplicium hic llygio rabies egrefla profundo
Perqj domos humiles perqj alta palatia regum
SanutiSC occultis miferos ferit idhbus anus.

V t quando incauri uicio palloris ouile
Incuftoditum nox lntcmpefla recipit»

Si lupus hcltema: patiens iciunia luris
Sollicitufcp fame fuerit per limen apertum
Ad folas mgreflus oues non mingat unum
Ingluuirin funustfed multa «dc° madefrit»

In totum faaatqj gregem :fic acre u enatum
Infontes fontcfqj modo proflemit eodem: “

I amtp cadaucribus defunt loca lunria facraris
Aedibusiflofla paflim tellure profanis
ii i x 3 “

s*2>

r,

:oq

uV,

ituT

inoH

btqH

t:La3

au;M

qiiH

io3

doH

LIBER PRIMVS cxxu.

Conduntur tumulistinhonoratifqj ferantur •/, rq
Funcribusdidhihorrendurmuifucp tremendum
Prada feris inhumata iacent ;8C tabe fluenti
CircuQans tetro locus inccftatur odore. j

Qua triplici condufa pado Ferraria longis \

Cladibus atteritur/dominoram corpora paflim \

Pafcuntur per rura canestaquibtcp rapaces
Effodiunt duris hominum caua lumina roflris: ,

1 ntcfhna ferant uoIucrcsrX in arbore fumma
Exta panum fufpcnfa diu uiderc nepotes: eixnX

Membra pater uix xgra trahens dum frigida coodx
Corpora natorum claufo nondum ore fepulchri
Labitur ipfe fuper fua pignora:Crcbra fuorum
Sola domo uacua mater dum funera plorati
Cum lachtymis animam tenues exhalat in auras.
Multi ante occafum uitse uicina fcientes
Fata fibiicondicp fuas tellure uolentes . , _■

Rclliquias/fodcrc folumtglcbifqj fubatdis : [
Sacrato uiui fe compofuetc fepulchro.

Rura filcnttuacuarq? fuis cultoribus urbes:
luta fori clamofa tacentipcr compita furgit
Gramen extfhnds non lucent ignibus arat*

N et folitos cantus nec odores templa fabaios
Accipiunt.fqualenttp domusanuta omnia monent.
Qui fuperant cladi rfupcrum quibus ita peperetti
Coguntur miferi fua dulcia limina riucs
Linqueret m mediis tentoria figerccampis.

Sicut per libycos folct armentarius agros
Ferre laremtfecumq; fuosuedare penates.

Vidi ego per tacitos faltus:8£ inhofpita Iuflra
Mole fub exefa filicis curuoq; fub antro
Monticolas habitare uiros:8£ gramine palci. :

O fuperi loca qui tuti fecura tenens ,

Si fcckrc offcnfi noflro tam dira mouetis 1

Pratlia/fatuetcrestam multo funere culpas
Sat longo luimiufq; metu nam parciteifaltcm
Rell iquias generis fcmenqi relinquite noftri.

Non animi tantum gentis cecidere latxnx
Cum Romana ferox circum capitolia gallus
Barbaricis trepidam pulfans clamoribus arcem

DE CALAMlTATlBVS

Diccrct cucrfac fiuflrx fuccutritis urbi
Romulidacrrcgni SC uitatpoftrctnadies hxe.

Vel poft cannenfts lachrymas & funera pugnet
Quando quirinalcs aquilas fafccftp fuperbos
Ad tynas tam fc laturum crederet arces
Annibal infultans unrto iuueniliter hortis ' >

E t mox ex alio bel loram culmine pul fus
Languit aduerfis faris «Marte fintftro.

N on tanto tremuere metu praecordia graium
Xerxis in aduentutmonuit cum delphica rupes
N on muro non arce dari fcd nauc falutem.

Non ita mofex quondam miracula uirgx
Horrait attonito memphis turrita colono.
Ipfcquoqt in fyluisK uallibusapcenint
Exilem ducens torto fub paupere uitam
Delitui qua templa peritromanauiator.

Et qua flaminios fugiens Claterna per agros
Ducit ab anguflis undofum uallibus amnem
Arce fub Ociamijnoftris tibi ditrta cameenis
Tctrta Rcfngerius fublimi in colle tenebar.
Non fuit aula magis nec clade nocenrior irta
Romuleam pcfbs longo qux funere plxbem
Diripuittquando ucnicns Epidaurius anguis
Ionios citra flutrtus in regna quirini
Abrtulit acrium uirustqui poftea templa
Iumrta Ioui tenuit ibifidum quadiuidit amnem
Infula ianiculum dirimens a collibus urbis.

10J

'rj

loZ

■uO

:SA.

Communes calamitatum caufk,

• ‘ ibt'/

Eu fuperam ficitauelideu noxius atdor
f Aetheris aenos infufo lumine tratrtus

Inficiattfeu fola ferant contagia morbum/
Seu dum longa fames hominum inuna coegit
Ora abis uria indignisxfcaq; nocenti
Impurus per membra fluens uitalia (anguis
Putruit.# diram fubtens pracotdia uiras
I nferat occulto properatam uulnerc mortemi
Vndc malum furgat non eftdignofccrc promptum.
Ipfc tamen rcor has omnis concuncrc caulas;

LIBER PRIMVS cxxitf.

Etconiurataspcrcuflb foedere diuum
Aftrorum terra q; fimul concurrere uires;

Siccp hominum genus haud una obfidione teneri:
Etnobiselcmenta necem fuperofq? minari.

Nec mirumrquando longe grauiora meremur
Supplicia:& longe afpenori uerbere radi:

Quippe ubi nec fupetum pictas ubi nulla tonantis
A fcelere humanas prohibet rcuerentia mentesi *

E t uirtus uiciourgenti dare terga coatfta cft: 1

Ira patris diuum fremitindignararfurcnfqt - I

Euocat ex altis crebi fornacibus atram 'j 1

Progcnicmthomfera genus implacabile mortis:

E t tertas permittit agi phlegetontis habenis:
Plutonifqt premi impeno.de trifbbusorci
Sedibus egrefla arherias noua monftra fub auras ;
Inuadunt hominum coerus:& inertia flatu
Pcdtora loetifcro feriuntiit frigida tabes
Ad uiuum penetrans animosiperqj inriraa corda
Imbibitum uirus poftq conduferit omnis
Ad uirtutem aditus homini impellit K uiget
Quo ftygia: iuftcrecanestquo ditis auari
S piritus indinatiprimi qua criminis audior 1

Monftra iter Iatum:Placidaq! tyrannide regnat, >
Hiciuuatimmancsercbimonftrarcfiguras J3

T artarcumq? genus fub apertum ducere cctli I
Lumcn/Sd occulti referare latentia mundi "3

Monftrat ucnenofo pauit qua: Iadfe mcgxra» -£l
Cerberciqj canis fpummis/K fanguinc lema:. <

Me precor aftuetum mites errare per umbras C

Grynei ncmorisucftrifqt fonantiarura >

Cantibus 8d greflus modo per fera monftra ferentem
I ntadhim feruate dratfuriale per agmen
Efte pio uati comites. morefqi docete >

Infandos ftygixgcnrisccdumcppcrofz. 3

lam mugire folum coepitnam nubibus aer 'jH
Pallet infernis furgunt afflanhus umbra: '

Nigrcfcitqt polus tmonftris exterrita lampas e T

Fert retro phoc baca gradusiauditur ab antris >

ClaraonSC omnigenum rabies confufa ferarum. I

"j-

DE CALAMITATIBVS

Monflrum primum : S upcrbia.

Volat horrifono rapidi phlegctontis ab amne
e Ingentialarumftridcntcfupcrbiadudht:
Sic illam d ixcrc.fupcr quia extera fele,
TollinK extento fodas fuperemmet ore
Omnia conuoluenstcceca de fode baratri
Crimina nigrantem poft fe trahit omnia pompam*
H uius ab ardenti uirofus anhelitus ore
FumattSC obfcurisoriens a faucibus humor
Defluit hippomancn-aconyta canifqj uircntetn
Tenani fpumam fuperans omncmqi ucncni
Mortiferam rabicmtflygtifex ima profundi.

Se fuperum genus effe putattucterumqt deorum
Semcn/& a magno fe ladtat apoUinc natam. J

Ardua fronstunocp oculo ftcllata rotundi
Circuitustmcdtoq; fedens in luminisorbe
Difcedit fpacus aqualibus und iqt centrum*

ago.

, . .

Quem uidet aeternis llluflrcm laudibus alouq
Pcruirturis itcrucriconfcenderc honoris
Culment&ad fuperos niticoeloq; propinquum»
I rgrauistSi raro lnceflu ucfligia profert

Strimonia: de more gtuisiqux femina campis

ladla legens aqua: tepido fub fidere librae
Si uicina ferat greflum per rura uiator
Tela ferens arcumue manutcaput ardua tollens
ClangittK ingenti mouct internodia paflu
Paulattmqj uiam fuipenfo gutture carpit.

Cum bellator cquusdomini frenatus habenis
Oflentans pedus latum ccruicc fub alta.

Cum glomerat bibulo lentos in puluerc greffust
N unc hac nunc illae oculos SC colla retorquens
Spcdtari gaudet libycofqj aquare Icones
,V itibus albanofuc canes dum fe putat/auras
Colligit. -y laris imitatur naribus eurum :

Non fccushic rabies uentofo inflatior utre
Cum graditur uibrans alternis motibus armos

LIBER PRIMVS cxxuii.-

Ardua fublata: circufcrt lumina frontis:

Vanaqj proceri miratur corporis umbram:

Et tacitis ardens curis fublimia femper
Mente agitatrtumidocp fedet fub corde ucnenumi
Contemptrix inopumaiultus elata feueros:

Inflatoq; rotans turgcnria gutture uerba:

Ferre nequit iugannaiorem indignata paremqt
Imperia ufurpattregmqt libidine feruet. ■ r. {

ImmanfuetajfaOxtmiiOTsraducrfajminaxqt
M itibusxlaas contrariatnefcia pacis: ■ r uil

N cfaa amicitia: trixamm & litis origo: oiSintH

Dura/ ingrata/duplex amroo/uiolenta/rebcllis/ . , , >
Improbarquid pietas qiud fitclemauia nefeit. f
Perfida fcedifragam dubio fubpedorc mentem . \
Verianab excello fugientia culmine femper ;;

Saxa moueulaudum femper uefana libido '■ o

Sollicitum pedus curis flammantibus urget. f
Nec uita: ratio nec opum nec bonoristin omne
Sponte fcelus prxeeps tutt implacabile monftrum.
Hxchominum fuprema lues/tmmancfcrumqj , . a.
Thraido ferinus potitu (uadfretyranno / ;->b! jj.H

Afpcruthorrcndacumulansprafcpia ctede ■, f
Semineces artus hominum fumantiaqj exta
Intulerit Rabulis :8C equis epulanda uirotum
Corpora qux iniami hofpitio laribufqt prophanis j
Occultus pacem fimulans admiferat hofhs.

O fcclusrodira inuifx fpedacula fraudis.

Luminibus toruis quotiens capita alta leuabant
Thraces equi grandes humano fanguirie pafti
Et capita Si teretes pendere extra ora lacertos ri

Crurauc confradis genibus ennifue cruentos
Vidiflcs fama: a mento perlata (luente
Pcdora/fub grauibus contrita cadaucra malis
Fradaq; fub duris crepitabant dentibusofla. f
Strimonius meminit N cRustfcit biftonis unda.
Traxit Idumei genus hinc uccordia regis
Quem magus ardentis coeli noua figna fecutus
Admonuit ucnide deum. N i fi cocca fuperbi
Pedoris ambitio mentem fcciffet opacam
Iflct ad infantis fanda incunabula Chrifti

DE CALAMITATIBVS

D cpofito fartuifcd mens inflata fauore i/v

Cefarea: gratis longoqi tyrannidis ufu .7/

E fi ingens meditata ncfaunccpnfca parentum iri
Sarcula par uiderefcelussnec longa oidebte
Poftcritas.pcrtUfa furcnsgaltlxa fatellcs v J
De trepidis macram finibus lattcnttaunlfit i .Fin I

Pignoraancmbrattmcp fccans lata ama cruoro ira?
I mbuit mnocuormatres ululare per agros
A udiuit montana Raclidandnaqifontc te::,'::: i

Flumina de dupl id ducenria norrlcnKandsav M

H inc cft orta Iuesrqux thrada regna uctnlqt n d: j X
Grarcoram imperium uerncrBizarttia regum

Vrbs opibus conflraiaamjart ptatcntradqoiads
Aegeo E uxinotj fresis ftipata Icdebat 1r.bi':./l
Sccpta tenenstparuo qua gurgite 1 bofphoTos undam
Colligitthanc fcythica «tumpesOtomanus ab ando
Infidus capiam ferro uiolauit SC igni: xjtnuibi' o .
Arx erat EuropestS: inexpugnabile quondam
Romana; fidei uallum Machomcria contra.

Arma minas afta frenans libyarqt tumultum; • .

Ha:c fcclcrum dux atqjparensfubliaie mtcitta
Imperium coeli fummamqi ambire tonantis na /_
A ufa pooeflatcm quantum tentauit in aliumiimmniSi
Suigcreitcnarios tantum defccpdit ad amnes) I

Cuius ob ingentem tellus concufla ruinam rrnqioi
Ccffinut in latices Cautem fi miferis/alrum unlinaO
Pandit itcrimolemcp finu capit unda capad,

S ic pcrcufla grauis monftri fe pondete tellus
D iflccuit.-grcmiumq5 alto patcfcdt hiatu.

Sicut adrafleis cum uatem abforbuit agns
Campus armato pcrcuflit tartara curru;

Scu quando mfcmicaua guttura Curaus antri ' V
ClaufitrX elyfios tremefecit pondere campost

Vel quando clcdhc primo fub radice gentis i

Terra Corcni fociofq; altam demerfit inaluum, •
Antra igitur grandi laterum finuata receflii I'
Inter fe ripis fummo coeunubus otr rr Q

More pila: quotiens uento confurgit m orbem

In latos abeunteuruan fornicis arcus:

Futp ingens domus umbraram precepfq? batamml

LIBER PRIMVS exxy.

Illic fulfurcos incendia nigra liquores
Lambunt Si dubium quafi pnma crcpufcula fbmen
SpargitunKtrirticalligant taitara fumo.

H ic lunt lugentes mortis domus impia campi
Regnat ubi fcefemm lachrymofoin carcere m ater
Exercens poenis animas claudiqi tenebris
I ndignata fremit claufo ceu nubilia uento
Cum piceas frangunt damofa tonitrua nubes.

H xc cft quam ueteres dicunt phacthonta poetx
Aetherios dodh curfus caufafqt latentes
I gnibus xtemisifol ert qui corda fuperbis
Incendit ftimulisttumidofq} in petrtora fartus
MitnttSi impatiens figit fub corde urnenum:

i>olis equos caput Eridani merfifle fub undas.

Ad fuperos exit quoriens pater arduus alto \
Annuit a foIio:& latum imperiofa per orbem
Bacchaturtfupraq; fuas temeraria uires
AudcttSC mfaurto ammittit conamine uiresr
Scilicctomncdco contranitcnte fuperbum
Euanefcitopustficutcumfurgitinauras I
Erutrtamts aqux fluihistmacucrnce prerto
Decidiriac fpumans altodemcrgituramne: H

Atqi humiles inter fine nomine prartent undas. taCi
Hocdocctallophylusifolymxqui uerbere fundse
Depofuit&onnfqi minasanimiq? tumotrm:
ibat enim folo auxilio thoracis<5£ haflx • mpnl

Nonopediuorumnon nullo numine fultus ’ > T
In pugnamrparuumcj! minax Dauida fuperbo '2
Necquicq terrere fono conatus/ in enfem >.xb
Dum furgit miifo per ferrea tempora faxo mD

C orruinSC toto diffufum iugere corpus rmo*I
Mirati rtupere hortes tturpiqi dedere j.up

T erga fugxtparuoqi gigas cadit idhis ab horte; : t V
Sic quocp delutas curru Iouixxmulusaito r.T
Aerea conucxi fcandcnscuruamina pomis
Flamrrnferumqt rotans alphcea per oppida talmeh ^
OcciditjSC cafu Eleam pertenuit urbem:

Hxc docutr phlcgyas genus execrabile CocIum;^p3

7

/

1

DE CALAMITATIBVS

Spemcre:quos tcthys ultricibus abftulit undisl
Hax qflocp n iliaco regi cum nefeia roris I

Terra diu foliras fruges uidhrmq? negailct/

Sanguine pcrfuafit placari numina fufo.

I n fuperos eadem natos armauit Aloei/

Qui domitum grauibus Martem tenuere chatenis.
Sit faris haxlibafle rallis memoranda fuperfunt
Plurima maiori (cclcrum deprinope cantu:

A udiuiigemuit tellus turbatur auerni
I an itortccce niger nebula; globus exit opacae.

Iam turres regumep domos abfconditfid urbes:
Exhalata: grauem nox importuna mephirim. .

Ite procul mites animattquat dulcia pacis
Ocia:qux fuperostqux coeli quaeritis arcem:

Ne funeftusodonneuos contagia laedant
Vipcrcarprolisxlaufis abfeonditeualuis
Atriarprogenies nigri dum pnrtent orri.

Monflrum Secundum Inuidia.

Juoredaxtrifti ftirges Achcrotis ab amne
I Pallidus KmoeftodemiiTus lumina uultu:

Obliquumq: tuens.rcbus gaudere fccuda
N cfciusjtra uirum claris fignata triumphis
Dente terrcns.tardoq; moucns ueftigia paflu*
Murmure nunc tenui nunc fulmine uocis aperto
Percutit infontcsrbona uultu aliena maligno
Ingemit afpidcnstSi fellcgrauatus amaro
Tabefcitiquocuncp ierit teterrimusoris
Spiritus agrorum uirides interfiat herbas:

Cattera nonnullis parcunttccmfq? uenena
G ramin ibus magicaq; (olent mitelccre lingua.
Pontica magnanimum celebrant medicamina regem
Qua: fatis obflareferunt:his ille folebat
Virus SC occultx infidias contemnere morrisi
Tangere cxrulci fquammas SC colla draconis
Phafias aufa fuitrtantum Medeides herba:
Viigineatqj preces poterantjHccatefq: liquores.
Maritis in aufbniis Vmbrorum uallibus inter
Serpentes impune cubatilibyxqt per agros l

LTBBR PRIMVS cxx\i.

Qua flcrilcsucrfant nign' garamantes h arenas
Non metuunt pfill i collubrosaion foeua neparum
Spicuia:non hydri morfummon afpidtsjionent.
Hax fera Iernxo rabies maculata ucncno
Omnia depafduiullis innoxiamulios
Praeterit illefosmulli manfuefcitrin omnes
Inucluturtquod agit non cft fanabilc uulnus. I
Non Amythaonii prodefle Mclampodisulla
CarminaaheflaJtcistion ledfre in montibus herlxe

Phillyndarmanibustnon Coi fandfrt magiftri
Pharroacafuffiriantrclaratue Machaonis artes:

Non genitor/ftygiis lacerum qui traxit ab undis
H ippolytumeno phoebus auusxui' prima mededi eft
G loriadcctali poterunt fuccurrere morbo.

Quem iuuat iftius uarias cognofccre fraudes
Et per aperta latens deprehendere figna ucnenum/
Mulripficcscafus 8C longa pericula cemat
Fandicnuuenistquidumprxfaga parenti
Somnia narraret /fratrum liuorc iub altam
Altus humum/pharias tandem tnigrauit ad arces/

H uius ut infedtos genitor cognouit amidhis *

Et pueri tunicas mendaci caede rubentes
H eu fera damauit dulcem faariflrma natum
Abfluliti&C Iudht canos confecit 3maroi
Afpicc contorto Saulis conuicia telo/ H

Inuidiaq; fatos inter conuiuia plandhrs:

Et dauida inopem comitum cum paupere turba
Ire per abruptos deferta cacumina montes/
Etcertamncfcircdomumrregcmq; iiibantro ’t

Dcphrcnfamipotuft femo mttefccrcrii non

fnrima tabificus uiciaiTet pedfora liuon
Quid referam pnmosdiicord ia femina fratres?

Et fcclus^K campos germana caede madentesf
Praetereo uatemimgn quem fpiritus orci t

Perculit/K trifti claufit babylonia etteo.

Jpfc diu iciuna iaccns ante ora ferarum

Atep famefcenres animalia fama laenas 2

I ndomitum fregit f upemm pietate furorem.

Praetereo pulfum patria rcduccmqt Camillum/
Rapta Panopheo referentem figna tonanu.

7 H

.17.

DE calamitatibvs-

Quis furor ingratos dux pratftantifTimcciucs' »

Scipio?qua: fonuna tuam tulit afpcra mentem?

Vt poft cucrfas tyna: cartilaginis arces
Partaqj bellando Iibvca: cognomina gentis . I

Cum tua confilits cflct melioribus stas • )

Vtilis/K uires ad ciuicas munera prompta;

I ura fori 8£ ciurs Si amatam liqueris urbem?

Num monuit pietas uirides feruata per annos i

Publica priuatis pntfertc negocia rebus?

Caufa mali liuorrfuflufaqj lingua ucneno
T ot clara inuidx molita extinguere laudis
Fadartot egregia partos uirtutc triumphos.

Qui rigidos enfes;qui ferrea bella fubegit
E xul ob inuidiam patria migrare relicta
Cogitur.K duros inter uerfamr agrefles.

Ad C cretis conucrfusopus morclqj parentum
Qui pclufiacx feruant cognomina lentis:

Et quibus illufltem fecere legumina famam
T riptolemi curauit opes imitatus O firis
Alanoiqi fenis ftudium/ceupofteamagnus
Cxfaris & iceptn pofito fplendorc Diodes
Honorum didicit cultusiinciderc uites:

Atqt piri fcdo malos infingeretruncoi
Quo fit adoptatis lignum bis fertile ramis.
Humedarc folum riuisifctroqi bicomi
Pedere luxuriem terra: redolenna fulcis
Gramina uirgincos induta rofaria uultus/

Lilia marcidos /uiolisi flentes hiacynthos:
Purpureifq; crocum foliis:menramqi tliymumtp
Pangeret? innocuis uitam traducere curis.

Vnde uiro forti damnum paratrinde falutem
G igninfii ipfc fuo cadit idus uulncrc liuor
Pluribus excclfa ucl opum uel honoris ab arce
Profuit ad modica; fortiscccidifle quietem:

Sicut enim quando rurilat nodem cp tubenri
Ore fugat carbo/in cineres atramq? fauillam
Soluimrextindis fi ceflerit ignibus ardor/

S*cula nulla timetrOe mens humana fuperbo
Tabcfcttfaflu.Tcbufcp elata fecundis
T orpenat exfcdo uiret cuigilatcp tumore.

rmaD
iliiM
ntrll
tnH
';;UI
: .ID
,aO

y' zL
I fulvi

.'iJiA

iq

.Am

riJA

:qlA

wual

ia

iQt

I

P

>3

■M

t

i

.a

t

UBER PRIMVS cxxyii.

Incoeptum repetamus itertmircmurauerni
Militiam famis S£ morbi pugnteqt parentem:

Zoilus his aftus fhmulisthoc percitus oeftto
Inachis JCquondam populoscum uenit ad hofdem
Diurnum audaci dum carperet ore poetam
Seu fmymat feu M conii Colophonis alumnum
Regis ad imperium pino fu (penius ab alta
Tnlbaniliacarfecitfpctftacula plaebi. n,:nlirt

Sic pereat tquicunq; pios auferre labores ix-rnunl
NintunSC facto uatum non pdcdt honoriln. . rrrnuT
Cartcraditiiurum fuperhis crudelis imago ?i;uidh3
Terruit immanis monftri uenientis ad auras!; tit
Impaecummagnotfufispeftetgacolubns >uj' ujp
Circum equitant dominam funettnanibufcp flagella*
Vincula.flammiuomafqt faces.54 fanguinc unda '/\
TclafcrutjRuehiturplauftroftridente fupelleac nu
Martia:loncte.clypci.galcarq; micantes: il-j*;

Contftumq? lubxtflrepitufqt auditur cquorurri:

Et procul hitmiru campus fonaromnis acuto. ,1 < 1

Monflrum tertium Ira.

JLG Cu\ll jl,. I -s ,i\ ! 1 K Jvl r.l . i . liC j W'j

Raminaxtodiiqj parestmauortis alumna:
i Sccum agit indomitu ftygia de fede furore

S tentorea qui uoce tonattqui gunure lato
FuIminattK rauco refonans clamore fugacem
Pantagiam fuperatsmugire tonitrua dicas:

Hornficaq: fremens atratas uoce cohortes
In rigidos enfes altemacp uulnera mitrit.
Sanguinolenta graui uibrans haflilia ferro
Bella dcttrixafqtmoucnsthoflemq; laccflens
Labra manufqt trcmittfcmtillant lumina toruis
Fulta fupcrciliis.flrepit SC conuida iadans
Bacchatur.fi fotte aliquo nequit obiicc poenas
Sumerctuindidlas in idonea tcmporadiffem
Fitqi odiumtquod longa foucns incendia petilus
,V nt:& accenfis lambit praecordia flammis:

N ii pen fi nil mentis habcttdto mobil istexpers
ConGlii.uolat in pugnamartinacula tumpit.

Lege modoqj carcnstrabido ftimulata calore

I

DE CALAMITATIBVS

N on ignes non arma rimcrtflaminanna tantos '

Peiitoraconcipiunraccenfifangumisxftus: «i

Quo ferat immanis furor Si grauis impetus ine '

Fabula tcftiadatpnfds monet cnua chaitis.

Cum ferus Oenides aprum Calutoma tura
Vafhmtem premeret procerum fodalibus armis
A uxilii fq; canum fpumanri concitus ira f afl

Fui mincocji fremens xthola per agmine dente iT
I rrumpebat apermon illum denfa utrorum 2

T urma nec hinnitus celetum tremefecit equorum. A
Strenuus arretfhshirfuto tergore fetis J.D

F lammiferis oculis fyluas Si retia rumpens rmT
Qua furor urgebat rapido per fptculacurfii' n nl
Perqj canum rtcihjs uenabulaq? tpfa ruebat; )

N on fccus hxc rabies ardenti pcrcitabilc ■'{

Luminibus coeas per aperta pencula fertur. c!,T

Felfincostoticnsaucsindiracocgit v- M

E xcidia:8£ furiis trepidam inuoluemibusurbem 1 ^
In ferrum rucretatcp fccuribus ardua rctfta ■ .3

Dctrahcrc/K patrios flammis uiolarc penates
Compulittantiquofq* patrum delere labores.

Sed poftq domitis fcclcrum ccruicibus auctor
Occiditt&iutilos Sena concordia dentes
Signa tui it primis populus cum patnbus/alre
Defixis urbana quies radicibus hxfit: '

Atcp gradu femper manfit refpublica firmo I

Hxc eadem rabidum conuullo petitore fyilara I

Ora cruenta tum furibunda animamcp uomentem 1
Sacrilegam celeri rapuit fub tartara fato.

Vifccra natorum manibus lanianda paternis
Prxbuit alcidcs/quom lufus imagine falfa
Sanguine foedauit Ixta dulcicp fiucntcm
Pace domum.fuir ira uirum qux lufit imago.

I radraconigenas acies cadmiqi nepotes
Fratcmafcp manus alterna casdc rubentes
I mplicuit longis bellorum ambagibusam
D iruit excclfas urbesarq; inclyta quondam '
Oppida trcgalcfqj domos euertit abaiitis
Ciuibustaerias turres delcdttK arcus D

Clara triumphales ucterum monumenta labotumt

r*

LIBER PRIMVS 0 Jcxxviii.

H is acccnfa focis italos pulcharima regna
Et magni fpccimcn mundi uexarc coarta eft
Barbata fxuicics Si inhumani fera uulgi
ColIuuics:Roma indicio ell.Syllanaq; tufeis
Vrbsdiuifa uadistnecnon regina caputcp .

Etrufex quondam modo fola Bononia gentis.

Et uetus aprico rccubans in culmine Derton:

Cuius adhuc extant uacuis ucftigia campis:

Semiruta: moles lapidum/frartaxp columna:.
Vinculaifingultusiiachrymas/fufpiriaiplanrtusi
Pgllorem/uigilcfqt mcmsitormentaicrucciq;i
VcrbcnnpcilifeTO rorantia tela ueneno
Protulir.atqj feris hominum crudelibus artus urgnV
Obiertansnaariis implcuitcladibos orbem. ud..mCl
H inc multat exilio gentes aliena icquut*: jqoirlnA
Regna futs orbe patriis:fic filia quondam > Lon i3
Tirefue. gemini Mantoipoft duta Creontis •cmaT
Scruiria in Venetis molita paludibus urbem < bn V

iVixit:8Ccxtrurtatfuanominatradiditarci. :-h'v A
Laumedontiadem tcucrum ialamina petentem
Expulit ira patrte.Qutd te Nciphylas Helle v ; I
Quid profugu memorem phrixu fruuq; athamataf
A rque nouercalcs furias odiumque minafqji rn L j 3
Adde M icenxum poenas Si funera regem
Matri imcntantcmtrrKrflafq? agamenoms ades: 3
Atque fophocleo celebratos carmine planrtus: D

Adde phryges geminos Antenotaflurtiuagumqj 3
Aeneam ignotum decorantes moenibus orbem, i /
Hos aliofque lix patriis a finibus artos r.r , 1

Longa perexiluK cafus miferc finiflros.

Hac rabie fucccnfa feram pnameia coniunx
InduiK&duplicicreuetuntaggercdcntes: i/

Longaque fub geminis futgcnria naribusora, '.r • 3
Succcnfi manfeieoculiiK truculenta minaci 3
Fronte fuperciliatK latrans in pertoreuirus. 3
Quid memorem frux furias odiumque parentis/ )
Qua: miferos nati flammis fatalibus artus ; i £

Vita necem frattum:& matrem fc oblita ctemauit. 3
V ix ea finieram cum formidabilis irae
Caftra fequens aderat ftygiis noua bellua fignis 1

.'tlirxx DE CALAMITATIBVS -J

Ingenti' comitata manutmcndacia tctflis ;i i l

Vultibus fid trepidi dubia fub imagine fraudes
Ignorifq? doli fub ucftibus agmen agebant:

In medio ffipata graui regina tumultu

Tollebat nigra umbrofara fulligine frontem. /

.ajUDg&jfiauoOiilotc lUpnahnS

Quartum monftrum Philargyria .

: . . ; :0
.v Vri facra fames hic cfttrerumcp cupido v
i r Improbaidiuitias amor infinitus habendi,
i H ic numi fitis ardefeens immefa uorago
Tartareis emifla uadis imitata rapaces . >'/

Vnguibus harpyas/amrataqi grandibus ora
Dentibus lngyrum/qualcsquantofqj elephanti O
Aethiopes I ndiuc fcrunttfmuatur in orbes ! I

Et nodos in fe rediens coma denfa figurart 1 , 51

Tempora nec uclat/fed agit fufpenfa tumorem iiT
Vndiqi Turgentem nudacp recedit ab aure.
Nccfolumuigiles obeunt hirfuta rotundo " /

Tempora dreuituiuerum fub ucrncc canot .T

Inccru ice micant oculi icai florea fota.

Effigies ueteri uuhufqi fcrmllimus atgo 'o. . , ;JQ
Sed magis tntrorfum Icrobibus fubdueia cauatis
Lumina difccduntifctofaqj prominet atri
Syluafupcrcilii/maaes fquallorcp peromne
Corpusiiners dicas monflrum/SC uix oflibus liarcns
Sed geminis quotiens opus eftiira niritur alis.

Vt credas fem Boream Zephytuue per auras»
Pnoipitcmuc Notumducri ft nuncia fama
Surgatmt acceptus nares odor imbuit aurii J

Eleuat ingentes alasi&l lumine fuco
Vifa petens quicquid falcatis unguibus aufert
Stulta fuos nunquam uenturum feruat in ulus.

Sacra dcum.famffas leges priclaraqj gcftat
Scriptores rerum egregios.celebrcfq5 poetas:
Quipocctum laudes chartis 3C nomina mandant:
Et quicquid non auget opes auerfa repellit.

Sola iuuant qui lucra fcruntifint citcra quaqua
Laudibus & precio digniflimaicartcra fodent
Sicut hyperboreis rutilans in uallibus aurum

LIBER PRIMVS cxxix.

0

Gryphes amant/auidup tcncnt/uigilefq; tuemur: ' '
Vnde nec urilitas operat pteciumue laboris/

Sed metus & clades oriturriic pertus anhellum
Pctuigilis monftri grauiore cupidinis aeflu
F eruet opes cumulans:quas olim prodigus hxrcs
DiflipcuSC pingues ferat in conuiuia menfas.

Palla fmulatoexhumcrisdecurrit in imos
Lapfa pedes:manicx uelant extrema capaces
Brachiatquas ubi uult cuiuos demittit in ungues.

2crc mores

i celarcrmanus leuisrapta rapinx.
Perfida mensmullifcp potens manfuefeere dirtis.
Indignas dignafqj preces furda accipitaure.
Vtproicrtabouisclctrartograndia tergo
V ifccra percipiens oculis ucl nare fagaci
V ultur edax auido cornus uc famelicus ore
Conuolat ad rdoluta graui conuiuia tabe:

Sic ad opes aurumqt cito fms ifta uolatu
Fertur ad nudum fpolians fragmenta breuefqj
Rclliquias fhidiofa legitsgrcmiocp recondit.
Ncccontentabonisdiuumqux munere tellus
Protulit in pattem fcelerum uocataflradeofcj:
Excrcctq; preces magicaiSdconfulit aras:
Infemofq; uocans manes altaria circum
N ortum as adhibet ueftesrrctroqi uapore
Orgia perluflrat.ducenfq? in puluere circum
Murmurati uariis diftinguit figna figuris.
Extacp tyrrhenorim ferutata requirit
Thcfauros qux terra tcgitdiucntia plumbi
Ponderat argenri globulos uiucntisSC atra
Artifici mendax uettit medicamine in aurum.
Falfaqj cum ueris iungens cum doridc bacchum
Cum gemmis fragiles hyalos cum palladis imbre
Mifcct Ariflei iuccos & cerea mella:

Menritufq; nouas fuco errorem faciente
Confertis fenio deludit mercibus omne
Turpiter emporiumilucriq; libidine feruet:

Et totos hac arte dicsconfumit 8C annos.

V tqj dies trifli fic nox abit anxia monftro:

1 1- i

DE C ALAMIT ATI B VS !

NuIIaqi pax uirio.rodcnribus inrima curis -i

Pedtora nulla quicstpoft turpia lucra diuttue A

Fraudis & exlegem quatftumtfi lumina fomnus
Occupat 8C duro furatur membra laborii
Pidhis imaginibus fotmifqi fugacibusaftat
MorpheustK uariis fingit noua uultibusorx. .U
Vanacp fopitos ludunt infomnia fenfus. I

Nam rerum tenues umbras fimulucraqt fcruanS
Lubricus afliduis ut fluxibus ambulat humor/

Et nunc fumma petens reptat nunc ima rclapfus
Antra caucmofi capitis riganftq? reditep
N une iter obliquum finuansmunc tramite redto

F crturtK ipfe fibi redit obuiusjaut agi t arcum
I n dextram Icuamuc cadcnsmt pellit K urget
FumustK ingrelfi caua fpiramenta uapores:

S ic rerum fpeciesuariisconcurftbusiut fors
Obtulitiautufusatel uis incognita coeli/

Spirituum uc potens induflria nodte filent!
Diuerfoonentantdiucrfos ordinecafus. ilmvtj

Ceuuariasuocesdiucrfaq» nomina rerum *T

Sinouusjnuerfisfurgar compagibus ordo . 1

Difformes cadam faciunt elementa figuras. A
Ha:c duo Roma noris & amor doni ponimus hifdcm«
Tramite conucrfo/K retro redeutite meatu, I

Qua: fi mu! aera magis uigilans cxcrcctiin unum
Nodte reucrmnturtuerifqt fimillima formant.
Oflcntantur opescupidojquia tempore luris
Cogit opum fperiesiK iter quod luce frequentant
ln tenebris repetunnX noto calle recurrunt.

Ccecaqj pratteritas imitantur fomnia curas.

Quom tadris ergo rediit nox humida ptnnist
Atque foporiferos n /uris argentea bigis
Luna uehit radiostfomnus per rura per urbes
Spargit l.rthco medicata papaucra rore: J

Et uigiles abigit fecreta incendia curas.

Pulf* abeunt celeres adtriflia liminadirisi
Atque leues harrent fub opaix frondibus ulmi/
Vlmus enim diffufa comas K brachia late
Surgitibi a ualidisradicibus/illiuscrgo
Muta fub umbrofis habitant quae fomnia ramis

LIBER PRIMVS exxxi

In thalamos hominum SC tcncbrofa cubilia ducunt:
Dantqj fuos diis uul tus/uoccmqt habiiumq;:

Illa pcrobfcuros capitum dclapfa meatus
Ad uigilcm fubcunt animum xafufq; figuris
Mobilibus formanttfopitaq) corda taccntum . i
Sollicitanttncc uana minus quera fangann
Interca circum uittas SC anhela frequentes
Orauolantcuri.moxcp ut foporeuolatmitrant: >

Mordaciqi feeantitcrumprecordiarollro.

Harceftquaeticium uolucris ferit ore cruento !

Aeterna; natum poena; artcmoqj dolon .

Monftrum igitur fi quando quies blandita foporem
Reddidit aut auro infudattfublataue furto ; . i ,

Semina frugiferae Cereristuel inania plangit
Horrcatucl dura decuflos grandine frudus: :* ,' f

Effufamue fretis mercem deprehenfaue furta: . i

Atep iterum tradat fub node ncgocia luas:

Totaq; fub curis it uita fimillima morti.

Ha;c animum nxrpi maculans SC corpora labe i

Quaerere coelefli predum pro munere iuflu:

Vanaq; compofito mendacia fingere uultui >f

Quado grauam facro morbum N aamanus in amne
Abluiti& puerum fpoliis oncrauit SC auro. C •

Hatc eadem fcelcrum genitrix fraudumq; magiltet >
Reginam libycis pofuitq? in collibus urbem ; vr. H
Aerc/uiro/patriafpoliansiperegrinaq; circum
Acquoraiper rapidas fyrtes.pcr barbara pellens
Regna diu profugam terris iadauit SC unda. a V,

Hxc Priami natum:cui longa pepercerat ira 1 it

Martis/Si a patria procul obfidionc latentem
Trhaicio iuuenem innocuum mucrone peremit.. [
Ah fcclus/ah dirum fadnusimultoqt piandum
Sanguineiprimacute imberbem fub flore iuuent* [
Ignarumqt doli puerum niltale uerentem I

Perfidus obtruncatiplacidum rofei decus oris
Et regalecaput/Gmplex finecrimincpedusi •/. , ^
Et natas ad feptra manus ueniamq? p recantes
V ulncrat immitis reperito fxpius idu. • o

Pnetcreo concifa fui qui corpora nati
D iis epulanda dcdittquiqg auro uendidit urbem: I

DE CALAMITATIBVS

Quiqt fuum fupcrans hoftcm fupcratusabauio *
Exanimum phrygio uerfatum pulucre coipus
M i fit ad extremos ignes patrium qj fepulchrum.

Non prece non lachrymis motus non iioce patema
N ec mi fero cafu queruli fenistimmemor omnis
I ufticix folo placatus munere/ tandem
H ecftora rcftituit Priamorfua pignora patri.

Quiqj per undofum dulccfnc perderet aequor >

Diuitiasiretroconucrfanauepcr undas ,1 . X

Ad patriam 8 C fatuos rediit non infeius hoftes. l

Quiqj deum manibus rapiens pendentia dona : \
Sacnlcgus fupetum uanos irriiit honores. .1

E t qui lurripiens auri duo millia pondo
Et lateres fitluos fucata fubintulit «a;

Vt genus efrenum N afamon qui uerfus in auflrof
Incolit ifiaco contermina tura canopoi,;: -;:l3

Naufragiis uitfhim qmerens gaudere procellis
T urbimbufqj iblcnfufafqr per axjuora maces
ColligiuSc nautas ad punica littora pulfos f

Auxilium fimulans uiolar, Sic improbus auri
Raptor in aduerfis quemquam fi uiderit angi
Cafibus/cxultacfidlocpaftutiorore trinus
Dum promittit opem fpoliattpraedamqj reportans ^
Celat :K exuuias occulto congerit antro; , . - -r cj

Hxcquoq)ucnalcm(tanti quis crederet Orcumf}
Efle deum ferinSemcn coelefte piando
Progenitum fcclcridiuinac menris alumnum»
yirgincoqi alitum grcmio/crimenqj uolentem
Solucrc/8£ anriquo contradam fomite labem» *;{
Dira fames auri culpa: regina parenfqt - . .. •.<

Perdidiuindigno fignatum uabere corpus:
Confixum caputrK duplici manantia rore \

Pedforatpulentcfq; genastfrontcmqj «dentem r.3
Ingratae moriens placbi monftrabat ab alra i

Arboreipuroureum terra abforbente cruorem. o -1
Hxcoprramifriufhis haec gaudia menrisaudrr. 3
H ic memor antiqui fceleris dum trifti ii flerem 3
Funera uitgineat prolis Iargoqj maderent • ->rl r
Imbre genat/uidi ex alto telluris hiatu or 3

Deformem prodire chotumtSatarginc Iad 1

LIBER PRIMVSAD c.xxxi.
Signifer armatus ucfligia lentus agebat: 'uq

Quem confufa cohors cultris armifqipopin* rD
Prefla fcqucbatunpatinas Untfofcp lebetes o.iqil
V ifccraqi oblongis uctubus confofla gerebat: i Jr'
H is comcsin bellum turmis ueniebat inerti
Turba canum greflutquotutn curis afpcra multam
Fluxerat in fcabiem:fanieqj fluentia linguis .... :r j e
Vlceralingebant;&: crebro ard en riamoifu . .Y.

Scalpebant tergatft fcabras pruriginse clunes. non/.

rl .udamur s.-nhtftui; ■ .1 ;r:erigxjq
Quintum Monflrum Gaflrimatgxb
na.-. • n. r \r.r. in! r.icnosbat!

. Oc quoqj cerbcrds mofltu de faucibus «it
h Ridiculuma pingue capucfrons pmmet alta

n Labra/gcnasioculofqj tumcs/iubgutturlato
Surgit SC inflatum tollit curis uuida pechis.

Trita .breuisimaculata mcro,8C pinguedine ueflis
Vix rhcnesduncmqj tegit: ucntrcmq; ptofuium:
Raraqrcollifisigreucibgia mutat
PoplitibusxunuS putruere fub unguibus elbe.

Ad lumbosiad utiuqdatlis lachrymantia circum ’
TucaaiSi guttis futpebfa fluentibus harrent L, nr.l
Sumina;bpfus adeps iter fi£ ueftigia fignatt boni i
Oenophoro keuaarmaiaefl,abdomine dextra. ,'t. J
Ante cibos quam prefla graui fub fafcc priores u_p
Concoxit namramouas lupctingcrit oftas: A u fbrq
Impatiens famistefearum infinita uorago ibM

Pocula prchcnfa manu fnis implacabilis haurit:

Et crebro exhilarat bacchus conuiuia potu .
Garrula:lcnta.(alax:pctulans.improuida:turpis,
Immeinor:indocilis:leuis;cb»a:dcdita femno
Semper olctmatcfqi graui contnflat odore: J

Talis erat multo fpumans Silenus hiaccho I rO
Quom capitis nutu in collum cutuatus afclb'
Ccruiccmlupcratqiiubas flilantc faliua ! '
Rifus erat faunis nymphifq; colentibus agros.
Concaua non tantum maris abforbere charybdis - '
Dicitur a Calabris quardiuidit ama peiori.
Quantum liare ingluuies uin i demergit in aluum
Hirfuram feris aluum dcnfacp comantem

x. DE CALAMITATIBV* 1

Pube per humentes it grex tetenimus umbras *

G rex ohmfyllac infertus uahqt tragoedo:
Etpmguifudotecutemdepafcitur udam: .

Blandior ingreffu primo fcmelcia proles
IncalctiaKj; uias fumos exhalat in omnesr
Cocliiditq? aditusq>er quos a pedtoris antro
Spiritus afeendit curuas in ucrticis atdest
Nam nebula feruente mero per guttura pingues
Attoniti capitis fummam uoluuntur in arcem.
Pugnam Fitrualidis alti mens incola tedh
Defcnfura fuum limen fuccingitur armis.

Sed conata diu bacchantem extinguere fumum
Vitffa fugitiuidoe fubiens penetralia Bacchus
Cui comes it foporifiC torto dementia greflur ' i
Per cerebri humcntefqj finus animxqi Taedium
Larthco fpargens hauftos dc flumine rores '?-

Inducit fomnos hebetes jfiCmorpheadodhtm *■

Fallere imaginibussnodhtmaqi fingere monftrat
Pondere profla dei conniucnt lumina crebris
N utibusifiC placida: nequeunt obftfterc ncxfli.
Lingua loquax priusfiC nullis obnoxia uinclis
lamdcluialabattuerba inconflanria prcfTo
F inc cadunttblxfo fonus cuanefcit ab ore:

Labentemcp pluit per mentum barba faliuam; *
Qualis in umbrofo Protheus mutabilis antro
PrcfTus Ariftco iacuitiqua Carpathus inter J

N iligenas claramqi Rhodon caput cxml it undisi
Qualis in occidua pugnax Anteus harena
Et ferus atmonix uidlore fub Hercule taurus
Fufus humi cubuit.Qualis minois in xdc >

Scmiuir eradlans fpumantem fanguinc prardam
Cccropio:qualifqt cauofubcarccrc plena
Cerberus ingenti diffundit uifccra campo.

Talisin immundo uinofum bclluacorpus '

Pulucredirtcnditttumidam fic explicat aluumt •

Acgraqj turbato hc deiicit ordine membra .

N unc uentofa tumentsnunc contrahit ilia flatus:
Alternifqj fonor uocis uia murmure rauco:

Pedius fiCotalauat tepido fumantia rore
SudonfiC undantes currunt per tempora riui: .1

iv K

LIBER PRIMVS cxxxii.

Somniaq? ocairrunttpingucs funt fomnia tncnfe,
Atcp coronati fufo crateres hiaccho:

At celetes nunc labra bibunt nunc h umida mule*.
Lumina rnunc bifido rimantur tempora rofho.

Dum loquor & turpis moror ad fpctfacula monflri»
Eccenouar gentis refonans fragor impul it aures:
Ettcllusnouacaflra uomens ingentia fudit
A gtninatqua: campis immifla patennbus omhes
C ompIcuercuiasaK culta noualiamcc iam ;uJ/f
Rus capit fias anes & non numerabile uulgus uD

|V icinas intrare urbes incendere temp Ia oV

V ifa cohors fetrenouas in merata flammas,

Signafcquebanturmcercntesordincturma: O

Compofitotfigna arcus erantrfaxacla: pharetfirt
Etquaquahaseflentboftiliacaftragenufij
Pcfliferum. ridere tamen facilefcp choreas
Ducere permixtis lata ad conuiuia turbis
Suadebant/fieritp leucs cum carmine ludos,

D ux erat his formofa Venus fufpcnfa cupido
Filius haflililongo ucxilla ferebat: 4

In gremio matris molliq; in ueflc uolutus
Inndias iocus dC uanas excogitat artes. ' i

pALAMITATVM LIBER SECVNDVS

Sextum Monflrum Luxuria.

AEc fera cocyti de trifbbus enatat undis
h Orenitesianimo maculata fimillima forbo

Qd nitido trifles claudes in cottice fuccos
Decipit ignarostmorfuq! uenenat amaro,
Illecebris & fraude potens aflucp dolifqj
D imicattK uultu pacem praetendit amico.

Hanc contra certare caucicontcndcte uinci eflj
V incere terga darciK reno uefligia ferre:

Fulget in egregio decor infupcrabilis ore:

Omatuq; iuuat formamdigat auncolorcrn
Luthea uitta comamimollcs quae fufa per armos
Leniter inflexos fcnfim finitur in orbes.

Candida frons/Iatcqi patens ad tempora cutrir.

z ii

7 :/ -DB CALAMlTATlBVaiJ

Clara fupercdiis oclantur lumina nigris* :•«?,

Piirta gcnasiprcfli fub honcrtis naribus oris
Purpureos coheunt imitanria labra colotes: v

Aurea procero reretiqi monilia collo • ;j J

Pyrgotclis calatamanuiformatus in diis
Qualis erat uiuenspartorformofus Adonis ..\L

Pendct:8£ intextis iriridi curuaminc ramis. • .

Myrtus opus angicgcminacq; in fronde columb* •.
Mutua porreirto collibant olcularortro. _>

Cum graditur tenui fummum bulla aurea partus
Verboat applaufutperftringit eburnea ucftem
Fibula coccincamnextaqi fubalbicat auto
Corpus exili fila inter fenea uefte i

Latrtcus apparet mixtus cum fanguine candor 3

Qualis odoratis pefti qua; nafdtur hortis p i£I

Ertrofa confiifis rutilante colonbus albo: j'!

Rara ftnum chlamys :8£ uifu penetrabilis ambit: i

Albacp fub tenui curis interlucet amicht.

I n geminos orbes glomerata utrinqi tumefeunt
Pedloranrona fmus cohibet baccata fluentes:

G em ma humeros non una tegit digitofqj micantes!
Hoc habitu ad ripas phtygii fimeonds amatum
Ibat ad Anchifentmarti uclaminc in illo
Eftcongreflaxauodumuirfudarctinahtro ^

Mole fub itnearqua fortibus xra lacertis
Voluit in ardcnri dutusfomacepyragmnon: i

Qualis erat tynos ludens E uropa per agros i
Siue per hybleas errans Profcrpma uallcs/

Cum Cyane in liquidum fluxit mutata liquorem!

Q ualis in ornatu libyco fidonia mater
Comptior .BC fertis folemni more diebus
Cum nuribus phrygiis multo fpctrtabilis auro
T yndaris ad diua: ucnicns T ritonidis arcem/

Seu quales ineunt regum conuiuia nuptat/

Buxea cum Ixtos modulatur tibia cantus.

Tale fuper pitrto per rura per oppida curru
Progrediens monrtrum nunc hos nunc uulncrat dios
Luminibus moris apte/gertuq; uenurto.

Obuia diffufos crines ucrtcmqi decoris
Moribus impellens diuinum fpargit odorem

LIBER SECVNDVS ejocxiu.
A ura:fonat tenui ludens uaga bratffca uento:

Ore pudicitiam fimulat/caftumqj tuborem:

Nam magis innocuo fi fitcomundla pudori
Forma mouettgrauitarc oris condita ucnuflas
Accendit rapidos furiis afflantibus ignes.

Use funt ilia quibus Veneris puer arma fupeibit:

Et quibus imperium tertis quatfiuit K alto.

Hinc hominum futgit crurians infania mentes/

Qua; dulces abigit iomnostqus pallida reddit
Ora.parit gemitustin amaros lumina flaus
Soluit:# in totum fufpiria feminat orbem.

Mira huius natura fcrstnon enfe nec hafla
Vinriturrinterequosintcr thoraces ahenos
Per galeas conofq? truces incedit inermis:

Nuda manustfine thoraris fine caflidis ufu
Conata in hoftilctn uidrix agit cfcda turbam:
Pnctfricnfqi/hominum uires deridet# arma
Martia.fcrt Macedo teretes in bella fariflas:

At fythies longis utuntur A mazones hafbs.
Romulida: certant pilisxclcrcfq; cathcras
Barbarus aducrlbs gallus iaculatur in hoftes.

Parthus equo uerfts pugnat fugiente fagittis.

Sunt uarii morestufusnon omnibus idem , -
Militfxjion omne unis genus uritur armis: V ' i-Z

Sunt ifli fua tela ioci rifufqt modeftis
Nutibus:# pulchro ridentia lumina uuftu:

Dura quibus penetrat compagibus ana folurisr
Scutaq; multiplici chalybis dreundata uefte.

Scit Paris/ Acncafq? pius fdt dutus Achilles:
Alddefq? Iouisptolestfcit Iupitcr ipfc
Saqx: ferx infidiis fadus fcra.cygnus.# aurum, > ' ■
Scit ctudclis idem Thercusiuidforqt Medufa» 'r.t t -i
Cuius adhuc retincnttlluftrcm fydera prxdam.

Hoc regina modo Babylonia Pafiphacqt
Sic Bacchi delufaparensriic# Phaetontis
V idta cupidineo mater qux languit igne:

Venatrixq? foror Phcebi.fdt lamia rupeSi
Hicftra adulterium parit/inccflufq; nefandos:
Stupraqi;# igne fcelus dignum/quo barbara quond!
Abflulit immixtis fulfur qumquurbia flammis.

z ii (

f

DE CALAM1TATIBVS

N une lacus cfhubj tunc homines enare folcbaiuj
Et qua pcntapolis regio fuit/*quora lentus
Pigra liquor ucftitrqui mortua cotpora forber.

Viua gerit tcrgo.-fccicris monumenta uetufti.

Hanc uencrem dixere parrestquam fpumeus humor
Progenuit dcniqj falo delata propinquum
Lutus ur applicuit/placido per pectora lapfu
Se infinuans delubra fibi quxfiuit Si aras.

Flamma latens uenis Venus cfbfuror oflibus herens.
Hinc locus/hinc frater fatuseft/quitclafaccmq,'

G cflauSC auratis fine lumine militat alis:

Omnibus has natura potens Si prouida curas
Ad diditihos ftimulos atq; hunc anitnantibus ignem.
Quod preftat/magis ofTa caletmenus acrior urget.

Nam meliora magis prohibens natura perire

Ad genus augendum flammis grauioribus inflat.
Afl hominem cui plus diuim luminis autflor
TradiditiSiflctfh uoluit rarionis habenis/

Legibus hunc cetris iuflit cohibete furorem:
Impofuitq; modum uencritnc pluribus una
Nubat. -ut unius coniunx fiteoniugis unus.
Hincprples.hinc famflafidesrK honefla feracis
C^)ula connubiiilegis myflcria noflnc.

Sed Venus hos mores naturaq, addita frena
Non pat.turmulloqj poteftmanfuefcere uinclo:

Ac uclut unda fluens pronus quam colligit atnns
5 1 lolitos miffo tardaucns obiice curfus
Murmurat :3C clauftris furit indignata reneri:
Pcrluflranfqj aditum tumete (pumanria toga
Eleuat:K molem fluxus qua: intercipit urgens
Pondere crcfcenti femperconucllcrctentat.

E t tandem euerfo celerem trah it aggere curfum
Afluaum per itennotifq, dat ofcida ripis.

Sic ucnus inietflis erefccntc libidine uinclis
Vento inflata calctrpedibufq, repagula uinccns
Libera permeem fatflo rapit agmine greflum.

Ite procul iuuenes fimplex SC credula turba.
Predacritistdabitis pcenasthxc bcllua Thysben
Hsc Cymr.e natam rapuit.-fcyllamqj paterno
Cnne ream .prati fobolem lotidefm puellas.
iiis “ ' ~ •

LIBER SECVNDVS cxxxiiiu

Ite utri procultite nurus thax bellua tinxit
Cxdc maritales thalamos 8£ fangufnc lemnon.

Hxc iras hac bcl 1 a parit.-circu fpicc campis
Quat ftigiis errant umbras.pallere uidcbis
Triftitiaq; premi:8£ rubrum fudantia rorem
Tela coronari myrtorX nunc ire per umbras
Pallentes umbras nemorum coenofaq; Iuftra:

Et nunc aaegraucs uefligia ferre per haftas/

Nunc per equosthas dura ucnus certare coegit:
Puluercqj afpeigi^C grauibus (udare fub armis:

Atqj pati geminum duplici fub Marte furorem.

D ufta fub exiguo claudantur 6£ omnia ucrfu/
Diuitias.animum.cotpus necat, inficit, aufert.
Talibus cxultansarmisK milite tanto oiv ;nnto3
Multa cathcnatis heroum milia fecum i

Ducebat manibustnitidofqi per omnia flores ' -1
Compita iatffabat.uiolas.hiacyntontec alba .)

Liliatpurputeafcprofas.Amaranthon.Ancthi

Gramen odorifenxm.CafiasiKcynnama. nardi >
Seminat ailyriar dederant qua: bal fama fyluart i ~>
N atrifum.croceafq: comas rutilantia fila.

Sed pafiiminfcftatiatffis de floribus herba: m:\l

Surgebantquasgignitagerfatdous amans T
Frondibus:3£ taxus, trifhqj abfmthiafucco:
Mordentis gemis urnctcxuruifqj rubeta l

Dendbus:SC thbuli.T itimallus.inanc cicuta: Iron ! "!
GermentKcredfa: tollunt quae haftilia fentes:
Omnigcniq? fcgcsfubit importuna ucncni. nri.rn:
Dumqj oculis abiens agmen fcquor/ultima pigris (
Paflibus umbtofo gens afeendebat ab orco: . :
Gens obfcura carens ritulis.inglona.laudum T
Indiga.uulgusinops.prolcs ignara laborum:
Segnis.incrs.timida pufhttn tcfhtdincuclum , :i A
Ante ferens ibat torpor:finc nomine longa t

Turba fcquebaturpompatdux ulnma cafira . \

Nixus equo tcnuituultum deformis agebat.

Septimum Monftrum Acidia. i!r >
h Aeeeft curaram genitrix exercita nullis

Artibus officii nullo laudabilis ufu
Scgnicics inter fodas nutrita Megxix. /

DE CALAMITATI BVS

Doltacp I angores animuliufhjfcp magiftra. I

Sola fcdcns:oculofqi fo!o dcfixaimalignum '

Crifpa fuperciliumrpallcnsjrnpcxa capillos: l

Phthiriafi ra paricns Icalpit caput unguibus uncis.

Os immunda.manus illota.cadentc laliua
Barba madenpluit imbriferis de naribus humor.
Dcbilis^i longo pendens in pedtora dorio
Fauce mmetdcuat angufto fubpoftere uenntHi
V tris ad excmpl um/ morbiqj mtcrcutis inflat.

Crus exile.gcnu futgenstpes pinguis SC amplus
Tatdat ircrigrambufq? dolet iundhuapodagris.

Haec feta fcruilislandbcfaftidia uit* U

IngeritiK tardos ad clara negocia fenfus
Somnifero langorcpremuifngcnta corda
Inuolutt gelido dcnfa: udaminc nubis: *

Nil nifi terrenis hauftutn de fccibas unquam
Cogitatiannalcs ueterum dubiamq; futuri
T emporis ignorat fortcmmunquacp latentes i

Cernere naturas rerum caufafqi tueri
Cura fubit:fubi'c<^a oculis uix afpidmrgrc
Palpebras lcuat haerentes humore tenaci. A

Lumen hebetifuidcnt auresmox languidaiferm* . 3
Barbarusmbfcuro uerba intcrclufa piato.

Seminat infelix lolium frigcnfqj ppaucri . i

Lactheifep rigat flcnlcs humoribus honos. M

Plumbea liuentigcflat connexa metallo CI

V incula/captiuos hominum quibus alliget anus, j D
Saturnus patercftiftiaioxhumida mater. tO

H ane genuit magnos Iouis ut compcfccret aufus 'J
Italacrctxispctiitcumlittora roftns. ri

Pcnula ttita.flucns humeris. a pedtore aperta: O

Sordidamegledto culnidemiffior antei ;fc r.^bol
A tergofemnoRtextu laxata foluto »3

Fila oras arcum pendent: rofere cothurnos
Articulofqi pedum mures^C olentia nigris ’ ;T
Sordibus immundx fulcant calcanea rimar. \A

Ipfa fibigiauis cft.tutpi dcicdla quiete
McrtcRKignorat caufam mcaorisdC ortum.

E bria Icthatgo femper triftiq? uctcrno
y irtutumformidat ircr/monftratq} Iaboresi

LIBER SECVNDVS > exxxy/

Diflicilefqi uiast&rc maiora uidcri
Cundla facit:ccu fi uitrco fub gurgite uirga
Mcrfa fit/acno quia corpore dcnfiorundacfb n/i
I ngentem fparfa menti tur imagine formam.

Sic hominum falfo deludit Acidiauultu

Spem minuens/animofq; premens/operumej) futura effatu* OCCltUe
Prxmia deridensrcontemni fulmen 8i ignes
Tartareos fiuftraqt docet phlegetonta timeri.

Aeacon & minoa negattnullum Rhadamantho , r.O
Iudicium tribuirrfcedxq; libidinis ufum /n/.i

c Et Vencrisconceditopus:conuiuia:uentris nriflA
Inglouiem laudartfic lentus pedlora torpor ?ifl ji'i

OccupafcK pigras ita uinrit inertia mentes: f:L

Inftrutfhs laute mcnfisifi copia detur/ -t r -_T

Indulgct:quefitauorar:fcdquan-crenefcits -s

c Inde graucscurx longacuacp tccdia fuigunt.

Sic nocet hoc monftrum:S£ iuibsconadbus obflans
Suada ab obfcxnis quxn folatia rebus.

Hoc inhonoratum fcelus ignauumqt fcquuntur
Ignotae triftcfqi animaequas nulla futuri
Cura nec xtema: fhmulauit gloria fama;.

Si tamen hoc quaedam retinent cx ordine nomeni
Non fuafcduirtus illos laudata priorumi 7":

Vel genus excelfe gentis udregia uirga
Imbelli gcftatamanunrd nobile crimen
Egregiumue fcelus/ fciri fine laudis honore *

Cogit.K inuitashominum tranfmittic ad auresi
1 florum turpi cx numero 8£ de plxbc nefanda
f Vnus erat modico dominum qui' uendidit axe
Vnus SC o (Inferam feflo qui iunxit abydum
Pontibus/3C magnum falfis Athon abluit undis
Mox ubi conuulfas audiuit in xquore puppes
Et pontem aequoreis confradfum uiribus/amens
Qua phryxi germana iaea rate fugit inermi.

Talis « xneadum phtygio de fanguinc Caefar
Vltimus/Aufonix labes tSt dedecus aul*.

Talis ab AfTyrio ueniens longo ordine bello
Sardanapalus inersiqui non chironis in antro
Nutritusmonintacquoseracinrcr Kenfesr
6ed calatlioscircum.faturataqi ucllcra rore

6Vl

30H

I

.vxxx aDE CALAMlTiTlBVSlU

Murias .« tenues Ianas/quas Sericus alris it a
Pctftit ab arbonbus-uiolafcj; imitantia penfa jD

Purpurebfqj croci uultus Jiyaliqj colores: 'oM

Crinitofep oolos:fohum regale tum jni

Ncfciusaurcgniinnaforiuratacoegit hi£

Auxilia « celeri maturans arma paratu t.vfi

Attonitam anxit fubitis legionibus urbtm» . . :'i

Stamina depofuit tandem iSC dcplxbc fugaci «.T
Componens raras acies cum milite pigro -a A

Exiit in pugnamanolles tal laribus armos •bnl

Affueram tunias clypci grauis xrcus umbo rr»V
Prefltt.ut horribilis pugnat cauabucdna fignutn [
Acdid it:ut rigidum campos ingrdla patentes
Terrifico cantu ccaniruox bellica Manemi 'a < Ini

*

Et lcuisinfonuit crebris hinnihbus aura: ’ f.til

Obrwuitdhipucrcoculi:liquerc trementes
Lora manus rClypcufq; cades Cres digna triumpho )
F ormicam opprdiit ucteris de fanguine natam,
Myrmioncsiqux Myrmidonum genus acre utroru .
A edid it .excultum cfl rolbi de forpice g canum:

Et tnftem monens liquit fub puluerc uitam. r. tu D
N on poterat tanta armorum dux mole fepultus i V 2
E tanto fine txdc pedem’ fubducerc belloC f,- ■ ^/r

Talis in ignauo regnabat pectore uirtus:

Poft elatum facinus fugicfolitumcp cubile i

Depofitisrepctcnsarmisfcmifitmignes
Fcemincos femper mores imitatus Si artes . oD

Hoc animi fortis mori ens opus edidit unum. . .rnofl (
Sta regunt orbem.fcclcriicp licentia regnat.

1 Rei ligio contempta lacctrfprttufqi dcoiuirtr

Cultus abititritaq; fides iam pallida ucftc
Infirmis titubat pcdibusipcflundata legum
Maicfbs/rot rnonftra pios immania mores • i K

lnuafcrc:fiIetprobitasqjudorcxulatalas ')

E xplicar ad limen pictas reditura paternum
Vilis X atmta uirtus in ucftc rcl idtis
Vrbibus cgrcdicns loca per defata uagatun
Solaqtmam mcrccs.laus.gloria.fama triumphus*

G audia.pax.fuccdTus.honor.rcucrcntia. cultus.
MaielhsJauor.impaium.populicg fecures

LIBER SECVNDVS -■•AcmixvL

Virtutum tomites olim dum pinguia cutuo u : "5
Iuggcra fcindebat conful Romanus aratro/ 1

Et dum prima fuis gaudebat ouilibus atas ■ V

In fcclerum fugere domos Jolus.arma.rapini:

F urta .uen ena .neces. uencrcs .imuria .fraudes; >

Infignes celebrant folemni laude triumphos. 1

Pallida uelato uirtus abfeondita uultu 'iri I
Qualis it ammifTo mulier uiduata manto/ iri -1

Vifa fub ambiguo noflumae lumtnelunx imul ; T
Saepius efts&foladic lugere per umbras A

Per loca fyluofas inter fngemia tiallest. pt A
Quadryadcshabitanttubii feflaquicfcit orea3 T

Eft audita procul tales effundere queffus. 'jridaM
■ : multis/'": ■(.•narotjKO

Querimonia uirtutis. . 'o. aaub oM

Vr ego qua: magni fum femine nata tonaris
e Ercoelcftcgenusifcniorfublimibus aftris/
Deferorfhumanifnc unquafortafic negaui
Rebus opemfuel forte meis non amplius armis i

Mundus egctfCur nunc tanto furgente tumultu
Debilishacchominumfobolestotmillia contra i l
Dirigcnum noflra nullum munimen ab arte )<I iH
Poftulatf Anualida: non funt ad proelia uiresf
Nonne acies totidemlrionne eft induffria nobis? I
Nonne animiYliccat de me mihiucra Fateri
Fortune domitrix ego fum/fcdcrumqi flagellum: i
Scmper tela manu fcrimustcum crimine femper
Si genus humanum pofcatsfuntafpcra bella: <tA

In promptu nobis 8C opes:8J miles^i arma: di a

Vtqj hominem tuear fupcrumq; in tcfl a reportem
Incolumen/ftygias omnis demolior artes. s A

Ars mea morales ad olympica regna deumep
O rarnmonftrare uias quibus itur in altum
Aethcrariiun medium dirimens iter orbita reflo
Limitc/qua monflrantur adhuc ueffigia patmm:
Qua ueteres coelo digni periere tonantis - s < I

Limen ubi niridis funt laflea flumina campis.
Nefciodclitiasmulium infidiofa uoluptas
Mccum foedus habettmihi lis de limite regni

// jDE CALAM1TATH£V#11J

Cum uicustmultumcp inter contraria pugno. , • /

N aa meos inter regnum mihi conrigk hortes: \

Me fabor afliduus ualtdam facit. -ocia frangunt.

Et quotiens opus ert artois extemia nullis
Congredior uinci St fuccumbcre nc(cia:fi quod
Pondus ab aducrfisiniectumert caiibusixqua
M ente fcroripfa homin em /doceo uariafq: per artes ;
E rudicns pauas d us immortalibus annis -
Per fimilcra rcddotftne me cognofcerc rerum y

Nonliotitcjufasrpcrmcpulchemina mandi j

Machina qu.xmirisMnctrtum legibus orbem 'i

Tcmperaoexprcflb rapidi patet ordine corii.

Mc fine qua: in magno numeris elementa ligantur
Corpore non potcrant.nec ros nec fulmina feni.

Mc duce nota foli uiseft St mobilis unda:.

Mcquoqj fumma patrisptetas interprete conflat
Vnaqt cum duplid fimplex dlentia parnj.

I pfa feros hominum docui componere mores: a
Ipfa Solonigcnas leges' praxepta lycutgi.

Phebifcita numx:magnic©nfuJta diaconis: hSl

Birtenafcp dedi tabulasjJCfcrrca iuia. ,

Mcduce regnarunt bd iis beliq, nepotes:

E t Perfx I ibyciqt duccs:mc perfide Roma •* /J
Floruit:3t latarcnimdinonc potita eff. ia. i

Ipficomcs grais aderamiquom rroica eontta
PcrgamadepulfisexAulide nauibusibant: ■ y/i
Me duce romanus tyrias radicitus attes .,r/i
Eruit:3C fo| ymas turres: bimaremqj connthum:

Atm fyracufios Arcthufa: moenia mutos.

Belliger extremas duce mc tulit arma per urbes
BaochusiSC ardentes uidncia figna per <nrt™„
Nyframq: locans Arabis de nomine Nyfe :Ir

Dixit :6t ad teretes hederas coniungcrc thyrfos
Pampincafquc comas tremulis agitare corymbe O
Mcnadcs inrtimcns dionyfiaferta quotannis
I u/Tit ab a:oa ficn folcnnia pube. ,If

Ipfa ego comburta: retinent qux nomina mammx
Fremincas ad equos turmas St ad arma pataui.

Ptebis ego folymat ficcis uefligia plantis
Pet maris erctrti pendentes undique flutrtus

ni

iV

LIBER SECVNDVS e.xxxyii.

Murorum in fpedem uada Phoebo incognita dwdi
Mequoqj prima utros ratis inuentriceper altum
Aequor 6C audaci tulit aurea uellcia curfu.

Alcides tot monfira meis deformia uicit
V inbusjK quicquid mufis Phoeboq; uctufias L
Afcripfitmofirum ert: Vates ego fandaqj uatum )

Pedora melliflui diuino nedaris imbre :

Largius irrorotdulciq; afpergtnc lufho.

Fons ego CaftaliustPallas egomomina plura
Res eadcrmNon fum morbo confeda nec annis:

I ncorrupta.uircns rimmortalifq; remanfn
Calefies etenim nihil in me moribus orbes
Sidera ml radiis pofiuntmil lumine ritan/

Poft igitur tantorum operum experimenta fidcmqj
Deferor ignoris errans ingloriacampis.

O ucre ingrata 6C meritorum oblita meorum
Sarculanccpnfcc quicquam feruantia laudis.

O N urna romulidum fandifiime uofqr Catones
M afaila progcnicsrtuqr o metuende fccuri
Er celte fpolio infignis Torquate fuperbo:

Vofq; genus Decii egregium :tuqi optime Quinte
Eximium paria: dccusrSi tu magne Quintum
M axiraciquo Qefar fortuna & crimine tantum
Clarior cfiruobis ifla cum gente profana
Iudicibus fi fas eflet contendcrc/coram
D icere ucrididscaufamfcrmonibusaufim: '/

Sola queri pofiumrmccumq; fub illice muta
Tcftisubi nemo nlfi numinaconfcia redii/

Arguere ingratas gentes oblitacp mores
Corda meostmea fit tantis querimonia fyluis
Notamecad fiolidiucniatconlortiauulgi.

Patrono mea caufa carcttquia pedora plena /

Perfidi* faftucp animos tollente fuperba
Ire per anfradus audent impune malorum:
Aducrfafqj libi leges inimicaqi mra
Frangere Si audaci culpas defendere uultu:

Propter ea fandis rario cum moribus urbes
Iam fugiti magni redormoderaminisordo
Pofthabiris tetr* folum tegit athcra/curis
Sceptra fcelusrapuitipofiris cufiodibus omnis
' ‘ £

DE CALAMITATIBVS

Salitatur regni' fmcs/aditufq; tuetur.

Scire pati fandum elhpartcm deus omnibus sequam
Senum impeniq) dcdittnon omnia femper
A ftra:fed altcmis nunc hoc nunc imperat illud,

D elia regnabat mundicp tenebat habenas.

Cum moles xquanda loui conlurgcrct:3i cum
Saxa gigarnaasuoluebant ardua uires.

Tum pnmum ignotis homines fermonibus ufi:

D ifttndofqj habuere fonosxlucc marte profufum

Aequor in aerios mifit uada casula montes.

Trifte reludando non cftlcuc uincere fiuum:
Conariqj polos & fortia fydera contra. >

Nauis ut aduerfa temo cum impellitur unda ;

Fortia ni totis incumbant brachia neiuist !

Idibus 8C aebris inftcntmon uincuur amnis;
Cadendum efttlcges in idonea tempora noftrx
Pcrucnicnt dabitur noflns fua moribus itas.

Nocquod folauagerdolcotpcrdcnda uirorum
Millia tot tantamqj dari pnedam queror orco,

N on pereo dcicrtarpcrit qui deferittenor
Alligat errantem tmea fi tamen ora fuifler
Fas homini uiuumq; decus formamq; tucrit r

Non dium blandis unquam peritura uoluptas I !

Flcditurillccebrismecfidofallcrctore. >

Sed mihi feactum uoluitpatcr efle decorem:

Vt labor obludans iniuncundiq; dolores
Humanos acuant animosipoft perdita primi
Munera iufttcix uetcrumq; infaufla parentum
Exilia/S£ prcflbs iniedo fomite fenfus.

O mtferum mortale genus quid debuit ultra
Pro te proqt tua deus anentare falutef
Vitra immortales animos fuperaddidit artes I

Ornamentum ingcnstfociam me tradidit ipfum
Se ribi pollicitus.-cccli tibi limen apertum: 1

Et fugis audorcm:feruatorcmqt:ducemq;: \

E t chaos obfcurum claro praeponis olympoi
Olympofedes ubi funuK templa tonantis: ;

Quiniue non albetmulloq; madefeit ab imbre:

Nec quatitur ucnnsmec fulmine uapulat ullo,

C Itfcit ibi fine fuie quiesi fine fine uoluptasi

LIBER 5ECVNDVS cocxxtm.
Paxactcma.iuhar flcllis Si Apolline maius:

Ah genus ingratumifcra mcnsugnobilc femen:
Degeneres anima: :mores imitata ferarum
Progcnicsaali proles indigna parente,

N am pater cft deus ipfe ubiuibi maxima Tcllua
Parct.K illius dononbimilitat aen
Vnda fubcfbferuitqt tibi neptunia doris.
TurcFugisrpatrcmqjncgasnotdona ferentem
D iffimulastquae poena tuis erroribus arqua efK
Qua fcclcri tormenta tuo debentuK' Si audes
A Hriferos oculis fpedlatetebellibus orbesf
Aftra tibi clariqj fuis quos afpicis ignes
Motibus imperio patris ha:c alimenta minitant.
Dum ubi dumqj tuo patri fe fubiicit orbis
Totus/8i afliduo properans obtemperat, ufut.

Tu Veneri infudastauidiqj uoraginc uentris
Rumperis.cfcamm^ ferens grauc pondus anhelas. i
Sed quid ego in tales ml profutura querelas
EffluoCcur lachrymisoculosi fingulribus ora
In uanum indulgesftua quur cuifccrat ifte
Corda dolor quonda florens modo languida uirtus?
Et uidet Si iufta librat deus omnia lance.

Ipfe ubi tempus erit nos inuiolata reducet ’t .

Regna memortpater ipfe meas ukafcimr iras,
SingultusinfemapalusSiuerberadira ;

Audia.Si trifles umbras ululare fub altis
Inrcrfulfurcosciebifornacibus ignes: . > li

I nterca lucos pofito moerore filcntcs . . '/

Tutacolamarilcfqi cafastignota latebo: ( ;•

Vtpoflquaditi faterit uicioqj litatum:

Nobilibus fuccurram animisiSi lapfa reducam
In medium cenis ucfbgia finibus arcens.

Sxpius audita cfl Si talibus ufa querelis
D icitur in fyluis uiirus nemorumq; per umbras:
Vna camcrnarum faltus tum forte per illos
Pnrtericnsfacrumqj petens hcliconamotauit ,
£ingula:Si huic noftrse dedit in fcnbenda papyro.

Vt fi uiperex ftimulis acccnfa Megenc
Natorum impietas fuget 8i drfcctdia matremi
Ejahoqj procul petegnnum inuifere mundum

DE CALAMITATI» VS

V rgcat /il Ia licet cafu affl itrtetur amaro/

Et tepido lachrymans lauet ora finumqj liquore
N tl crudele tamen natis nihil optat acerbum:

N am patiens natura pios non dclerit ignes,

Immo Tuum licet fi quando reuiferc limen
In dulces ruet amplexustdabit ofcula notis
FronribustK triftes uincct fingulnbus iras.

Sic uirtus hominum dux 8£ fidiilima curtos
Quauispulfagraues gemitus lamentaqj fundit
Prompta tamen nortns femper fuccutTetcrcbuj
E rrores gemit humanostgemit ebria corda:

E t quacuqj potert non definit ane mederi.

Foedera mortales orci cum rege fuperbo/

Coclitibus fprctisiinicre.-daritqj ligari
Obfidibusfetuarc fidem coguntur auemo.

Per medias urbes colubris crinita Mcgsra
Sanguincifqj caput uittis intona flagello
In fcelcra Si culpas homines urgere laborat:
Criminis 8i poenar dux oratrixqt malorum
Fronte truci K toruouui tu comi tatur Erinnysi
Sceptra tenens iudex folio plutonius alto
Ius populis dicit.lcgcs periere deorum .

Hinc iratuencre deum, morbicp famcfqj
I mprobasquae fteriles nimirum uerfata per agros
Hatrtcnus intcrcoepit opes & credita fukis °
Scminatnofq; pari iciunia longa coegit.

Hinc bella arinorumcp fonansdifeordiamotut
Nam quia mens hominum mores oblita puditus
Degenerat noxis femper acfccntibusiarma
Nos terrena premunr:8C nos deus utget ab alto:
Mulripliricf graucs luimus fub iudiccpcenas.

* •• , *•; i

Noua Iatrturarei Chrifttanx,

Spicis imperium noftrar laccruqj labanfm

a Gcnris ut hoftili totiens certamine catfum

I Saguinc barbaricos fpoliifq, recerib? agroa
ImpIeattSC noftrapingucfcat Achaica tellus °
Cade madens.'' iam gracus ager Machomeria iun
Iam patitur fcnule iugum/ruufij nefandos.

jM

uci

ioT

uT

uA.

.iri

ini

oD

'nf

■

LIBER SECVNDVS «jcxwx.
Infula qua pelopis murocircundedit lfthmon.

Qua fluit A Iphei ficulis potandus in agris 1. 1

Eurotacp liquoriqua furgitthraciusxmus/ «O
Acmusxuius apex niueis candoribus albens i utj 2
Adriacos fluctus cuxinaqj.li ttora cernit: j bv

Qua uidctxtholas urbes Aracynthus ab altis «:up
Rupibus & cumis Acheloia flumina ripis i. rrs 'A
Vfcppruinofosifln glacialis ad amnes nsfcO
Thraiaofqi finustbimarcs ubi bofphotos undas
Ardtat/& Europes A fiam diftingutt ab oris/ MilO
Quacp fmu curuo T cthys agaa recurrit ut.gH
Ad M itylenaas arces Lcfbonqj fupcrbamt’ 'uCj
E t T cnedon Priamicp domosiubi xantus ab altis i
Se finuat phrygiae defeendens uallibus Ida:/ T
Imperium M achomactus habet tcrucibufq: fugans
Per quondam noflras infignia barbara turres . /

Apparenticaptar muraris legibus urbes i r A
D edicere fidem 8i fandbc myflcna Roma:. xqo,

H are noua:fcd uetus cfl longe uidloria maion
Pamphillum Cilicumq? lares ubi moenia Cydnus
Perfaa fundata manu labentibus undis ;b nH

Partit Alexandri uada perluftrata natatu, y, La G

(At quur Paule mos pateris feruire pcnatcsC biuT
Paule pater uiden ut fauis tua patria tarfos ’ • A
Subiaccat dominis:fidciqi ut fccdcra fandi* > n. . • : 3
Rupcnt:8i legis feruet commenta nefandari1 A/J
Surgctuopaterenfetuosdcfcndencpotes.

Quam geris aduerfas feriat romphaca cohortes.)
Cappadoccs/phrygiiuiridcsubi flumineripas
Cuma & argutos audit Mcandcr olores
Et uctcrcs Eneti/Caircs/ubi dicitur ortum
Augunum.lycii pontusibithyn ia diues
Hannibalis tumultoinfignis. lidiqj/uctuflum
Vndc genusmfcistfuluas ubi uoluit harenas oj. '
Diuitibus padtolus aquisbarc omnia noflris
HoftibusK rigido parent inuita tyranno. O
Heuquot fmgultus.heu quot fufpiria matres
Jn uiduis laribus ducunt &: ccelibe tedlo/

Quarum pama feri rapuerunt pignora thraccs:
Biftoniiq: equites: capti pueri atq; pueli*

6 c iit

x/vc.sDE CALAMITATIS V8 1 J

Flumine pa-fufi facro fideiq; dementa ' ' n I

Iam dofti fuaqui Chnfto tam uota prcccfcp u p

Cumantes genua ante aras offerre folebant ia 3
Seruitum dominis milcrum crudelibus inter rtnA

Vel perfas immite genus ucncrcud indos. ibA
Qui tenuit folymos colles & d tria quondam ’ cuQ
Regna palcfhnaraotum cui paruit oiim -ii I

Carfan* Andiiodiiq? folumtqua mitis H orontes ’
CurrinSi immiffts urbem diflerminat undis. i IT

Cui Maurus fcnnre folenquem barbara Memphis/.
HorruitiS/ dubia furgens ab origine Nilus: :jQ

Qui gelidum Tanaim domuitruidricia figna ' bA
Aethiopes fcythicumq; gelu qui protulit ultra ' ■ 3
Turifero fqi arabes libaniqi tepentis odores
E t tuga caucafiis qua: rupibus ardua furgunr.
VidtorouansChnftuspcEno modo pulfus ab orbe
Ammiffis A fiat regnis magnoqi potentis
Europa: fpacio extremas male poffider oras:

Nam partem hcfpcriat dederat cui nomina Betys
Maurus habettpotiturq; domo Machometus ibera.
Hanc cladem nobisfcclusattulit:Hcugtaue nollro .

Dedecus autfforitnoftri iam pernitet illum:

T utcla: piget affumper/ucterumqi laborum/

Atqj dari noftra pro libertate cruoris:

Si tranquilla quies 8/ trifhbusoaa curis i

Libera me fmcrcnr faneftos inuiferc fontes
Ettotoshcliconadicsconfumcrccircum/ A

Prima faluriferi repetens exordia Chriff»

Ad fuprema meum ucniffct tempora carmen.
Atffacp tentaffem maiori fingula uerfu
TcxcretX annales melioribus edere chartis
Sed nec fumma fequi trepidum faftidia tempus
Me fmibXcoeci uis formidata uenenf.

N offra brcuis ucloxcp artas & plena laborum
N II altum tcnrarc fimrtcontcrmina meta cft
Carcenbus:coniun<fta neri fubiccffaqj fato
Vita fugit.pamo occafus difcnminc ab ortu

D iflat.SC innumeris premitur breue cladibus aatutn,
P auca tamen ne me ignauum tnffiqj laccntctn
D cfidfa in ucn iat mifcrx lux ulrima uitar/

4.

LIBER SECVNDVS e.xxxx*

Subiiciamsmagni quotiens bencfa&a 'parentis
Voluimus a curis animo fugiente caducis
Lucida/catruleis ceu toto e nubibus orbe
Sol abfcns/monftrat rario q turpe nocenfqj
Sit non iufla fcqm fupcrum SC contemnere diuos: H
Atqi dei ludas quotiens a limite fixo
Iufbtix/eletfiuicio difccndimus iras
Infinuat mitefqi dari pro crimincpcenas: > r~ •

Et nofhxim maiora fcclus tormenta mereri. jri 3

•' “A . !j '."i, , • •• ’ 7.5nubq3
Commemoratio beneficiorum Xpi. uri 3

•• -r. -.rsn; rneuota

N te falutari q tolleret unda lauacro j V

a CrimeniSi iratiualuas aperiret olympi hV

Aera deos homines Stligna carentia uita
E fle rati ledas pecudes & debita coelo
Orgia ponebat furdis alraribustantc -p-rr

FadVa manu fimulacra fui cultoris arte.

N umina fallebant ficulos Erycina colonos. ’ '■ 1

lupiter a libycis qui nomina fummit harenis d
Aethiopes folifq? domos ardore peruflas: :

G nofciacos D iflynna lares:8C rura Cayflri:

M eotifqt lacus:8£ clari regna thoanris:

1 uflit ubi humanum fpargi dea fatua cruorcm.
Perfida cxcropiam luffit Rhamnufia plxbem.
Attica cectopios PallasrRhodon altus Apollo: ? K
Orthigiamcy breuem miconcgiaroq; ligatam:

At tyriae luno libycas Chattaginis arces:

Thrainifq! Samicircudara fludhbus arua:

Barbara cornigerum Memphis plorabat OfirinK
Lattaqi pcrcuflo pubes xgyptia fiftro
Inachix celebres ueniebat ad I fidis aras.

Dindyma per Cybelemq? phryges refonantia galli
Sacra dabant matri diuumrper G argara & idam
Buxea multifori firidebat tibia cantu:
Tympanacp:audito ftrepitu de rupibus altis
Prxcipites ibant Dammx lucofqj petebant
Dorcades ignotos 8tinacccfTas conuallcs.

Fefta corymbifero Tyas renouabat hiaccho.

Et tedidas cornu dudius caper ibat ad aras.

m

'.yw

DE CALAMITATIBVS

Romapanomphxo facrauerat alia toti and
Limina folemnes crebro uifura triumphos: r

Paftaqt Clitumni uirides armenta per agro* . J

Sic ali* uariis dclufx erroribus urbes
N uminibus fidhs aras Si diuite cultu
Ardua ponebant pano de marmore templa.

Sxpequidcmuiuotanquadecorporeuoces [

Et confiifa dabant uetetes oracula diui.

S icut apud Delphos in parua phocide nigris . 3 a

Spcluncx latebris daufus uocalis Apollo.

Sicut Chaonix Phoebo illabenteuolucres:

Etcaua cumeum fpclxa fonantia carmen:

Verum hatcuel fallax hominum uerfutia fixit:

V cl ftygix mentes auium per nelcia certis
Motibus humanum fingebant guttura murmur
Formabantqi lcucs per concaua faxa loquelas:
Et quod fidcrci radiis coeuntibus ignes
Monflrabanr /caute populis multo ante futurum
Siucper augurium feu per uatum ora canebant.
Dminofcp fibi cultus curafqi parare
Artibus his folttx turbas & credula uulgi
Mobtlisambigua fallebant perffora uocc.

Non tulit hoc magni proles xtema parentis:

Et ftygtis ergo canibus ludibria dixit
Scmper erit mortalcgcnusCnunquane uctcri
N os difecnt mancslaud aria d itis auari
Improba ftc impune meos inuader honores
SempcrfSi obfcuri plxbs ambitiofa profundi
Sic perget fe fe fuperis xquaredcoqtC'

IbotSi terrenum luftrabo incogni tus orbem:

Nec patrias repetam fedes cccluuc/ priufq
Cerberus & nepidi me regia fen ferit O rei.

N on uada non furix non ferrea clauftra uctabunt
Nigra per Si Phoebi radiis incognita regna
Ferre gradusthortorc tremens ululabit Erimnys£
E t caua terrifico quatientur tartara motu .
Flammeus obfcuros phlcgcthon qui fufeitat ignes
Saxa rotans moefloqi Acheron quilabitur amne
Cocytiqjgraucs patientia flumina lutffus
Et liquor inducens Lnlicx obliuia lymphat

w<

LIBER SECVNDVS

e.xxxxi.

Pratcipites fident curfus/rcrrocp redibunt:

Et fua fulfureos repetent exordia fontes.

Cum mea uox aditus coecos ingteila ptofundx
Notfhs K infolitum penetrabit tartara lumen
Luce repentina chaos SC fumofa baratri
Atriaclarefccntmbi pallida frontibus harent
Somniattcnar iis rcuocabo a fedrbus umbras:
Infontcs umbras panum quos longa fub alti
Carccns includunt obfcurouincula circo.

Proptcrca placidam terris inducite pacem
Sideraqui regitis diui/qui uoluins orbes.

Vtdum bella gero cum principe gcnrisauertue
Sentiat occultam fem fibi terra falutcm:
lam trepidant magnoq? pauent aduerfa tumultu
Caflradies numerat Plutortcmpufqj uolutum
Colligitraducnrufq; mcosucftigatK ortus:
Notfhimas cogunt acies rcurfantq? per altum
Acraei ingenti ftrepitu mortal ia terrent >

Pcftora : montanos apices atq? ardua laxa
Terribili quariunt motuipecudumqt perora
Infolitas fmguntuoccsnrgyptia pallent
Sollicitofimulachrametujfulpirat Anubis:
Faridicofqj legens uates examinat omnes i . »

Pcmtgil hi(lorias:8£ cceli cogitat ignes:

Ipfe igitur diuos linquens & limen olympi
Acthcriafq: domos deus ad mortalia regna . i.\

Terrenofq) lares medio dum frigida curfu
Sufpicerct cancrum nox inclinata fub urfam/
VemriX anguflam tenuit praefepia fedem:
Tuncbybernagelu torpebant arua fereno/ >

E t matutino ficcatum frigore gramen
Perdiderat uemum demilTa fronte colorem:

Pigraqj nodtumis albebant rura pruinis:

Tunc Rhodopes hemiqi niues iuga fumma Icuabant
AltiustK niuco fulgebant aggere montes:

Nudaq; ramofac tendebant brachia quercus:

E t fy luas aquilo uind i fpoliarat honore:

Pneuius a:oa faneffos a perfide reges
Ignis & infolitis radians fplendonbus ardor
Mi fit ad infantis parua incunabula Chrifti.

■

PE CA.LAMITATIBVS

Ipfc fub humana uelatus imagine mundi
Conditor ut tetigit matura uinlibus annis
Tempora nafcends iacicns primordia fatdi i

Ante quatetdenis ieiunia longa diebus
Pertulit^ facro mox irroratus ab amne
AbAulit errorum tencbrastnodhfqr profundat
N ubila:Iong.ruumq; chaos finiuit ab alto
Vndiq) diffundes illatam cardine lucem:

E xtindtis ocul is aciem lumcnqi peremptum
Redimens opus ignotum noflnfcp negatura
V iribus aerios tradhis folemcp uideri
FecittSCinfuetumtcrnccaeliqj decorem. p/

Sicca per iquoreos fixit ueAigia flutftus: , -•

Admirata nouum credebat ArionaThetyS
Cum cythcraxauuos inter dclphinas euntem J
Mox ubi ui propria tutos fufpcnderc paflus q

V idittSi humanis liquidas iter efTc per undas
Grcffibus/hxc non cA audax induAria dixit \

Romana uirtutis.aqua: fenfere tonantem.

Hxc ait.8£ fugiens imas fc torfit in undasi
Imperio ucntorurt iras pelagicpfurprem \

Prdfitnn excclfo galiki ucmcc montis
Ora manus oculos 8 i pctAora fantAa beato
Lumine perfufus patuit deus aethere lapfum
Numen Si albenti ucAitum nubis ami<Au
A Aitittauricomi (onuit globus aeris ingens:

Carmine non magico non ui medicaminis ulla
Dcfun<Aos iterum uitam rcuocauit in artus.

E migrare leues animas rctroqj reuerti
ObAupuit celercfqt fremens Pluto induit iras.
Languida qux nulla potis eA humana iuuarc
Ars opciper uicos graaiens per rura per urbes
N unc prece nunc folo fanabat corpora taiAti.

6an<Aa dei tenuem pictas induta figuram
N on pertefa tudes ani mos moribundaqt membf a
Ferre/nec atfhuo graciles afpcrgcrc plantas
Pulucrctncc luteis ucAigia ponere campis
Erubuitrtolcrarcfamcm pafciqt per agros
Graminibus uitrcoqj frnm rcAringere riuo
D ulcc fuit:coluitqj inopumconfoniauannjfl

LIBER SECVNDVS

c.xxxitV

CUO

IcV

jA

Ardor in accenfo regnabat pcdlore tantis
Curabat ftudiis humana ncgociaiut ipfum
Aethera tam pofler fc fecjj oblita uideri:
Anteipfamquicunqt hominum componere mores
Conati (latuere modum normamq; dedere
Viucndi ucl pto certis incerta fuerunt
Falfauc pro ueris ucl non perfcdla loquuri.

Hinc pater omnipotens an imos miicrams inertes
Ac fenfusfimul exangues 8C pedtora tarda

I mmen fum aeoo referauit ab aahere lumen:
Progcnicmq; fuam fummodemifit olympo.

Ha:c funtilla:quibusdeus inftaurarc caducum
N aturx labentis opus tcntauitr&C omni
Conatus ftudto uetetes aucrterc morbos
Vtpatrias fordcscrimcnqs aboleret auitum
Legit inaud imm fari gcnusnllita fiifo
Sanguine K ardenti liucnriaucrberc membra
Pcrfoflumcp caput tcrebrataqj temporaduris
Sentibus errexit miles ro manus in altum
A eratfrigentcs plantas proiedtaq; longe
Brachia K humentes oculos 8 C pedtus apertum
Concretofcp pio erines barbamcp crnore
Ingrata: moriens placbi monftrabat ab alta
ArborctX ingenti mortem clamore ciebar.

Cuius ad intentum coepere elementa moueri:

Sol gemuit nigroqt caput uclauit amidht:
Contremuit tellusitimuit marcipalluit aer:

Et collifa graui fonucrunt marmora plandtu.

H a:c fuit atra dies K lamentabile tempus
Cum fubito media tenebris in luce fubortis
Lumen in horribilem fugit fine nubibus umbram:
Aurea cum uemus retineret uellera ntan/

Lunaque longinqua: contrana ftdera libra:.

Sic ert parta fdushominnlongaataqucprim*

Cum gemitu K lachrymis deleta iniuria culpa: eft. j
Immcmotestanri populus patrcfque laboris
N eglcdto fuperum cultu fpretoq? tonantis
Imperio Baccho indulgent Veneriquc miniftrant:
Sacra ferant aurotnumis altaria condunt:

Auro uitwlibantauro laquearia fulgent:

tr>A

■ UE CALAMITATlBVS

Scorta tegunt getnmistcanibus conuiuia ponUntt
Sordet in exili uirtus incognita urftc: ,

E xuuiis inopum culri dircfqi rapinis
SuccciTu clari fuperos Acherontaqj rident,
Proptcreahofblis rabies infurgiuflC ira
Corda micant.vnaiora nouus fert pradia mauorst
Aufoniac labentur opcsrnam clauftra liburna; ’
Pnrtcricns angufla uia per rura nmaui {

Qua gothus algenti' refonans erupit ab axe
Seu qua piceni fuperum mare bttotis oras
Alluit epirum dirimens Si iapygis arua<

T urcorum ingentem paruus uomet angulus undanti
B iTqi patens expertus iter magno agmine miles
V eloces afeendit equos: fonuere pharetra
Cornipedum crebris refonanthinnitibus aura
Vallibus in mediissSi quadrupedante tumultu • I

Auditur longe flrcpitus clamorq; uirorum
S ublatt' quotiens xftu rapiente uapores
Alta pctunt/piceoqj tegunt uclaminc ccelum j
Et noua tempcftas claufifqj fonantia uenris n \

Nubila per coeli tratfhts uoluuntur apettos
Rugitu ingenti minitans uolat acte gnmdo
Pul (a noto borea uettremunt cum rupibus alpes
Tunc fra<3a fi nube fragor fubit ima profunda;

Vallis :Si impulfu nemorum Si telluris opaex
Vndiq? comptehenlus fugit atq; repellitur aer
Aerii montes clamancmagnoq; boatu
Antra fonantsflygium dicas mugire baratrum:
Homda per campos procul exaudita paucntcs
Corda ferit gelido ftrages humana umore
Tale fonat longo populatrix agmine turba.

Ore manu teloqj minax fitibundaqj noflri
Sanguinis lrrumpitifcopulofa ceraunia lugenti
Sylua uetus dodona rimet.-gcmuerc molofli
Rura iblinremit omnis agcnpauct adria pondus
ClaiTistX addudhtm peregnno a remige manem.

Trans mare tran s indos nabathxaq; regna nefandat
Gentis in auxilium rutilo uolat Euius ab ortu
Impiger^ firma: captat iam littora terra:

Butroti iam culmen habcrtfummafqucpcr arces

r.l3

Ti

■r.l

/A

:tO

i-H

■-.O'

jJ

■ • ?■ ■ f+a,

L L • - '

»>. ...

LIBER SECVNDVS cjcUiiV

D irrachi i (Indens frondofa cacumina curuat.

Vclaqj iam fmuans proras anrataqj roftra
Vtttit in Italiamtfalit a^juonK unda cannas.
Aufoniam ucrfusfcnfimlcuattatq; fecundum
SpondctiteKcuIpanfq} moras neptun ia doris
Per notflem ad nautas i» circum littora clamat.

T empora mattigen* quid idonea pcrduis.ite
I te lares I talos SC fundamenta malorum
Romuleas arces fc pontificalia tctfla
Colluuicm fcclemm temerate fauenribus auris:
Itcciti:quandoaftrauocantquandoomnia mandant
N um:na:flammanri mauors quid cogitet ore
CcmiteiSatumi faaes infenfa Iarinis
Quid uclitiatqt Iouem laetos non ire per ignes
Sufp»citc:X qua fata uocant conucnite proras:
Aetheria: mentes quibus eft tutela latui*

G enrisab occulto bella hic immifia uidentes
I mperio patris SC longa clade efle litandumt
Imbcllcsharrcnttatcp in fua regna furorem
Ire finunt:Romaqj alio fugere rclida.

Cade noua uctcrcsculpas abolere ncceflc c(h
Eccc tarentinis uacuas incolhbus urbes
Et nudas cuftodcdomos/K littus inerme
Milite defetuit dux parthcnopxus abatflo.

Eoufcas populata domos modo trans iuga pullo
Marte per xmiliam« Venetos baediatur Erinnys:
Nec uos immenfum dirimit marcnranfitus una
Notfe breuis calabrossturmas exponet in agros*

Vix fpatio maiore fmumdiflunditur iilud
Quam quod adhuC fama notu e athamaridos hellcst
Etuada Leandri crebro fulcara natatu.

Ite. quid ambigtnsfuobis eft debita tellus
Itala qui phrygtos domui (hs 6C helladaigcntcs
Oenotri* ducunt genus ab radicibus illis.

Quis Pallanteum/uetcrcm quis condidit albamf
Hoc opus amearrptofugi fuit Atchadis illud.
Dardanius phrygia ueniens Antenor ab ida
E ugancis latam (latuit fub collibus urbem.

Qua: fupercftttripliciqi (edet munimine cindla.
Parrahi Pifasipubcs fpartana tarcncum

v

V

rnT
ilI-Hl
: rnoR
■ 'lloD
ran»!

DE CALAMITATIBVS
Stnlxit:5£ imperium Daunus partitus SC agros
Cum D lomcdc fuitrcuius tenet infula notum
Nomen adhuctfunt qui Aufoniam de nomine diraw
Aufonii lacmadx de fanguine Olyflis
Progcniti.quid furentum tynhenaq; dicam
Rcgnafquibus lydi frater tytihenus ab agris
MeomisAftx fortes 8£ fata fecutus
Attulit BC leges alias Bi nomina fixic
Et Phactontiades loca per montana ligydus
E rrantes populos domuitdygurcfqt uocauit:
Sardoum tenuit littus fatus Hercule magno
SardustK a grais Cyrni dcfccndit origo:

Roma phrygu labor efbCapuanacp mcrniatMan»

F ilia D ircei uaris pod condita tada
Et darii delubra dei comes addita lydis
Cum duce tyrrheno Venetos annauit ad agros;
Tybur abatgolicis pofitumdocrenfibus Aiax
Auidonab argiuis uolfei fundata Cotacis
Oppida. Quid fcopulis fegnes haerens in idis£

:Veflra nec alpidns fefe o (lentanda regnat ' |

Arduus hcfperio uobis garganus ab orbe
Oden tat fublimc capurtcum mane colorat • ;

Sol nouus oppofitos a:oa lampade montes
Ccmimuscxcclfasumbrisinrupibus arces .
Picenifqt iugis albentia moeniatclamar
Vosabolimferis IxtilTimacollibus ancon
Brachiacp in portus pandit fmuata capaces
Amplexura rates/K fufccptuta benigno
M aumeti genus hofpitiotfautrixq; fututa.

Gloria uos xtema manengenerofa nepotes
Fadla Icgenrtpamimqt uofens exempla iuuentus
Magna fequi pugnas an imofior ibit in omnes:

E t partas augebit opcstnatofq; per artes I

I ngenuas ducet uirtus audita parentum. >

Sic uiuetlongaruus honos K fama fuperftes :;p

Per populos ibit latctSitroiushwos ;

Ida per iratum diis aducrfanribus aquor
Nauibusamidis fi£ milite cccpirincmri
Atuacquid hxcdelcida manus congedaqj cladis
Fcetaarmis anitnifq; ducum numeroqj utrorum .....

iXH

LIBER SECVNDVS cjtlifiu*

Moliri potenrilongo iam uincitis acuo:

N ec fugere a ucftris audet uidoria cafhis:

Vos immane genus Thracas S£ Marte fuperbos
N ubigenas fxuocp fatas I fione gentes
Atcp peledronios laphithas uicilhs:8£ omnem
EuboiatmPclopifcj) domosialtamqj corinthum:
Euxinum pelagus ucftrum eft:8£ lata proponas:
Ioniumqt fretumdxto uos Adria uultu
N unc uocattfid fines thethys qux cingit etrufeos:
E t minor eft uobis audacia turibus :ite

D i unias .aurum .pecus. 8d fola pinguia uobis
Hcfpcrii feruant.iftis audete potiri:

In uetitas non iris opes/in ucftra ueniris.

Haeredis non hoftiserunt ocnomarcgna
Cum ucftrx didionis erunt.modo polTidet hoftis
Aufoniam tpariturq? truces inuita tyrannos .
Nodcdicqi gemunt urbcstdurumqj recufant
Ferre iugumtpopuli tenfis ad fidcra palmis
Maturare.rogantrita fc finire labores
Acrumnafcp putannSC libertate potiri.

CALAMITATVM LIBER TERTIVS.

!

Al ibus indomitas metes & barbara corda
t Iritatdeafxuamaristdelittorecla/Iis

Soluit :St noflrosuenit euerfura penates.

Chaonix noflris uicinx finibus alpes
AccIamant:8C faxa cauis qux plurima pendent
Rupibus acceptas confufo murmure uoces
Conglomeranttncc clara finunt rcfpondeat echo.
Magnus apud manes Itala de gente coado
Agmine Pompeius rogat ad fua moenia mitti
Italix laturus opemtfub pedore forti
Viuit adhuc pamx pictasiftimulatqi fcpultum
Libertatis amor pondus mortale necari
Si potuitmeteres animo poft funeta uires
Manfere 8d prilci uiuit non immemor xui»
Sollicitufqt hifdem curistquem Romulus xUo
Grandior his acuit didis.I .Magne meorum

Ii

Immortalis honos St gloria fumma nepotum

I

y'iUr«.»DE CALAMITaTIBVS T J

I xomunc bonum fcruarquando hic tibi fcmper ‘oIA
Cura fuitrtomm pictas tua nota per orbem 'in SI
Imperio dignum noflri te fecerat urbis: vjV

CaloalitcTuifum cfbccrlum culpare quis audet i
I .patrium deflende folumiquando Itala uirtus \

Vfqt odcocecidttiquando Germania quondam :I
Armipotens nunc lenta iarcr.ncc Cifans ullum ' J

Audet opus Cifangenus hoc ignobile gentis .,»1

Barbariae procul Aufbniis a finibus arce.

Te pontus :te nouit arabsjtc gncia BC omne 1 13

Aegeum Ioniumqj frctum:tc punica tellus: id

Tyrrhenum magnis cquitafliclaflibus iquot vhf

Tclygurialpimqi niucstcfcnfit hibcnjs: r.itt I

G al ! iacpi&C latis ingens gcrmania campis.

Perfreta pcrcampos uxfhicia figna tuhrti: nu r
Regna.urbes.maria.& tenas felicibus aimis
Calca flittomfqj mos miratus honores
Orbis ut indigno raptum te uulncrc nouit/ - rrsT

1 ngcmuit.flcuere Atabcsrflcucre Sabli: .n,M

IndusiSC extremi flerunt tua funera feres: . \

I .decus Aufonii regno fupponc cadenti

1 ngentes humeros^ fortia pcdfora tantis r 3

Fluftibus opponas tmagn.x tcqi oblice cladi:
Communes tutaredomosrcommunia fema
Regna mea fundata manutfcntcnria fratn' t

Ifla remo fedctnd Curii Deciiq? precantur:

Id nutna coclicolum cultonfantfhq? Catones:

Id populus patrefqt rogantmedcfpicegentcm ' ,;A
N ate tuamruidcn ut campis tam multa unorum T
Millia priflantum gencrofis frontibus errent
Elyfiisacncmo tamen prxflantiorore/

Non animo meliorinccad horrida promptior ama,
Teextemi noflriqt duces uencrantun&: ipfe
Dcpofitisodiicaufisliuore fepulto :\y

Teprxfcrt Cxfanfcmaiorcmq; fatetur . j

Quando quidem pietas & nefeia rumpere leges
Dignior cft fccptro &C. regni diademate uirtus.

H ac ptee motus erat imentemqj moucbatad arces
Antiquas artes belli Marrifq? laborem:

CumpatereloquiicultoficTulliusorc aiJ t

t i * -

■v

Got

IA

M

H

i9

O

D

LIBER 1MBWO 31 tjelfi

Flexit ab inceptis animosxcrmm^i trfoluttt ft'
Magnepater noftri generisttuqj optime duis
Optimeduxtpatrixcp ingens pietatis amaror
Quem ciucs colui ante alios aum uita manebat»

Ferre urbi auxilium fruftra mcditamurtolympi
Ipfc pater qui regna tenet qui fulmina torquet»

Sic (latuittlcelus hanc hominum fibi fufeitat iram"

D iuifa: txdds fe fcditionibus urbes
Aufoniae laccranttuna intra moenia liuor
Ambirio nummicj! fitis comjmpcrc more* ■ f
Vr coepere pios/nulla efl reucrcntia redh' 'ȣ>

Nulla quies animis tnullufqj falunfer urbi
Cwis»pcspatrixrapiunt arana nudant*

Et commune bonum inproprios elabitur ufuS. 1 ■ ' " I
H x praui uiucndi artes :hxc pcflima morum • ' ' ?-
Colluuies nobis latum qui reximus orbem» :o' ?

Abftulitimperium.Tomamqtalicnacocgtr >

Iurapanrfcruirctadhucmifi prouida Narfis -oerc.' r

Cura rcdemifld Tanai capitolia pulfo. dio: {

Quae rapuit patres eadem fortuna nepotes» - vr r I
I nfequituriutrct aeterna fors afpcra fronde/ i-n.l l-M
Profpera bmmalcs pluuias Si frigora fcnttft ■! ' ’ V

Aftraqi debilibus nofi fert ardentia ramis: i ' ■ttj'?
Atcp omnis timtt incurfus aajoqi fenefeit C

Sponte fua.cumfixaemanens/ftabtlifcp putatur»
Occiditexcmplotfugitqiinfida repente. '

Sorte fua utanturtlex efl deus omnibus aequa:

Omne quod a fuperis bellum eil reuocabile non eflj
Sed neqj rex erebi quequam tranare paludem
Ne fuperis iterum reddi finiricftpia qua: te
Romule cura mouct fed fubdita legibus otri.

Nos iihs aeterna ligant etgaflula campis:

N ec licet ad patrium limen coefumqj reuettij
Felices animae fedem quibus aetheris aJri
I upiter indulgct poliunt ea fata mouete
N os orbis quondam domini fentimus aucmos
Fata regunt illxetctrenaq; regna gubernant.

V erte al io mentem tncc nos ea cura fatiget.

Sit fatis exilio nobis Icuiore teneri.

N isanimx diifhsccetu filuerc rclidto.

torro I
nfivS

s.H

v' DE CALAMITATIBVS \

Interea noftraS odiis flagrantibus orbes dr. it zAt.

E xcrcfht furiattpcr rutatper oppida facuit r I . i

Martis opustpctricp domus polluta fluenti m-jO
Marccidt luxuinullahic archana rcuclo: uv.i,rj

Non ignota loquortliceat uulgata rcfctTe. ,rj -I
Sic urbes populicp fcruntthic rumor ab auflro . (
Cimfirios ultra larices per opaca filentis [ y.i

C lauftra uiitfale concreto qua plurima crefat -r. ri

Stiria frigentes Scythia pcnctrauit in agros:

,Venit ab herculets per iberum gadibus aequor
Qua fubit cxcelfam Thetys interflua calpcn 3 V

Aduada gafrgaridumsnagno qui proxima gangi v\
Rura tcncnttgcmmafqt legunttea fjtpia per omnem 3
lam uctus Europam mores extirpat boneflost • , 3

Sandhis ager fcurristuenerabilis ara dnedis H

Scruu:honorandxdiuum ganimcdibus xdes. oD

Quid miramur opes reddiuaqs furgere tedaf ' A

Turis odorati globulos flicynnama uendit mi

Mollis Arabs:Tyrii ueftesSC murias imbrem:

Indus cbutxrroccumcyltces Si Tmolus odorem:

Mei ficuli:ferrumchalybcs:tcnuiflima feres
Velleraxtstenfes molliflimauinattanagcr -i

Pernices meycaturequosiucnalia nobis _-L> ir-idlA

Templa. faccrdotcs.altaria.facra.coron*: y.n

Ignes^urapreoes-ccolum eftucnale.d«ufqj.

Syfte pater fidei cuftos ouiumq? magifler >

Quas bpnus eflfufo moricnS in fanguine paflor
Ablumaetatis damnofa licentia noflrac •

Quam ueterum femper crcfcens incuria patrum
Et fcelcri pendens aditum morefep feucros '

Aduerfata parititua fentiat armarcoherce
H anc uitcmtandpiti ramos preme falce uagantest
Nancp fetos frudusSCtriflcm frugibus umbram
Fert incultatiacens cerercm nccatroccupat agrum. ;
Mille fub his latebt* foliissSC mille rapaces
H ac habitant fub fronde fcnctuulpcfcptlupicp
Mitiacp inuadunt laniantqt animalia paflim.

Sic cicurutp genus omne perittper ouilia regnant
Sanius aperttigres rapidaritruculenta leonum
Seminatmulticolor Pardustgriphs naribus uncis: i
ili S

ciber; tertiw sa t*iw.

Et ^ri* 'panthanaeuristgrauis unguibus urfet* ■

In genus hoc pater arma moue:fuapfcuar«tfele /'>T
Fcecundisouibustftcnt ad prxfcpta tauri/ - ’ vr. H
Qui fignata iugis longoqj attrita labore i.-inoM

Collitgcrunttpoftcj rerum te Roma potentem LJ1

Fecit Si oblatro iubar hoc rcfplcnduit orbi/ .u-Tr-Hafl
Exanimisuirtusfcelcrumfubmole fcpulta vtoltaH
Rcfpirare parum uifa eft-8: tollere frontem. n m ouQ
E tmfi tot uiciishar facula noftra fuidcm 'niufboW
Deprauatadaoni poterant rodioris habene tnnobr.^
Errantes frenare rotas.fcd tantus equorum bml
Impetus aurigam fupcrattfiuftnupictradans
Lora gubernator Gnelcgc per inuia fotun ir-uP

Proptcrca fortem dolco mitirtime patrum .r.i/aniiH
Syftc tuamtfia cras annis melioribus aptus. ttniLcR
Eft tibi qua: tanro faris eft in principe uritus. rr:t!fo*I
Sed uelut obfciiris Phoebi fub nubibus ardor *• •‘•/T
Languet :K umbra diem picea: calliginis aufert! ■ -'A
Sic tua corrupti uicio dementia laedi ri::'..LrjH

Obfcuraturicunt pdTum pietafqi fidcfqr. ' 1 1- no C1

Lerna palus tcrracfttuiciorum exercitus hydra, ub A
Alcides nufquamcfttardcntetn fasta chimeram «n
MonftratcncnttnctadcftClauci caftiflima proles, \
Candida gorgonci capitis coma fluxit in angues:

Et ncq? M ercurii profunt nce Palladis arma. ' :°n •
Dcdalcisinclufauiisminoia monflra r’A

Paffim habitant crebris uterum quz exdibus augent!
Nccporiseftmultaingluuiemfaturarerapina. ' 'V •
N cc lupcrat thefea manus.per reda per aulas ; 101 : i !
Harpyj funcfta lues fluxuq; fameqj ; 00K

Inferte qol itant. boree genus omne recedit. ': P

Syrencsrcdwnti&Phabi filia arce ’’ :

Que placidos hominum ferali catmine uultus ‘i- • 'Q
Venitin immites formas £ in ora ferarum.

Plurima funt nobis fandi ucftigia fecli: 'i.i .rc.i

E t gcnris monumenta pietfunt ardua templa: <■ 1

Sunt facris congerta patrum fanda orta fepulchri*.

E ft fidei caput eft ucti latria tonanris ’1

I fta fcd hclperidum uelut aurea mala dracones
ferula femancres detcrtanda-nec ullis '! 2

r.2

■mi

oj

DE CAtAMlTATlBVS

Flenda faris lacHrymisaicc mc conuicia quifquam -
Texatf&nfaur motdaxqi excudere carmen:

Hic funt pro faniftis gemitus lamenta dolores
MoribustX fuperum pro maieriatciquerelte.

] fta monent fupetostuocat hoc fcelus xtbere ab alto 1
Bella famemaidiri genus infuperabile morbi.

Heu fortem gregis aduerfam fidufqj mahgnum
Quom curiode caret sum fradto uiminc fepes
N odxtmos aditu fures admittit aperto, ~

Prafcirim cum dura fames ieiuna luporam
Intrftina prensittrabidicjj mapalia luhrant:

Prada fumusrfrairio ferimur tcmonrper altum:

Qua furit oebaliat uiolenrior ira malex.

N unc uada latrantis Scyllae nunc ora Charybdis
Radimus:S£ 1 ibycas rapido nunc axjuons arftu

Pcllimurin fyrtestnuncpcrtuafaxa Capharai.

Pulfa d/cs rencbnsmubcs Ery manthidon urfara
Abriul it nndicium coeli magneta latentis
Perdidimusstumetin montcs:8£ lapfa remugi
Dons.harcnofi faliuntad fidera flutrius:

Aducdxq; undis unditcontrarius curo

Flat ZephymstBoreas auflro.fubuerfa dchifcunt -

Aequora SC inter fe fpumis albentia pugnant.

Vicini trepidant agntpulfata reclamanc
Littoraimxq, obdant collifa rebellibus undis:

Ah mifcn quat nunc inter cunabula matres
Paruula fecuro nutriris pignora latrie:

Quot tepidi erumpent oculis turgenribus imbres, "

Quot gemebunda premet ferius fufpina pulmo '
Maria quot attracriis felient fmgulnbus ora:

Quom teptdodulces rapientur ab ubere narif
Atcp uiris ipfo catfis in limine ueftrac • »

D initientur opes fparfts cum crinibus ipf*

Prada crinsrmanibus mndishofbleper agmen
I bitis attonito proftrata cadaueta greriit

Calcantes laccrafqt comas atqj ora cruenta
Vqrirotum feu natorum feu forte parentum.

Atcp pio late ftagnantes fanguinc campos.

Summe pater cali faltcm cui regia paret
Singultusaudi infotues.-fleuKj pionun

J

cj W

LIBER TERTIVS c.xlyu,

Flcdfcrctcrudclesgladii faturandaqj cxde 1 1

Spicula primores populitfrontefcp /uperbas I

Oraqj blafphcmo feriant inflata tumore:

Parce rudi populo m Jtorum exempla fcqucntir
I mbcllemqj manum faluatqui casera faluas. S.
Quid metuere grcgcslpaftorum incuria damno eft.
Cerne laborantem freta per fabenua cymbam:

Et miferis fer opem nauris: ponturacp furentem
S tcmc.-fiiis manda uentos liget A colus antris.

Fatales properant annirnouiefcp uoluta •: nrt/v
Fert alias legcscenteno machina curfu. 7>

Nec deus has labi zrumnas prohibebit ab aftris. .0
Tempus ad cft quod iam uenturi prafria uarum . )
Pcdloratfaridicx quod prsedixere fybillx. . : ' - Is D
Compite arma uin dextristleuafcp reflexis '.rhs^t
lnfertatcmanusclypeisidcusoditinetres. '/•'!

Ecccproculdenfonigrcfcitpulucreccelum: tn tiOt-S
Sublatarq;:leucs nymbi tolluntur harenx. i^uiT i*I
Accipient fufex cadis caua flumina riuos: xorittrl

Rubra qi pampineos imitabitur unda liquores.

Non igitur fruftra diros ardere cometas 'id; .-mi nl
iVidimus:8£ medio Phoebum pllcfccre coelot i -
Dcfcdlumqj patitnigraq; in ueftc fotorem' ' ' >

Inter nodhimosignes incedere moeftam.

T empus erit pacis celeres glomerantibus annos
Quom mediis foflbr campis tellure fubadhi
Inuenictconofqi truces & nuda uitorum
Offa grauefcp folo galeas enfcfqt fcpultos: . mo.I

Artnaqt notha fuo non conuenicntia farcio, ' '
A tep immutatos rerum mirabiturufus.

H are properanttdichum fides non fera (cquetun
Sed fterilesgclidatqj animat quas imbre Megarra
Lathxo afpergcns requic fopi uit inerti/
Contemnuntttepidoqi trahunt fecuracubili
Oria tradlantcs lauris conuiuia men fis.

Nubila mens hominum fortifqi ignara futura
Terretur uanisKuera pericula ridet.

Non tamen ifta minus propcrantrincrcdula poenas
T urba dabittcurifqi breui tabcfcct amaris.

At fi tantus amor fuperum fi tanta moucrct

't

ry

rO

.1

• ..DE CALAMITAT1BVS'

Corda uirum pietas ertudiis fi talibus anes
Ingenuas colerent homines enec iaerta perirent
Scminaencc litui ftrepcrentenec dartica cantu
Tembduncc dira lues praecideret annos:

Nam licet obfequiis opifex lucentia mundi
A Ora fuis aptans femen caufafcp malorum
Ignibus aetheriis dedcric/ccelotji uolanti/

Ipfe tamen liber nulloqi cohcrcitus aOro
Vultqi poteftqj piis pteobus uotifq? fuotum
AnnucrcrK coeli flammascohibere nocentes.

Afpice magnanimum bellaro remtp ducem cp
Qui pronjifla fuum genus introduxit in arua:

Et facilem cognofcedeumemiferifcp fauentem
CafibusjK noftra fuperum prcee numina fledh'.
Barbara gens populum reducem prohibebat ab agro
Pollicitoicontra fumpns dux impiger armis
CaOra mouens hortes ingenti ftiage fugatos
PrcrtiteX inferto turbasdum caederet cnfe
Jam nox atra caput uclata nigrantibus umbris
Pallentes urgebat equoselcntumqi foporem
In tetras biiugo fecum temone uchebat.
Netenebrisdeccpta manus uicrtoris ab idht
Cacdcqj certaret ilolym is ut gloria maior
Ertct/Keuulfageneris radice fuperbi
Libera pacificis habitarent agmina campis/
Votaprcccfq? duas deus audiittatqi uolantis
Ipfe manus pheebi uolucmmq; retraxit equorum
Lora patenplurefqs diem produxit in horas:

V incendicp moras dediuX comesiuit in arma.

Sol ftupuitifixoqjdiu refplenduit orbe*

Cxtera quae coeli dominum T itana fequuntur
Ordinibus cerris fua ne intcrualla uctufqj
S idera mutarent itcr/SC ne curreret orbis
Ordine turbato/currus traxere citatos,

E t iuga frenatis fubito tenuere quadrigis
Solis ad exemplar ercgcmqi imitata quierunt/

Vranie dulci feptem d lfcnmina cantu
Quae regit immoto uocem comprertit olympo.

Sic pater cdixitefic dii fecere minores
Sircncfcp CKrto;quibus eft data cura moucodi

J

LIBER TERTIVS cotlviu.
Immortale det templum bis quattuor orbes.

Ipfe arcem fupercxcelfam fupcr ardua mundi
Culmina qua rofeum furgens 'aurora colotem
Explicat/xtcmo patrem modulamine laudant:

Cundtaqj diftintfhs aptant mortalia faris.

Humanis igitur fi mitia numina rebus p

Cernimus antiquos tantum curafle labores
|V t tardata polis mundi mirantibus alba *
Patuerint.homini/credo fi nefcia labis i

Totaqj fub magni imperium colledta tonantis *
Sempcr nolba piis pateret legibus artas
Sollicitoterrorecarensfelicibus armis
Mortales agerent fub diis cuflodibus aaium.

N olbaq? non nimbos metuens non milia per auras
Ardcnri I outs arma manuinon totua furcnris
Ora notiilibycum fpumans quibusxquor in altum i
TollitunSi camps uerfara liquentibus unda !

Serpit in Aufomam tyrrhenaq; linora pulfatt
Sed neq; tetlht timens caco fub gurgite faxat .

N onuada non fcopulos turcotum a littore uidrix ,
Fataqj multiplid remearet fcenore daflis

i .. ii.T . . ,.l :■ jfi

Quomodo deus placandus fit.

? Vaprecc placari quopolTmt munere fletlH

q N umina caftalides oflcnditeaiumina uobis
Cognita, tetrigenum miTene fuccumtc forti.
Dum precor Vraniccui fidera noradeumq;
Tctdaifupcrcilio liccft effata fereno; >

Corpora fidera ficut mortalia cali
Imperio fubfunt/KnulIa rebellibus armis
Bella audcnt/fcquitur magnes etymantides album:
Et quo luna iubtt fugit atqj rcuertttur undat
Tempora foluarianfic mens xterna parenti AA
Iuflitiam fanltos mores fle laudis honorem
Perpetuum debetrfunt hxc gratilfima calo
OrgiatK infertis obftarc potentia fatis. i

Sed podquam liquit terras aftrca nocentes/

Fugit 81 ipfe hominum leges qui condiditordo.
^empore q; exilio fummi reuerentia patris

• DE CALAMITATIBV3

Sandlacp diurni ruit obferuantia cultus» r: •. I

H i quoqj qui nomen dc rclligione fuperbum
Vfurpant/qq fantfbs a patnbus ortos >

Se iaAcntiouium molli fub uellcrc fraudes
Mente Iycaonias fctuant8Ccrimine fordcnt ->

Quod fpcciem uirturis habens fcelus omne colorat. I
Nec tamen his maculis fordet pecus omnctmagiftcr >
N e pcreat/quzdam fibi feruat ouilia/ femen.

Qui prece follicitant fuperos raultoq? per omnis
Ture litant aras ueniam pacemqi procantes
Inuifnfupcrisfodaqj libidine olentes -!

H eu fruftra incedis iterant facra orgia dextris. '

Polluti circum quotiens altaria uultus
Conueniunt/celebrantqt choros i8£ carmine mixto ^

Santffadeumuanispenetraliauocibus implent/ i-\

I rritant irafq; moucnt non numina flectunt:,) r >

H ac prece mi opus efttni 1 ad iutoribus illis
Auxilii fperatemouis date templa minidris.
Sacrilegum genus ex adytis tcmplifq; deorum
Pellitc.nec longos fceleta haec uertantur in ufits.
Quid foly mos ritus quid montibus xmula templa .
A cquatamqj iugis molem longumq; per suum
Limina folemms late celeberrima cultu
Antiquafq) da fedescuni moenibus altis
Eruitfec pulchram ex imis radicibus urbem?
Sacrifica: gentis fcelus SC contagia pailim

In patrias prolapfa domos mouere tonantem
Qui romanauocans ad opes SC regna fuotum :.C1

Caftra fecundabatcurfus claiTemcp tegebat
Aufoniamtdimulofqt animis addebat S£ ignes. D
Ipfe acies inter tenui cfticundatus aura •••[

Verfabarur agens animofam in praclrif gentem: ; 3
Oppugnanfq; altas arces fcelerata tuebat iiTT

Moeniarcoelicolum pod longa filentia tandem
Euigilans furor imperiis rcgnifqi ruinam
IngcrittSiccleri pedum trahit omniacacde:

Sicut in antiquas flammis uolitantibus xdes
Quom fatuit V ulcanusieunt laquearia luntfhj 3

Cum fhlabibus tabul.vqi leucs: atq; ardua tedfj 7

IncincrcsJongofcjrapubrcuishotalaborcs, I

LIBER TERTIVS Q c.xli»

Si robuftafidcs/fi fpcs immobili» ardens
Si pietas fcms Si uieio inuiolabiie pcdus xr3

Afforn igmcolor quem lapfus ab arthere cumis -.vSX
Sultulif tn Phoebi fyluasatqi ardua templa/ ■ I<0

Ferret opem poffnqj inflans aucnere fatum. :p'l

Ipfc laccrdotcs phytonia pedora fal fos .qrt:s3

Abftulin5£ longo campis arcnribus arfhi iRocI

Elicuit largum fubirisde nubibus imbrem.

Traxit fiiaahenosfupensex orbibus ignes. ' :jH

Et nouacircundans liquidis altand riuis oiA

Quum boue madtaro rutilans fuperincidit ardor»

E t quom dura ferens regis mandata fuperbi ; 1
Attonitus fenfit flagranda fulgura/ miles.

Hic anriqua tua: iccit primordia gentis: vv t. i

Nanqj rudem tunicam tctxx fuliginis inflat ./-I

Cui fimplex cxperfqt artis natura colorem • ,'/[

Fcccrat/indutus per fxcula eunda nepotum
Progenies iuflit fimilem gcftarct amidhtntt
Incola carmcli primus fuittipfc pudoris
V irginci princeps 3£ uinc coci ibis audor. . j

Ipfc fuo fandos urbes 8£ moenia patres
Linquere SC in tacitis feruare filenria campis
E xemplo docuitrfolus namqi ipfc per umbras
E nabat nemorum pomis contentus K unda:

Gramen ei pro mellcfuit pro nedarc lympha.

Sed felix nunc arua colit ridentia fupra
Frigoris acni:& lapidofegrandinis oram. I

Ille lien gemina uertex atflate quotannis -i

Sudn/K a nobiscum fol declinat in aufttosi -;i M
Et cum littorei perit humida brachia cancri:

Scilicn aequali librt phryxiqt fub aftro/ ' 1

Depreflo quoniam multum telluris ab orbe

Tollitur/infeftisnunquam tamen ignibus ardetl
Purpureos femper flores fpirantibus auris
Ora tepens fcmpcruiolas S£ candida femper >

Lilia fctnbreuibufqt dies abiconditur umbris.
Quattuor ex iftislabenria flumina campis
Lata rigant Aftae ripis ingenribus atua:

9

Sunt ngui fontcsontreofqi nitentia nuos
Prata bibunt Jfrfus femper fine nubibus aer

.»!*.? DE CALAMITATIBVS 5U

N a quatitur uentis ncc rauca tonitnia frangit.' J n ) 3
Brachia pomifcrxcuruant redolentia fylu*t. ajoiq iC
Pendulaqt eledhi gratum induit uua colorem. , . A
Collibus in paruis ubi paulum luggcrafurgiint diu 2
Pcrpctuasjamis feteunda feracibus arboc tm qo ro-.o =1
Sempxrr habet fruges/quibus Si contemnere fatum !—
PomuX expertem morbi feruareiuuentatn;5: J a

N ulla patacuris illuc uiatnulla dolori, ,-n: : :.-iH

Nulla necixolitiftafcnexloc3fan<fta beatus: ;.;T

Atcp fub occafum mundi rediturus in orbem t r. r 3: '
Non timet interea parca: ne flamina tumpant. : u^j

Hoc fene nunc opus cfh& te minifimcuatum jj.
Cuius ad ingrcilum rubri falis unda rcceflit
In geminas rupesipatuit maris alucus ingens ;;
Pretetuntc duce Kpopulopscrooncaua regna
N cp>tuni:nmuit tmondonucre cauemi. 3

Dclphmcscurui&: pthocx fugere natantes. ;

Subq; imas xgit Prothcus pxxus omne latebras.

Si deus hos noftro nnferans concederet .xuo
Duraintcruapidospatcrenturiurgiapatres: V

Vfqiadcoinuifacftprobitas/odiofaqjuirtus.
Tcmpjoretiamq; ifto uicio datur cfle pudicum: ni J

E fl fcclus cfle piumsfaecli hsr eft glona nofiri.

Parce igitur pro gente tua tabefccre uatesr I

Pone prcccsrambirc deos 8C fiddra noli. a

Quod coelum fuperiqi ferunt mutabile non cfl.
Dixerat VraniccumTcfpias altera uocem ■;

ExtuliKK tales eftorfa polymnia cantus. -.Hi

Hic iuuatanriquam cladem uetcrumqj dierum ?■

Fata tccaifaeiSC primatus gentis ab ortu
Illuuicm repetens milTos trans Iittora fludhis
Ignotofq; prius nymbosK nubila dicam. r 1

Scilicet ut memores iufto fub iudicc ueftros T

Iredicsccrtafcp fcqui pioftcnmina poenas
Caunus ambigui curfus 3i euntia uitae . >

Tempora curcnturmccmciti prdTa ucterno
Mcnshabcattfedpromptagrauesfupcrcuolct artus*
Vcnturamqj timens cladem uicinaqt fata r

Mobilium turpi rerum ne fe inquinet ufu.

Sed folum uideat patrem Si reuerenter aduret: < i

LIBER TERTIVS eJ.

Qui fedenX flabilis Iblo mouet omnia nuM .

Cum pater occano (celeratam perdere gentem
Vcllenad imbriferos enantia fidera pilees
DuxittSC officiis aptauit triftibus aftra.

Sed tamen ante rudes turbas 8£ barbara regna
Quam fubiis deleret aquis/prarmifit in orbem
Faridicum uatem qui crimina longa pian
Poflc libidinibus fi noxia parceret artas/

Inflantefqj iras caneret clademqj futuram.
Intercadiuum monitu contexere uaflum
Infhr montis opus coepittquo clauderet omne
Quadrupedum uolucruqt genus flirpeqj nepotums
Formabatqj ratem magnis fuper aequor ituram
Moribus<K grandi prefluram nerea mole.

Claius adhuc radiis Phoebi lucentibus atther
Splcndcbatquum ligna faber cafamq: pararet
Matcriemtnondum telluscognoucrat imbres:

Sed crefcentis adhuc poft pnma exordia mundi
Terra potens proprioqi madens humore ferebat
Omniarproumtuqj fuos meliore colonos ®
Iugcra palcebanngrauioraqt femina culmos
Pomaq; maion curuabant pondere ramos.

Tunc etiam uirides animalia tuta per agros
In longos uentura annos amumq; fenile
G ramina tondebanruiondum uiolata pruinis
Nccgfclidas experta niucstfed miriauiris
Tempora t£ affiduum plarid iflima fngora rorem.
Nondum Lampetics ithacis armenta colonis
Obfuerant.nex fixa ueru uerfauerat exta.

Gcrionc nondum fuerant magaliatncc dum ,TI
Raptor auenrinos macularat (anguine colles:

Impia nec carfisuiucbant facula bobus.

Tunc igiturpopuli indociles ignara deum gens
Mirantes ratis immenfam confulgete molem
Confilium fpreuereuirimccdidta putarunt
Digna fidei fawfhim fenisimfere furorem.
Eecentgerpiceisuclaturnubibus aer:

E t Phoebi lux alma diem diffundit opacam:

I am caelum infolins reboat muginbus: ingens
Nymbus adefbfugcre fetas fugete uolueres

?'»

irnttO

up-Jlnl

■i(jtn 1

Lilln

ID

.1. DE CALAMITATIBVS >.

Flumina certarim tumidis ncreides undis]

Et freta (ollcbanrmigro pallentia coelo
N ubila conglomerans pennis rorantibus aulter
Aethyopcs libyamqj fuper findente uolatu
I batrX cxcufTis ardeban t ignibus aurx.

A eoi ix tremit omne folumrfunt xolusrantra
Frada fonam/fadoq; uolant procul agmine uenti.
Contremuere urbcsttnftes per rura coloni
Cogere ab imbre grcgcstftabulis armenta tueri
Dum propcrant/crefccnris aquae lata atquora curfus
Impediunt, fruftra pecudes ballaribus agnos
Soj|icitant:fruftraq! uocant fua patua capella:
Pignoraxonuellunt frondofa cacumina Cauri:

D inpiuntq; cafasniolitantqj per aera culmi.

Attonita: manes (Iridis ad pecora natis
Ardua teda pctunt:iuucnum robuflior xtas
Annofas fcandunt qucrcusifugiumq; gementes
Quod nulli fugirie daturxonfufa per urbes
Infantum iuuenumqj fonant lamenta: fenumqj: -r

Itur in excellas iurres Se. fummadomorum .

CulminasN eptunus fpumans ultricibusundis
Infcquitur.mifcros arcTant prafentia fata.

Imbre madent tunicxtporTedis crinibus unda ,a, y
Liquiturroccanum dicas ex xthere labi;

Et lachrym* mifccnturaquistad nubila ftuilra - 1
T olluntur cum uocc manusifua numina quifqj
Clamatrin credas borex molentia frontes
Nymbofo fpuit ore tonans:& uerba precantum
Suffocat/nc forte dei referantur ad aures,
lamqj fuperfiifum catnpos abfeonderar xquort
N ulla fug* fupcrcfttfupercft fpes nulla falutis.

Hxc uada non greflii non funt tcnranda natatu:
Etiam montanis ueniunt qui cfonribus amnes
Etqux per campos latis uada concaua ripis
Magna mole (luunt gremio complexa capaci.

Vix tanto faris elf oneri neptunia doris
Iam folc cxtabantexcelfa cacumina quondam
Nunc humiles mcrfxqj altis in fludibus alpes
V tribus innixi tabulifq: ad pedora tradis
Complcxjij trabes hauftutnfepc ore uomebant
ii a

I *

j o

T

O

i

LIBER TERTIVSJ/ J KO cJfr

Oceanum tandem utdh' oppugnantibus undis a i;.. _\!
Ora fub immcnfos mergebant pallida fluctus*. ! mO
Vallibus ex imis profugos qui fumma tenebant . - U
Culmina montanofqi apiccscum ncrca fempet ui
Alta magis peteret plenis de nubibus imbres nV

Certatim ruerc.K iam mortem inflare uidcrent •-•'/l
Pcenituit tandem ferafqi dedere gementes \

Inuanumlachtymas:Sifallcrenumina uotis . .10. '
Confueti quum uota darenwidcbar olympus .neti i.
Flumina nonnorantripas/nec lirtora flutfhjs £:
Aeria; uolucr^s humore madenn bus ai is
Praxipiticafu lapfe cum brachia multum
IatftaiTentpd ago fatum tandem ore trahebant! anu • .
Fugerat in latiocs Rhodopennagnufqi latebat vttu.H
A peninus aquistmgio fub gurgite fummttm in^Cl
PtviTerat olTa caputmon apparebat olympi < ; r; t :i . I
Altus apcxripfts au ibus non peiuius anter 1 n il, 'i

Tunc tamen 8i curuis ratibusCfi foriitan illa ii
Aetasufa fuitranbtis)pccoriq; marino , n. !
Peruius .axjuorcoqi nunquam tingitur imbre
Vicinisritnuitmejgi fub flatilibus urfa. itn.jimliO
Apta prius bello atq; armis procera giganram.n:;oj' ;

Purpurei nabant fine maiei i

Pedloribusmicrfofubgurgitefcemina uultu •

D iffufifqj fleto uittis SC crinibus ibat.

Imioluit fors una omncsalifcri mine nullo • • . , j [

Griphcs equi damm* atqj canes ccnii atqt Icone* , \{
Agna lupus fimul enabant: certamina litis ..uvjH
Morsdiritnittcettamqi dies parit ultima pacem n r,
lamqi homines iamqi unda feras pcpul^a fluebat ^
Libcratnon fcopuli toto non infula ponto
Nec Cypru Venus almauidetmccdclphica PhcebuS
Templamec alodes thebastnec cynthia dclonj , , Q
Neclunofuarurafamonmecgnofia regna - ^
Iuppitertcxrinda fugit Vulcanus ab acmaj ' r

Quauis claudus erat tridix uicina petiuit o

Atria.priperibus pennis celeriqj uolatu.

Nec cupteflifcram Cyllenen afpKit hermes?

Corpora cum paru is .turba

•lio DE CALAMITATIBVS .1

PtotheusSt doris glaucus Matuta Palaemon r.fj

Cun(ftatenent:Pindi phoca: uiderc cacumen. )

Occiderat Tellusrignis.Neprunus & aer
Mundus erattCcrerem Thctys amplexa premebat J
Vndiq;/ Neptunum quarte reucrcntia fortis
N on uauit uiolare domum thalamofqj fotoris
H erbiferxttcntare etiam mnonia regna n

N on metuens auras fpatio breuiore coegit. ; I

At ratis omne uchens animal tcrrefbe per altum i-O
Ibati&obiedadinmebat corpora prora.- - ':{

Atqj uidens utrumcp polum fublimioripfis
Nubibusacthcreum per iter qua cafiis agebar
Nunc sephyros contra crrabatmunc folis ad ortus
Nuncauflros nunc ufla petens aqurlonihus anu ;

Donec in armenia rupis delata cacumen ;A

lam retro labcntemari ucftigia ftxiurn r.Tln : rJ
Nam pater excclfa mundum fpeculams ab arce
Vtgcnushumanumfaluouixlcmincuidn
Intertifleifretum iulfrtccflarerncc unquam
Amplius Acgeon dixit montanareuifet -.r. /I
Culminamec Scylle glaucus iungebat in altis i.it'/
Monnbus extrem* luftrabunt cartera flammae: .

Cum uetus ingenti tellus arfura camino >

Abfordebit aquam pelagi fiticntisiK ipfos S i
Aetherios montes camporum aequabit harenis. i H
Tunc altos mortale genus uoluetur in ignes: .CI

Immenfurrlqj dabit uolitansuaga flamma fragorem/
Et fornace gemens mundus fumabit eadem. D
N ec tamen haec Phaetonris erunt incendia Phoeboi \
Qu* nolente crement orbemitunc omnia uires
Aflra fuas itirata dabunt:3C noflra faccflent
Imperiatatqi alias alio pro crimine poenas
Gens humana luetteinerem foluemurin anum
Qu* mare qu* tcllustqu* corpora polTidct aer.

N ec mne ulla uirum flammas induflria uincet.

H*c dicente deo nubes fugcre:notufqj r.
OcciditrX pulfus claris aquilonibus aufter.

I am taurus iuga tol lebat deformia limo: rt ■■■.<
Lentus S ex altis flillabat frondibus humor.
SemifepUlta inter cingulos humenris baren*

:cl

tJ

M

; T

:a

ul

O

-A

LIBER TBKTlVS

cJu,

Corpen ficcabant auracipafTimq; abeunfe 1

Rupibus in fummis hzrcbant arquorc conchx.

Iam claro rutilans ardcbat lumine Phoebus:
Monflrabarq; procul difcuflis nubibus idara
Turribus cx alris primum titana uidentem.

Ryphxas arces liciac cilicumqj fuperbis ••

Aggeribus frontes:Athon&rhodopeia laxa '2

Et cafias moles magniqi cacumen olympi
At pyrrheneos apices Atlanta q? magnum.

Exalta lenior fpccula caput extulit album
Tellurem qj tridens falue fandhfiima dixit
Terrahominum pecudumcp pares fcrcudaqt nutrix
Quae frugum genus omne paristqua: uulncra tergo
Infinita pio pateris quo pignora pafcas:

T u rapidos ignes dementaq? crtera fixo t .

Limite tu coelos ficut grauis anchora puppes ' ~>

InconculTa tencstpcdibus tua mitia noftns : v
Pedlora fubfternis gaudens:S£ moefla capaci IA

Membra fmu dcfuncla foucs:ficcare:tuamqj: mcM)
Accipe progeniem pefagi tot cafibus adtem: i O

Longaq; perpeflam angufhs incommoda tetfhs, o?.
H ic an. Si prefias uallcs fpcculatus aquofos ' ail

,Vidit adhuc camposmcbulafqi errare cadentes
Anu per & lento circum iuga feiperegreflfu:

Et prono petere ima gradu-Zephynfq; fugari
Lenibus:&: fenfim notis fua flumina ripis 3

ReftituitK preflos fua littora quxrerc fludhis. :

Tumpareringentcsruptofibilimiteportas H

Oceanus fecirtpcr quas ire atq; rcuerti
PoUcrK imperio Iunx labi arq: relabi dtnal I
Motibus altcmistmediafqt reuifere tetras, ' '\ ak; I

Tunc gelidi finus euxini tunc alta propontis nt- H
loniumqt fatumdongis quod fluxibus altum *'2
Currit ad Adantem.-folidis tum cafpia ripis :jT

Coli igerc occultas coeperunt aequora ucnas/ |!->M

Fluminacp/K miflos fcythicisde uallibus amnes, '3
Tunc arabes inter campos Niliqi lacunas O

Selasemarediffuditttunc perfica doris 1

Eli ingrefla folum merces latura per indos.

Tum quo<£ Mzous latam dif&ifa paludem . -

, • , DE CALAMlTATlBVS

F edtiSC immenfo glacies induruit orbe: ■ J

Defpiderts iterum fubltmibus alta feneflris
Protulit ora fenex:X circum lumina uettcns
Aciliispendentcmanudcprehcndit Araxem
Finibusindudi propriismgrimcp uolantem.

S ic ratus E uphratem fic cfl ratus ire N iphatera
Sic rhenutn Venetuqi padumi rhodanuqji Ararimqp -
Sic thermodontem dubiis e fonribus ortum. -1

Et latos hypanis latices bifaporis & iftrum.

Sic uada Iordanis Ac ntliflumina feptem
Et fua qui nigris dat nomina gentibus indum: 1'

Immtxtumcp fretis folumqt Boryftems amnem» T
T unc etiam nindo ccdos incedere uultu ')

Et Phoebi occafum croceo fplcndorc rubentem . . 1 1

Humentifqj noti flatus caflafle nocentes
Contcmplatusthabent dixit bella afpcrafmcm.

Et tandem maris SC coeli cecidere furores.

Mox referatauidens bipatentibus oftia ualuts
(Namqj deus limen quod dauferatante recludo)
Omine frondiferae herus reditucp columbi
Scruata cum plebe fenex cxiuitK agris -.oj

RefVituit pecus :8£ nemori genus omne ferarum
Et leui^us pfcnnisuolupes abiere per auras.

Finierat tali tefponfa polymnia cantui i A

Altera cum dodi nutq foror annuit oris:

Et placidam Citos furgens extollere uocera i

Ccepit:?i exemplum Prifci memorabile dixit
H is ad iunge fenistqui marmore primus acuto ’ ‘

More facctdotumphrygiat pudibunda Cybeli*
Membra fccans magno dedit orgia grata tonanti.
Ipfe pater fanda fideiipater ipfe timoris.

Hunc habeant tua fida ducemidc fledere coelum T
Sic mufare deos poterant fic fata mouere.

Tu dea dic inquamauus hic Iabonipfa capaci i: , j
Mente tenes amaq; memor monumenta prioris
Cernis « annales artemo pedore feruas;

Cundaq? praeteriti memoranda ncgocia fatdi.

T unc dea uirgincos oculos frontemqi ucnuflam
MouitiSC in coelum uerfis ita uultibus orfa eft.

Da pater «igcnus lutnea.dacotdibus aures. Up mu x

LIBER TERTIVS r 3 * ^

Et chaos humanis coccum de mentibus aufer: ifl u s!D
Oblitofqj nouas fordes laudata priorum
Facta fcqui patrumqj uias concede nepotes* ; -■■■ - i

Mox ad me conuerfa fuoqj innixa fedili i .

Talibushiftoriam coepit percurrere didhs.

C lara iacet tellus ultra Babylona fuperbam
Quam uctcres ideo ueflri dixere medamnetn
Quod geminos inter late diffunditur amnes: ‘->1

Scilicet E ufratem T igrimq) e fontibus iifdcm i

Progcnitos/K mox difiundbs flumina ripis
Inc iuo diuifostquorum fccat illud eoas
Occiduas aliud partesdongocp meatu . irI

Per nigros Arabum populos uerfata rabentes r :: I

Ingrediuntur aquas: & fecum doride mifcent. r, A
Terra igitur fluuiis prius intercepta duobus anu ,

Fragum terra ferax argenti diues X auri;

Qua nimio neq? folc calens necp frigoris xfiil J

Prefla graui tepet aterno placidiflima ucre;

Indiga lympharum tamen cfbpaucifcp rigatur
Frontibusiafliduopafcuntur gramina rore. A

Hxc hominum fublitnegcnusclarofqt uirorum
Fert animosdiuum facris aptiflima rebus
Pedforacceleftefq; uias8C fidera dodtos/

Quos dixere magostetiam per perfidis agros
Foemcumq: domos habitant:& Agenoris ama:

Hos antiqua tyrus nouiripifcofaqj fidon.

T erra tamen gemino primum qua clauditur amne
Hos tulittK primos horam fibi uendicat ortus.

H ac igitur de gente fatus gratiffima coelo
Progenies magniqt fagax H abramus olympi !

Cogmtor/errorcs uanos damnauit X aras
Indigena gentismerasnamq; ipfe per artes
Illapfuq; dei monitus diuerfa ncgauit
Numinatfcd folumfummaconfcffusin arce
E (Te patrem rerum artificem mundiqi magiflram
Abfluht X fari leges X inania iura
Fortunatcafufq; leuis damnabile nomen.

A ctcmofq? docens animos pofl funera dixit
In requiem X uita patriam melioris iturosi
Qui ucriti numen maicflatcmtj tonantis - I

.ttfl.

rrtO

r.p

».jP

rilraS

ynT

nbnl

,-nO

•! rjT
•fSnl

DE CALAMLTATIBVS

Claufifltnt fine labe dies/K fandhi fcquutf
Qua: generi dedit ipfc fuo mandata/ fuiflent.
Proptcreafalfis afluet* legibus urbes
Vtnoua tradentem populo mandata deolcp
Tollentes nouerc uirumxom munia fandlum
Inciucmuertercodiannfcnfaqt fuerunt.

Qualis focratica: quondam gens attica uoci.

Id metuens natale folum patriaraqj reliquit:

Regnaq; fidonio penit contermini ponto.

Rex erat aflyriis Ninustatq; Semiramis uxor
E xtinrti pofl fata uiri uidhicibus armis
Protulit imperii fines per Bartra per Indos.

I nachus argiuam paruo pofl tempore gentem
RcxittXinachia tum luppitcrilidc captus.

Tunc atlas humero ccelum tulitagnc Prometheus 1
H umanum madido formans in puluere corpus
ContiginK uenas uitalibus imbuit auris . 9

Nondum Roma fuum Tyberi nec magna fututae
Troia paretis Romae Xanti cognoucrat undas.

At cum dura fames agros 3C moefla teneret
Regna palcftinanmutatafede petiuit
N iltgenas fclixqj folum quod pinguibus undis
H orrea centeno lanflima foenorc complet.

Tunc rudis atgyptus campos SC dura colebat
Iugcrameccaufas rerum fpeculata latentes
Noucrat.seternocurrcntiafidera motu
Lanigcroscurarc greges/caua cymbia duld
Larte coronarciSC mites nutrire iuuencos:

Tunc communis erat labonhocxgyptia pubes
E xcrccbar opus glcbafqj domabat aratro.

Traxit ab his curis animos H abtamus:& altam
Sufpiciens arcem mundkCognofcite dixit l

Aetherios ignes/K non mortalia magni
Templa p3tns:fandliq; operis fanrtiflima figna:
Anificcmqi deum qui fidera calcat SC ipfam
G randibus infufam membris cognofcite mentem:
Neu finite aeternos animos afluciccrc terrar:

Lactariq; luto/& rebus gaudere caducis.

Terra perit/pereuntunda:/murabilisaer.

Intereunt igncs.fempcr durabile ccelum .

UBER ..TBRTIVS - cJiiif.
Pcrmanet:SC uoflns animis habitacula fctuaw - ' J

Ob fcdcra & adpashominum mufq; nefandos
I mptadiffufo petierunt fxcula ponto. . nr>Z

Ob fcdcra 3C culpas hominum ritufep nefandos
ln aneres tbittdlus tenucmq; fauillam. ’ 'iT

In fuperosefldte pii. feris ampla ferens • >up

Sacra deo templifqt fuos redderis honores ’ > I

Quom fine foidc proces 8: labe carentia uota
Offeret intadum maculis Sd crimine pedhis. ::o c- >D
lufHtiammorefqtpios offerre:] itari . ■'.'.jZ

H is fibi uult patcrTmfradus licet ntuat orbis» nox/.
.Virtutes anumcp mancnt:bcncfat9a fuperfunt - :r. I
Scmpcr:3C arbitrio deus omnia iudicat xquo.

(V iuitc uirtumm mcmercsnjirtutibusaahcr n.'< >2

ScanditurtSc fummosquosccmiris jturad orbes: s. 2
Hxcpqpults praecepta ferens Habramus olympi V

Explicuit curfusomnis.-biflcnacp figna d

Qn*uariant nindum ifcllati limitis orbem: rrf.fi.tV
Innixafqj freris tetrastponturacp teneri rr i • -I

Aereifublimes ferri circum aera flammas. .Z

Aftra ignes circutri/fupcr ardua culmina mundi ij Q
Aeternum rcgnarcpatrcm/fccptrumqt tenere. . ,. f
His fuper addebar prolem poft longa futuram et.O
Tempora quxrenouet meliori fxcula lege. ‘ >
Rura petens iterum proli promiffa futtirx :;A

In primos quos antefame regnante penates ‘ ' 3

Fugcrattatgcnti locuples rcmcauit Sc auri. ' dO
Etcumrrgclocipercuffofcederc greffum ' h I
Cum confortethori feruotumq: agmine magno 3

FixittK afftryos implcuit ouibus agros. : 3 1 A

T um primum cceldfe genus fub imagine uifum
Creditur humanatquom forte fub ilicis umbra r m: : 3
Frigora captaret rucnicnha numina uidin r r.2

Vnum quod dulcem nan' prariiccrct ortum/

Et duo qux flammis ruerent coeleilibus urbes:
Infames uiciis urbes fi£ fulfure dignas.

E t quoniam mater uentura fenilibus annis T

Pignora fubrifittmatemi nomina rifus '

I nduit aufpiciis oriens felicibus infans: <2

jSpcs genexis/coeb' proles habitura fauoremi — z>Vi

-rmq

,-jvdo

Moml

yjldO

•ri; j ni

:.3 DE CALAMITATIBVS:

Et longas uifuradicsanagnamqt datura
Progcutemtuifura dcumiuifura tonantis
Semina de feris exire ncponbus olim q o) i>[; ; i
Pulcher &cximixdiumo frontis honoie J: u:
Prxditus undenos iam bis puer xgerat annos
Quotn deus H ibtatno dedit h xc mandata fideli,
Icelenutnoftuedulcem tua pignora rifum 3

Sacra feras arxifummi pete culmina montis, ->

Compofitifqj fuper truncis altaria flammas 'O

S ubi icerSC arrepto nan' pete guttura cultro: i

Acccnfolqj fuper ramos effunde cmonan, i

I mpigcToftenfum diara cum prole cacumen r

Struxit ubicelfam templi rex tertius arcem •

Solus adit famulis umbrofa m ualle ididhst r

Sxpc patri dixit iuuenis/tibiculterac ignis/ 3

Vufhmanullatamentfufpiria longa paternum t

Pctflus agens noftris inquit IcChihma flammis -

V idhma mox adcritdachtymxq: per ora cadebant*

Et iam multiplici flabat rogus arbonrgrandis:
Subietfhfq; nouj rurilabant ignibus arx/

Quom pater xtberii referans mandata parentis
Talia uix preflis nato fingulribus inquit i

Chare puer dulcis uitx mihi dulcior annis/ f

Quem mea daufurum fperabam luminaicuius
Auxilio Icuitcrfcniigrauc pondus incitis 'l

Laturus fueram/mea fpcsrmca nate uoluptas l

Ob decus egregium fornix teneramqt luucntam I

Ingeniumq? pium facrifcp accommoda rebus r.
Corda uidebaris longo d igniflimus amo: )

At focus eft coelo uifum fummoqt tonanti: [

S icut mira tibi fuic Si coeleflis origo/

S ic memoranda tuum renouat miracula funus: i D

Sandtaq? felici mors non difeordatab ottu. H.

Non morbo fcniouecadtsmon oocidis horte: /

Hofliacoelitibus fics.mambufqi paterna
Mite feres mortis genus hoctinuita trcmcnfcp !
Tnrtibus officiis accedit dextra: pauetcp
Pec5his:3£ immoris frigent prxeordia fibris: 1

Sed fuperum mandata fcqui Si parere nccefTe efL
Nec te dutahttuis moueat pqaiitfntia&ri:

LIBER TERTI VS eJiri

Quando tibi melior dabitur uita aethere in alto.

Hac pater llladi rymanscharacp in imagine nati: >

Lumina defixus minuebat uoce dolorem.

Filius has contra.patcrhacc fufpiria pone: - J
Pone pater fletum (i quicquam fata doloris: [ 3

Funera fi quid habent pcenx/fugit ocyus euro.

Ergo dei fortem potuiih credere nato
Diflicilem^tenerisne fuificdobhisab annis? i o
H os puero mores pater hax pnrcepta dcdiftif - '

Intrepidus fati genus hoc rcucrcntcrhoneflum >/. r
Sufcipiotnec meflammx nec uulncra terrent.
ImmocgomcfiuftragcnftumtXuitalibus auris O
Contra iurafmicredamifiiufTa pigeret
Ifta patitmea membra deus melioribus auris
Imbuetrinterea donec nouaucncrit artas rI

Pace fruar’ placida patrum cum minbus umbris
Te expedansnua namq; iterum pater ora uidebo:

H is pater in fletum didhs prorupit. 8C ibant '

Ora per & barbam lachrymar.xcddcrc tTcmcnri ’r'
Arma manutcutn fic iterum puer ora refoluir.

Quid patris & nati tantum te nomina tenenti ..mD
Quidtefalialigatfhiltxpictarisimago? : -j :■ ':. i
Eft petas fuprcmadcoparefetnccullum
G ratius cfl facrum jiecuidhma bnuftiorulla.

An ne doles tua quod fuperis fit & xthere digna
Progcniesfquid adhuc trepidas Habraamcqd hxres?
Quid tam fel ici fraudas tua pignora forte?

Redde deo precor hanc animam terrena perofam:
Eripe me tcncbrisiaditumq; ad fidera pande
Ptofpicit ex alto deus h*c fpcdlacula coelo:

Hafqi morasdudum X dextram miratur inertem.

Sic ait:8C molli denudans guttura uefle
Poft patrem runlos puer accedebat ad ignes,
lam pater ardentes plorans afeenderat aras:

Nudatoq; pium nati caput enfe petebat/

Quom deus amborum motus petate miniflro
I dixit celcr.X ueniens clamabar ab auris
Pone pater cultrostmitem ne interfice natum.

S at tua nota fidestpictas tua cognita coelo
lam fatis eftjccfTa.gratam nobifqi tibiqi

X U

• ' > DE CALAMITATIBVS

Progeniem fctua:8£ matri fua pignora redde
Obiecitqj caprum gladioiqui comibus alris "

Vepribus hacrebatnenuiqj euanuit aura.

Emisurindomirishominu cciuidbus Hiet
C Iradeumfdurafq; terat quo turbine frontes?

Afpicis ut fubicda foues & fanda gubernas
Corda pius pater xquali regat omnia lance?

Nos igitur quos tot furgunt immania contra
Signa/tot hoftilesuultusttruculcntatp tornis
Ora oculisiqui tot dcuaftatricia monftra
Pcrq; agros pafTimqi ipfas errare per urbes
Ccmimus/SC noftris inflare pericula rebus/ I

Si grambus monti exemplis oracula diuum
Et rcfponfa deum fequimurmee flumine facto
Pcenituit prima fitfos ab origine crines/ i .

Clara foporatas illuftrcnt lumina mentes:
Lurtremufq; animasthumilesin fanda feramus
T cmpla prcccstexempla patrum meliora fcquuti:
Purior interca dcpul fis nubibus acr
Induet annquos uultu ridente colores/

Grana ferent fuici/dulccfcp racemifer uuas
PalmesiSC alma Ceres mitifqj fauebit hiacchus
Atcp falutiferis immifla: flatibus aurae
Innocuos caeli tradus fynceraqt reddent _>

Atria fatifero paflim monente ucncno.
Bellaqicompofitaccflabunt horrida pace. o <

*:

. finis.. .a

■y.j. .■ i.nm

t. : • . ..

. . ''■.H

:.'fnnnirt>>WllIl||B-c ii' • ■/i - 'i
- nwtqfio^
Stam utsbrrrjlfl^nr'' ! ; &tr.

.«.* poicLuH

< ’

/

■ oint spwfctui ». .Jtii.mc.3

A- ■*

PRIMAE PARTHENICES LIB.I. icJvi

BAPTISTAE MANTVANI CARME* '/
LITAE THEOLOGI PRIMA PAR>
THENICE INCIPIT FELICITER. ‘^3

mrn!« :p)oi!.r.::;uhtn r no jfie yjq iw2

ANCTA PALESTINAE RE*2
pdens exordia nymphae; • ' f riin->V
f DIFFICILES ORTVStET Foiw-

midata profundo ej

INCREMENTA IOVItMO-
res:hymeneaqi fefla ; uT: ' r,!

Virginis# facri referam miracula partus; ";b: I

Acftaq;:K acceptos mundi melioris honores; • 'O

Sed neqi pierii fontis rteq? phocidis unda: t

Nuncuadafunttcntandamihitmaiore camocna 'I
Et maioris Opus nunc cft ope nuministergo O

T U mihi diua faue coelum cui militat omne; ■ • *T

Quam trcpidanthcrebifcdcs cui terra fretum9 'V

Vota prece fq) ferunt.noflro tu fola labori I

Sis pnfcnstoporiq; ruo largita futuro >

Prxfidium noflra: ueniens illabere menti. ' J

T u I icet a nofiro fpdtiis ttlgcn tibus orbe ’iJ moi,Q

D ifiungaretfuos quantum polus eleuat igriis
Non tamen humanoscafus oblita:tuumq}

N il pertefa genustuigili mortalia cura
Sufcipis & lachrym* tangunt tua pecora noflrx r:'~ -
Tu placidum terris fidus quod liberat omnis
A pelagi' fetuore rates :quod luce benigna
Satumi:Martifq; graucs eliminat iras.

T u nobis cl icetnobis Cynofuratper altum
Tcduce ucla damus portus habitura fecundos.

T u marettu uentosttu fidera cuntfatdcumq;

C ondliasmt tuta falusttu pacis origo.

T u commune bonumtgeneris tu gloria noflri.

Huc ades# coeptos prafenti numine curfus
Dirige# infirmam rege per uada cerula pupptm.

N na diu uanos fecum plorauerat ufus
a Connubiirflerileqt thoru trifteqt hymenyu;

Proptcreaduplicefq; manus:fronteqj fupinS
Attollcnsthumili fuperos ita uocc precata efh
N uminatqua: regitis coclossqu* uoluitis aftra

- A ii

'rihST

l-uIIc

■M

jr

i/J. --PRIMAE PARTHENICEN r.MlRq

Vos pene? eft genus orrnic boni:uos omnia rerum 3
Semina feruaristgremium telluris inane cft AT! J
Et finf^ugc folum nifi fumat ab albere qirea HT
Siue per aftrorum curfustradiofcp calentes
Sine dei folotqui temperat omnia nutu.

Venimus ad canos frigcfccntemq; fcnedlam:

Et noflrat fmc prole dies abiere iuuentac 1

Longa infelicis thalami confortia fine
Claudimus infaufto/uir pluribus cxulat annis:
Cofpetftus hominum fugiens?dotnus orba magiftro
Fludhiatiammiflo ceu nauis in xquorc clauo •
Currimus in fitumrtaarifqt recedimus annis:
Mortuaqi statis pars cft iam maxima noftrar. • t 0 >
Pallida pratenti fpatium mors occupat sui: uinuH
Quod fupercft cxpxxftat hiansriam plena meoiu cft t
Terra cadaucribus:cot\&nguineofcp fepulchra’ :r "T
Vixcapiunttfoliftcrilcsferuamurinomnc -r.oC’
DcdecustSC ccttc brcuiscft felicior .xui f

Condiriotprimo deus indulfiflc parenti •

Creditur K fragili bene cqnfuluiflc fenofta: ’ :>- ;q

Quom uctuit primos iterum decerpere frutftust , I pT
Etfmgesguftarcquibusproduccret annos, *

Nam quid longadicshomini nifi longadolorutn re

Colluuiesflongi paricntiacarccns *tas
Longjorpcft curfus uitx labyrinthustin ipfum
Ex utero ingredimur per limina mortis abimus t
. Iam capulo inftamustncc adcfhqui lumina claudat -
Oftaue componat tumulo tepidi fq? fcpulchruin
Fletibus irrorcttnobifcum it tota fubumbras
Progcniestncc erit nofhistqui marmora fignet r

N ominibustdeferta domus tabcfccti&iftas ■ -r

Longxui fudoris op>es:quas legimus ambo ...
Pluribus obfcquiis heres ignotus habebitt T

Nobifcumqj cadent noftri monumenta laboris.
Cernite communes amborum numina curas:

Et feritate genustceroant fc in ftirpe parentes:

Et fua natorum uideant in uultibus ora. r

Sint qui nos facie referant gcftuqt nepotes:
Progcnicmq? fuam noftro de nomine dicant.

S int qui nos proauos numerent fii ftemmata longo .
ti A

"'«t

LIBER PRIMVS tAiii.

Limite dcducanttitcraraqt nomina ponant.

Pignora longatu* concedite numina matri:

Qua: celebres ad ucflra ferant altaria cultus
Pinguibus BC prifeum donis imitentur Abeletm
Sapius a nobis hoc exorafle precando
Antiquas eft fama nurustK fuppl ice uoto
Collapfum genus atq; domos fcruaJTc cadentes.

Sic alacer Sanfon:ficfi£ formofus Iofcph:

Sic puer Ifaacus fatuscfh&C filius Anna:

Qui primum liquido Regem perfudit oliuo.
Talibus orabat flenlistgemitucp fonoto
Crebra dabat longos inter fufpiria planctus.

Audiit omnipotensanimumq? in uotatprecefq:
FlcxittK infulb caluerunt uifccra fcetu.

Coepit fi humanos paulatim fu mere uultus
ScmcntK in noftram fcnftm tranfirc figuram.

V t quom ucre nouo tcpcfadVa rofaria multx
Veftit frondis honor primum dutefeit in orbem
Folliculus tbarbarqt comam produnt acuta
Mox inflare finustunicafqj implere uirentes
I ncipiuK concreta diu fub conice proles
T urget agens rimas tenues K ucrricc fummo
Purpureas oftendiropcsaubicundaqj labra:
Poftrcmoquom pulchra fuos aurora colores
Explicat&uitreum glomerant noua gramina rotem
Pandituromne decusnjaluifq? emiflus apertis
Flos hiatt&lattoamdetuenientibus ore. o

Sic noua progenies utero congefta parentis
Emerfit non tota fimultfcd fingula certo
Dilcrcuit formans opifex deus ordine membta . ! . •
Cor priustex illo quoniam defeendit in artus
Vitaliscaloraplenoceufluminafonte: 1

Illic prima domus uitattpoflrema per illud
Difccdensterrisanimusucftigiaponit. t Q

Tum fuperam pater illius procul ire caducas
Iuflit abhofpitiocurashabitacula dixit
Spiritibus dulcemq? mihi feruate rcceflum.

Mox cerebn' concreta domustqux plena pudicis
Creuit imaginibus cafloqj imbuta pudore. y

Os tofeom fine labe dedittfionritj decorem
• A iti

PRIMAE PARTHENICES 1J

Sidereum:# laetos forma: coelclhs honores. •

A mbrofiacf comas tinxittmox ubera pedus ■

Protulit:in teretes humeri fluxere laccitos j ■ J

Ramofafqimanussquas hac pater imbuit arte
Vt folos fierent habiles pietatis ad ufus.

Hic funt membra quibus diuina: mentis imago ^

Cernitur humanis animis lmprefla; quibufqj ->

Omne opus retheno dignum tentamus olympo, : . <2
1 nferiora magis pecudum feniarc uidentur , :

Naturaiumorcfqi feros tamen omnia femper i ':>0
Officiis habuit fandis accomoda uirgo. i

Nontammulriplicidiuotummunercinon tot f)

Dclicnp/non tam grato pandora decoro uA

Claruit A ferei cantu celebrata poetae. I

Sic ope cmlcfliquauis humana negabat r.D

Materni lobolcs iniit tentoria ucntns.

Omne quod excellens opus:# fublimc fututum
D iffictles ortus habet incremcntaq; tarda.

Siciunco nemus alcidx fic tardior exit
Populeis abies ramis fic abiete pinus
Segnior:# pino longcuiuacior Ilex vr.

Et robufta larix igni impenetrabile lignum srr
N am magis oppnmitur partu natura potenti
Plufcpopcne impendit grandi ceu pondere ptrfia
Plauftra gemunt magisi# magno (ub uomere taura»
SudatSC obludans uires labor haurit onuftas:

6ic opus in longum dtficntfiniqi rcfifltc. 1

Afl ubi natune/dtuum fupcradditauirtus tot 2
Adiuuatnit remis lembus fugit adus 8C aurat
Sic lcuis ad metam prono patet orbita curfu. :) Cl

Ed quia longxuam fecit difcordia litem )
f Aflimilcmqt iugi loristqua: goidius olim

Nexuit at q; louisphrygii fufpcndit ad aratri
Dacdalceqj domuserrori Pafipha^ot

Conceptus ne facer fucritiuel lordc paterna

lllitus/antiquirefcramccrtaminisorfumj I

Etfobolisnoflnrinfclixrcpetcturorigo, 2

Quam pater humentes redigens in corpora gfebfli
Vitalem humanos auram fptrarct in artusrr tti :

\ t noua progenies pugnam tufa ira m omnera t Q

tif a

utifrv
austlto*!

.flnrroM

UBER PRIMVS iAyiii.

Vitra animi claras dotes SC corporis arma.

luftitiam ccelefte decus fuperaddidit unde

Et fati rigidas leges SC funera poflet

Vincere K ambrofiaucfa fummocp potiri V.

Aetheris hofpicio fupcrumqj afTucfcerc nienfis:

Sed poftq ucritas fruges SC noxia mala • ’ T

Fcemina iurgenris poft prima exordia mundi/ . . .

V ipcrcis decepta dolis admouit ad ora/ ■ o? '

Mox aftrca domos hominum pertefa rediuit , ’ > tj ~>
Inregnum fublimcpatrismiratusolympi ! \

Tam celerem reditu dominus/quare inquit ad arces
Sidcnas mi nata uolas terramq: relinquisC'

Illapatcr fallax hominem dclufitimago tur~y -iln
D ixit ac a teCrisegrcda rebellibus ad fum. - i; • ’-v>H
Tum genitor meditans refecarc piacula tanti ’ mo7!
FraudisaitcarcantpofUiaccuflodibus iftis. y,1 mrH
Blanda panum fegnes facit indulgentia natos, rqm I
luftitia nudi difeant fudarcifamcmcp: -n :rV

Et diuturna pari ieiuniatfrigustSC imbres qt.il ?.o! I
6 eruiriumiSC fati fortem experiantur amaram. ■ I

Vexati fapicnt:iucunda8C amabilis a:ftas MqeiH

Poft brumam SC lanos fteriles gelidofq? decembres 3
Dulcior cfttquid fint tranquilla: commoda pacis e V.
Ferrea bella docenrthomini labor utile (emper -

Calcar erit fegni pigros rubiginc fenfus / : ,1'

Ocia corrodunttfopitaqi pedora torpor ' muCt

NoxiusobKqUatifcrrumfinanfnin ufus 'ioarl
Aftiduos/fplendorcmicattuultaq; nitendi tin-p) ?jl I
Audet ad argenti decus afpirarc fuperbum. r-r !nc*I
At fi longa quies ierit fiifcatunSC atram .1 -rati >' in A
Vcrtitu rin fcabicmxelericp abfumituraruoi • o::oD
Inter multa hominum fata infclrcia: damno • laroubrt t
N on erit hoc minimortriftem fperata/ fupcibum -iO
Iam prifcnsiamifta facitfortunadolcntem.’ > of;ar’
H xc patcnSC mortem mox implacabile motaftruiri '
Hadcnus obuindam textis adamante cathcnis
Carcerc diicluftt ccrcoqi cmifit ab antro: i

Cui terris regna ampla dcdinpelagiq? per undas:
Atq; per aerios tradusnarofcp per ignes
Quos Phoebi germana finucompl editur amplo:

ll

PRIMAE PARTHENICES

Etquadam fcythidschalybum durata caminis
Teladcdittquidam Icmco infcdla ucneno.

Nec fatis hac.-aliud telum letalius addit:

Nam gladii roftramtcaudam trigonis aquofi
Qua quondam magno fatum tentauit Olyfli
Thclcgonus circes ufus fatalibus armis/

Praefixit iaculisiflygiaq; extinxitin unda.

Mox iccur exemit mon(lro:pnrcordia bille
Cairulca infccittcclerefqi inexuit alas.

Haccfuga iuflicioc noftris mala cundla d icbus
Intulitthxc abiens nobis monimenta reliquit:

Qux patres ab auis X nati a patribus omnes
In feriem mittunt per faecula longancpontm.
Hocumumprimaucnicnsaboriginc fumpfit I
Fomitis X duri nomen crudele tyranni:

N am fcelctum accendit flammas^ colla fuperbis
I mperiis humana pfemit.cocytidas undas
Letheofq? amnes ipargit ftygiumqj uenenum.

Hos fuperum facit immcmorcsxurafq; nocentes
I ngeritthis animos audacibus incitat aufis:

H is phlegctontcas iras infpirat.-olcntem
Cyprigenam fraudum matremteui cuncfta ucncni
N ota minifteria X phoebeae carmina circes
S em per habet comitem tprimx hxc dtferimina culpae
Propterea magnum dixere Promcdiea uates
Dum (ludet xthercis furati e nubibus ignem r >

I n noftras traxifle domos morbumq; ncccmqj. . '

H is igitur ne membra malis obnoxia fandfce \

Parthenices e(Tent/i(la pater obfhtit arre.

Ante tener facra foetus q uiuerct aluo
Conccptusncprimanouos exordia pullis
I nducrcnt maculisimens ne fyncera nitcnfcp
Communem imbiberet labem me pigra liquore
Petdora letheo ficrent:qu® latflca magno I

Pabula X amplexus fuerant latura tonanti» f

Semineconfufas fordes X uirus inuflum
Diflecuittfelici anima mox imbuit anus.

Sunt tamen audentes contra fcntire.nccillos
I ncufamus .habent quo fc rueantunSC olim
Ifta hominum communis erat fementuuuerum

T n

fcWBR PRIMYS JlBtfclaJ
lam fento exangui frigens fua robora fenilia r.n 10 uQ
PetdiriK ammilla lam maieflate recedit -ofryi
Sponte fuaxiditcp nouo Latonia Phoebo, nrunflait
At quoniam faerse legis de fontibus haufta : -oup
Crcditurtex omni nondum cft explofa theatro: -pO
Iudicio nec dum faijtfb damnata fenatus: nr.1 v uO
Qui uaticaai Romana palatia faxi id rrn U

Etpifcofarcguntfukantemcerulapuppim. ,<

Sed prior/ut nobisrquum fenure indetur/ jtt»rri ; o’-'
Dignior cft:K grata magis natoaccp parcnrit ioy.iln!
Nam legi adurgens marue decus add it opufcp .J

Matema dingumat tribuit pietate tonanti.)} j. t-\

Adde q,8£ multis fert adiumenta fidemcp 1fT,i ruilil
Roborat infirmamtnam nec uemfle fub aluum ,c.
Sorde laborantem tali (iiblimia eceli rrurtfVmal

Numina nonrtulli ingenio prxftantc putarunt.
Religio maior fictas animofior illam/

Confumata fides Icgumq; penna fecit. ■ ,n
Altera uerborum textum & falbgia tantum rr b?ij O
Summa uidens abrt rufa dei myflcna nefeit.

Quod Ii fiderei tanto fplchdoris honore >• ’ •, >ry
Fulgctrut iteino qui temperat ordtne mundum fnp
G eflari t gremidtlatflauerit ubcresdulci - ■ • , ,

S trinxerit amplexu: fummocp uocantol y mpo -uj

Quare illam in noftrasopusefl detrudere fordes
Et turpi' inedlarelutofmortalibusiquas
Cui pater xtherias mentes fubiecir & allra?
Scrutandum potius fi quae praconia rungas i_*l
E ius adinuentas per plurima ficula lauties. : no3

Nulli adeo uiuax animi folmiamulli '? { ;
Tam felix aderit florentis gloria lingui/
Vtmariipoflk laudes xquarc loquendo» r T

Que data funr illi nunqua mortalibus ullis - <y «O
Antea conceflit ncc fx>fl concedet olympus» .o red
Quauiscrcta loui chorybantia cymbala pullet
Feflaq? tyrfifero eclebrarfr gracia pami
Quot miferos pclaginautas fubtraxitab undis?

Cum lam ptarripites flueftus Aquilonis SC Aullri s
Viribus aduerfis coelo iquarcntur/K ipfa
Tranflra per effufi ccrtillima fata tuliflcnt.

♦

.xVPRIMAESPARTHENICfiS

Quot trawfla graui fcruautt pecora tete ^ mE*

Petftoratpeonias qua: non ualucre per attSS "'hr,'!
Reftituimccopis noftri pofcenria quiequa.

Quotqj etiam retro fquallentcscarcere fra£Hs ‘A
Ocyusxibiicibus mantaTqj rcfoluit aheMsf
Quot famis exhauftos macie uix *gra trahent' - j|jl
Membra datis cocio dapibus miferata reduxi* » :!l
Robur in anriquumtuirefq! refudit in artus? oo! ! - r-
Nec minus ingenti uitiotum mole fcpultos d

Infixofqt luto# toto tellurf iacent» T: .-lot.r.iQ

Corpore diurni lufoauif numinis aura?

Propterca totum fingentia templa per orbem
Illius immenfam laudem regniqtpenmnfs po-.bA
PcrpetuosfafcesKfineearcnriaiura xjo5I

In noftmmqi geniis fummumteftantur amorem. ■
I pfa eftaduerfis commune in rebus afylum. '
Ante prccesicnam nec dum obfecrata faiiorcro •
Donat:# ad miferosmat emas explicat ulnas.

Quid niuis xftiux plyuiastquid moenia dicam
Littorc piceno impenfis communibus orbis
Condita # adriaco tranfueda cubicula ponto?
Quidue fluentinas acdes.delubraqj donis
Aufta peregrinis rcfcramfficulifqi fedente
l/ittoribds drepani molcm:qua maximus olim
Ccclicolum # legis cuftos A lbcrtus auitos
Acquauit patres tpatriamcp accepit olympo:

Et cuftodite «ternum pietatis honorem.

Perpetuos igitur mer to foluemus honores:
Conccptufq? dieuenientad templa quotannis
Orgia.# aeterno M arii primotd ia ritu
Annuus ardentes cultus rcuocabir ad aras:

Tum pius hybemum Chyron titana premebat
Cui comes in lucem nirid is argenteus al is
IbatolonPhceboqj fuos crdebar honores:

Quom fecunda ftbi concepto femine mater
Piuinum illabi coepit fentirc fauorem.

T iam figniferum nouies luftraucrat orbem-
e Lucida maturos folucnslatonia partus.
Conucncre nurus circufufarqt iaccnti
Mite puerperium m*tri:dcxtroqt rogabant t

.:rtor>

■mlA
'nui
nup
slu*
s/bD
- ,-irnS
xuP
tn 1$

qttO
. .. *>

misi
illrjVt
! mnT
rmiV

>?«P
-T tA
■iup

? .UBER PRIMVS c.lxf

Sidae uitalcs foetum prodire fub auras, . j '

Lettor f oos proles H y pcrionis ardens
Alipedes iungebat cquosrpoftrcmaq! fandhe
Erigones iam regna legens uirina corona:

Sidera & Alcidem geminos qui intcriaca angues
Ad fuperos nigro lecum rcuocabar ab orco.

Portitor Hdleusnindocum Gorgonis ore
Stellata: dux nodbts crattcum piftncc longo
Eridanus tralhi dans lucebat in aftris
Quom noua progenies febribus edita fatis
Phoebeam primum luccmtmortabaq; ora
iViditSChumaructranfmiflolimineuitz . ;

Decidit in patriam ludus regnutr.q; laborum.
Candida nafcentem mox ut uidere puellam jl.;

Omnia iucundo fui ferunt fidera coelo: j

Atrifcre poli fummoq; auditus ab axe
Concentustproliq; noua: pxana canorum Tl

Argutumqjmelosdiui cecinere tpaternas , V

Velarunt aulca domos tpendebat in illis
Longa patrum feries tprimicp parentis origo
Et colubri dclufa dol is (Iringebat eburna
Poma manu uirgo:gladioparanymphus^C igne
Exilio damnabat auos.adolebarad aras
Pinguiafacrapucrflamma (bidentctfupinos . i
Tollebat uultusK numina fanda colebat:

Annofiq? fenes flabant cum prole.colunas
V nam perpetui de marmore roboris unam
Fitfhbbus muris plafles formabat aquarum
Flammarumq; minas contratquia nouerar obm
Ventura excidio tcrnrneptunia regnat
Vulcaniqj graues atflus.puenle fecunts
Obfcqutum fenior quem* fub tegmine frondis
Deplorabat auum ccecotquem fixerat arcu:

Etfabcr incudem feriens & follibus adis
A era coquens forum uarios conflabat in uliis,
Solamariin toto fuper alta cacumma puppis r,

N abat & imbn fera: pafceban t xquora nubes. ■'

V itifatorcp pateT miti delulus hiaccho
Monftiabat nudum pueris ridentibus inguen
Primus hic tmdofum fulcauit nauibus xquor. .r1

PRIMAE PARTHENICES

Quauis prima raris credatur Iafonisargo:

Primus hic cfTolTa uitem fupponcrc terra
Cocpii:3d apricis mites dc collibus uuas
Toficretdiroco Ifca hzc fit glona Baccho*

Ardua terrigena: uoluebant faxa gigames ‘

Conari molem fuperis aquare fuperbam.
Lanigeras Habraamusoues per littora paferti*
Sacra dabatrfaxo gemens pudibunda fetabat.
Latior aSdu&a medo remeabat ab orbe
Cum conforte pucneoeliqi ex arce pluebat
Sulfur:Si atheriis ardebant ignibus urbes.

Bifleni patres longa cum flrrpc nepotum
Pabulaq? aegypto feruans prafagus Iofeph
Frigida defumdi referebant ofla parentis. ■ 1 *
Regna nouis fugiens longe perterrita mondris
Trans mare purpureum nili ducebat ab oris
Dux animo uuuuqi pius magno agmine longum
V ulgus:3i crfiSidirimebant aquora fluidus.

Ipfc dabat facros rirustarcamcp locabat
Legiferamdateqj arabum deferta peragranst
Iufqj ferens populo/llcnli dc marmoredulces
Eliciebat aquastoptatos arida fontes
Abforbc&athumusdugicnfqj in gramina flumrn
Ibat/K obliquo lambebat faxa recurfu.

Culmina pancheos tollebant ardua montes
Turri feri fqr iugis harenria nubila fupra
Igne deus fumoqi latens in ucmcc fumm»
Scribebat legis duplici noita foedera faxo.

I nuifam fuperis gentem femen qj fuperbun»
Concaua terribili tcl Ius (brbebat hiatu:
Clamabatqj ruens iam femifepultusabiron.
Impia ftiblimes uitulos ftatuamqj bicomem
Turba deum mcnttta/manus tollebat SC ora.
Strenuus indigenas populos abigebar I efus
Parta fuis arquo permenfus limite regna:

Inde fen arorum turbam regefqj togatos.

Atqj facetdomm fcricmtpartofqj triumphos:
Bcllaq;:SC xtherio furgentia templa tonanti.

Et dtxdi Salomonis opes:Roboamq> fuperbum
Palladia textor filis intexerat arte.

■ytotjq J
oqil A

oq

!_$>

KT

ia

.o .

•iO

L_ *

'.Vi

LIBER : PRJM VS : AMW1 c.lxu

E«a'x illudies morbos folcmq; rcuerfuiri
Et phactonteos ucrfis temonibus axes/j \ m
F erre fuos retro curfusi ttcrumq? relabi/ nA
O (lentabat opus longarua in farcula dudum. titynV
Hinc E Icazarus d iuma uolumina rcgi -f.nn ts. ^"1
T tradebat phariodenibus diftmda magiftns o M

Teda uoluptatcsuanas/diuerfaq? tempei :irir:.-jir '/
Mulnpliccfqt auiurn plummastSi carmen habebant» J
Captiuam totiensgentem nunc ire tyrannis a .1

Scruitum aflyriisiiuga nunc xgypria ferte/

Claufaq; trans altos hominum tot millia monrcsj I
Et templi etierfas folytrerqj refurgere moles 't II
Pendula monfhibantpidouclamina textu, ' r;:i (
Quinqt triumphales currus:8i proelia fratrum ■ ’

Diuifum populi regnum podirma tenebat nw. '1
Pars operis tanthcitcumuiucnriafemper 'nnW A
Brachia tortilibus tamis fundebar Achantu*. J

Primacoronarunt redolentibus atria fertis!

G raminibufqt fores & limina fumtria uircbant,

Percp uias famula: rame» fparfere comantes* wt: -> V
Lxtadies egit feflos uiciriia palTim. ;bc:;0

Tota puellari rcfonaiunt compita cantu. 'i toai j d

Ornabat rofco rideris cunabula uulnt: ' cunii

Duldaqt attollcnstin marrem lumina uirgo t rno:; O
Quom traheret dulces ladantt a pedore fucco* ul ! A
Stringere complexunatam ferre ofcula fronti' ir lariS
N on erat aufa parcns:ncc enim mortalis itiilft» A

Humanus ucdccorifcd erat coclcnisimagos iluiovl

Aethcreafep uigor flammas SC ftdera uincenst
Mira fupcrctlitgrauitastpondufqi ucnufl* itli-
FrontisjK eximia fulgentes indole uultitS f ’ ; '

Sufpcnfas hominum mentes atcp ora uidcntutM
Per longas immota moras retinere folebant'.

Non inferta fuit ludu non ebria fomno: i ■

Sed uigilans rifuqtgenas ornata modeflo.

N une matrt' arridebat ouans/nunc patuula tendens
Brachia uicino mifccbar dulcia patri
MurmuratdixifTcs (ludio gcfhrc loquendi.

T emporis innocui nondum di fccflerat atas/

Plcnacp iara docili formabat uerba palato. - A

B

.ixb PRIMAE PARTHENICES 'J

Os erat antiquis longum Tertiatus in xOitra
m Aede puellares annos includere facraj ’2

Aetatcmqi deo tcneramtptimumqj dicare
Vtrginexflorcniuifac:8£ generare pudoris >

Ingenui euramdandVofq; inducere mores. ' ■ !
Mox ubi ucfhtum prima lanugine tempus 1 nT

Veneratiin thalamos ibant hymeneacp tctSas
Coniun<ftxqj uiris proli induIgercfolcbanBj k, • r f
Propterea legum memores & moris auiti ; i; r.t.iicf
Venturi fol ymam trima cum prole parentes rn hutj2
Deferuetefolum/galileacpnazarah arua. • < t. . 1 >
FloribusintextisK odoro gramine cinxit ' tmiiH
V irginis ora parcns-ftcllata: lumina frontis tlubna^I
H anebant ccelottcneroqj in petitore claufura orimC)
Numen eratmiueo tunica: talaris ami&u - r J imQ
Albebant humeritquam circuntcxtus oliuae ;o '(M
Laureus ambibat torques ad collatper imas : *

Inftrophiumflexispalmaibatfrondibusorasi '

Matruopusanolliq? fmusuariaucrat auro. >

Ventum erat ad magni templutrrfublime tonantis/
Quoducunt tcrqutncp gradusde marmore uiuo: r

Et iam porrailis curuabat prona lacerris
Scrua manus fuminum ad limen latura puellam»
Quom mox uirgineo conceptum petitore numen
Affutt.-SC retrahens promptat finuata miniftrx rr e • ‘‘
Brachia/debilibus planrisiammoq; uigorem
AddidicjKfupraaaatem fiducia crcuit.

Protulit audaces fublata cyclade paffus
In fublime uolans uirgotturbamqj relinquens.

S icut ubi multa: uolitant ad littora puppes
Ocyus illa fubitportumtqu* mole minori
LabiturtSC melius uelis 81 remige fertur.

Verrice iam fummo magni penes atria templi
Stabat/ubiafccnfufdTosfoiara parentes
RifittK atemum curuato poplite numen
Cum nuribus ucncrata piis in dauftra recedit
Virginee fccrcta domus. flcucrc parentes
Cognata:^ nurus gemitumq? dedere miniftnc/
Quando e confpeduuultus abitura nitentes
VertitiSC induxit fublatam in tctila facerdos. A

&

n 3

n

H

M

M

M

T

LIBER PRIMVS

eJxiiV

Res una comites habitat xros/E Ipora/Pifhs»
t Sidereus fronti quibus efl nitortaurca prima:
V eftis/K ardenti pirtum face pertus Si igne:
A 11 aliam corii uultus imitata ferenos
Lama tegittquam corda manus intexta fupinac
Tollentes fpariim uarianttT oga piftios artus
Candida/8C argenti niuco fplcndore corufcans» a

Nortumaxp fugans umbras caliginis ambit.

Multa linus & colla nitens ornabat iafpist
Qtue nigros abigit lemures/uanumqi timorem.
Prima patris fummi Ibrps immortalisJi sruum •• ll
Non metuensrannis ali* longaq; fenerta
I nteritum paliure olim cum ordine fixo
Per fua ceilabit uelligia currere mundus- tl

Parthenices iftac uentune ad limina nympha: i'-I

Quattuor egregias fecum duxere fotores
Pulchram Mctriotentphrcnandreamep potentem i •
V iribus at cp graui 1 ites componere dortam
Voce dicafpoliamtmcmoriq! futura uidentem
M ente prometheami fummo genus atthere milium.
Alta panomphsei fubeuntes terta tonantis
Ad Maria: thalomos famulam miferc Siopent \

Quae prxgrcfla/citos ut mouit ad holba palliis»
Claufacp per tenues uigilare cubicula rimas
Vidit:heras/nutu uocatnngrcfTumqj miniftrar.
lam nortuma quies operas manuumcp labores !

Clauferat/SC mollis per opaca cubilia fomnus
Miferat extinrtis pallentes ignibus umbras.

Ipfa diem tepkhe reparabat lumineteda»
Prinmiamcp patrum genefimtmundicp recentis»
Etnoua monflrifene repetens miracula uirgz
N ortis in occiduam prono iam uertice calpcn
Infomnes taciti ducebat temporis horas.

Ofcula poft K prima data: iam uerba faturis
Amplexufqi piosigenus an nquamcp, fuorum
Progeniem Si (ludiis quibus oUertentunK artes
Ecuarios mores diuerfaq? nomina genas
Vt docuere fuxmoftri uigilanrius oris
Effigiem/dixerc/alto fub pertore fenuu
Nam quaedam holhles noftris fub uulribusumbrx

B ii

. ' ’ PRIMAE PARTHENICES

Humanas ambire folcntSC fallere mentes:

Dumqj ita multiplices dant accipiuntqr loquelas *

Clara per foosflucfhis aurora tubebat:

Flammaqj Turgebat niucis argentea bigis fi A

Luciferi gelidos fpargens in gramina rores.
Etcupiensprolem dulccfq; reuifere nidos
C arrula fubJucem modulos iterabat hirundo.

Vm pater omnipotes ita compellare cozuos

t Aggrefliis comitesaegni qbuS una potellas

. Quos reru par cura teneuna nomina rebus
Plura tribusttamen una fubeft eCfenria fimplex. ' ■
Numina qu* aeterno mccum regnatis olympo « A
Et quibus unus honos: eademqj potenna/mecum rt I
Principioinformegrandiquomcorpore maflam .r i
Fecimus# coelum in latos finuauimus orbes vr ’ T
Scitis ut a nobis animos Si lumina uertens i <

Inqt fuum conucrfa decus/propnumq; nitorem bril
Contcmplata/grauifubpallidarartara cafu
Spiri tuum pars magna ruit quam fijlfuns ardor
Sub nigris fpecubus tenetaeternumqt tenebit,

N ec dum Phoebus erattncc claro lucifer ore
Ante diem furgens primo rutilabat ab ortu:

N ondum mane rubcns/pulchros aurora colores >

Induerattneclunafuos accehdcrat ignes/ •>

Cum modo fa&a cohors turpem meditata rapinam

. • Imperium noftri fperare audebat olympi.

,, Proptcrca immenfumfcclus indelebilis error ' '13
Aeternum duratmee enim mutabilis illa eft - M

Natu ne fortita genusrquolapfa reccfiit: rrr rf> j!

F ixa manet:quod mente fcmel complexa recepit) >

1 nconcuffa tenet fempermee amata rclinquir. ’ 3

At neq; nos illi uota ad meliora fauemus. ' " H

Tunc hominemnticmimftis enimtqui flctSere fe fe
Poffct/X a nobis animo uertitatcp reuerti: • ‘ O

Condidimus.magni quo damna rependerecafio A
F as foret# uacui complete fcdiliaaeli. .t.

Et iam magna cohors hominumrquibus itherisarcS
Annuimustmceretilongaspcrtcfa latebras: '

E xiliiqj rogarfinem: fcd debita primo ’

Poeni uctatfcelcriaiocat hinc amor.indc redamat» '

TTa'

V: eJxiif*

i

H

LIBER. I»RJMVS [

luftiria: leges negat harc perit ille fauoirm.

Iudirium ucras decet & dcmcnria reges. ,0
Sed neqt mortali potent fata fangumc proles
I uftmar placate minas & foluerc nodos.

Addenp a uanis terra cft renocanda dconxm
Culribus.-atq? deo iam fctuitura triformi. 1
Non opus humanis tradendum uiribus iftud.

Hoc opis cft tantum noftr*:qtri condidit orbem:
Libcrct.attificenuqui fundamenta Iocauit: i i . .

I nftaurarc domum dccctiK farcire minam. r,' r

N ate met fpcculum uulnis/SC mcnris imago»

Ars mea/naec pnrontnras inuifc laccn tes:

A tqj tuisonus hoc humms/lianc fufcipe atram.

Illa puellares intrr pulcherrima turbas: <: rn ' rrr .» tIT
Qua: nobis toti cnlqi manus toticnfqt lupinam
Attollit frontcnuK tota fufpiria node
Ingcminatuigilanstcrrcnis libera curis: u u/: I

Orta tibi cfhillatn non afpcmabere matrem. \

Poli ubi tempus erit lateri contermina noftro
F iet:SC ingentes mundi tradabit habenas.

Cemisubi modico furgunt capito] ia faxo
Templa Iouis falft:mcdiam:quadiuidit urbem
Thybris & ettufeos conuoluit in xquota fontesf I

Illa tui fedes rcgmicum pulfa deorum
T urbairibi ueteres aras 8£ templa rei inquet:

Te libyes Aftarqj colem lariflima regna:

Europe magis ama tamenrribi Roma latinat
G emis apextphcebumq; uidens hifpana cadentem
DonsiSC algeniem rtgioiqux fuftinct ardon
Scruienatqt nouo tellus lufhabinir imbre.

T unc tua cum propriis fugent infignia reges:

Et cruris aereas fignabit purpura turres.

Me magis AfTynx gcntcstlndiq? Arabcfcp:

Atq; palcfttn* populi noueretfed olim
Forfitan X noftro lanabitur aphnea nexu:

Tcmplaqj fpirituiponetccleberrima fando.

Talibus omnipotens nato mandata ferebat.

Nota faluriferar placuit fententia proli.

Nam quia mens eadem tribus cft eadeqt uoluntasi
Semper idem fentire omnis X amare ncccric cft.

B tii

•ri <

PRIMAE PARTHENICES

St locus acmon ia: maccduqi ppiquior atuis
e Orchomenia dixercacnct mo uadala pubes:
Illic pcrfpicuo umtn fub gurgite fontis
Vt perhibent olim dum donca regna manebant*
Tres charites habuere domos dulcemqt rcccflum.
Hae fimul alTumptis iuga qua: pimplca colebant

Mncrabfynx naris patrios liquere penates:
Omatzcpcomas hedens K uirgine lauro
Affyriosperietelarcsriordanis ad amnem: J

Vtuencrcuadis lauerc nitentibus omnes

Quicquid labis eratnienerandaqt limina iandhe
Parthenices ingreffa cohors ad mutua primum

O (cularfi ad dulces mox fe uertere loquelas. iA

Et tandem dextrifq; daris:& foedere fafto i

Perpetuas illi fe iurauere fodalcs: > '

Et quocuncp iret, comites dixere futuras.

Iamcpuigil primam uirgopncccperatattemi i

Atqt coloratas uoccstlinguxq; nitorem:
Mcnfutscnumeriq; modos /coelicp meatus/

Et quas luna uiasSC quas obferuat Apollo/ i

Et quos Mercurius trahat, 8£ Venus aurea gyros:

Et uarias coeli uires/X nomina norat.

Nam dum ptebsiudaea deo parebat olympi
Sciuit itcnpucris etiam fuit agninis zther. :

Affiduisuctcrum ftud iis oracula diuum r • 'T

Peruigilicp legens curajmofemq; piumq;

I faiam :moeftifcp uirumrqui uerfibus urbem .. '
Plorat.ab ingenio, curasta lumine, fomnos
Sedula pellebattpaiuo fuauota facello
Supplicibuspalmisharrabat 3C ore fupino.

Ocia nulla die carpens, nulla ocia notfie. . T

C ura cibitfomnicp breuistqux pafccret artus*
Pauperibus menfis genium fraudabat 8i ora:
Etcafhgato tolerans iciunia uentre
Carmina difcebattfandhqj poemata regis,

Qui tetricis olim fidibus cantabat ad aras,

Sacraq; faridico pfallcbat ad orgia cantu:

Quicquid habent facrardiuina uolumina legis/
Quicquid ineftarabum libris, luftraranSd omnis

Craiotum aunalesaomanorumq; triumphos:

/i, a

LIBER PRJMVS' c.lxiili.

Et quantum latiifudifltmtarmacmoris
Punica:quot bdlis rubuit naualibus aequor» >4
Qui troiam petiere ducesiquo milite perfas V
Rex macedumiparthofcp truces fupctarnSC Indos.
Monflra quot Alcides domuittquo remtge cretarf»''
Dedalusadgcligas fugiens annaucrit artilos» •’
E tcjuibus adiutus pennis equus aliger aOras
Preflerit/fiC dulcem plantis cxculfcrir Undam, 1
H ippolyti caflos Si bdlcrophontls amores
llluilres Hclcnxraptus6i Phyllidis ignes: mnv. mi
Biblidaq? inceftarrrcuras Si uulncra Thylbest’ 1
Tarpaiq?dolos<8C gratam phorcida glauco» c-ud
Pomaq; cydippesiorythiamqt furenti ' ■

Sublatam borea clymcncn i& belides aufas ■' .0*1

Caede maritales thalamos implere/piumqs
Petilus hypcrmcftraenjerfarcp in fteua uirorum ' 'ii
Funera lemniadesthcllcnicinyreqi puellam -uuT
Tresquoqj firencst&C amazonastcedipodafq?

Fata domus noratury mphafcp heroides omnis.
Quicquid in histamidutquicquid crudele pfocaxqj
E tquatcunq? pios non atteflantia mores ■' J '

Offrnditidamnabatrapcs imitata legendo.

Nunc lainam pingebat acu/nunc pcnfa trahebat
Serica»& immiffis per liria pendula filis
Vela faccrdotum (aeros texebat in ufus ->

Terrenum nihil ore fonans/inclufa/latenfqn
Plena deo petihisstoti gratiflima coelo. '

Non robufla nimis teneros neqt debilis artus
Incolumis/morboqt carcns/non mole fcpulti
Corporea fenfustcrincs/caput/ora/finufqj
Brachiaicollaimanusipodremaq; membra Iigarat
Solem' compage deustpromptiflima menti
I ngen ioqj acies/atqt mfupcrabile robur»

N cruofeqj animo uircstfcmperq! uoluntas
luibriarrccfliq? memorimodcraminc certo aV

Difeordes animae motus luxumqj domabatt
Qualis purpureo radianscarbunculus ore
ObfcutDsintcrlapides gemmafq? minores
Splendetiharenofo qua ringitur I ndia gange:

Qualia fylucfttes inter pineta mineas ^

i

.iiVxiRRIMAR: PARTHENICES
Quae tollunt fubJtmc capuriramofcp comantes*
Frond ifee xtnomas ubi pdion afpicit urbes/

Vel qua panbafii furgunt iuga fumma licaa/
PajjtHftvce mea ralts erat iam grandior acuo/

I atp ^andji uito lucinacq; apta labori
V irgirjeos iiicr coctus comitcfq; puellas.

Ertadtcs aderat Solymi qua diuite mcnfa
f Pinguia fubuiridi celebrant couiuiafronde

Antiquat memores uitactquom Imitc fuperbi
I mperium regis/patres fugere per altos
I ncolumcs fluertus arabum deferta peragrans
Subdiaopopulusmenfamponebat& umbras
Frondibus obdutrtis texebat K arbore cxfsu n i > :

Poflcritas igitur cafus imitata parentum • .•
Sub ramis coenare folct cum feprima luna )

I ruperat:# lampas claudit Phoebea coronam. . . j
Tunc iginjr folymas arces chatamqircuifens' "i

Progeniem mater ftc eft artata puellam.

Nata mc» quondam fuauifTima pondera uentri
Dulce patns fummi donum /mea fumma uoluptasi
Poftq parua lares nortros:# limina nota
Liquirtitnunquam ne tu* te cura -parcnris?

Vlla ne te pania: mouit petatis imagof
Optarti ne finus nortros intrareffenemqt
Ccrncretqucm longe uagrauant iam mebta parente?
Debilitat uircsjfenfus obtundttamorem '

Diluit:# nobis aflett obliuia tempus.

Ipfe pater facra portq te daufimus *de/

Quottidie menfes digiris percurrit-.# annos.

Harc duo Iurtra putat /duo (acculatfurtinet aegre
Tam longa tormenta morxriam uidimus inquit
Aequacuas Manx thalamos intrafle puellas.

Afpicctq firmo futgat iam ftipite laurus
Natali defixa dicriam brachia baccis
V e rtit:# ingentem ramis iam porrigit umbram.
Sicait:# caderer paucis in fata diebus '[

N i te forte fuos paruum poft tcmpusiituram O

Credat in amplexus Judum ribi plura parauit >

Muneratu noftncrequiesjtu fola fenortac
Gloriamifertx producere tempora uiue;

UBER PRIMVS V' t.lxr.

Tu mxncare potcs:ncc opum nos amplius ardor r.i’
Sollicitattnec fpcs tangit refolubilis arui. r.u.O
Sola places curafqj Icuastu fola fcntles.

Sicut inoccidui magnes ad fideris aflrum i

Vergit Kardloonunqdifcedit ab axe: i> il

Sic lolet in natos/amor inclinare parentes* -"rinoD
Hoc natura lugum pcpcrittplacidaqt Iigauit
Compedcuion fertur fuperos Vulcanus in otbes n p
Mole parisnonfaxa ruunt ex acre tantis . '

V iribus. tpfc fu os fol deferet ante meatus oaA

Et fluere alterno ce ifabunt arquoracurfu f ”iuG

Quam te nata pamsiq te mea cura rclinquin !•> oD
Vt pario fculptt durant in marmore uultus
Nec metuunt pluuias byemes borea rncp hruoluau
Sic penetrans arcana animis praxotdia noftris n0.

Hareti8d in nobis femperrua uiuit imago, srpsn
Sermonem tu luce pansitu fomnia nofte. - uni ”
Ah quotiens dum cura milii cft clamare miniflntm:
ln meadulcetuum nomen/fefe ingerit ora. rtvr.nA
Ah quotiensfertaredeunt ubi gaudia luces >1 n noH
Lxtaqj per pingues refonant conuiuia menfas» t v ?.
Te memorosuons omnes ic ardentibus optanr. 3 v
Et quia folusabeft tuos hiomea uifcera/uultus:

V llefcit mihi quicquid adefhticn excitat aures rrc K
Tibiasnon triftem mulcem obfonia linguam: ' f

Vlla nec infirmoscapiunt folaha fenfus. ' qiSioikO
Iucundum fmc tei nthtf cft:« uiuimus in «ito i r.xPT
N oftra nec in nobisuitacftjqu* fuflinet arti* tlr^o' /
Aura tuosmobis animam fcnfumq! minifttaoi^ t»*1
Et uitar fumus umbra tuse.pia cura parentum nomb A
I ncipiat quando ambotumdic poflulat artas, aibi ha CI
I am lenio curuata grauiite nata moucre: rrirrlD ?.
Haxtuadilctfhc tam longaabfcntia fronti^l bouP
I n quot me gemitustin quot fu fpiria mittit. iTirp*8
V mea tu fobolesigcneris fpcs unica noftri:

DcbcUir tibi tota domusttibiferuict uni ’

Et pecussKcuk* felicia iugerauilk: cum// II

Sic noftras partimur opes.pats optima templo: m?
Altera forsaiopi fciuirtpars tertia nobis.
Tuquofcunq; liolcs/illas mutabis .in ufus: />»>:■'-

.V PRIMAE PARTHENICES

Sic tamen K uita tecumsquar militet omni
Cura deitqui ncc falli nec fallere nouir.

Magna deo cura eft hominum/qui numina curant,

I pfe maritales poft primi exordia mundi
1 nftituit tacdassaernaqi foedera fandi
Connubihquo poft ueterum defunda parentum
Corpora fint qui facta feranttqui numina nonna
Quiqj ad diuinos gignant noua pignora cultus«

Sic pietas aeterna manet rcnouataqj proles
A eripit a patribus doceat quod & ipla nepotes.
Duratura deus quardam lcmpercj; futura
Condidit J«c ex fc gigni prolcmqt creare
N ii opus efttnee fol folemtnec fidera fidus . /
Seminat jft qufdam fato fubicdatnccicj . A

Protulitrhae fc fe genetantseademq? manere
Cum nequeanttin prole manenttftmulacra parentum
Sunt nari tpenes hos opus eft fitcura nepotum:

Sic ptoles ex prole fluit ceu lubricus annum
A nnus agitrmcnfis de menfe renafcitURhoram
H ora refert abicnsiSC ab arbore pul lulat arbor
Sic dauida pater tulittEzeciafcp manailem:

Sic E formus Aram genuit Salamona Naaflbtu
Et quia maiores aaas tua uenit ad annos:

N am tibi ni fallonbis feptima uoluitur aiftasi
Proptcrea natofq) uiro nobiTcp nepotes/

Cultorcfqt dcoidebcstfatis aede morata es.

N a*a rcdimoflmp libens fuccurrc fenedas.

Vocibus his uirgo in fletus prorupittSi ibant
Per rofeos uultus lachrymauquas chara legebat
Admoto ftccans oculos uelamine mater.

Dedidicit fletum SC preflis ftngulribus orfa eft.

Chara parens/tantum materni flumen amoris/
Quod lachryrnisgemrruq» tumct.-qd' pictius acerbis
Stgnificatcuris&folliritudinc fermo/

Quar non corda domet uel ferrea'! umina quae non '
Mifcrit in fletus!' tepidoqi impleuctir tmbrk
H xc tua tanta parens pictas/mea uifccra dudum
StnrigtttK accenfam mouct ad fufpiria mentem.

Si fincrettquo inclinat amo» /ueftigia fore:

Nec tot optis lachtymismcc totfmgultibus effeq .

UBER PRIMVS AMUifclxyf.

Naqj animus torisuotain tuauiribus iret: V.u .1 3

Nec fuit a teneris quiccj mihidulcius annise r.|tq

Quam curam gerere & uoris parere parentum. . • U
Sed coelefte meum tulit in contraria pedus ; .fA
NumentK impariens ftudiis ingentibus ardo* r noV
Solliatatxogorq! nouo parere furori. ,

In noua coepta meos fcnfusimafq; medullas j iug
Impulit xthcriusgenitonmagis ardua nobist o!f vi A
Et melior tcmandauiacftidcus ire per altum ’ iho<?
Suada iterajkfieftupbisalicnauoluntas» Ty "> r.i ’u3
Curam non eadera/ueniam diuinafequeoti -j\ [

Iu/ra/dateiSf^Uo&ricttlumiconuettitc mentem, i A
Memcauitginitasimpollutiqipudoris ;i

Immortalis amorigratam fecere tonanti. v.aii vmr.l
Ille meo amplexu fruiturtfemperqj uirent» ot vilfl
Flore pudiarixtThalamum fottaiTe fubirci r. -pr.ilA.
Atcp mantalcs potero coniungcre txdasi rro zdduIU
Non poterii maculare meum uenusulla eubiTer
Viigineumqtdccusrcuftodiaipfe pudorem v ’ l
Qui dedit hax mihi uota pater rcaflicp nitorem ioD
Corporis:#; mentem nullum mihi polluaauumt III
H*c eadem fandos mouit fenrentia uatcss rt; nvilA
E t m agnos habtt audorcsncmeraria forfan vncO

DiccrcriKproprix malcconfuluifle faluti
Aufapa ignotos calles fi prima fuilTcm i

Vadae SC ambiguis folam me aedac uenrisr
Rumpercqi audaci nundumuadacognitagtefEi. •'

Clarapahosmagnusliquitucfhgia calles
Eliasieliadefqi uiri/grariflima coelo I

Progenies uifurafuo de femine diuos. ... . r

Sicftat# immotum tenaharc fcnrenria pedus. Q

Tu genitrix patiare oro:# folare parentem
Longxuumtcuta: fefefeiatefletonanti. vb ? :nT
Ipfe adaitrfeniocp graues folabitur annoS.

Sic uirgo:# mata lachrymantcm amplexa irecefTrr.

Ic Mari* natale folum fcdcmqi paternam
h Etgenus anriquu paucis memorate pueli*

Caftal idestetenim memori uos omnia mete
Tcmporantos terra tradustpelagiq? renetis:
Et.uosparthcnicecottucesfamulxqs fuiftis. •

V,Y 'PRIMAE; PARTHE NICRI 1

Eftarabesmtetcadnsraqt fidonisarua m- ; *
Palmiferamcp Pharon libycis quae lungiturorisi f/1

Ef mare quod lato facundam gurgite cyprum
Alluit/aiTyrii pars non ignobilis agri •

Terra feraxtbelloqt potens atqj inclyta cultu
Vmus iudxa dcitdara oppida claras . 1

Sufpicit apricis pofitas m collibus urbes:
Afcalonhiohicgaza potens/arraria quondam >

Perfidis antiqua: magna fedet edita mole > * ^

Fulta fupercilioptaerlipriq? aggere raonto
Hicuctus Andromadaeuindisinfignisloppe '

Antiqua prior illuuietfummo ardua colle
Regia terta fion:K pulchram fuftinet arcem
Imperii caputtK folymi moderamina regni.

I llic folennes aras dauitica proles:

Altaq; cadenripofuitdcnwrmoretempla.

I Huc ex omni rurbit regione folebant
Donadeo 8i prima: fiugis portare manipfos.

1 llic triricea: Cerensdomus inclyta Chnfto
Confctanafcenri. montana^ Nazarcthtamb*
Illufhrrn tenuere locum tgenusifta paternum/

Altera maternum mani dedit.ifta tonantis
Conceptufclix:onu felicior illa. cl/otr;

De patria faris hax:pofthacdc fanguine dicam,

I fmeriae fotor Anna fuittregalis origo
Et foboles magni uenicnsdauidis ab alto •

SanguinctZacharit coniunx/fara femine prim*.
Tres triplicipanu mariasttribus Annamariris >
Progenuit /fanrtu& fummo genus aabere dignum.
Prima/deo factos partus dcdinalrera natos
Quatjuot AjphjotludamtSimona/Iacobum
E t qui iuflitiac datum cognomen habebat. T

T ertia de natis ribi quos Zebcdax duobus > 1

Acdidiuad calpen unum nanfmifit/K unus
St populi pneiiqnda fides mmonbus ulla db i
Vjuus Amasoniis ephefi fcpclitur in agris.

Siccp duos inter fhtduit concludere natos 1 r I

Regnantem latio Chriftum Romarqi tenentem
I mperiumdeuam tellus Afiaticatdcxtram T

Gens hifpanatcnctjrcgnum inter utraqj larinum, t

.t uD

hcTbl

,:niM
tnml
malli
inoidi
rn -piA
'j noM
mgiiV
VJ&
poD
a*rt
m >3

a

r.ln A

LIBER SECVNDVS c.Ixy*
• Parthenicae Liba Secundus.

NX1A RESPONSO GENITRIX
.->< in rcdla redibat

a Multa moues alorncc enim lienteria natae

V ifa Fans lcgKprifcifq? accommoda patru
Riribusrin uacuos etenim partuejj caretcs
Expettefc^ thtBDsfobolts fuperofqj dcuracp
I rq fd tunc fama fuirid irumcj; mi nari
Supplicium in Heriles uterosimulto ante maritum
Non aliatnob caofam paflum conuicia norat '

Summotucp procul templo fpoftanribus ipfis
Ciuibusactriftemcafum miferantibus ultro.
Naepuir ardentes uotumpofmmts ad aras;

Ante habitam prolemedum fe m fccreta tukiTct t

Tcmplariaccidotum ffrcpitudifccderc lacro
Ex adyto iuflusfucrarrturpemq? repulfam
Paflus:8£ hoc patriam fugiens ob dedecus urbem
Rus coluit plurefcp latens inglorius annos
Duxerat in ludhitriffem fineconiuge uitam.

Sicut ubi amiflothalamiconforte pactos
Sola uolatturtur:nitidisnc<p potat in undis:

N e comitis prifei trifietur imagine uifa:

N cc uiridi poftliac fertur confidere trunco.

Sed mifcratndiuina fenis dementia fortem
Ptofpicicnsiannarcp preces & dona gementis
Mifit ab .Ttherea uoluerem regione miniHrum
Qui dedit haec mandata uiro.tua tcdla rcuife
Confortem folarc aegram mceffofcp penates.

Anna tibi laetos partustprolemcp datura cfl:
Foemineamamgno fancta: dabis omine natae y

Fatidicum dadtumcp maris de fidae nomen
E t mariim diccstanna: mandata miniHa
Attulit hxceademrmiranriqi infuper addit
Hos monitus.limcn notx pete conata porta::

Qua ubi rus itur factis hic mane peradhs
Obuius occurret coniunxtgrefTu illa citato
Venit ad urbatttrquaedicituraurca portat )

Limen :8£ offendit redeuntem ture maritum.
Ilbcfufceptiholpiuo communis amid r\

•II/;

'PRIMAB PARTHENICES

Amplexutfongifqj una fcrmonibusillam
Confumpfcrc dicmtX certi dc prole futura
Mane fuos periere lares.gauifa reuerfutri
Tota domus largo dominum fufeepit honore.'

Haec igitur mceftouoluensfubpetfiore mater r.
Aegra fatigabat tacitis przcordia curis:
Etgradicnstali fecum fermonc locuta cft.

Curatio uam pro poflcritate labores: 3

o O dolor o pietas infortunata parentunt: !

O Oudium infelixtubi res X tempus;& ipf*
VifccraiX exhauflas in follicitudincmentes VI

Triuimusiut canis caput afperfcre dolores/
Linquimuriimmcmorcs demens incuria natos J)

Separat a nobis.mcritotum oblita propago
Non aequat curasiX non rcfpondct amori.

Sed quid te fiuflra tniferam coquis Annafquod ipfi
Fecimusihoc patimunpatrcs ut amauimus ipfi
. S ic noflrum nos femen amatitaxamur eodem
Iudicioific fata feruntifufpiria perdis.

I fle modus rerum mundi produtfhts ab ortu
Tranfmcat ad gentem per faecula noftra futuram.

S ingultire potesrturgentia lumina fletu
E xhaurirc licettfed ferrea fata mouere
Non potcsiaerci pellant fine carbafa ucntt':

Quod dederit fomma libens amplcdlcre littus,
Forfitan urilius q tu/ribi confulct aura.

Conqudlum dauidadiu pueroq? iaccnti
Produci pcni/Te dics/aucrtere mortem
Non ualuiffe fetuntauditdeus omniaipnrflat
Optima.mortales audent oraretquod optant.
Opprime fuccenfum (ludiis melioribus ignem: T

N ec fine fupremas animi dolor occupet arces.
Talibus ut fama efl curis dcmcnria quofdam
CoepitiX in faltus atque in deferta ferarum
Luflra tulit. pater Aiaccrn narrare folebat
Infanummadlaffcpccusdum quaereret hoflem.

Et furias idem memini recitabat Oreflis:

Quem comes ad fythicatucxitdelubra Dianae.
Magna quidem aedo quotiens pugnatur in agris
Aduerfacquc uolant acies in proelia/ fuigic

LIBER 5ECVNDVS cJxviiT-

Tempeftasried mens etiam cum nodedicqt }

Sollicitis agitur ftimulisun pedore magnos
E xtolluntrirepitusSC grandi corda pauorc
Confcutit:8i rede tetrici dixere parentes r\

Quattuor aduerfis mifcentutur xquorauenris
H eoo zephyro bbyco gei idoqt aquilone/ rildud

Sic totidem noritas ingenti turbine mentes
Subuerti furiis pedufq; in proeliamini. aii ; m: D
Spes kuatiarredos metus alto a ucrticc fludus i

Dciidt.hinc animum pulfatfuribunda uoluptaS» h.
Inde dolor iludus ceu fradifludibus altum jqc/I
Clamorem ingeminatipicdsabfconditanymbis ;t
N cc rad ios fundi t ratio nec uela gubernat.. Ii .. ,i : i ix
Felices quicucp ilbsafyrribus altam uri<« r.l icLt i*l

V i furi pacem loca funt m tuta recepti. 'J

N am neqt mens ullam fecuscft habuuraquietem: '1
N cc Ixtos fenfuradies nec dulda fecla* j t?:: -,<t > gtil
Propterca quidte mi feram coquis Annafdojbrcs, ;
E t triftem dedifee metum matura repugnat m’ >

Moribus his.monftrarc uix compendia poITunt
Langucntesigebdiqi fenessat fcanderc montem j

Sole fub ardenti uiridismale fuftinet artas. , ,1

Dc uirtute loqui minimum.uirturibus uti/ {

Hoc Sanfonisopusnamenafluetudinc longa I

AfTiduiq; operis tradu forma turiK in fe
Virtutem natura trahittpncludia multa
Egregias ancspariunt.in pace.togaqj \

Beiladiumilesdilcittrooxobuiat hofti , /

ImpigenK firmum parat ad certamina pedus. >

Sxpius a plaatis mens eri arcendaidiuqt
Scruinodurandagrauirnam prona fequaxqj /

In pdoraruit nifilora retraxerit ufus:

Aft ubi iam legis patiens afiuetaqs uinebs
Seriori parere potelbquo iuficris ibit.

T unc ubi tempus erit/cafu cum triftis acerbo
Sors adent/feret aequales rationishabenas.

Ante negat.ueJut indomita ceruice iuuencus/ , j
Aut uclocisequi foboles animofa/priufqua
Impofito fderitgrerium glomerare magiftro. • '

Ars ubi porieflam mentem complexa fubegit/

• PRIMAE PARTHENICES!

Quo uirtus quo fancta uocant oracula ucrtct.

Nam ncqt tunc labor cft duros tolerare laboresi
Quid fi nara uirum refugitdfi nulla nepotum '

PofteritasCquid noftra iuuant poft fata nepotes?’ - >
Iu(htiamcoluiffefatcft.nullius egebis <£>

Subfidio dcfundta/pios fi uixens annos. (

Saepius in nans fatuum pater educat hortem: ' 3

Cumcj fuo ignorans interfectore iocatur.

Szpe tibi lachrymas lperant dum gaudia matrest
Atq) fuae pafcunt u en tura opprobria genti,

Proptcrea uanos hominum noua fabula mores i

E xprrmitrhoc pelagus galilata quod abluit arua
E xtimuifle ferunt oli m cum uidit in orbes
N ubila conuoluimolitare per aera montes 1

Credidit:at poftq largus dc nubibus imber V

Dcpluit/unde prius damnum inrchtumcp timebat/ '
Incrementa tulit fufa procul arquons unda.

Fallitur in dubiis hominum folettia rebus:

Corda nec euentus capiunr humana fuRtros.

Id quoq? non nunqua mentes folatur amaras
Quod durare nihil patitur fortuna: uiccfqj
Mobilis altcmat/uentoq; fimillima proram
N unc premit a puppi placida modo murmurat aura.
Forfan ii hos ludius minus importuna fequentur
T cmporatfclices iterum deus afferet annos.

Talia uolucntiparuxiam Nazareth arces
Apparent:nigro rutilans furgebat ab ortu
VcfpcnSi ingenti Phoebum demifcratumbta
Carmeli fublimis apexnn moenia mater
Nazarcth:8d feffis intrat fua limina plands.

V t pater accepit chara noua nuncia nati/

In moerore diu iacuitlcurifcp fepultus !

I mpexi capitis canos fquallere/fitumqj
D ucere:8£ a mento triftem concrefcere barbam
Suflinuitmec enim potuit cohibete querelas:

Parcere nec I achrymistncc diffi mulare dolorem.
Crebra diu m ce (lum traxit fufpina pedtus:

E t iacuit ceu truncus inetstK inurilis arbor
Frondibus ammiffis fine terra feralis imbre i

LIBER SECVNDVS eJxfx;

Es tandem prolata palam petuenit ad ipfas
f Sacrorum 8i tcmpl i doftas antifbtis aures:

Quem penes arbitriu nodos aperire latentes
IurisiSiobfcuros legum dinbluerecafusr
Ipfius imperiis altam conlcendit in arcem
Conciliumtuencrc fenes xnygmata legum
Rimari foliriiSi dubiis rcfponfa parari
Reddere.iaracp ultro multumxitrocp locuti
Cum cerri nihil afFenrnrriamqj humida nodhs
Tempora fuaderent facrosdimitterepatrcs/
Querendum qute fu caeli fententia tandem
Communi fanxereprcce:8ifolemnia templo
Sacra dari :8C dubiis orari numina rebus.

Atqj ita fedato res eft certamine uila

Indice dignadeotquandoeft non reddere magnum

Vota nefas oriolarc piam res impia legem:

Interca fumpris diuotum nunrius alis
Panhenicen adiens placidis ita uocibus infir.

N ympha puellarum coelo gratilTima fafuc:

Cuius apud fuperosiampridem cognita uirtus . >
Florct/8i in noftroscrcfcit uentura penates.

N c trepidaaua uota pater firmauit:8i auxi:

N ulla tuum ucnus cft unqua uiliira cubile:
Virginitasattctnatibiconccflauolente j

C onfcflu toto fupetum.ribigloria ucftz
E t triuix debetur honosrinui<5ta fcquentur
Virginei tua ligna chorhquos more dianx
N unc pede nunc iaculo nunc exercebis Si arcus
Vrfula uirginex dux Si regina cohotris
H oc explebit opusaandemcp in fidcra magnum
Agmen agcticelcbrcm referens ex orbe triumphum.
Tcthios occidua; populi littufcp britannum
Et gelidi faciles pugnas gens accola rheni
Dulciaq? arrecto ccmcnt fpcdfacula uultu:

Laus igitur te magna manet aude uulgus Si ipfos
lura facctdotes non intclledta fatigant.

Etdeus ingratas arra calliginc mentes
TardattK in ponam fceletum deludit inani
Corda metutrident fupen teeugrand lor ano
Secutufqj animi iuueni&fi pecora quando

“ C ii i

PRIMAE PARTHENICES

lnfantum obfcurs trepidant formidine nodTis.

Ipfe adcro:nam ueni huius certaminis ergo.

Lex ea qui fieri matres & nubere cogit
Lata efticum pauper u emens ad templa fenatus
Paruaqiplibs humiles facrum ponebat ad aras:
Poftq magna uirum crcuit fortunaitribufcp
Vix duodena folo capituriferuare pudorem:

Et thalamum nefeire fuit praflannus: ergo
EliadcserrafleputantCTam faecula poflquam )

Expertes ueneris degunt/bifquina propinquant:
Hipopul is exemplar erant jie crederet ullus
E (Te nefas fyncerum eflc&cdcdifccretadas.

Tu tamen es tradenda uirotqui frigidus annis
Atqf.tui con fors uoti cufrofqi pudoris
Non inuafor erintacita nos arte mouemus
Corda hominummon tot fingunt fe prothea' quonda
Immuta(Tcmodis:nectotuaria(Te figuras»

Quot formis animos hominum mutamus: aguntur
Quo minime credunt:fed nos in fandta uocamus

Ofliaataft alii tradant rctinentq; uocatos.

Vt quando in lcui (Tat ferrea lamina difeo»

Si dextra magneta loces adamanta fmiftra»
Quoucniat nefciridubitatq; utrinqt uocata
Cui faueatteuius magis ottamenta fequatur.
Tuuotifecuraomnemmihidefcrecuram.. »

Ibo. K peruigih tradTanda remetiar arte.

Vixca finierat cum fradtanubefolutum cft '

CotpusiK in uentos aflumpta recedit imago.
Tempora uclatae tenfis ad fidera palmis V

Conucnore nurus/pueriitrepidarqi puelli/

Rugofiqj fenes tremulo pia murmura mento
Voluere ccrtabant:fuperofcp mouere precando
Canicic oficnfa diuis &C ucmcc nudo. 1'

Et tremui is arcum lucentes ignibus aras Q

Sandta faccrdotesialbaqt inuefte miniftri
Carmina SC infigni celebrabant otgia ritu.

Tertia lux aderat»po(Tq uulgata per omnem
Concilii concordis erat fententia turbam:

Iam labor orantes Sddiffidenna tardos

Rcddiderantifegni frigebant peiftora motu.

iit 0

2? 'LIBER SECVNDVS cJx*.

Tum diuina preces mens qux non defpidt aequas
Ad fummum fecreta dedit refponfa choragum
Sacrorum itenues fugit Ieuis ille per auras:

IngreiTufq) fenis noduma cubicula fomnos
AbftuhtiSi tali cfl aggreflus uocc pauentem:

Sumere thraidauitgasdefrondctribules
Quemq) fuam:& fem fumptas in templa iubeto.
Mane reuettantuncuius frondere cacumen
V iderisallius domino coniunge puellam.

Hale ait:& mons abiens cuanuit alis.

Mane fenex fol ante tubar cj tolleret undis/

Conuocat exemplo patres:mi(Toqj per urbis
Compita perqj domos populum precone coegit, '

Confluxere omnesicampo plabs denfa patenti
V ix capiturtfurdum fpariofa per ama murmur
Confufumqi fonanpcde pcs:K pedore pedus:

V lrqj uiro prcmitunccu quom coi leda theatro
Stabat romagraues fimul auditura tragoedos.
Conuentu fenior patrum ftipante faccrdos
E x iit:& tandem populo diuina filenti ;

lufTa apcrit/didicitqi tribumriuflirqj folutos
Connubio acciriniirgifqi in templa relatis
V ota prccefq? itcrantimagids componere quidam
Philtra ucncfidistcircaracp carmina 8i herbis
Phafid ibus uoluere nouas inducere frondes:

Horum unus uctitas artes edodustut almum
Intempcfta diem tacitis nox abfhilit utnbns
Solus in aenae turris fafhgia fecum
Arma togafqi ferens facrauit manibus aram
Sub diuoiteflis nemo nifiucntusfii aftra.

N odumafqi preces iterans pratfdte uolebat
Parthenices nefibi thalamum fperare liceret.

E cce per aerios tradus magno agmine ab ardo
Spiritus obfcuris ad turrim annauigat alis.

Qualis ubi ucniens ad foeda cadauera uultur
Brachia prateipiti iadat plummofa uolatu.

Atqi gradum fiftens nigro fic incipit ore.

Farctquid infernas nodumis cantibus aures
Solltcitasfqu.tfita dari refponfa uctantur.

Acthcnx prohibent animaemumenq) triforme:

' , PRIMAE PARTHENICES

Altius abftiufura latet hac in uirginc quiddam:
Quod dici fciriqj nefastfementia noftros
Circufcrt anceps animosifortifqi futura:

Ambigui cafus mulracp ambage latentes.

Sicut cum modo fol nubes modo nubila folem
Exuperantmunc Ixtatur nunc mceret arator
Spcraq; metumcp inter dubius.nc difccrc tenta
Qua: quoq; doitorem fugiunneomunia quadam
Fabimurraddentes qua: nec didicifle pigebit
N e fruftra uideare deos in uota uocafie:
Quandoquidem te non minimo dignamur amore.
N os infpcdtores fcelctum fumus orbe futuri
Vitores alioifxui funt uincla dracones.
Tartamseflcarcerifunt uerbcra:frigus & ignes:
Lux incerta diem fpargit pernigra malignam
Te<fta:fonant late plancfhis.placbem ordine temo
Diuidimus.primopurgaricrimine areo
Poenarum expertes degunnea tcdla uctuftas
Elyfium uocar.hac uates & longa parentum
Progenies demptis habitant (datione duobus.

H i partus fpedtarc nouos dicuntunK arcem
Aetheriam fibi promittuntriinemqt propinquum
Exilii mulTanrtapud hosdeuirginequadam
Plurimus/3£ multa tctfhis calligine fermo
V crtitur hi nec adhuc faciem uidete tremendam
Aetherii regis: folahxcK maxima poena eft.
Sedibus his quofdam uenturo numina fxclo
Sufficienttquos a nobis nulla auferet *t as.

Alter habet fontes animastquibus igneus ardor
Eximit infedtum fcelus & telluris odorem.

Hx nifi foletur pax expccdata/quieftpi
Vix tormenta fcrantttanto locus xftuat igne.
Tertius infelix hominum genus orbis in amplo
Catcere conuoluittmagis hxc d ifced it ab aftris/
Introrfumqj fugit rcgio.pcnetral ia nofbi
Principis hic altis anima: fornacibus aidcnt
Spe uiduxmullamep audent fperare quietem.
Juppiter huc multassmultas huc mitut Apollo.
Mercurius multasmee non SarurnuaK autor
ficllorum:Phoebe innumeras# nata diones

8 fK LIBER SECVNDVS e.lxxf.

Pellitur huc quicquid ccrlum faflidit:&: hirquis f

D ifpiciunt fuperi obliquis, fors ultima rerum hic,

N os ucrostquoricnsanimas magus cuocar otto/ r

I Harum alTumpta mentimur immine uultus:
Carminibus foliis auibus fumoq; I /gari ■ ■

Dicimur&circuduchsinpulucrefignis. <f

Sed ueluri plerifcj aliis/ita falhtur ifto
Mens hominummenranr ultro ueffraq; falute b
Sollicitimancs uobis uentura loquuntur.
Dixit:S£afatodifccflitinacra tergo. , . '

Perculfum trepida iuuenem formidine fortis »-/

PcEmtuittfccumq! putans audita feueros '> ' \

Carmeli patres adiititunc omnis eremi
Cura fuit penes hos:K ccelibis ocia uitar: .3

Moribus auxilium fra<fbs habiturus ut altam O

Se tulit in montis requfctnifyluafq) filcntes ff
Per fcereta tulit greffum fpeka/ uirumqj
V iuend i cceleftc genus miratus amorem M

Imbibit immenfum cttlitfcqj ipfe perofus -q:.‘ M
I ncola carmcl i uixit jtandcmq; uolino XI

T empore cum magno fidei myfteria paulo r.o - >n I
Edid leitrMariac pnmus cum patribus arieni v.

Vertice carmeli pofuittfociofqi uocatos J

Ad iordanis aquam fuflralibus abluit undis/ >

Cum Baptifta noua: faceret primordia gcnri*

H ifpidus hirfiita: uillofo tegmine caprae:
Protographus Lucas Agabum uocattomnia multo
Ante uidens animo fuit interprefq; futuri:

N aq; cathenarum nodos & ferrea Paulo
Vinculaprariixit:longofqipera:quoracurfus/
Vipercosmorfus/fimoniacofqj uolatus/

Infidiafcp fu* gentis: bcllumq; fubipfo
Et celebrem palmam uenturaq: fata Nerone.

• Ed deus elatas fludium cui fallere mentes

f Frigentem K cafto folimm feruire pudori
E legit de platbc uirumxui cana fencdhi s/

Cui caua fulcantcs crifpabant tempora ruga:.

Mane reucrtuntunfcrutaticp ordine uirgas
Vt uiderc fenis fummum frondere cacumen
I Ilud thraicia: de Phyllidis arbore trabum ; *

PRIMAE PARTHENICES

Vimen eratrlongZcp nuces in fronde uircbantr i i! - ‘ '
Inuiditxeciditcp animis fraudata iuucntus. '■
Vt quando in (omnis aurum fe credit auarus
Inucmflc/dolos meditansexultat inani
Lxritfatmox cuigilans fuafomniamceftus >

Voluit:&: in trifles abeunt noua gaudia curas»

Ducitur in medium fenionplaufuqs fonoro
Sufccptus iuflufcp gradu difeumbeie fummo . ii .
Obftupuitmec enim fenio iam frfldtus Iofeph ! io?!

Ad tam infpcratos animum tollebat honotest •
Venerat edicto cupidusparercfrclidtam
Mens uel ad incudem uel ad arrea figna uocabat»

Et tanta hxc fieri de fcfpedtacula nunquam
Crcd iderattiuuenes poft tam manifefta repulfia»! •
Omnia petpcffi demiflis frontibus tbanttr. incino M
Etrerumignaristamfloridauirginisora -nr !tns3
Non bene coniungi gelida: turpiqifenedb*

Murmur crat.tamcn Si uirgxnoua figna uircrida
Moefa perancipites ducebant pedtora curas.

D ifccflferc loconurgifq; abiere tclidlis.

Interea matrum longa eomitantccatcrua
Adduxere nurus infignem in templa puellam;

Cuius ad afpcdhtm qcj tranfcenderctore /

0 mne decus mortalenamen fuppreffa libido
Omnisi8C extindto femper Venus igne quicultj
Ac ft feruentem gelidos in dorida rores
Palladiofq; fupercalccmdiffudcrisimbres.

Ardua quadruplici Turgebant ordine templa
Pomcuumxommunis erat pars extima cundhst
Foemineis etiam turbis/quas menftruus humor
Liquerattingrediens igitur diffufa fecundo eft
T ota cohors circotmiti facra pronuba nuptat

1 tcomes accedit comitante uir aufpice longum
Agmen agenstmediam uolitans hymeneus in zdent
I ungite clamauit felici fidere dextras;

Sandlaqi longxuacconnedhte faedera uitac.
Iamqipjoconiundtafenixelebrataqj longa i

Fcftatdietdidbe laudes 6t reddita fummo
Vota patritliricp omnes in tcdla reuerfi.

Lxnor aduentu naus generoqj fedebat ;

£:. UBER SECVNDVS dxxK.
C anirie compta nitido uelatus amidhi
Inter utruq; parenstmanibufq; utrinq; tenebat
Complexus generum dextra natamcp finiftra:

Ipfe etenim ejej Maris fit uidricus Anna:

Viritamen ardenti referebat amore parentem
Illcdtus fbrma/ingcnio/pictatc/pudorc
Officiose fondlos uencrans in uligine mores
Multaqj connubio fuper atep recenribus ad lis
Commemorans tori grates folucbat olympo:
Interdumq) iocans:8£ debilis immemor sui
Iucundos mouctore falcsinfucj; modeflo •br; I

Soluitur:8£ uires animo prsbcntc miniftris ii V

Inftat/K appofiris flcmi fornacula menfis ':'i

Ornaricp iubet thalamosiSC limina multa ' i b A

Fronde coronariifpargiq; per omnia flores r r.ttl

Atria purpurcosdiedcrisucftire columnas: 'A

Virgineacp fores lauro foliifq? Mineru* '! H

C cannas uclarc trabcsjfpargiqi recentes \0

Sub pedibus uiolas SC hiantia lilia fummo > V
Vcrtice/qusintalesmaternutriuerarufus: iA

Scrpil liq; comas femper uiucntis in orbem ' M

Texebant nymphnfiloq; in ferta ligabant :icl .

G ramen odorifcrumicafias cxrifaq? cultris
Balfama marmorcis/nardi fragrantis anffast
C innamaqi '& crines fuaue fpirantis amomi.

Teq; amaranthe Iocanr/te mollis amaracctSC horti
Quicquid alunt riliccsiquicquid panchaia/quicquid
Idalii faltus.rcdolctdomus.omnia plaufu
Lstitiaq? fonantihilaris labor omnia mifcct:

Dumqi ita feruet opus fponfi deus ora fopore
PrcfTitrSd irati fub imagine nuncius oris
Vifusadcfiefriii/uultuqui fandfa feucro
Hax mandata dedinteneros tibi iungimus annos
N on feram ut fruftra in uenere tua languida uirtUS
Ardear .amplexus gremiumcp in uirginis huius
Itecaucriufiumcp dei ne fpeme monentis.

ParuitiK memori fcruauit fomnia mente:

Atq? Cupidineos fenfit non amplius ignes.

Iamqj dapes SCuina ferunt patcrafqs coronant.

D i fcumbunt hilares dreum longo ordine menfas:

PRIMAE PARTHENICES

Et foccunda animis celebrant conuiiua Istis. >

Poli q prefla fames 8C pedora mitis hiacchus
Leniuit curas abigensifrontifq; feuctac
Triflc fupcreiliumicithara praeludere eburna
Coepit S£ argutas aptare in carmina uoccs
Lydiusthic tadis aequabat ariona ncruis/

Otphcacp/K clarum dtrceoamphionaplcdro. »

Carmen erat fummi dorfo fundata 5 lonis
Regiatqua quondam Solymi moderamine fceptri
Stirpis I effata: princeps exercuit armis
Indytus/K pacis ftudiis praeclarus: ab illo
V irginis atque uiri genus antiquamqj trahebat
Progeniem £1 mixta: numerabat ftemmata gemis.
Addebat noes fludhistpuppimqi natantem:
Innocuafq; rubi flammas:^ limina nunquam
A foribus fciunda fuistplatbicp patere
N cfcia/& uniusgreflum admittenria regis: '

Caelantemq; deos fido labamdauulru: >

Vcllcraq: Si ficcos magni gedeonis imbres. ’

Atq; uti fifceilam plaada geftaucrit unda '

N ilus 8C infantis miferatam fata puellam ‘

Etconuulfanouasuirgultafcrentia frondes.
Adiungebat uti peregrinas aequore cedros 1

Compofms ranbus condenda ad templa uehebanc
Sidoniiatt multo paries effitlferit auro:

M iratumq: gradus hominemtqui clara petebant
Sidera ingentem diuini foederis arcam.

Et quam fatidico populis Balahamus hcois
Carmine praedixit flammamtfidufq; fututum.

Sed iam praecipiti Phoebus fub tartara curru
Ibat:8£ oedduis aries fua merferat undis
VelleratK ardenti furgebat fcorpius ore.

Amq? foporiferx tepus dare membra quieti
i Suaferanat ungo fecrctt fola cubilis

Claufa loco curis aperit coeleftibus almum
Pedus:& in fummum fenfim leuat arthera mentem
Vnam ad fe comitum uocat in penetralia tedi
Praedantem egregio uultus animiqt decore.
Mncmofine genitrix illi/pater ufus/ab ipfa
Coskfti genus arce trahitmam conditor orbis

eJxxIuV

LIRER SECVNDVS

E ft auus:hanc gtai fophiam dixere priores.

Nare fagax «culis penetrans caua tarraraiSC altum
Aetheraaiullius linguae non ullius arris
I nfriadabe carensnuriis mfcfla.-pudore
Circunfufa gcnastSi iafpide pedus 6 £ auro
Splendida contcxtotcaufas X nomina rerum
Per media cx imis gradiens ad fumma/deumqt
Et mundi meritur itenhac indice uirgo
I nfomnis ducens taciturnae tempora nodis

Contemplatur uri rernm Iongzua propago
Texti fitaurdepriot mundi defeendit origo:

E t chaos X fy luaminformcmrdi fcrctacp formis
Coiporapaularimtarias induta figuras
Vi propna penifqj fuls loca uiribusapta. gnol nn
Vtqi grauem liqu ido fu fpenderie acre terram
Omnipotens opifex duplici cum prolis honore: , |
Occanumcp fuis complexum fluxibus orbem
Fuderitrartheriis ; inclufcrit ignibus auras»

Vtqi fens terrasimarcpifcibustaera ccflit rn . 3

Alitibus uariisomans animantibus orbcrtjf ,u 1 i nii i -f

O

u3

O

Vt uaga peri uftra Phoebe duodena frequentet
Sidera fraternum Fugiens itcr:& modo tradus
Erret ad auftrmos/gelidam modo currat ad ardon
Vt procul a Phoebi VtnusK Cyllenius igne
N e uolitcnt/uerfo referant ueftgia grefiu.
Phoebus ut obliquo nunqua di fcedat ab orbet
Atqj uiam retro gradiens obferuet eandem/
Claraq? nodumis fplendoribus imbuat afba.

Et rubicundaferi quae lex incendia Martis
VoluatiK egregium iubar&iouis ora benignir
Atqt fenem pigrum cumata falce minantem.

Vt fupcrodau: tidianria fideta coeli
Cena lege meant X fcinrillarc uidentur.

Altius extolleqs mentem cutuamina noni
OrbistK aeterno fpkndentcm lumine mundum
Et tenues miratur aquas glacialis olympii
Vltimaqi immcnlse fbnriata uolumina molis.
Lanigeri fublimc decusttaurumqi nitentem;

Et geminos Helenae fiatrcstaucrfaq? cancri
Sidcraiqux aahiopes urunt indofq; atabcftj:

«in a

lui

tu 8
r.1
oD
r.O

iiM

-■)A

lusflrr

'sitff

r.n-rfr»A

tliBblal

ItuanD

'*»*«!*

rjr v*f t-

cirnolal

AikvlpRIMAB PARTHENICE®

Atqj Molorcheum ftellata fronte leonem:
Etiubarcrigoncssequataq) brachia Iibne:

Virofamqj nepam uidetscmomafqi faginas:
Comuaq? acgoccri gelidis humenria nymbis:

Et liquidos urnam rores ucnrofq; dentem:

Atqj dioncos lucenti tergore pifces:

Hinc dextra Ieuaqj faces ardore cotufcai
SufpicittSC coeli claros examinat ignes.

Pleiades fcptemtquatum minor una latere n
Didtur JX. pluuias hiades pauidamq? capellam.

Poft rapidum leporem lugulasprocyoncp peruftum:
Morbofamq; cancmiSC conium cratera tenentem..
Inde coronatj rutilans minoidis aftrum
Et non longa fttum poft intentalla fagmar
SidustX aetheriis ctrantem tratftibus haedum. t’/
Orpheamq) lyramsflC flammis lucentibus aram )

Sufpidcnscceliatemos meditatur honores. O

Curfibus alternis mundum fem atqj referri
Exauftroin borcamex borea miratur in auftrunu
Et fieri ut gelidam tellus coninfta fub artfton
Dum bibit atrher /os admoto folc calores
Mitis Si humanat reddatur idonea uitat. .

Mens calefacta deo fantfhfqj exercita curis ■ 1

Atqj laborando uires8C robur adepta '

Altius ittfcmpcrq) magis terrena relinquir. -

Iam fupcrisadmixtadomosexplorat/K arcem I

Et folium fublimc patris /quod plurima circutn :A
Turba leues animi uolitanttdecimoqt fedenti wl3

Orbe deo afiftunt uigilestfld cuntfta fideli
Iufla minifterio pcragunttucrfanrqj rotatu o V
Sidera perpetuo quidamtmortalia quidam r : \

Fadtareguntjprcffafqjgraui fub mole mentur - iV
Corporis humanas mentestfif regna gubernant. >

O mne per hos exercet opus pater ipfc quieto
T ranquillus (ceptro fedetiSJ complectitur orbemj 1

V irginis hx eurar:fefcqj oblita uirumqj j t

Mifcctutdluisicoelicj palatia Iuftrat. - ' /

Atqj thororecubans fummo fpatiatur olympo.
i Ntcreauirgo thalami dum folarccddu

Excubat occulto pa longa ftlcnriano&is

LIBER 9ECVNDVS cJxxfifo
Fatidici uatisiqucm ferrea turba gementem
In geminas fecuit dentato robore partes
Codice ueriato/primum locus ille legenti
Obuius occurrit /grauidam qui uiigmis aluUra '
Pnccinit/K magni prolem mortale tonantis
Corpus S£ humanae fubituram incommoda fotrij

0 felix nimium dixit quxcunqt futura cs
Et matres longe ante alias dignifiuna uitgos

Quae paritura deum fiuituraqj coelibe Ietfo o n; .. 5
Magna fcncfcenrirenouas miracula mundo» >Q

Non ego communi patrum telabeuolutam V;.-J

Crediderim /talem cui dant oracula palmant#

Tu uctus exungues uitium/fceleriq! rcclufa • v A
Limina ooncluncssuprotoplafbs acerbam ornqn
I ngluuiem dclcbiseagens noua faccla/nouumqt [

FcedusiX humanum fupra genus omne ferens.

Te tua.te uentura omnis m irabitur aetas.

E t tibi perpetuis ardebunt ignibus arx.

Omihiefi tantum non eft audere fuperbunu A
Conceptus liceatqj tuos uultufqi tueri. M

Dicite carmcli qui fandta filcnria montis .-.tV

1 ncoliris uates uatumq? xtema propago
Quos imitans txdas fum dedignata iugales/

D idtc/qux regio iubar hoc/qux proferet aetasf
Credimus e tenis uenmram ah ab xthere fummo
Lapfuram? tali ne hominum debetur origo?

Dumqt itacoelefh' mentem fucccnfa calore
In laudes ignara fuas prorumpit/olytnpo
Labitur & ucnicns fulgentes explicat alas
N unctus-.Jd celeri penetrat fecrcta uolatu
Limina ad ingreflum fubit* petternta lucis
E xtullit attonito ritubantia lumina uultut
E t formam mirata uiri tabefcere caflum
PedtusK infidias metuens pallefcere coepit*

Aliger arguta referans noua nuncia uoce >

Pone metus inquit fuperis gtanlTima uirgos
Laetus ab xthertancnionbi nundus arce ;

Aeterni iucunda ferens mandata tonantis.
Conceptura nouos ullo fine femine factus

E t polem paritum dcumatciqi fuoua es

P. »•

:i!d2

i nf)
uo H

hic3

inia

jqrnl

jCJ

O

O

PRIMAE PARTHENICES J

Aethercac fobolis tatfhts nonpafla uiriles;

Et deus ipfe tuam ucniens labetur in aluum
Greflibusoceulristtuaq? intra uifcera corpus
Ipfc libi formans poft nona tempora Iunx
E xict humana uclarus imagine format.

Arma ferens pacis ucniuatqs falutifer orbis
Proptcrea fandfcun dabis atteftata falutem i > i M

N ominarin immenfum crcfcetiuenturaqj magno
Saecula confcnfu templis congcfta fuperbis
Dona ferent illitrutiloqua furgit abortu
Lucifer/hefperias & qua declinat in undas/

Qua micat ardlophylax datum qua fufhnet orbem
Axis inocciduustrefonansqua nafatur aufler.

I mperio premet omne genusitclluris& undae
PolTdTurus opes ecehq» habimrus honorem
PcrpctuumtJC mundum atquarisredhiras habenis»
Sed neq; fulgentes auro radiante coronas.

N cc tynos regum feret ornamenta colores:

Non illi fublitncdomus dabitattiua culmen;
Marmora nec tollet fubeuhribus alta columnis " >
Vtuenri non Marris opus non anca tela
Trattabitrrigidottpn oppida militecingetj
Nec ruet aenas arcesmon sequora grandi >

Claffc premetmon hinnitus laudabit cquotum.

N ei quae bella mouent horrenti clafftca cantu:

Ferrea nec mittet captos in uincula reges: I

N cc populo illuftrcs ducet fpedtante triumphos.
Scilicet h$c homines curantmos alta tenentes
Qui regimus totum damus hec no quaerimus orbem»
Non illi humana bellum cft cum gcnte:fuperbum
Spirituumgenusatqt procax atioxqi/quod atifu
Diuinum ingenri iam uulgo ufuipat honorem
Impetitrhuc belli uiresthuc dirigit omne
RobunK haec agitur non ferto pugnaifed allu»

Quid fieri maius poterinf trudere diuos
Sedibus antiquisiK auito pellere regnof
Sed grauis humanas premit ignorantia mentes; ' I
Nam quod promittunt uenturo ortcula Chriflo
Imperium mortale putantatatemq) futuram
Terrena tantum ducunt a ftirpejdeutwj
’ K Cf

LIBER. SECVND VS ftbtxT'

Eflenegannhiriic errorum delcendit origo* .yj '

Hisdelufa dolis Keifdem ambagibus olim !: ir;-.lrl
Perfida pofteritaslongum fperabit in xuum: v xJ
Speratamcp uidens non apparere falutem 'poll/v
E xiliicp moras longi niiratamec audens ■ 'ivr.a/.

Vera fequimugii fi C fpepaftemr inani, -i aunq •mV’
Felices annosifiC quae tua protulit atras r Itniii. :T

Aurea non Cxfaitfenouaujt f^culamewm ■ D

Tucp puerqr tuustnam primidukia mundi oiq:. rac 2
Tempora coouerfo coeperunt currere gteflu. . uuJ
Laaa quies onrunmucis pax aurea pennis
Dcfccnfura leues humeris aiculigacalas: mu f

Iamq; mei nocuos igncs/infeftaq; terris p . O
Sidera eomprfcunt comitesioriona fieuumt ir.r :i((
Icariiq? canis rabiemtpedibufq? rapinam
Stringentem cutuis aquilamttcretcmqj fagittam.
Cancraq; ingratos hominum meditata dolores J
Aftra prcmuntjflammafq iubcntregnarcfaucntcs. i'
N uncius hxeduimilis firmato pctflorc uirgd
Imperio dixit magni pareTc tonanris
CogimurtX miri curuans caput anhuit orer
Candida uirginitas/fimplex prudemiaiuclox ,i:'l
Et matura ftdcsthumil i fqr modcfha toios •: ai i
Lamria impleuitcoelosK fidera cantu:

Tum diuinagrauemfubitis conceptibus aluutn • \
Extulit/atq; fuius foboles extendit onuflos: i o -

Sicut in addutftos penetrat cum lubrica folles , ,
Auraicauemofum furgens tumor exit in orbem. riJ
M irata eft crcuifle utcnrm natura: fuumqj
Enenegaunopusitrcpidasutuirginisaures -xTi
Aliger afflauirecelcfti n uncius ore.

Diuulgaia polo res efltmyftcria norunt
Aetherii ciues: Maria: tunc aethere toto
Nomen hotmauitrtcceli cantata theatris
Virginitas fereundia fuit nondum agnita nigris
Manibustiijftmoue louitfub hypoflafin unam i
N aturx cohieteduaetque copula diuos •

Gentisin imrtienfum noflracconucrrit amoremt
Nccgraue coeliribusfuit ipfa relinqueic fummi i
Tctfta parrisinoflraqj dies cum uirgine longos . . i

7

'V' PRIMAB PAfcTHENICESU

Duccre/X occulti rcferarchegocia coeli: !:r irraTl-T
Ipfc puellari forma mcntiTcpdccore - cilob i K

Lxtior acatodiuum parer agmineifanflos ! il ofI
Alloquitur ciucsxircuftantctnq! cotonam nq2
Spirituumtalloquio patris cxultauit olympus: /; . !ix J
Vtqi prius multa fublimetn laude puellam : r.o /
Extulit llluftres atauosK nomina clara ><v.

Gentis Iefa:z rcfcrensfdclataqi coelo .1.0 1. . uA
Sacrarpiofcp animos antiquat (llrpisiinaaan rpuT
Luciferi oftendit (cdcrrucontcrmina fempet naT
Regali fuit illa thronoifccptroq; ronanris. . i. xj
Tum memorans uctercs rixas prmxuacpbelfa: - -.CI

Cur non una omnes habeant habitacula dkm rrd

Difcrctiqj locis habitenttquare altior illos -ilii
Orbis habettcur lunam alincurcyprida quidam) -I

Mercurium q; colantrurficparmur olympum ■ i:2
Lex artema/doceocur fcandant fidera mentes - 3
T errigenattqux nam ratio perfuaferit illis r. . , A
Deberi aetherias ccelefba redta per orbes : n^'-'

Monflrat:3C ha:c dnfris pofuit fen tentia finem) iqrr i
S icut luciferi locus hic fubfrmior inter -i'/.: r>' >

Eminet arterninumdofafcdil/a rcgtuV i'.'hr i.J
Sicuirgotquam pania domus anguftttclatidft r.mi3
Et Mariam prcitxmonfbauitacunrineuirg» t'-„- • J
Humanis animis longe eft prxftanttonilli”'-: b rnuT
Non fari ratio non coeli mobilisairdorail ; i ' ,ix3
Delimat hoc foliumircd lcgccohercira tnituis' itni
,• * Liberas « nofter amordic fatftusittminc - : r.vi A

• ' Laairia fremuit ccelumtdiffufa uoluptas- M

Coelcllcs animos raputtifonucrc theatra 1:1 r- 13

Plaufibustaflenfu fuperum uulgata per omnis '■>' I A
E lyfii campos magni eft fenrentia patris. ’ ia

Tcmporcqj ex illo fempertoto xthercuwgo eft ’»A

Angelicis praelata choris:« dignior omni oH

Agmine fpirituumirutilo cyllenia quantinb ii'/

Mane minor flamma efbucl quantum deba trifti M
Caedit auoitcllufqj foul/Venus aurea Phoebo. ' A
1 uncfhis erat fbli trepidx non im mcmorheUcs i n o D
CornigcriOrion non exurgcbat:Xargo -/>V,

Palluerat tpdidam^ctgens aungjt lubaflfton f,aT

I

«LIBER1 ' SBCVNDVS;:," c.lxxru
Pratopiri curru nitido fub Apolline twfhis
I bariS: occidreant hiades/hadicpiparenfcp. • tr; i

Tollere fulgentem medio nox hunrida curlti ! i :
Coeperat egoccroniprrmifcp emtffus ab undis i /

Sperabat geminos eretfbi fronte cadentes.

Lena deo matenfeetucp animofa latenti
p Tras iuga tras altos faxofa cacumina montes

Se tulit ad fera facundam prole parentem
Cognatamqinunimpartusuifura beatos: r

iV irgincoq* finu paruum fhitfhtra nepotem: . ! i r ’

Dumqj uiam carpitpedibus calcata pudicis .1 >q-, 1
Gcfliit immenfumtellustSI dulcia longo *>>. '.1 f,
TcmporefetuauitprefTbuefligia dorfo,- rnrup

Tota ucnuftatcm regio mirata dccufq? cv: y>bQ
Aetheriae frontis fufumq; perora pudornnt-: ’ ■
Arrifit procul omnis ager nemus oihne uirentes riT
E xomriam ucre comas curuauit.-K ibat > rr -vi; ')
In flores tunc omne folurmflagrtintia rura n - up
Purpureas pafTimuiolasiK candida paflim 1 mxi xo---'
Lilia fundcbantimtidis c fontibus undae • -Ht -cP
,V olucbanrduIccs>hirfa crepitanto fufuros, ,-j \
A (Tyri 1 colles afTurrexacaaboris 1 •• • • ^

Seiuga flcxcruncdommam fpcculatus ab alto i.

Vertice carmeluscaputindinauit apricum; -in ?. . .SV

Coniferas pinos:S£odoriferascypanflbs -iT

Blandior alternis fleiffebat nutibus aura: ?

Aura laboranris tenui fpitamine circum -C

Colla finufqi uolans K candida uiiginis ora. §1
Terra fuasmonftrabar opes K lucidus «ther ‘ O
N ubibus expul fis uultu ridebat apeno. •> . j.lrj.1

C rimbus auratis fol itoqt dccenrior acies r- r.

Sol urgebat cquositerfoq! ardebat olympo. u. 1 ; '

Qnalis erat prima gcnitbr qua condidit illum: r i .i r I- 1
Luce deusiquom clara nouis fplcndonbus aflnr ■ T
Alta per infuetosferent ucfligia gitfliis.

Attulerat fextum grauidat iam Delia menfrm ' rr
Et pleni languebat anus fuBpondcre uentris. 1
Haec erat hifmerx claro fata fanguiic magni
Zachariae coniunxtcui nomen Hehfabetht annis
Iam giauisihax longo ftcrilemJfefleucrat «uo.

iqr.7.1«I

■Zr-rAl

'fcfr 3^3

C1

;,yyy.'.PRIMAE PARTHENICES

O ranti tandem diuum data munere proles
Indice porreiflo demonflratura tonantem:

Et lotura facto ucnientcm flumine turbam.

Vt confanguineas iunxerunt ofcula matres
MutuatK inietfli ftrinxetunt colla Iacertii
G rand/or afflatu uidni numinis infans
GcfhittK fubitodominum confeflus honore
Maternam infoliris concuflit moribus aluum.

Tunc anus aduentu chara: laxata pueli* •'

Etfuccenfadeodixit/tuneillapiopago i

Expedtatadiunobisfpromiflaq; noftris jCI

Patribusf&facrouatumcclebcnima cantu n ■«
Quam meaiam fero genuit matertera partu? . j i
O decor/o fummofadcsdigniflimacoeio i

Te tandem tenis fuperi oflcndcretqui ultra ia A

Triflia primaruar flemus conuiuia matnsf • ;A

Oucterumfpes longa patrumtfpeffabilis almam - -

Quacreparas aurora dicmkpsdtftulitortus: 1

N ox tam longa njos^qua: caufa ignota fub umbris
H oc illuftrc iubar renuitfnce protulit ante
Acthcrcum lumen radiosfo quata fepultos
Curatuiproauosrcnuit.panduntur ab alto
Aethere felices annimoua nafdtur artas.

Sidera tu mundoreferasttu tartara claudis:

Tu genus inflaurashominumiprofugaq) paterno
Soliqs ab exilio gentemtfbrtiflima certe
Delboraibcllarrixqt potens: animofa uirago/

Qua: duas Affyrii caput atep fluentia tabo

Colla fccans pauidos hoftes dare tctga coegit. iT

Ipfaqj perfatum quondam gratrflrma tegi:

Qut genus ulta fuum fummo dedit ofcula fceptro ~>
Clara fuit/mulnx^ nitens refplenduit oftto.

Ha: fummum meruere decus laudemcp fuperbam:
Tu tamen has omnis fuperasttu faxula portans
Aurcafcemineitollisconuiriafexus. i.lA

Iamdcusanriquxcommlfla piacula fraudi» \

Ponat:JCirafd tenis iam defmat arther. •

Fortunata parens felix quxuifcere fandto n - t.H

Progcnies/famffa puer/qui clauditur aluo. ’

Noncrith*ctuauanafide^ecmuneri'ihuiu|

< LIBER SECVNDVS cl xxyiU

Latorem fruftra credendum eft aethere miflum.

I pfe patersjui cceprt opus formabit ad unguem:

I rrita nec tahtaC fient exordia laudis:

0 me felicem tua q, licet ora tueri':

Siccjj tuos olim liceat mihi cernere partus:

Ateji meo geftare ftnuxj lacta fututa eft:

Quam iucunda diestquom noftra tuebimur ambae
Pignora uerfari fimulatcp incedere iun<5Hs
C reffibus iSi lata fari Si colludere fionre.

Vna actas ambobus ent.-parcuraipaxaoii ^r.l

Terminu6:8£uiuent una duo peftora mente.

Quam bene mortali fuperumd ementia morbo
Confuluittuulnusuirgotmcdicamma uirgo mi
Contulitalla necisadraithaccphmordia uitx. i

Illa tulit belli caufasthxc femina pacis, .o; ?i;!

Illa uenenofx ftygiis ladata Megerae .^1

V bcribus gelido conceptum peiftorc uitus
Expuitin natosmigroqi afflata colubro o' ’ r ? \
In genus omne fuum fpumam erudiam t auemi:
Cuius odor poftq ccelos K tedla tonantis
A ttigit/extcmplo ualuas oflenfa patentes t. . .. O
N umina clauferuntnotufq? excanduit athen a

Ifta falutari totam fe proluit imbre
Ncdlarei fonristuitalia poculadulocs
Ambrofix fuccos plenis crateribus haufit:
Mcllifluofqi bibens lances. quos magnus ab hortis
Helias cois mittit fc in flumina uertit
Ladlea*qux (emper plenis currentia ripis
Omne folum Iuftrant:hxcad fpcdiacula uerfus ■ i
lpfc pater dauft limen referauit olympi:

Vndc igitur mihi tantus honos/unde ifta repente
G audia protutnpuntdut femine plena tonanris
Fcemina facratos ferat ad mea limina greflus^ '

Hxcanustarfenioruociscuidaufcrat ufum 'i

Imperfedta fides cano uenerabilis ore
Signa dabattflexaqj dei cetuice parentem
Hofpirio fufeepit ouans: otulifq; manucp
Aethera monflirabat prius/9£ mox hofpitis aluum:
Regia parthenice diuino afflata calore

1 ucundum cecinit carmen mon Icfbia tale -i

PRIMAE PARTHENICE»

Fcrminarfacundinon Teia mufa poetx
Non fanis Eumolpho non ipfe «agrius Orpheu*
Non fonuit dircxa Chelis:qua doda fuperbk
Gnedatqua fefe iadatcadmxa propagoi
Id quaqua noflro minus eft tradabile uctfui
Sublidam tamen :8£ fenfum non uerba reponam!
Magnifice regem mea mens extollit olympii
E t deus exhilarat fando mea uifccra plaufu, ;

Vidit enim pedus fupplex humilemqj miniflrain* ; ■
Ingentiqi meos uefliuit numine fenfus:

Propterea uentura canent me eunda beatam
S xculamamq! modis in me furgenria miris
Omnipotens rerum miracula fufdtat autor.

Ipfius xtemo clementia flumine torrens
In genus omne fluit.ficut de doridis aluo
Petpetui uoluunt plenis uadacurfibus amnes»
Explicuit forti uirestanimumqi lacerto
Atq; fuo elatas difpergens robore gentes
Eruit excdfosthumilefq} in fceptTa uocauit.

E furiem famransinopumtdimifir inanes
Qui terne rimantur opes .diuina uidentis
Sufcepit mifcerans pueri genus tatq; fidele
Semen mt antiquis refponfa parentibus olit»
Habraamonarifqi dedinproliqj nepotum.

Luna ter umbrofum radiis impleueratorbcmi
Iundaq; fraternos toriens ammiferat ignes:

Quom coetu comitata grauidauidica uirgo
In patriam redud flexit ueffigia greffu.

H umida littoreus iam brachia tollere cancer
Cceperartanticanis claros abfeondere uultus.

Et iam flaua Ceres campis albebat apricis.

F ronde coronatus matura per hordea merior
I bat:8i incutuis fpoliabat falcibus agros:

Iam longo fudore madens grauibulqj flagellis
Robuftas armata manusnritura per omnes
Affyriat campos:8C dulcia rura coafpis
Sternebat fragiles calamosrpalcafqt uolantes:

Atque fub ardenti fonitum dabat area Phoebo»
Pallida conceptum Cades prodebat:8£ aluus
Maiori fufpenfa fuiurpcciufqj letututm

no L

OJ_P
r.zD
nrO
u filii
01 tll
ixl V
xpE

■JjD

jM

'jH

.1

nO

"id

nV

:.D

:ri

? WBfcH l SECVNDVS " thuriU,
E xili uoac claufa Tono mani ferta latentis !>’"■■■ "O
Signa dabant fatusmam nec celare tumorem J

Cura futrmunqua facundi pondera uentris
D lfl imulauit agens tenues ad pecora uittas, 'r

S icur enim trepidare fant mens confcia culpa»

Sic animi fimplex probitas/# cognita uinus
Effiat impauidum portus tfiigir impius ultros
Iudiaumqi poucttfrontcmpius audet apertam
Tollerctnon regis uultum/non ludicts ora a °-i
Non rigidos lictorum enfes formidat.-ut acres
Non metuit flammas aururronon uerbera feni
Dura potens adamas tneconufla: pondera palmat,
Arxeftipfa fibr uirtusupfa eruit arces: ' r.l

Ipfa feras hominemep domarmon horret inermis
Ire per hoftiles cuneos.inimicacp cartra.
Hocextcmadocent/flCnoftrarplunma gentis M
Qua: facerent exempla fidem:cur fceuola dextram '
Mifit in ardentes prunas?# brachia flammis 'q

Exurenda ded it?pauor efl tot millibus unus: I

Quem propriis trirtus gladiis armauir # hafta, ",,i
Cur tranauit aqimjtiberinaq? flumina uirgoi oO
Cui populus ftaruam pofuit romanus cquertrem >(J
Chfalia?quoclypcotulcum/quibuscniibus hortem 1
Vicit?ei lorica fuit carapultaqj uinus:
Forriorunauiris/dndbasprxftantioruna: /

Cautior una fuit muHertcui prouida utrtus
Praeftitit ingentes animos K ferrea corda/ as 2

Quom ducis aufa fuiteorrepto guttura cultro -IO

Stringere?# in patram caput infertare tyranni. :CI

Regulus adlibycas iterum freta nauigat arcest • O
Impauidumq? ultro caput ad tormenta reportat. -rO
Pncterco Chrirti partas immania tertes .--oD

Funcradaurenriqt igncstpauliqt cathenas: ■ iV

Atque reuert&em fua per ueftigia Penum. vr-M
Afpicc captiuum Phalaris mandata leonem :i A

Ridere K ciues uerfosin fata tyranni. nroiW

Sed quid rem minime dubiam fulcire probando /Q
Profequimur.nihil ert uirtutc potentius: ergo
Panhcniccsmoniri cxemplistquac farnus olympo M
Crata/fequi fludioq; opuscft ieruare tenaci: /Q

11iYXxrBRIM&* PARTHENICIS
Quod fupcri laudant quid fi monilia lingua
Ora ueivtuaris carpaniffub iudice coelo
Viucndurrvdcmcns quifquis mutabile uulgi : -
Viuitadarbitriumtnobisconcordtadiuum ' ;

Sola fat efhfi quando meos deus arbiter adhis
Approbat/indoebequid mc contraria turbae , .

Flcdbt ab incoepto uter lententia curfu^ * 3

Non erat barc Semele Bacchi /non ilia mater
Romule* gennsmee magna atlantias hermis bT
Maia parcns/danacue auri delula nitore.

N on erat alcida: genitrix/nec agenore natat
Filia nccoei/ncc fc mirata tuucncam rriQ

Inachis/illicitosfalfo qua: nomine partus y.ih

Admiflumqj fcelustuuloucftirct olympi. !qi

H*c erat alma parcns/ucriqj infignetonanris q 7 1
H ofpitiumaegis fuperum immortale faccllum* j H

Etquoniamdiuumtenuitconforriafempcr .Q
Plufqua hominum fuperis fidens neglexit inane
Iudiciurrcnugafcp liominumimiraculaucntns
Efle dei.fi norat opus cur debuitullis
Occultaredolis^ipfoquasaufpce codo n :
Dcbuirinfidias/hominum qua: bella uertri?

Quas trepidare manusfigitur fccura tumentem ■■■ l j
Ipfa fub ora utri fine fraudibus attulit aluum.

Vir tamen occurresutuirginisota reuerfe
Pallida conipexititumidumcp exurgere ucntremr O
Saucius ut nigro qui nefeius obuiat angui/
Obnguingelidum tremuit fine fanguine petSus. '>
D lfTi mulat ramcnrX fiiflo tegit ore dolorem.

Quid faciat quo fe uertat quid den icp captet
Confilh nefcitrccu quando ignota uiator rl

Compita defixae incumbens examinat haifcci 'T
Vt iatftata falo uarios lecat aequore curius :/•.

N auis/SC arbitrio uenri bacchatur & undas i . .
Nunc furgemefietoprefla falit ardua puppi:

Nunc ruit in proramrfundocp iUifa canna \

Dat gemitum aefonant borea in fulrante rudent e4i -
Sic incertauiri fecum ludlatur:3£ oeftro
Mens agi tata graui curamm fludhiar *flu.

Dumqj ita concuriturnigri nox humida bigis , )

LIBER SECVNDVS cJxxix.

Induxit ComnosrK inertia prc (Terat altus
Membra (oponcclcri quom nunrius aethere Iapfu
VcnittK has mira fimulauit imagine uoces.

S an dTe Cenex quae tanta tuam uefania mentem
Impulittut tantum credas in uirginc crimenf
Pone leues animostclaudiq; fub illius aluo
Difcedeumrficutuiridcsptoduxit aronis
Virga carens humore cotnastfloremqj corufcum.

Sic ignara inn diuinum regia uirgo
Semem&actheriosaccepituifcere partus. [

Coelefle eftquod cemis opusnuq? ipfe miniflen
Et curtos utriqi datusjnatoatqi parenti. • n’/i

Sic maternus hononfantrtxqj illacfa manebit
Farm pudicittxmeu quis temerarius aufit t.-p
Incaputilliusquicquacrudclcminan. . (

Adde q, a rtygiis nefeiri manibus iftos o i i

Vult deus ingreffus. occulto tartara marte .Y

Venit K ardentem debellantrus aucmum. 3

His igitur curis IibernedcCpicc fancfhim ,!mA
V irginis osiSi dulce dccusimorefq! uenurtos, .n
Inope menris inops placidi cognofccrc coeli u no '
M unus:K hofpitio magni lanare tonantis. nnCi
H inc decus eetemum refcrcs-Jioc munere nomen ’
Immortale parastpatttmcpacqturisolytripi:
Credc.fides eft grata deorquia credidit ultro Y

SeminiseftueftriprincepsHabraamus^C autrtor:

N il magis auerrit cirium atelhms amore/

Quam fcelus ingrata: mcnrisiqua: cimie maligno A
Muneris autftorem nullo dignatur honore, n «oM
Proptetea fofym is fatum graue finibus inflati ,mVl
Nam neq? numriribus pro donis uota futuris rrnnD
Vlladabuntdeddiraleuesitieuriaturbas/ !rr -ilici

E tftuporobtufcmrn fis commenta dolofq; mIIjJJ

T exere oompelletrfraudemqt mourre nefandam. M
Tucoelutmfuperofcppetcsrrniiltoamc beatam kV
Virgineos inter cattusribi uidimus axkm. . viri;

Infelixqufcfiqtdiesproducttinilktd • xt‘1
E xiaum. patrer tamasicui cemereclsdes . J

Fata dabunRphrygtx celebrata incendia Tto ixt r.H
“* 0=1 1 “"“ib zuclujg ni

/

itnl

jM

Tj'/

stnl

nZ

j")

r-T

>• PRIMAE PARTHENICES

E t pulchra: cafus ephyrcs/thebanaqi bella/

Atque fyraeufii plandhis/K quicquid acerb i
Ha&enus ardenti mauors exercuit ira/

Excidiis collatum ifhsrtatn fatua futura eft
Tempcflasthorrorc caret/K mite putatur.

Romanas acies folymam deus armat in arcem/
Ingcntiqj parat genus hoc abolere tumultu.

Ille ego qui uetui quondam tibi uitginis huius a
Concubitus/iftac coelo nouanuncia porto.

His abiit didtistK iam lux prima rubentes
Leucotheae thalamos luflrans pallentia ncxfHs
Nubila ficcabatmencrifqi emerferat allrum:
Aftrumtquo gelidi ueniunt in gramina rores: r

Quodqp reuertentem praedicens lumine pheebum r.q
Ponigit exiles umbrasequar gloria folum
EftconcefTatribus/Vcncri Phoebo/atcp fotori,
Talibusadmonitusdifcuflo membra fopore
Explicat/K largo fenior conuiuia luxu
Accelerans cogit ciuestX gaiidia totis
Lxtacict turbistfplendetdomusratriamulta •

Fronde uitcnttagilcs curfant pef tcdVa miniflri.
Dumqs aulaea trahunt/& uerficoloria tcdVis
Velaligant/pueri fimpldx & garrula turba
Apparere procul pendenria brachia tanquam
A thoraceeadant/uarios fine pccforc uultus/

Et quafi trunca uirum mirantur corpora tolli. - ?
Ecce puellaris chorusr&ucncrabilc matrum rml '
Agmen adcftarehiturcp feni noua nupta marito.
Non tuba non citharae decrarittcaua tibia cantus r

Nunc phrygios nunc meonios ntinc doricauerfat ;
Carmmatiucundorcfonatuicinia plaufu. i

D ifcumbunttdapibufqj fames ubi pulfarminiftri ’!V
Relliquias X crufta legunncriftalina tollunt/
Myrthlnacpealbcntes maculas ubi purpura cingit
Vafa Corinthiacis crateribus smulatmcnfas
Sublaris fpoliant mannlibusnma decore
Praecipuo fuit. -occiduus quam miferat Athlas a

Littore de libyco citrea: de femine fyluae.

Hanc circiidcdcrant uanis fegmenta figuris/ .'/.Sr 1
In quibus elato fttmcbatuulnrrcSbnfoa iti-n ;r,iA

LIBER TERTIVS cJxxx.

Allophy lostmalamqt manu uibrabat onagri.

Et latis raptos humeris cum cardine portes . i

In montis rapido atrfuiugafumma ferebat: \

Miflaqj per fegetesolcafqt incendia late .•:« C j

Nubem crudhibantfumi/cceloq} uolabana jH

Mellaqj percufli rtillanria ab ore Iconia >.,3

Pafcebant heroatliquor de dentibus ibat -yH

PluritnustX litibunda uiri falicbat in ora. ! • n r»
Et feptetnpltcibus foluebat brachia uinclis
Ore tonans oculis ardens uultutp tremendus: (

Atqt oculis captus dextra leuaq; columnas . u3
Ruperatt&frirtis fuerat domus ardua tortis. > •

Fulcra toreumatibus fuberant tornata recuruis
Artis opus tynxtpnma haec fpetrtacula difeus , ,> i
Obtulitra faltbus paulatim ad fena Termo
FletrtituriK per fatrta patrum memoranda recurrit.
Sermo erat antiqui fenis infpetata uoluptas/ D

Et melior fottunatorbam cui lumine frontem . iT

Rettulitinlucemfcllismedicamenaquofi. nr.O

Tempore quo prim* Turgebant mernia romac/

Et numadiuinos ritus K facradocebat.

E t duce comperto iuuenis ueniflet in orbem» : •.

CuinomcnMedeadedmcumphafidisagros O

Thefialaqt xfonidat fugiffet regna mariti. :o'J

Vtqj uir otrtauus foelici forte puellam 'i

Duxttt&amedodiucs remeabar araxe.

Quseqj recedenti natat mandata parentes
Tradiderant inter lachrymasmerataqj fatpe
Ofcula/narrabant:8£ fatrto fine quierunt.

nhifloq
.•t.r.OuJ
.7/1 q

u . ■ ■ J

PARTHENICES LIBER TERTIVS

lipiu^yod jprr.:jru\

AM

TELLVS

MARE IAM
icalo perterrita marte

i Cacfaris imperiu romanaq; iura ferebat.
Pax eratiJC domitu late placauerat orbe
Tuta quiesmufq lintiino arma Tonabat*
Et Tua bifrontem claudebant limina ianum.

N udus in herbifecam redigebat mania falcem

Arma fabenfegoes fodiebant enfibus agros.

E ii

X PRIMAE PARTHENICES J

Iam manus cimbros rhcniq; fubegerar ama.
lulius audaces araris rhodaniq; colonos.

Aemathium Paulus regem /grarcoftp fubatfios •: a i
Duxerat infigni capitoha ad alta triumpho.
Hefperiammiauros/numidas/libyamqjporentem
Scipiadattmagnusnilurnifyriamcp arabefq; '

H yrcanofqj finusifii pontica regna fretum qj/

Quod phryges Xcyllicu difiungitab hellade capos
Vicerat. Euandri collem metuebat olympus.

Et ryberim magno pater ennogiTeus honore . ( )

Sufcipiens inter nymphas X numina pono v

Ducebat fcptumtcelebncp in fede locabar.

Lseta Ceres agris cultum referebat A altum i

Fumabant prdTbtobuftiuomcre tauri. V

Auguftus rerum dominus regna oppida Sc ipfba
Indigenas redigi in {criptis mandaratfflC fam
Cacfareis omnes cenfum nomenep daturi
Pracfid ibus.uetcfem patriam dauidts I ofcph
Cum con forte graui bethlcmioa rogria petebat.

Iamq;fuburbanasa)desintratattK urbem n .

T urba frequens complebat.-crant plena oninia multo
HofpitetK ingenri firepriutpleiwp Tonabant
Confufo clamore domuspromifota uulgi >

Congeries ana fub aperris notfie tacebant ... p

Portiabus:nullocy tegiuagusaduena tetflo . :-.r/

Iam poterat.ficur populo eum maximus «mni i./uCI
Pollicitus ueniam fcclcnun pofi quina faceidos rj p
Luftra uocat nubas romana in templa fi>viTSl LtnT
Proptereaexeft montis Tub rupe caoata .'cnr.u :i.O
Ligna fenex ramoTa ferens ex arbore aefa
Paruula congefio fixit prjrfepia 3 HTJ1 /. I

Et circum iumenta locans afinumqj bouemqj/
Fraxinea (Irauit faxofa cubilia frondei
Fomirecp appofito arcum de marmore flammas
ExeuritrK claris notfiem fugat ignibusatram. r
Binap Taxa uiat lapidofo ex aggere uelietis
Pronus humi duo (camna breuem couoluit in ufunU
Admotaqt uxore fods findentia poftquam ' r v • J
Ligna diu lachrymasmcbulaq; h umente uapotts
Ei«ere^^o^ili}tj{Iibera pulfts, i: ' '~:-

/.i.-.tfnA

LIB1R TERTIVS *Hkxxi-

Vndic^ flamma micat fumis/fpclara ligato m . I
Claudit:8C hybctnum prohibet udarnme fngOSpluiA
Mox inopem e dorfo cernam deportat afelli. pctfl A
C amarus X pafli ccrcris cum frugibus uux 'd&l 'i I
Carica iuglandes nocnon cariotica poma r>i. ' >

Et filiqu.TduIccs&paruicafcus orbis/ :0

Deliaacrurisnodhimae hic pabula menis.
Vtdapibqs fedtfta famesde tempore partus
Colloquium fubiittnonum iam currere mcnlenw
Nataliiq; iirftotedicsutconlbtitmrant o <r. I jb ”
Antegrauafiehtmnefartinadcferataluuin» i :
Quam patnumlimtn repctantmotofqj penates»
Proptcrca tardat quantum ualuew fcnctfbc
Inualida: uirts Mari* curam exhibet ora nerii

Sollicita pietatefctitJXtiam languidus ignis «l/.iqnl
In oneres ibattlcuibuftpafbercfauillis - ait.;;.; inM
CcrperattX blando nutabanrfuminafomnoi : dm:rj3 _
Vcftibus explicirii a^ra cum coniugc feflus
Procumbit fcnioritepidoqtdbdudhis amitfhi
Stertitanhcllanri ftettit fpclunca fufuro. i'’

D cciderant umbrae nemorum tfme crinibus omnis
Arbor eratmidofqj auiurn monftrabat inanes.

Stabat apctrlydi gelida irwe candidus hemi,

Taurus hyperboreos al bcnri uerrice flatus
Accipiens hyerriem aflyrias fporgebar in urbes.
MocnalonjK rhodope phoIoen tciymathon:S£ olTat»
Ichras rupcsapcfiiniep cacumen
Exuerat frigus penetrans aquilonis acuri:

Stocaqt brummalcs arebant arua pruiruc:

Aftridriqt citosundisgladliabus amnes
Perdiderant curiusiJCclaufic uitrea nymphat

Tctfhi fubmtrabanntcpidis ubi mulciber antris
Conditus hybemat.fic fanguine rincfhos enipheus
Aufoniosfic thrax pindo qui labitur hcbms:
Populifcrq» padus lacedsemoniufq? eurotass
E t tanaisigehdaeelercm qui dtutdrr undam
H yrgis aquariiythicufqi hypanis:Xdthusifytnoiftp
Vix arabes horiricalidx uix arua fyenest
Vix ager hefpcndumarix ipfit uirebat hymetus.

H alcyonis fert* uariis noua pignoratpcnnis

E Hi

txxJPRIMAE PARTHENICES M

Iam tolli audebanfcprimofqt efferre uolatus. '
Attulerat medio noxalta filentia curfu» . _• ' J

Afriacp pct tenebras tremulis ardentia flammis yoM
Luftrabant dubio frigentem lumine tetram , ■ ■ rt.~)
Occiderant ignesci caligaumt anttum: .->lD

Quomfubito matris claufa puer aditus aluo '

Extulit umbrofamccdefli lumine notfem. ! 1

Aduenerechon fupemmrptompricpagilefcp /

Dulce mitufterium nato exibuete tonanti» J

Et dulces cecinere modos.tulit ora repente
Terrirushac nouitate fcncx:K friata cubili
Membra lcuans pueri numen recubantis adorat.

Iam IcuisrKpattunuIIos experta dolores
Sufhlit infantem uirgotpanntfcpuolutum
Inprafepewliuumentorumqt fubora
Mitiarubi tratfhs altemus ahnclitus auris :bnl

Spirabat pueri tepidos in membra calores^ - j

Fortunata amboatqj omni pralata ferarum
Et pecudum numerotfeu fit qu.r latffeacyro
Vbcra potrexittfeu fitquxlucct inaftris
Hirta Iouisgenitnxtfcu fittqui pauit iberum
Cerua ducem .cedant phtygii/qui fandfa leones
Plaufria deum matris fubcumtBacchicp mtnifbx
LynccsrK rapidae truculenta animalia tigres:

Et lupa quae geminos aluit maiibnia fratres:

Quiqj trahunt Mattis curtustPhoebicp iugalef. .1

Vos fola e cuntfhs diuinioonfcia partus:

Infantiq; deo primum exibuiihs honorem.

Difcite primates orbistqui fccptra teneris:

Tegmine qui bifido frontem :qui facra rubenti
Tempora uelatis coccoiquibus ota fuperbo
Inflat honor falfutmiferam non temnere fortem.

Hic puer obfcuri quom primum limina mundi
Atrigittclatxdocuitdeponere frontis \

Alta fupcrciliasttque humilem ueftire figuram.
Prima hare in noflros obietffa cft machina mornt
Informcmqj ifta reparauit imagine uicam.

Mitia ftc iumenta inter mitiiTima proles ■/

Virginis innocua; iacettad fpetff acula toto
Codicolum conuerfa cohors nuratur olympo. >

JrfBBR TERTIVS V. dixxxSi

Ima caper cceliicancer fuprema tenebat: ' ;

Et caput attollens faccli regina uetulh' i

E rigonenundofq? uidens defeendere pilees
Prolpcxit teneros elementi lumine partus.

Sunt quocp qui fummum traxifTe per aethera caudam
Fronte fub ardenti merfa phlegethonte draconem
Commemorenegenefimcp uelirit ferifle fmiftram.
Sed pia Hirgineatprolisclementia legit
Ipfa (ibi genus td&nmon aftra tulerunt. ' 1

Namncqjfubbmi dominum qui regiiat olytnpo . \
Credimus a dedo in poenam uiolenteradadum. iJ
T um quocp montslnis lictum paftonbus agmen tui
Diuorum apparens r^gem claraauit dympi i[
Quarritcsqui natus niodicoiacetabditusantro. »A
Ite drimecuos nox intempefl» retardet. ■ >‘ll

Candida formofae iatri pendet ad ubera matris: ’bV

] nfantem fouet ipfa ftnurnoua gaudia mundus > ' ' 1 1
Acdpirt&retum melior contexitur otdo. r..kr’o*I
Defcendit promito felustpia numina munde 'Ili

Scruaucrc ftdcmdcelicia fareula curium: '-’3

Et cum prole nouacalo noua labitur stas.

Pax noua terrigenis Oriturtnoua gloria coebi K

Haccdiui^rrnusdJimouereckitost D

I ngrdlicp lares dulcem uidercpuellam mj[

Pafccntctn teneros ladtenti pedore partus:

N am iubar immenfum coelo deduxerat infatu: • 1 r .

Illuftriq} die notfHsdifieccrat umbram. 7)

Mirati lucem in folitam / fum mumcp decorem
Virginisiofcp uin' fandum/capitifqi uerendi A

Canidem facranvpdchrecp ftmillima matri !

Pignora uitgmeum I Aris mulgehtia petfhis . I

PoplinbvK flexis mia fub imagmfc claufum ijT

Numen adoratuntmtox ad fua fepta reuerfi
MiTcrunr celcbremuidna per oppida famam.

Non eratoletuami Tama hatcndtnrc capellam "i

Cret.ra fubrtipe Joucmtnecp letihi eamftris v.M

Pafcerc cecropias uulcania furta fororest
Sed fauffes tienifle diestfperataqt multum toT

T emporarquas uatestquarpiardixete fybtlfae noq

Tempore uoccloco uariissu fcnfiDUsnfdcm. i'

tcbihoO

rriiof.ini

y>. ’:qoi A.
JhOl

jixxxTBRIMAfi/ PARf HENICBS

Difparitas facittOafidcm:nampcrfica primum' ' ’
Hacc ceeinihpoOHane Itbycac telluris alumna: r 31 3 ~

Dclph tcacp tX cumas ucti iens a chalctde uirgo: -

Antiquumqi trahenscognomcn absquorc rubro. I
Et iamia.& tegi qust terna uolumina prifeo r *••• 3
Attulinangulbcqt fretum quam nominat hcllesi3" ' * ^
E t phtygio nutrita folorquscp ardua Wds ' -tnrr 3
Tyburis & magna: coluit iugaproximatomiti ' tq k>3
H*c:cum diuinojtuftus:8£ facra pararent 1 ' lq I
Augufto cum plxbe parres/fita tyburis arcem «rn l ?
Liquinfliingentes ucniens ad exfatis aulas ” ■ ' >i3
Fulgentem nkido monrtrauit iri «heterircum ' i' T
Indeqj indufampntuacum prole parentem."' '

Atq; manum tendcnsuultuqi adfidera uerfo 9
Ille puer deus cO inquiwu define Carfar 'ir-i- imil
Velle coliqjucrtxp ans>3C femphi relinque,
ille regit coelostanqt immortalis olympi
PolTidet lmpenumasdatalia temperat a Ora.

Ille facit pronam tauri Ineandefcere frontem.
Ettitanisequosad aquatica btachiacancri
FlcifhtiX ardentem furi nirginetemperat afluffl.
Atque fuas feruare urces uaga fidera iu/lir.

Chironem torpere pdufcaprumqi niuofis d

Imbribus:& glaeteOricOos requiefeete campos.
McfTibus arilaresrhymem ntueqxirpureum ucf 1
Floribustautunum pomis/fiC frigibus implet: r

CafmataquX terne motusiuentofq* fonahteS: 'iHulIi
Imbrfcrafq?facitnubcs:fulmcnq;pcrtpfa - ■ t.
N ubila contorqocnsuiolcntos exeunt rgneS, : ; "t
Ille fretum leuamllepremitruitxcEmeafc^ r ”)

Lora tenensifupens leges impoh«:& orco.

T u fccptrum mortale genstte ferfc* nondum p*I

Regnatncceoi noummtlitioia teuie t f.y A
Nec fcythia: glaciale fretummecp confoanib’ liliKC
Principio tclfusincc inhofpita rura fyenes: n noH

Parua breui' te roma finu condudiuV autfes m3
Tc fuperis arquarefuiamcp addidero tmtans ">r i1 r. :I
Tcndisad obfcurarpallcmia flumina Iirthes. ur? hr»3
Pone precor oriar faftos auguOe fupetbos: r>qm ■ T
Tc<j(Iicet trades uaflrtcllurishabntas) •cqirf

«fJBBR ’ TERTI VS cJxxxufc

E fle fub immcnfopofitum rtminifcere futnmi
Principis imperioxui rerum irema po tertas. > V

H xc aicflC patrios pctiitfic fata penates.

Iam puero luxtamorcstlrgemq? paternam 'u' !
N omen:& indigeti* dederant lnfignia gentis:
Mcmbraqt pertulerant cultros recutita cruentos.
Quom nouus eoo crinin fidens ardor
Mouit ab orbe magostqiuucl quia forfitan artium
Ante dictu partus multo uidcrctucl ipla ur.r _:nl

Quod lumcnta magis curfu uencre citato» n • ••
lmmenfumpauciSittTcxegere diebus, ao - !

Herodis monitu poftquam monrtrata tonantis a
T etrta fubingrefli spuero tria dona dedere.

Ad perfas aliud per iter rediere colonos. » -f J -
Amqt quater decies croceos titonia coniunx
I E x tulerat uultustportq lucina beatos

Miferat in lucem Ctrl ciba femina partus.
Ccpbeusoccideramam fol lurtrabat aquari ’

Vicinas aquili partesiucrifqi redibat r"'

Temperies irephyros pulfis aquilonibus atlas ■

Soluere tentabahcixltqi aperire decorem.

Regia poft partum uirgptqux limina nunquam 1

Liqucrat:K breuibustctrtisabfcondita nondum
Venerar ad fofymas ar cestui ramcp ftonemi
Pcruigil ante diem petiit cum prolemirocps
E t cum paupienbus donis falomonia templa.

Munus erat ueteri gentis de more pudici
T utturistaut paphii duo pignora parua columbi.
Irta faccrdoti folymi paupercula matres
M unera pro natis deferre in templa folebant
Luce quatctdecimaiminorbic tamen hoftiatmaior
Agnus erattlex ipfa nouiport tempora partus
Ante maritales thalamos intrare negat»».

T um metiris longoep fenex ucnerabilis iuo
Et claro Simeon ualtu niueaqj decoms '

CanicicpIufqtiS grauitas anniqt fmebant
Sol icito greffo edfctm propmbat in idem.

Santrtus enim qui munda folct per pe «flora labi
Spiritustincefluceleri fimeona ferebati
y t uoci fieret compostmatric^luauos

ru id

au .

•IftfCX

PRIMAE PAR.THENICBS

E uentus rerum caneretdxuofqj dolores:

N e co| lata fibi forfan myfleria uoluens :;.ir

Efflueret faftu pedus muliebre fuperbo. !

Hunc deusafliduis orantem fletibus olim
Audierat tandemtK nodis refponfa per umbna
Trad ideratmon ante fui uentura fepulchri
Funcratcj frado deus llluccfccrct orbi:

I nciperentcp nouz noua faxula currere genti»

Hic igitur dulcem materno a pedare natum
Accipiens lais animisiSC fronte ferena
Dulcedeocarmentmeritafqtexfolucrcgrates i

Ccepitt8C ex alto miflam clamabat olympo
ProgcnicmtK prifear uenifle piacula culp*X
Et ficfaridicisfbluitfuauodbusora.
lam mea fande patcT fueras uclut ante locutu»
Vltima pacifico concludis tempora fine: t

N aqt falutarem partum tua maxima dona
Vidimus bisoculisthis fuftentauimusulni»
Immenfam referas lucemtpopuliqt fub ora
Mittis.ut omnigenas ccrlefli lumine gentes
Clarificet tcrcfcatcp tua; noua gloria plxbi.

Tum matn' conuerfus aitttua pedora uitgo
LangortK ingenti dolor implacabilis idu
Stringet agens altum meefla in pnrcordia uulnus.
Tu genitum flebisiplufquam fleucre forores
Heliades fratrcmtplufquaga luxit ofirim
VxortK A ndtomachc paruum AftyanadatCereftp
Progeniem a nigro raptam Plutone fub umbras.
Heu miferam H alcyonem uideor triftcmcp uidere
Thefca per chios Ariadnam querere campos:
Tantalidem fletu lachrymis Cifcida uinces.

Sed patere:3C forti tolerans mente omnia ferto
Mercibus his emitur ccclumttaliqt petuntur
Aetherii portus/SC uitx littora uento.

Ipfe nhi uires deus impluetnpfe cadentem
E ngettSC tecum cafus comes ibit in omnis:

Et tandem laduyrox in rifusrin dulcia meerof
G audia tran fibitttoto ucnerabcris orbe.

Tcrramm K fummi regina uocabere ccch:

Ipfc faluuri focips ubi lauerit olim ;

UBER TERTIVS

e.1xxxiiii.;

. >,

Amnepuconoftrumq: ad fdgcnus omne aocariti
Terrigenae tibi facra'ferent.tibi candida feruat
Saxa parosrribi thura legunt adolenda faban.

Ipfe tibi largos dudum camtelus honores
Cogitari natos felictbus educat antris/

Qui tibi perpetuam niueo teftentur amitffu
Mundiciemrmontifqi tuum cum nomine nomen
Aeterna compage ligent, tu mundior auro:

Tu ntue candidiortVeneris tu clarior aflro.

Nec tua utrginitas patra uiciatamec ullis
I fte tuus poterit macul is nigrefcctc candor.

Propterca nec ad hunc fueras obnoxia morem
Legitimum :& tufte poteras his parcere donis.
Tempus erinquo fera olim noffri memoratas
Hacfactumfolene die tibi ponet ad aras:

Luminacp ornata: longo feret ordine pompx.

Tunc tuus aurara gradiens in uefte facerdos
Carmina noftra canctmubcmq? effundet odotatn
Templa penK gratum rapiet procui aura uaporem.
Et quoniam ueftris mea funtueftigta plantis
Obuiatpoffcritas hanc appellabit hypantem
Voce diem graiatcrebrifqt erit ignea tari is.

H xc fenior uates.eadem prafaga canebat
Affidue:3£ repetens turbas uulgabat in omnes
Anna/deo qua: longa fui facraucrat arui
Tcmpora.non illam notffes excedere templo
Non cogebat hyemstnon ignea folibus arffast
Cundacp fub memori feruabat pctfforc uitgo.

Aec igitur fam* nouitasxoeliq! per altos
h Incedesttatfhts/uultu nouaflatnmacomfcO
Inuidix (hmulistodiiqt ardente ueneno
Succendere animos regissmentemq? fuperbam.

Rex erat h erodes folymis de fanguine cretus
Gentis idumexriceptrum Iudaca propago
Perdiderarrixuumq) ferens inuita tyrannum
Ammiffosregniueterisplorabat honores.

Ipfeigtmr regis metuens hxefigna futuri
Protinus innocuo betlemica rura ctuorc
TinxittK effufa ingenti per teftatper agros
Czdetdomo$Jactpymis impleuiuflC auhera plandOi

ol

«A

rA

ni?

PRIMAE PARTHENICES

Maerentes crcbi campos infontibus umbris:

Sed nccp quod fcclus infelix tentauitadeptum eft.

N am uigilantc leui dederat pater ifta miniftro
Qux ferret mandata fenitcui traditadudum
Cura noui partus fiieraraencrxq) parentis.

Subtrahe uenturo puerum matrem qj periclo: O

E r pete mligenasxladem^ facuiifima iufla
Rex parat infanriifparfoiam tura natabunt
Sangiuncde matrum finibus fua pignora miles iT
Auferet allidens teneras ad marmora frontes:

Atqj in fmfla fecans paruos crudditer artus
SpargettK ingenri refonabunt omnia ludhi. T

T erritus hoc monitu feniorruicina petiuit J

Regna pharitK libycis contermina fy tribus aruat 1'
Hcrmopolimq? domum totam perduxit in urbem» f-{
Mox thebemquondam portis eelebcrrima centum 1
Moenia penfilibustedlisaemplifqt deorum miT

Claruit.imperium quom rex buftris habebat» r, ~>

D ehinc memphitis agrostfenunt ubi fidaa odfitr.r
Pyramidestopus xtema memorabile fama. t

Hic tandem hofpirio patrii fufeeptus amici • IO

Artifices uerfaremanusiutcfhimcp labore /

RimaritK dura ftuduit fuccurTere ford. r‘i - -:-J

Vtq? erat ingeniopratfttastufuqj peritus ^'flA

AfTiduotX quoniam rebus folertta mitor ■ -t,\
Scmpcr adefi mtferistanimumqt exefreet egefUst • ,-p
V irtutis non pauca fu* monumenta reliquit, , pf

Ipfc miron laudaffct opustlaudafTet 6C ipfe
Praxttelcsinec phidiaco cdliflet honori. ■> /.

Seu fcrrurmfeu mallet eburdeu fcujpetr cedrum» r|
Promptus eratitabulis omnes itricripfit alienis
ArfacidastParthofqjdueestKgcntisachiuaB '
CccropidastSf qui regni tenuere larini' onrl y.iR

Littore murranosqxrft quos troiana propagi» :nO

Syluiusalbanaftabatcumprolrtfcdenftj;! i , : :jq

Auguftus cum patre alto fublirois in auro» nmA

Etptolemzorum feriertrmilurncp per agros ilql

Aethiopum curuis uoluentem flumina ripis m ,,q
Finxit:3£ excelfam notfhtma lampadetumm T

A equore lucentem phariotfparfafqr regauert

LISER , TBM1 V6 m > «toy.

Tempcflateratess&fHTos turbine nautas. . ) i,-
Hoc fabri feniorisopusmee uile recepit
Hoc opere ex tanto prcciumtparuamuc peculi
Congcricmthis fhtdiisuitamcxiliumcp trahebat
LxnustK magno uidhim quaerebat alumno.

Tum romac parebat ager memphiricustolim
D mitis xgypti fceptrum ptolcmea propago .1 H
Geflerat:at regni princeps ac feminis auiftor
Vnus Alexan jaeoraitum fiiieipfc potentem
Perdomuit libyamtcircucpiaccnria regna
Cyrcnestan&Kmqt procul Icta ama fubegit.

M ox tantas pbiladel phus opes patre digna propag»
Sufcepit fophic fpectmen/clamfq? Mm eruat
Cultori imperium tenuit cum fratre cerauno.

Stirps extrema domus tantx Dionyfms amo < [n .
Et uirtute minormec nomine dignus auorum:

0 mne fu* gcnris decus obfcurautttK uno

1 n (celere exrindta eft longamx gloria laudis.

H ic fuit extindor magnitqui czfaris arma /

Fortunxcp graucs (ludus pro ciuibustK pro
Libettate tulit patnateut numinatfi non
E t coelos fortuna regiepoft fata dedifle
A ttria crediderim ftypis minus afpera campis.

T unc erat herinopoli fol nsspomofq? (alubri j

Vrilis argrotis arbonqux uirgine bifa
Pignore cum paruo fumrmim flexlfle cacumen
Ferturtji occulti numen fenfifle tonanris.

H xc erat a med is arbos tranflata colonis
Perpetuo frondenstK medica mala ferebat
Parthenices primo ingteflu ftmulachra per omnem
Legimus acgyptUm fubita cecidifle minar ut;
Etcollifafokntacuitrefupinus annubis: ,y:. , .

Comibus auraris folio mitifis ab alto. ,j

Occidit extemplo ludu quxfitusofiris. >q

Sicut cum nepidiperccecafilentia fures oT

N odis eunt tariri/uigilantqj ad furta/tepente
Si den (as abigat lux improuifa tenebras; ! bn no k1

Diffugiunrducemcp timenttceduntqj diei.

A ttoniriuatesillis refponfa diebus

Nulla dabttttflabatqj oculos immotus atyfpex.

PRIMAE PARTHENICES

Sparta facerdotes timido legere deorum
Frufta miniftcriosccepit tunc perdere utres

r

r.l

CultustK occulto fuperum latrca fauore.

Quo ftudio natumtqua follicitudine mate»
Sandta quibus curistX quacurauerit arte
Non fi mille mihi boreas inflauerit ora:

Millecp ueloces furgant in carmina linguas
E jcpreffifle tatis liccataollebat in ulnas
Etfigens oculis oculos praecordia flammis
Dulcibus urebattteneros amplexibus artus
Stringebat lachrymanstrofeat dabat ofcula fronti:
Vbercqt exetto dulcem inuitabat ad cfeam
E xpertem Termonis adhucmec uerba ualentem
Soluere progenicm:fummocp ardebat amore.
Quom primum dulces infans profene loquelas
CcepittK alternis ueftigia figere plantis:

Mater ei tunicas habiles otdita: nouumqj
Vcftis opustniueo puerum uelauit amidtu:
Sufpicicnfq; polos inquitxlatc numina ucfti
Incrementa mesetpueri cum corpore femper
Crefcat :K ad fandtos ultro Te accomodet artus.

N on gladium ttineamue feratmon trita fenedhc
CjdattK hacc noftri durent monumenta laboris:
Sic ait JH tenui gaudentem cyclade natum
Spedtabar defixa oculos tdextraqj regebat
Ambiguosgreffus.inpignoreprouida femper
Sollicitat mens matris erartpia uoluere uerba
Et fuperum laudare patrem (hidiofa manebat:
Atqt manu uidhim quaxenstfub paupere tedto
Amduum tradi abat opustnon mobilis illi
Frons erattaut fubitopedhts mutabile motu.
Grata fed illius mentem uultumqj decoro
Pondere firmabat grauitasmon mocfta nec anum
Torua fupcrciliummec aperto effufa cachino:

Sed clara 8d mia facies condita lepore:
Nonridensmontrifhserattfed miftus utroqj
Vultus humiqj oculos femper conucrfa nitentes
Oflufcare decuswiuamqt abfeondere formam
Cura fuiufemper uulgusunantfeflaqi fempet

ums-I

>D

LIBER TERTIVS cJxxxyi.

Compitaxongicflus hominum uitatn't & ora.

Gaudia natus erannarus folatuunatus
Curarum lenimen erat: macri illa uoluptas ' ;ioJ

Sola fuittterram membris habhabanolympum : O

Mcnrerneca ftudiispotuiflct talibus unquam . 3
Diuellitpietas imis immerfa medullis
Hxfcrat.-K firmas uirtus incodta fubafto f

Pctflore radices pulla undicpfbrde per omnes i i .

Spargebat late fynceri corporis artus.

His fupcraddjdctat diuina: femina lucis/ n. rtg \
Ccelcltiqr pater totam luilraucrat igne. j r: : D

Non illam teiTcnusamonnon ulla cadud :s i;_p

Cura boniinon fpes uitx:non triftis imago
Horrifera: mortismee hononnec fama mouebat.

Hic fuit a prima fematus origine fcimper
V iuendi modus ad gelidi nigra ufq? fepulchri r.i >.
Liminarficut enim afliduis quae uapulat undis
Dura filex immota manctmec murmura ponti» V
Nec metuit uentos tempeifatefq? fonoras:

Quoqj magis premituntanto fit leuiorarftu: : ; -/ _i
Sic inconcuflum firmato robore pedtus
Fortuna: quafcunq; minasrquofcunq? labores/
Acrumnafq; tulitrpancns terit omnra uirtus. . imY
Aegyptus pluuiam nefcttrfed lata quotannis I uio’ O
Cum premit aequorei folhumida brachia cancri r . vT
Atuarigatnilusmerumhisfcecundiorannis A
ExiitsS: campos melioribus imbuit undis: olimsM
Largius Kfegetes illis 8£ poma diebus i.n ::I
Protulit omnis agcrtprafcntia numina tellus. Ij.-.-. ,i
Senfit:3£ illius radiis fcelicibus aether r.rjpniJ

Intimamaioricompleuituifccrapartu. i, 3
Iam fetus herodcsfatofublacusad undam . h ,
Rapms erat ftygiam aacma cruciandus Erinne:- .
Etpoftprima fuga: iam fcptimauencrat a: Itas tr.:nO
Temporanamcp pedes puer exercebat :3C ora -

Redhus:X format dulci florebat honore: r.y-iir-. 1)
Quom diuis iterum galilata monentibus arua
Ocyus xgypti laribus petiere relidlis:

Nec bethelem tetigere domosmectura ftonis*
Archclcos nam tunc folyma regnabat in ora „r r

F ii

.//'PRIMAE PARTHENICES l

Natorum primi herodis fxuiffimusrillo ; '

Poft luftrum expulfo/dulci cum pignore mater
Longaeuufqt fenex ad primi maxima ucris ' >

Orgiatquom typico faciunt folemniter agno/ ‘

Conuenere.puet fubitae fefc abdidit umbra
N ubis ab afpctftu mattis fublatusnn alta rl

Templa facerdotcs inrcrilcgifcp tnagifbo* M '

Mirantem uario tenuit problemate turbam. ■ afl
Tres illum gemebunda dies ares anxia nolles
Agnatos notofq; inter per rurarper urbem
Cum tremulo conforte parens quariiuinK auras
Quarftibus impleuittladttymifcp tcpcnribus ora:
Saepius ha» iteransttriagni minate tonantis
Progeniestfi terram habitastte o flende patenti:

An potes ardorem hunc afflilfee rpemete mentisf
Si coelossetema patris fi regna pendit
Me quocp depofiris in ftdera collige membris:

Vel uiuam me tolle prccortquo ucncrisrxquum cft
Mequoq; nate fcquittuus efl cx fanguinc fanguis:

Ex membris tua membra meisrex corpore corpus:
Quod totiens alimenta dedit ribi 1 alica pedhts
Fcttc potes tantis curarum molibus angif
Tertia lux adcrattquom fc quaerentibus ultro
ObtulittK media fe fc monfhauit in xde.

Tunc illum formofa parens amplexa quid inquit
Nate tot in lachrymas tanta in fufpiria mitris
Memifcramftriflcmqtuimmftum luminatollens
1 n matrem gen itus dulccsfcmiTit in ulnas.

E t poft ter lenas hyemes:quom fydeta capri
Linqueret hydrophoro iuueni uicinus Apollo
Coeligenam fobolem placido fermone precata eflt
T ethyos ut latices dulci muraret hiaccho:

Albaq. purpureos afTumem unda colores:

Omarctqt nouo conuiuia fanlla liquore.

T um primum ueteri deus innotefeere mundo
CoepittK antiqui nebulas excludere Ixciu
Propterca ftygio fetuensiudaea fiirorc
Terribiles illi pcenastcommcntaq} fraudis
Srruxitinauditxtfub iniquo iudice tandem
Damnatum fixerectuatquem pallida mater

ii 1

LIBER TERTIVS cJxxxyu

Contemplata diu rtctmK fufpiria ducens
Cum uelletclamareifonus non affuit ori.
Ploranti laehrymx dceranttcum tangere corpus
TentatiK ad triftes extendere brachia plantas:
Phydiacx firntlis flatu* fine (enfibushxftt.
Corda fopor gelidus claufitxaua lumina nubes
T exit :& ammiffo ceciderunt robore membra
Aft ubicollapfam fatnultt/comitefcp 1 eu aiunt»
Arqi fangatosifenftra uigor imbuit artus r
Conuerloacf natum tales dedit orc querelas.

O decustpplacidum diuinx frontis honorem;
O faciem» miris elemenua lumina uultus: '

O fine fraude manos» nefeia criminis ora:

Ora meo rooensgremio inclinata: meaqj ; O

Contredtatamanu toticns:primifcp fub annis
Hoc mifero nutrita finuigcftata lacertis /J

Membra meis totienstfuromoqj ex aahere miris
Lapfa modistqux mc facitis fmeconiugc matrem.
Non ego uos:Si fi fimeon crudelia fata
Prxcinuit:tanto credebam nata dolori:

N ec paritura mihi tantum mceroris:K aufus
E il quifquam fcelus hoc ingens^non horruit ergo
Mens humana nefas tanturafquid criminis m te
Natexjuid Ktantxpomitqriis fingere culpatf r.o

Tanta ne Ixtheos manes audacia mouitf
T anta ne terrigenashomines dementia prefliri'

Hoc Iiuoris opus. tantas amor improbus auri
Parturit infidias:hxc funt dulciffima proles
Qux termeqj necannfceleri fcelus arma miniffrat:
Iufhtixq? ratis duplici perit obtuta uento.

Flete uiritfamffax^ nurusmulla audiit xtas
Par facinustperit humana fufa imagine mundi
Conditorripfe cauum coeli qui fuftinct axem.

Terra quid autflorum fcelchs uefligia portasf
Audloremcognofcetuumtdate figna doloris
Sidcratdamnatusiuuenis fub.iudice falfoi i -. . . >

Ad iutore carensrimer funhunda rcliidus

Agmina:folusttnopsq>Iantaswaput»ra:maBul5j

SauciustK duro traie^tuspedfora ferro/

Vmcadcfctjx foboles:fpes unica matri

F iii

PRIMAE PARTHENICES

H eu moritURuirturi honor hic:h*c praemia dantur v
Moribus innocuisf prohibe tua lumina titan. 1

Abde caput ncbulisraer precor induc nexftem: '1

Omniarqux coeli gremio capiuntunK ipfi
Si dcushic uobisrMariam miferafcitecoeli:

Et plorare mei mccum crudelia nati
Funcradugubrem domini cognofcitecafum.'

Vch populotpambufqt tuis fandbfTima quondam A

N unc fcelcrum fcnrina fionaua cnminaquantis >1 A
Te implicuere malisatnum quot funera funus
Parturiertluxunaomnespcflundedit annos. O

Natcdcitquifcrshumanapiacula folus m «■: O

Me affligi fimultatqt tuos fcnrire dolores O

Cogit amoKnaturaiubettmihi ferrea plantas --'O

Spiculatmottifcrx penetrant mea pcdfora fentess J 1
Cordaq; dilanianumifcrosuix fufhnet artus d

Spiritustatqj utinam tccum mihi nate liceret aW

Afflidtos finire dies cedere uita. " J

O mnia te nobis melius prxfcntc ferebam:

Sed poflq tc liuor edax/5£ auara cupido i *

Opprefleremihil fupereft nifi trifle & amantm.

N ulla meis fine te folatiamulla uoluptas •

Rebus eritttecum pereunt mea gaudiaiteeum M

Omne meum folamen obittfufpiria tantum: ■’*

Singultufqt mihi fine tc:& lamenta fupctfunt. r-T

Ah q dulce foret msrri.-fi uiribus ufus
Nate tuisproprix fugeres difpend ia uitat.

At poftq pictastX inenarrabilis ardor
Tanta pati ttantocp premi tc pondere cogunt:

Efto mei faltem memori mifcrcte ntotum:

Quos monens inter tam farnos deferis hoftes.

Poftq? mos matrem red itus mi nate reuifc:

Et ne adeo magni teneat te cura parentis
V t nbi defert* fubeant obi iuia matris 1

Aducntus fperare mos concede parenti:

Atqi mos itemm uultustatqi ora meri; t. -n
H *c mihi fpes lenimen «ittcutafqr leuabit
I fla bdesmro ne pofttua funera linquas fc
fufpenfam me natediutfed teocyus ipfum
Redde tuisjhoc materno da munus amori.

i ii T " *

mr.T
iaoH

•r i £»
iful
* tolT
.luT
o • T'riol>

jpf.rnT
• ofitt A

' lu-jlid

nonjibA

rtiimgA

*' "\~iVT?*

: n vnV

UBER TERTIVS ‘ c.!xxxvmV

SpeseftlongadoIortpromifTaqr munera amanti
Expcdlarcdiulaborcfh&pondus iniquum* '>IV
H adtenus&fi me cafus rimor lftc futuri ' P"

Ambiguam premeretnua tutamen ora licebat i
Ccrnerc/meuita: nunq tcdcbattK omnem
Tollebat tua fola falus mihi cognita curam.

V ita mihi femper poflhac inuiia futura cfh
Nulladieslachrymisunquagemituq; carebttj O
Et uniam moriensterit 8i uita ipfa fepulchrum.
Soladomo incerta lucem pretefa latebo: 'r f

Propterea prohibe iftius me nate teneri ’ r. :

Exiliouitetftnemqj imponedolori: -lf q L'

Atqt dies prxeide meostneu defere matrem ■ r;r. :tn t
Hoftiles inter turbastplxbcmq? cruentam, 'nvnem ri>
Ad noftros ubi uidtorauosfubnodlc latentes taV;:
Vencristotomeum iubeasfaluerenepotemr r-
Illum ad mcducnateprcoortteeumq? refurgat,"' -ihH
I ntcrea ipfa tuos comites folabor^C tftos :r M n I

Nc nimium cafusrimeant/Audiofa rogabo: 'tn rir L :
T alibus sgra parensadnantmuoctbus ufa eft,' • •
Hac lamenta folum moueretttmoribus alpes ■ ' ■ ut'-'
Expreflere metumttollifiicp fava peraui as !- ' 'S
Terrifico fhepuercfdnomtania lampas ' ’ t.icSid
Occidit extcmplormedioq? expalluit axe: • !!r;‘ £

Aftra fimul folctnqi diesamnrifitrolymputn udikT
Aequora tellurem fubita nox abftultt umbta. rf' "> >:
Ipfa repentinos rerum naturt tumultus
Admirata caput arcCucrtcbat^ orbem 'r -

Perlufhans tantorum operum difeemere eaufjUPnnfl
Nonualuittfacrofcpleuansinfidcra uultUs jbialhO
Numina murato dixit mea regna lacciTunt - 1°” -=
Ordirietgrandcaliqirid tantis elementa farentur i,:jj
Moribustaut fuperos iterum difcordiaucxatr : !t°; ’
Aut opus immcrifUm coelo deus euocattmgenSS rnu f
Infolitumqj aliquid certe harc portenta loquuntUM ■ 1 r "
Signadcdittcllustut bcncucrtai:S£aflr.i,
HarcaiKariohicecacacaltfgine gentes o if:-.T

Mcrfa fub xtertrim timuerunt (keula nodlem
Fleribus his aderat iuuenistqui fponterclitAa ^ ■ 1

Coniugediledlouoltwcoinesifemagiftrot uii/r I \

W/JPRIMAE parthenices j

Hunqigitur cum iam traheret fufpiria ChriftU*
VltimaiSC urgeret fupremus anhclitusora:
Singulrircuidensfleuitjpaulumcp 1 euans
Luminibustcomimm dixit chariflTtme falue:
Quem nccp blanditus potuit mollire uoluptast
N on terrere minartnon ind inarc labores.

Nunc habeo gratestreferamqj fideliter olimt
Quod mea pretuleris uiridi confoma uitt
Solus 8( in cafu comes es mihi folus acerbo.
Morte premor.dare poftremis mandata Ioquelia
Pauca finortfuit harcilicuitdum uiuerc/nobis
Sed poft hac nbi mater ebKtibi nanq? relinquo
E t curam 8C nomen oaritfeiuabis amorem
I n matrem fobrinc meumtpofleflor ac hatres
I pfe meat pietatis eristper faucia teftor
Brachiatperplantastcapirifcpafperrimafetta

H uic mi ferat fer opem uiduattmox fronte panimper
In Mariam uerfattua fini harc pignora/dixit
Hic mulier tibi natus erittfolabitur segram
Atq; operam rebus dabit offic ofus agendis.

Viucmec aduerfos interite defere cafits
N ec fugias mala nec qumstueniemia ferto.

Sic fatus pofuit faciem xle fronte loquentis /f

Pallida confufuslachry miscnior ibat in ora< . '

Talibus admonuit matrem fine nomine matrice
Ne materna pium laniaret uifccra nomen.

Sufcepir iuuenis gratermatrcmqi amitam qjl .

Et fatis officio fecit natitatqt nepotis!

Donec perfidiae crefcehsaudacia paiTim

Caftra dei' genus cleiftum peregrina coegit t il&a rioft

LittoraiSC ignori noua regna inuifere mundi.

T unc omnes patriamtSC folymos liquere penates K . :>
Mortctucl exilio pulfi.robufla diferti f

Tum Stephani pietas inter Uolirandafaxa - :: ’■
Enituitacmpli prjceps Iacobus abalto
Cui mine deiedus fra<ftis ad marmora membris
TeftistSC cxemplumfidei immortale reluxit, t

Poft longos tandem gemitus tpoft funera natum
Prima rcfasgentemuiditmam con fcmsipfe

Materni meerorisrtuosubittwt sbopoi ... ,

UBER TERflVS

C.btXXI»

Manefub aaroram ingenti cum luce parentis
Tecfta fubingrcdicnsiquid tot fingultibus inquit
Chara parenstquid te fletu confumis accrboC'

En tua progenies ad fum tmccumtj nepotis
V m bra tui:cognofce manus tueteremqj figuram
Ons:8£ ifta tuis mea membra fimillima membris
Cur tantos noftro fparfifh in funere plandhtsf
Ipfe tuas grauius uocesianimiq? dolorem
Quam tormenta tulitfed iamafpera cunChi peregi:
N il fupercft mortale in mctnil trifte rclidtum.
Virimus infernos gentemqt fubegimus atram.

Pone mctustcurafcp parensthilanqj beatum 'j ’

Fronte diem celebra rparuo pofl tempore mecum
Immortalis cristfccptrumqi tenebis olympi:

Sic fatus fubito tenues difceflit in auras.

Hocuifu rediCTC animiiuirefqi refumpftt
Parthenice ammiflastper eburnea membra Cucurrit
Purpureus co1or:& form* reuocauit honorem.

Sicut cum rapido noua gramina perculit afht
PhoebustK cgrcgiuni calor abflulit oris honorem
Si nouus humenn labarurab aere nimbust 15 _

E t fcatcbrisngetomnc folumtuctus intrat in herba» ‘
Robur:SC agtorum redit infhturata ucnuflas:

N arcifli caput cxtolluntipeneia ridet
Laurussac exultant hilares per rura nape*.

Ipfa aderat quom nube deus rircundatus alba . i H
luit in ith etiam foetis miranribus arcem
Et quom flammifer* ucnit fub imagine lingu* O

Spiritus ingenri refonans per tcCfa fragore.

Tum noua pacifcnr fidei mandata ferentes
Difdpuli folymis orbem inuafete relitfhs.

T empore naqt illo uires atqt arma quintum
Humanum uiceregcnustfcd inermia Chtifti /
CaftradcosatctCTesaufus imitata gigantum.

In uidua deferta domo rerum indiga uirgo
ConiungedefunClomatoqi in regna recepto
Ducebat trifti uitam moerore iaeentem-
Iam charas olim comites Matthamatqi fotorem.
Euius ad occiduum tulerat fine rcmigelinus.
Propterea ammifli quxrcns folatia nari

PRIMAE PARTHENICES

Palladi® collem dederant cui nomina fyluat» ' ^

Et locatqux curare magis quondam ille folebatr * ;
Aflidue tanqua prolem uifura petebat.

I mpariens amor efhmaioraq; uiribus audet;

Secp reperturum credit qua: ardentius optat.

1 nter carfareas arces tyriofqi colonos
Et uada iordanis frontem carmclus in auras
T ollit:8£ afTiduos larices in ucrricc fummo
Parturiens fyluas falientibus irrigat undis;

Atqi fupercilio fenfim demifius ab alto
Vlrima catpathium ueftigia mittit in aequor:
Abluiturq* freris/paphi® quibus infula diues
Cingitur^iphariosuidetaltoaculmincfiudus: ■ i

Illinc pcrpctuistceu mifli e fontibus amnes
RcIligio:Xfacri fluxltxeucrenria cultus. ' '<■ .

Quicquid habent alii montes pictarisiab ifto
Ducitur.hacuna plutrs e uite racemi . ': ' ' i

D lffufi late terrastarqj arquora complent. ' !

H inc cattufiacis aetema filentta dauftris: . ^

Hincuarias benedidlusoucscollcglnabifto
Canabe nodofa tunicas arcere fluentes

>.1Ctl3
j£inaa(
CMtnV
&ehO
. t;uO
.r.ut slql
> ruuiCJ
. ,-JU.H
■jmxxV
n aco*!

Lignipcdes didicere uiritquiqi atua oolcbant
lnuiat&afliduo renas ardore calentes:
Etquoscyriacusdelittorcucxitibcio/ H

Hinc orti tfantfhim fl£ fummo genus ashere dignum:
Hinc noftriucncrcpatrrsihabitacula montis r.lql

Culmen adhuc feruat toto apparentia ponto: i

Qua noftri pofucrc ataui.modo pofTidct hortis
Barbarustexpulf® folem periere cadentem
Artrtoafqj domosrK gcnris regna larinx
Relliquix anriqui gcncristuarumq? propago/

Qua: ferrugineos humeris circudat amitrtus T

Verte fubalbcnritnccfumtt ab arte colorem, rr H
Huc igitur ft quando quiestuacuumcp negoci . i ':r, J
Tempus eratiuenicns curas lcnibattK ipfa '
Maiertateloci large oblcirtata redibat. O

Proptcrca montana uirifpellza colentes , .C
Audito illius fato fublimc facellum j r ■ r b mn I
Apricis pofucre iugis primitatq? quotannis
Sacra inrtaurantcs hyrnnostfii tura ferebant, , ;

cJxxxxt

LIBER 3 TERTI VS

Naqi fpfi fcfcrmox utuulgata faluris
Fama ruuaChrifti magnis iunxere minifhis
Fautores operis fantfHtfodofqj laborum.

Proptcrca i florum longos fciuata per annos
Portentas iungir M ani cum nomine montis
Nomina carmclitniueoq; infignis amidhi
Perpetuum (eruat prifex pietatis honorem
Hos quocp uirginci penes cfl rcuerentia cultus I

Pnsdpua lentata fidciuelut Hemilis olim
Sacra poticigen* cuftodiuerc nepotes.

H oc deusthoc magna: Petri qui prariidet aula?
PaftoriK artemis orbem moderatur habenis
S*piusaccins patribus facroqt fenatu u.

S anxittK sera nons ftgnata bifionribus extanr,

Pafior in A ntiochi celebres ignarius agros _t

VenerarrK facros Petri forritus honores 'O

S an dia per affynos pafcebar oudia campoa O

Ifte fuper mira nafccntis origine Chrifli: ;-:i!

Et teneri fhadiis teuiruirarcp prioris r.lD

Moribus ad matrem dedittaccepitcp tabellas?

His adeo incaluit patri* ccelefbs amore: r

Obuius ut fatis ultro progrriTtis in ipfos J

Se tulerit traiani enfestK in ora leonum»

Quin K dcfutxfh' ferutatus corda fatelles
Auratis inferipta notis inuenit Iefu • '

Nominariic grauibus ditfhstfuafucp potenti 7 :
Intima difcipuli penetrarar pedlora uirgo.

Ac fi quis pattho mifTurus fpicula comu . . V

Cufpidis arata: trahatnmpdlatcp faginam.

Iamqt propinquabant caniaugfcp uenuftam
Crifpabant fariemjfbrnurq; inimica fenetfhrs
Venerator pulchros xtas ne frangeret artus:

Lumina ne longo iam cal ligantia fletu

Induerent tenebrastfierentq! obnoxia no<fh.

Dicitur itemum matris pro funere nanis
Talibus alloquiis interpellafle parentem.

M agne pater ejui me terrae ne regna penrcnt
Corpu&flC humanos iuflifti aflumere uulnuM i.'.

A fpids annofb genitrix ut frigeat acuo:

Dcfonrufcp fuu fenri tabeicauSi annis

,vy.; PRIMAEiiV/PARTMENiCES

C unietur grauibusffpacium uitale pcTegit: ~.rsi

Iam faris zrunasrinopifq) incommoda uit* s '1

Pertulirtaffiduo facis crt attrita labore:

Matris 8C eximierario uirturis habenda eft.

Da fccpttum ecrleftcmeetpromiffaq? matri
Regna patertlongeq? diem fuccedere ntxfb . A
Iam uideatrmuretqt fuos in gaudialutrtus. /1

Et quia nec uire labem nec originis ullam {

NouittX antiquum retinet fyncjra pudorem*

M aieftate tua d ignum non arbitror irtud ,rx'<i

Tam fanirtum teUurcpati putrefeere corpus. ;oH

Sic aittat placida poftq pater annuit ore: 1

In diuerfa leues premifit regna miniftros/

Qui comites olim uire mortalis in unum ir.

ColligcrcnKmatrifqj illos ad limina ferent/ « . 't
Obfcquium domine/tumuloq? extrema datum V
Officia;X celebri dudturos funera ritu. i .

Ipfcfercnstcxtam Phoebi de lumine ucrtemr ,

Claraqj biffenis matri diademata flammis
N arareth ex alto petitt non foliis olympo:

N am regem comitata ftrnm ccelertia paffim
Agmina folemncs fecere per aera pompas: . .

Et fertam duxetedieriuuetenfqj noueq; i ■ -

Legis K ex omiritioltrabant ordine turmj.

Ante alios dauid & murice clarus X auro
Argutam pledho cytharam pulfabat eburna .

Et ueteres ducebat auosxupidufq? uidendi
V irgincos obitus celeri per inania lapfu
IbattX aetherio mulcebat nubila cantu. , .

Ceu eum fata gemens cygnus uicina canoro
GutturcX extrema canit ad fua funera uoce. .. )

Pone fcquebantur uatesKoma fufa per auras

N abattX in tenui ucnms ludebat amidhi.

Parthenice angufto recubabat ferta cubili.

E t lachry mans requiem orabattfmemq? 1 abortum
Progenies igitur diuomrn artante corona
ScdittX a-grotam ftc eft affata parentem.

Alma parens mecum diuturna perieulaquondani
E t fine me pcrprffa tribus mala plurima lurtxiu
Credldeias forfflntttilM «ne n^rtradatyrUm

UBER TERTIVS cJxxxxi
Regna tibriquia mater eras .humana uolebat
Hoc pietas :& amor praceps.lex altera calo eil,

N os etenim lento panas Si premia femper
Cogimus iregradutmeritisutpremia crcfcant:
Etuitaregraucm nedum folertia poflit
Verum 8C fegmties panamtclemc nria fummi
Tanta patris tali humanum genus atte gubernat,

Hsec mora longa/fuit pieta»8C grana maior:

Sempcr enim tibi creuit honontua gloria femper
Audiamagistiam prima fibi loca ucnd icat mtert
Spirituum fandos coetus in Ucrpce mundi. 1
Nam quoquifq? magis fortem patienter acerbam
Pertulerit uiucnsnanto fublimius ibit : -

Orbcaliorpatricp magis uicina tenebit 1 l

Tcdla meorfclix igitur cui uidht uoluptas j ‘ . i

Terga dcdinlongi quem non fregere labores. ■ l
Humana fparium una componere faseft
Hippodromorceleresperquemrotaferuida curtus
Vol u it :8i a/lid uo concretus pu 1 ucre fudor
Membra uirumrtepido reddit deformia limo.
Ambigui rerum eucntustfufpiria longo
Cum gemitutlachrymis turgentia luminatpallot
Plumbeusiexangui miles formidine uultus
Cura uigihlabor offa domansrdolor anxius omnem
Sollicitant hominum uiramtterraq? maricp
Obiiciunt fefe paflimiprudcntia frenis
Talibus humanos aufus diuina cohercetr
Tranquillamqi negat parem mortalibus agris
Eneruarefolcntfecurasocfa mentes:

Et uitiis umbrare animasrut puluis aquofo
I mbre coitdeuibufqt rapi iam nefeit ab eunst
Sic aduerfa premit fenfus fortuna rebelles:

E t cogit parere deormorbofep labantes
PellittK ardentes in pedtore mitigat aflus.

Vt fale confperfo longos feruanturin ufus
Vifceramccladi fanie nec tempore poiTunts
Sic duris animi rebus firmantur:# omnem
Abiiciuntpeftiscaufamsfotsafpera tutum
Pnebet iteriuia fidercas hac ducit in arces.

H ac nue feruentes pel agi fupcrcrutat undas /y-

‘ 'Z>*

ir. '.oH

j i i-jW
:tr. ;/0_>
_uj:ut3

.V

■ T*

lH'

jA

PRIMAE PARTHENICES

Qui petit aeterni portus S£ littora regni.

Vidiffiqui me cafilsuolucremeolqif
Communi exilio pulli uariifq? per orbem
Suppliciis adti forte exciantur iniqua.

E t nunc extremis gallorum finibus exui
Marthafororqjlatentsquas implacata malignis
Gens odiis uento expofuir pelagoqi minad
Ipfe dedi faciles curfus curoqi fecundo
Per rbpdum & cretae Jjncs:& ncriton altam:
ScylL*umcpftctumitynhenaperaequora ucdlas
Littorclouginquofxpoiunquagallicus altum: i

1 Habens rhodanuscirnxasdiuidit undas. t *

Hadlenus hxc.iam tempiisadeflrotinerriauitaS • »M
Pondera dciicicns ccclum: fuprcmacp mundi ,iO

Regna pctasjfli promiflo ponaris olympo. > , , t yjT
Hxcgcnitus.Ixto genitrix haec reddidit brc.

N ate diu cxpedVate mihi multifq; uocate ,

Suppliciis tandem exilio finem atq? labori
Pone meorcur tantum oro mea gaudia dtffcrsf
Sed tamen ante tuos iflo q e corpore migrem
Da uideam fratrcsrflygiofqj hinc eiice manes:

N c nubi tartarci uultusnnflcfue figurae
Horrorem incutiant «mrris/gclidumqjrimorrtn.

Nec dum finieratequotniam duodena per auras
Lxta cohors aderat cilicum rcuocatus ab oris
H ie erat;a grxcis alius transpclion atep
Tcthios euboicac fludhisiminoiaq? aruaii
Et mane carpathiumtfirienribus alter ab indis:

Alter ab xthiopum ficcis nanflatus harenis/

Tranfqj domos arabummibri nans littora ponti.

I Ile per curopae populos a gente latina
Ttanficrat ucnicns ficulosqaclopifqi penates/
Phcebeamqi rhodumtfparfafqt perxquora terras.
Mox animos crebi quot erant per tedtarper auras
In ccecum deus ire chaos mandauit:K alris
I m mergi tenebris tatqt intra tartara claudi.

Tum niueam mentem domibus diflfoluit opacis:

Et fuper iniecit tulerat quae dona parenti:

At gei idum tepido iacuit fine fanguine corpus.
Splcnduicauheno mens immortalis aoridhj;

tjT

oH

iH

!oV

JWj

m A

iuD

uia

iuD

«•)?

,dO

IrT

>T

A

e a

LIBER TERTIVS cJxxxxfi

Cui fuperum mirata cohors arridet:8i altis
Gaudia fcintillant anttrris.dominamq; falutanti
I n fonucrc pol hlongecp aud itus ab alto
Conccntustmixtumcp mclostpars ocyus adta
Clarius & cantu I^tc rcfonabat acuto:

Tarda ibat grauiore fonotqui fidcra uoluunt
N unc gelidum uerfus boream pigrumq; bootem
N unc auftros contra/coeliq) latentis ad axem
Curribus afriduis orbestqui lurida partio
Circuitu uerfant in fummis orbibus aftrar -j
Hi quocp concordi uocum di feri mine carmen
Immortale dabantttellus mare riiit iC aer
Ipfafinu matrem proles complexa per altos n. i

Aeris afeendit tratfhisauxtaqt paternum
Ad lcuam folium fublimi in fedelocauif, t

I nterea mifli ftrato impofuerc feretro
Solliori exanimum corpustgremioq; dederunt
Vallisiubi magnum mundis generale futurum cfh
IudiciumtSCtali fignatunt carmine marmor.

Pardi enicediuum dominattmatriq? tonantis.

Terga feta: riranncmcz extrema renebat ' : t

Fulgentem cratera intenclaramcp coronam. O
Verum illud nari imperio poft tempore paruo
Ablutum iordanis aquis temeq; refedto •

Pondcrc:& ardenti ucflitum luce/nihilcp
Iam mortale tenens celeres in fideradiui
Tollentes rictum menti impofuerc bcatx.

Ipfa tenens fcepttum K nitido diademate fulgens
Cintfh eapuKtcrras amattatqj uocata fauorem
ImpluittX coeli lucentibus imperat aftns.

I N

S.

.lftt'-!-;'.

«SH-

ti XT

.wdtJl eri

V •*? yfctJi £<xfiI/K{ iS

' i V* r <

tflO.i

G ii

nW

■-irn' xhO

m

ini

iix x / SfeC VN D AI ’ 1PARTH ENICES
BAP.MANT.CARMELITAE THEOLO
GI.AD.MAGNIFICVM.D.BERNAR
DVM BEMBVM PATRICIVMVB
nbtvm ET IVRECONSVLe ■ -

TVM PER1TISS1MVM SB ">
i iCVNDA PARTHE/
frnjooci NICE INCIPIT. ^

rm ■ ’ ;

Ofbdis aggrefli pugnam: rormetanotafcj)*
e Atq; triumphato tndricia bella tyranno: 1
Detegimus fraudes^ numina falfa deos/.
Sadtafaueuirgo tenue cui carminis orfcim
PangimustK uento uenias ad uela fecundo, fql
Verid icos cantus non cx hei icone ueturto >A

Porrigetfed Chrifti facris dc fontibus hauAos. :
Damihi non hedera: non lauri uiminc textam
Sed qualem mdiua geris de fronde coronam
Arboris eoxrmedio quam legimus horto
Spargere felicem ramis uitalibus umbram:

Et paradifiaco nobis afpirct ab orbe
Vera dei fobolcs stem a potentia patris:

Orbe foporato tdlusogyptia nodlem
Roriferam indueraranerfufqi fub seqaorc titan
Hefperio ccel i nitidos accedcrat ignes:

Et niger attollens humentem fcorpius ortum
Stringebat iam rura nouis effoeta pruinis.

Cum Iouis imperio uolucres Cyllenius alas
Sumpfutut ex toto ueteres memphitis in agros
Cogeret orbe deostqui maieftate rclidVa
Iam fua cedebant noftris altaria facris:

Inuitaqi iugum ChrifHccruice ferentes
Nulla dabant refponfapalamtfedcoeca malorum
Semina iadtabant.nacitoqj in pctfhwa lapfu
Intrantes humana dolos 8C opetta ucnena
Gemis ad exodium noftra: infpirare folebant.
Quale per infidias gerit inter ouilia bellum
Nodlc lupus fadta pedibus ferobe limina fubter.
Tunc ferus aufonii mauors noua gentibus arma
Suadebattfcrumq; graui uerfare tumultu:

Ocia Iucanisdum Maximianus in hortis

iA>

M

LIBER PRIMVS

cJxxxxui.

Ducit:# in regem dum res romana reuerti
Cogitat extindis regni confortibus unum.

Tunc hecatcs motus funis Maxentius artes
Vertitur ad magicas ntetcrumqi ad facra deorum
I nftaurat delubra.nouus ferutatur arufpcx
E xtatfcclus tentattquo non crudelius ullum
Legimusaprimanafcenrisorigine mundi.
Viucnmmgrauidas matrum fecatenftbusaluos
Immatura trahens ftygiisquxdeftinct aris.
Pignora.funcftos docuit proferpina ritus.
Inuidacrefccnrisfidcifucccflibus omnem »

Hatrefibus facram legem tritonia Pallas
Implicat:# ucris fucat mendacia didis.

Mixta choris iuuenum uenus illeccbrofa repugnat
Virginibus facristmorefq; irridet honeftos. UvM
It Veneri Bromius comes:# Silenus.# ipf*

Caftra M imallonix uino redolentia bacchae.

Atqj dioncos furtimperteda liquores
Iam fine pampinas thyrfis# lyncibus euan
Mittit:# occultos accendit in aedibus ignes. i

Inuoluebatopum fhtdiis fatumta luno 'Hiroq «:<
Corda uirum gcmmis:fulu»q? numifmatls aurai
Merce percgrinanunicis ardentibus oflro r 7' t -r! 'j
Sollicitans animos hominum. priuatus olympo
Phoebus & ignifero cumnpice nigrior atra >

Vcrfus in ethiopcmtfidibus fpoliatus:# arcuj
Daphnea fine fronde miferpermocnia nodu

Ibat:# ablatum uitus pythone perempto ' m 1

Quod magnus feruabat onyx ipargcbat in ipfoj
N obilium thalamos quo corda imbuta mafigirfl’ ' 0 '
Artibus armabant animosthinc orta libido q

Imperii:# curis rabies acoen ia fuperbis V 1

Regnandi rapidos facile in Talus omne trahebat
Talibus addidos operis Cyllenius urget
Ad moefli Iouis ire domos mcraphitica regna, dt :
E (l locus xgypri bifido qua flumine Nilus
Delta facitmiluscuius coelefhs origo
Regna per aethiopum fugiens orienti s ab hortis
I ngred iturpharios feptena per hoiha fludus.

Non procul eftftyx atra palusaibt condidit Io

G ili

. SECVNDAE PARTHENICES

Inachis iniumtum fratrem Typhonis Oftnm.

A edita non procul e fi in collibus ora lupinis
Pyramidum regiotquarum prcciofior orta
Dicitur a Rhodopeteuius prarflantia formae
Tot congeiTit opes ut nobilitate fcpulchri
V icerit X reges ipfos. Hic Juppiter olim
Clarus X ignipotcns.pofito modo fulmine pauper
Squallidus X toiua demiJTus lumina fronte
Dsmonas aduecftos angufto fufeipit antro:

Atep fub exefa fcabri tcftudine faxi.

Confederc iblo.T une fic eft I uppiter orfus.
Numina quae toto terne regnaflis in orbe
Non fatis eft noftro quod nos galilatus honore
E xuit in tantas aufus prorumpere fraudes
N on fatis cft.pucris etiam contemnimur .omnes
N os impune premuntnn nos conuida iaiffant
Cauponestmimicp Icucsricurneqi loquaces.
Falfidicofq; uocant. Ergo hic indigna feremus?
Nec totiens Iifi femcl ulcifcemur? inertes
Sic fumus ut uiuos nos non intelligat hoftisf
N os peniiTc putant aicfuntflaq; numina uita
Vulgus ait.Tem pus ueniet cum turbinctanto

ChnfJigcnas afux regnis libyarcp fugatos
Inuoluam.propcratc dies.uclodtcranni
Currite. Ferte cito Machometia tempora curfu.
Interea mentes aliis folabimur aegras
Suppi iciis.V na noftras in uirgine uires
E xperiamur.erit noftri rcucrcntia forfan
MaiorabexempIotali.Catharina fuperbo
Nofha fupcrriliodamnatfrmulacratdeofq;

Impia fubfannat.uultucp elata fuperbo
Non Venereminolunonemino Palladamon me
(T anta cfl impietas^minimo dignatur honore,

I uppiter harc.magno fodi fremuere tumultu,

E xiliunt ineifunarum incendia futgunt»

Et fiiror ignitis oculis X fronte minad
Excandefdttuti tapidis cum ferrea flammis
Lamina cyclopum excoquitur flagrante camino
I uppiter ut uidit grauibus commota querelis
Numinaific uctum fumptis Ternionibus inquit.

iH

rni

)si

r*T

UBER PRIMVS cJxxxxffi.

0 Soboles iucunda mihi plutonia coniunx
Perfephonctquando mifen tccura parentis
Sollicitat/citatartareasdcfcendcfub umbras.
Plutonem cp roges unam mihi mittat hennnem:

T ifiphonentaut Aledotdiramue M egeram.

1 pete nata uirumtgrauibufcp obtinere uerbis.

Sds quibus ille modis podit quoue ordine fledi
S ic patcr.hxc tefpon fa dedit Proferpina patri.

O pater .heu fruftra furias in tale uocamus
Obfequiumtpofcit furias fibi tartatus omnes: ' ~ 1

N ec (aris officio fadunt. uix prima N eronem

Vix Dedum fratremq? Tiriexecrabile fanda
De radice gcnus/colubris 8£ uerbete duro
Cotnpit.indomitx pugnant cum manibus umbrat.
Vodferant altum ilatccp incendia iadant.

Tantus in igncdoloRtantaimparientia flamma
N anq? ea genriles animas in tartara iadans
Non finit alterna requie mitelcere poenam.

Et modo romanis thalamos ftratumqj duobus
Regibus imperii qui depofuere labores
In mediis Cocyti undis componit:8£ altum
F igit humi puteosxjuantum matpefia cautes '

Ingenti uix mole noucm defeenderet annisa
Altera iudaros recuritarq? improba gentis
Seminatqux poftq Ixtali uulncre Chriftum
Abftulit/antiqua nequicq lege fuperbit.

CurartX ardentes mergit phlegcthontis in undas.
Sxpius Herodes geminos natumq? patremep a . o
CxditiK infertat cadens in guttura fertum:

Tettia chrifhgenas odiis infcnfa cruentis
In uadaprxtuptxcclfodcuerticc rupis
Prxcipitcs acherontis agittu erfofqt per amnem
Ludi ficum trahit hammato per faxa tridente. ’>

Et iadt in , flammastqux defficientia nunquam
Sulfura dcpafcunt.fumoq; inuoluitK igne.

Sed quid opus pater hic furiisfego iuffa capellam.
Fare.patris non eft fasdifTimuIaredoIorem.

Vade ait ardentes quando M axenrius aras
Confulft imperii cupidus fub node filcnti/

Hsrc refponfa dato.N ilum pctetfacra deorum

, 5ECVNDAE PARTHENICES

RcftituctSC tanta tibi pro pietate coronam
AccipctX infignem fulgenri muriceclauum.

Sic ait:& nate patet inclinatus ad ora
Permukenfcp caput dextra dedit ofcula fronti.
Perfephone mandata facittcoruicp figuram
Induit:X tranans auras pernicibus alis
Praterit Hammonis templu admirabilcquondam
Dum Iouis imperium maicflatcmq; colebant
Tcrrigcnx:alibycisquod nomina traxit harenis.
Iamcp tenet fyttes.facit hic breuis unda uadofum
AequortKeft ratibus magnis imperuia Thetys.
Tranfuolat inarimen aeterno ardore corufcam: /

Qua: premit ingentem faxofa mole thiphaeum.-

Iamtcnet Italia: lirtusdauiniacp arua. ■"<

Intratad urbanos fhrpitusrccl faqi refedit - V

Tarpei fupcrarcc.iouispopulumqi patrcfqj . I'
Et tria defpiciens fora pofl delubra tonantis A

Solis ad exortum Romae decora alta fupcrbx
O caput o florens terreni gloria mundi
Dixit utcxcclfotetigifti uetttce coelum
Indigctcsoblita tuosgcniofqt larcfq;

Atqj iouem 8£ natos demens ad inania Chrifti ,

Tam cito degeneras documenta fidemcp nefanda».;
Sic ait:3£ Petrum quater exeerata columnam ’
Traianiqua: iundfaforo fupereminet urbi
InuolattX coruus iam definit ciTctbreucmqt
Se trahit in ncbulam K Maxcntia tccfta fubintiat.

Nox erat:8C Phoebe gelidis argentea bigis . -
Collis aucnrini fummo de uettice tollens
Cornua luflrabat radiis pal lentibus urbem. . j.fV
Impiusad magicas rediit Maxentius artesr • • Liiinl
Combufliqj affertdneres infontis ad aram. k •
Confulit exta uocat manes A: numina latthes. ’ duj

N arta uias faciles & idonea tempora ftaud i' i i E

Perfephone commenta fagax infibilar aura ’ ’

Pertcnui:fibrafqi mouens felicia ftgna ’ i bii
Fingit:8£ inuoluit regis caput ignedorufeo : r;

Subridcnstalacri faliunt ptecotdia plaultt 1 r V'
P n napis :3d totam nahit intergaudra nodfetnt '! ;<0
Iam parat ite uiam pclagotiam concipit omnem

UBER PRIMVS c.Ixxxxv:

Trinacriamjcretaeqtdomosxyprumqt rfiodumqu
Qua Zephiris impulfus eanqua clafle latina t li

Vecfhis Alexandri monftratam annauiget urbem. '
E gregios prima comites dc pube qmritutn
DcligittK fulget tyriis aurata iuuentus
Veftibustf ois rutilant fegmenta lapillis.

Et uagina fuiu gladios hiacynthina pulchro
Claudit:& ajgentum capulis effulget eburnis:
Septima confingens rofeis aurora capillis
Oceanipulchtum caput extollebat ab undis.

Cum iam compofros raribus ucntoqj fecundo
Littorc ab aufonk» foluens pclufia tendit
Hoftiat&illuftres Pompei funere campos.
Perfephone uolat antetfretum fpumantibus undis
Libcrat:& placido farilcm facit xquorc curfum.

Non fcythicus boreas illis non aphricus Aufter
Non oriens Eutus potuit fpirarediebus.

Vix fua fub leni crifpabat tergora ponnts
Applaudes zephyro:& fccleri fc accommodat xquor.
Optimus interea mentis deus autffor honefla:

Atqi pudicitiae cuffos ne regia lytgo
Circuuenta dolis fubito labatunab alto
Pnemonct:8i celeri tradit mandata miniftro. ’

' Ille per immenfos coeli glacialis ab oitu
Labitur anfradhtstpenetranfqi per aurea tauri
Cornua pleiadum flammas refiringit:3i ipfos
Pratcrit Errones feptem.triuixqi fub orbe
Accipit exiles raris ex ignitus artus.
Rcgiaprogcniescultu redimita pudico
* I ntcr focraticos 6C quos academia quondam
Stoaq; cecropiislibros de fontibus haufitr
Claufa latet mbdico pidtat tcftudinis anno.

Atqi uoluminibus legum ftipata duarum
A bffrufos animo fenius uoluebatiSi aens
I ngenii uegetas aries figebat in omne
Quod tenebris enigma latct.myftcria miris
Inuclata modis uifu penetrabat acuto.

Quicquid ad ornatum fidei exemplaria fantff*

G neca ferunt animo uigili condebat:K omnem
Aflidui frygem ftudri quafi fcmlis agri

n A

mnj

rml

trtnul

.1

SECVNDAE PARTHENICES

Primitiasiquafi coledtum de (ordibus auram
Et quafi fulgentes gangis de puluere gemmas/
Rafacp panchci duro de cortice thura
Roboris :K pinguem tono de caudice tnynfaam
Ad Chrifti delubra ferens 'capefumme deorum
Munera dicebattprimx cape dona iuuenta:/

Quat tibi per flcrilcs apis hzc tua colligit agros.
Primus Abel pingui coluit tua numina facro;
Melchifedech panum calathos SC cymbia Bacchi
Obtui it, Habrahamus dulcem fua gaudia tutum»
At nos fyncetae tibi' uirgin itaris honores
Colledlofqtpiadcfedulitate legendi
Offerimus florestnoftra hxc tibi munera funto.
Regia dum tales uoluit fub pedlore curas
Et fugiens animo terras ctrlefha uirgo
Cogitat/ecce nouac lucis micat igneus ardori
Atqt rcpetcuffb paries fplendore corufeat.

Aurata: micuere trabestmicuere columna:;

Et fubiris uifum flammis ardere lacunar,
Nuncius emiflo nitidis e nubibus oie

Regia progenies dixif.quia concipis alto
Corde deumiconccfla ribicon fortia diuum,

Pone metum tfccura meas intelligeuoces.

Ille ego qui Mariat fandi as orator ad aures
Ante fui/ribi de fummo modo mittor olympo.
Nam tibi poflillanjprimidebentur honore»

I nter uirgineas aries albentia caftra.

Scis uctercs odio luris ffudioq; maligna;

Menris K imperii uanatqt libidine laudis
Diflenriredeos ChriffoSC molimine magno
In mores ccrrare bonosmec poffe nitorem
Ferre pud ici ti*. Clymenes corruptor A polio
Preffit Ariflei matrem, nymphamqt Dionem,
Iuppiter curopam. Danaen, Afopida. Laedam,
Atqi Lycaonidem, Maiam.Bacchiq; parentem.
Falcifer Occani natam, Minoida Bacchus,
Pcrfephonem Pluto rapuit.Simoenris ad amnem
Congreditur Venus Anchifar.theridofcp cubile
P elleus inceftattrcdlor N eptunus aquatum
Phorcida,Dedalidcm fraudis fiuumq) magifler

&1BBR : TERTI VS eJxicx*viV

Mercurius. Venerem MauOrs.& Pallada frater a.n.
PoHuitiEndimyon uultu.Pan uclcre lunam. ;! ■ i

Iafius Cererem, Nullaert fine labe deorum . I A

Proginics.nifi forte fuum quae plangit Ofuim
Inachis arguto pellex iunonia ftftro.

Et ribi uirginitas irtis odiofaparauit
Infidias.in tc longinqua a Thibridis urbe
E t conjurata defccadunr proelia Memphf. t muD

N ulla fub indigno uirtus cft principe tuta. , , jqoi q
N ulla fub incerto cafbs crt gloria rege. br.llV

Namuitiisprobitas femper contraria pacem i->btilo2
N efcittK hortiles dextta Ixuaq; cat eruas fn oi: V

Surtinet.illatofqt parat fe femper ad idus. ut, ,'h.r;
Inuirtutelabor.fod in ipfo certa labore .-.iMbT

Donaifitex operis merces Jttema refurgit i J *
De fudore quics:& de moerore uoluptas.

Non habet ex omni numeroplf bilq? patrumtj n j :

V idricem nifi qui potuit cettarcicoronam. ‘V/'

Et multis certare darumtfcd uincere paucis r.fp

Atqj coronari/K celebres uedare triumphos, r fiil
Quare age fulgentes audaci nauc procellas ni m',r A
Rumpcperaducrfos apcrftuacarbafa fludus. tmV
N cc flantes horre fifc nothostnoC murmura ponti, fcv
Irato te erode mariiproramq! patfcntes mi

Ad coeli conucrteuias.regct ipfeper undas
Temonem uelumq; deusipupemq; tenebit: '.i; V

N cc ftnet in fcopulos fragilem tranare carinam. 1 i V
Peruigil xtherea mundum fpcculamr ab aicc. i C
Etquofcuncp operi uidit fc accingere fando/
Numine prefenti deus adiuuat.odit inertes.

Pugnam inuadetdeo nihil afpirante timendum.

N uncius harc.humili facundia uirgin is ore
Sic refponfa dedit. Vobis ego numina grates -j V

Non fi ucl totidem linguis quotdicimr Argus
Luminibusuidirteiloquartperfoluerc portim S
Omnia uos homini uitamcp alimcntaqi uitx
Vosdatis:8£ corliuosinfpirarisamorcm.

Blandiciifqi rudes ad comtcnplanda leuaris
Aftraanimos jK opes ueflras monftratis in ipf»
Ignibus fli coeli ornatu munditj) decore A

SECVNDAE PARTHENICES

Pcrpewomofttx ne forte libidine menta
Se lutea immergammequeantep attollere fronte»
Ad ccclcffe bonummoffnruoscura falutis
Sollicitstmec noftra diu durare potefKs ;
Damna patitucniatixp datis peccantibus ultio.

Me prope laftcntem charifq? parennbus orbam
Ante puellaris cj uos agnofccrct artas
Cum neqj fabar adhuc/uos fufcepiftis alendam.
Proptcrea nunq diuis ego thura piandis
Vlla dedimunquam fumantia uidimusexta.

S ola dei mihi cura fatis.mea tempore ab illo
Virginitas addidtadeojuorifqi uocata
Palma triumphalis pognxtqua fanguinefulb
TclWicata thronum Chrifti fuper allia ucnirem:
Mifcererqtchotisfupctumtfcdemqtbcaam >' •

Aetherea fortita domo regna illa uidemq a

Aeternis congcfta bonis: uifuqj tuerer
Pcrfpicuo quod certa fides fcd nubila monftrat.

E ft amor ifte furortquo tempore faucia longo
NctftarKambrofiam fitiortantufqt mcdullts
Ardor incftrtantuscali calor offibus hxfit
V t mors nulla queat mihi formidanda uideri
Sed ineunda magis, Cur non qux pertuli Agnes
Ipfa fcram^cur non Agathes imitabile fantmJ
Luciacuiutcrarneqi mens neqt fortior aaas t' r
Vicit.SC iftarum felix trinacria palmas "■ T

Vidit. Anaftafix tellus romana triumphis
G audetrad illarum laudes K premta curro.

Tu modo qui coelo frucris diurne miniffer.

Hx offer mea uota deojfi fauent/omne
Dulce mihi certamen erittpugnamqt diemep
Arbitrio legat ipfe fuo.fic fata nitentes
Vertit humi affingens oculos. Se nundus albam
Colligit in nubcm.fparfifcp per atria fuccis
Ambrofix dulci repetiuit fidera cantu.

Iam uada Catpathix fulcans Maxentius undx
Littus Alexandri K phariam procul afpidt arcem.
Atqj ait o magni faluc pars tertia mundi
Aphrica romanam faufto precor omine claflem
AfpicejSC aufpiciis diqum mca uota tuorum

LIBER PRIMVS cJxxxxyti
Profpera fumfalucte dci/falucte penates
Indigcnziquos relligio longzua patentum
Excoluit.facrosucnio latutus honores.

SanAa fequor mandata iouistritufq; reporto
D iuinos ad templa deum.dum talia fatur
Przuolat ad portum remis ucntoqj fecundo s / i I r
Cymba leuis uolucrem curfu qu; uinceret eurum:
Summaqj uixre&o fugiens mouet zquora lapfu.
Fama per atgyptum pmentaq; littora ponto .. i

Nunciat aduenifle rates ex urbe latina:
Aduedhimtpfretbromam regis alumnum. G

Cundla maeiftratus lucem pofuere per illam , i K

Publicatpcllf i priuata negotia ciues.

Fefla dies agitunnitidis urbana iuucntuS ! ’ \

VcftibusSC multo tcftantur gaudia cultu»- rr!
Turba coitipidtis oneratur puppibus zquor. ' t

Murice uela rubentttadtant apluftria cocco.

Ducitur elato gradiens Maxentius ore
Splendidus Si gemmis 8£ multo lucidus auro.
Aufonii libycicp fimul glomerantur utrintp.

Siftra fonant.altis lucent in turribus ignes. .
Moenia fronde uircnttfli odoro gramine portx n j
Altera luxortum Cafii de uettice fummo n iv :

Extulerat folcnjtcum rexiam fquallida multo m I
Templa fituiubetomarimeterefqt per aras- :
Purpureos fpargi florcstK rite parari
Danda ecatumbxoquz font animal ia facroi '.O

ChriiUgetue foliti ctudis preda efle tyrannis
Contremuere metu:8£ multi petiere Sycncm ' .

Thf b?ofq; larestK Cyrenaica regna:
ActhiopumtpdoriiosiK littora gentis eremfc*. n .:)
Sicut ubi mites aquilam uideie columba:

N are per aereos tra£his:nce pinguia rura ..V:! !
Nec placidae retinent epulas.timor omnia uincit. f

Pars latri umbrofo.faltutpars alta uolatu - * r.-.
TofVapeticpars montanis cauafaxa latebris: t:..'
Et pennispcrcufra fonat pernicibus aura. - 1

Tunc cft capta coeli regio dcfcrta;folumqj
Solibus cxuQum affiduis^ rurauenetiis
Inclyta Si aientes terne fuientisharenx.

H ’j

/

V SECVNDAE PARTHENICES!

goliuagus uaftam periit tum Paulus eremum
Hifpidus K fulu* tetdus uelaminc palmae.
Cuius ad ignotas ueniens Antonius ades
Incidit in (atyros.mox flebile corpus amiai
CondidittSC ficcis uitam traduxit in aiuis
Inter harenicolas colubros SC faeua leonum
Semina graminibus uefcens 8C fluminis unda.
Templa coronantur fertis:8C funibus atftis
Barbara fufpcndunr aulaea fub afpidc curua.
Pinguia mittuntur do<£h' per tura miniftri
Quae uicina bibunt pifcoft flumina Nili
Atcp papyriferae dulcem Tritonidis undam:

Et qua fe uiridi Mareotis harundine angit.
Adducant dclelta boum qui corpora centum.

1 nterea cultros paterafq) 8C thura faccrdos
Expeditae facras longo locat ordine ueftes.
Ante ea neglcdhis meliori pafeitur Apis
GraminetK extento iacet ad praefepia uentre.

I amcp dies folemnis adcft.mugitibus aurae
Per fora perep uias urbis per compita clamant.
Aera crepanttclangore tubae complentur acuto.
Confequitur uulgi ftrcpitusrturbrq? frequentis
MurmurtSC inflato refonar caua tibia buxo.
Clarus ad illuftres graditur Maxentius aras:

E t circum pcl!>ja micat romanacp pubes.
Angelicas alto uoces fub corde uolutans
Codis adefle uidet fperatae tempora pugnae.

Et quaqua immota maneat fententia menter
Atcp adamanteis uindis frenata libido
Inuita ratione fcelus non audeat ullum/

Ora tamen meditans duri furibunda tyranni
Atcp graues poenas horrettccu faxea moles
Pulfa freto 8C circum faliennbus aequoris unda
V apulat atcp tremitried non uefligia mutat.
Dumcp animus tanto curatum impellitur aeftu
Non procul ccceduac uultu inceflucp ucrendo
Fceminea: fpecies adfunttquarum una Cybeli
Perfimilis turrita caput ftdlatacp frontem.
Igneus ore color epoffit qui pana referre.
Pedtora pcruolitant nebubctgyroqt uolucre*

rue

t.T

rfcA

«3

1 f

v

i

CIBER PRIMVS n C cJxwperiii

Atteo luduntttt uerficoforibus alis. •*,'> '

Aequora uenterhabcttpidtafcp per xquora puppes*
Squammifericp greges flexis per casula caudis
Ancltifq) natant pinnisrludotp fugaci
Per fcoputosflC faxa uolantoriridcmcp per algam.
Inferius campi herbofitcutuataqj ripis
Flumina & excelfi ncmorofa cacumina momea -
.Vertice inzqualiipecudesdiuraanaqi tedla .

Atcp per incultos faltus atq; inuia rura .'«2ir>r.i. J
Auriti lepores 8C flexis comibus errant i

DotcadestX timidi dammenarnofac^ cerui , A

Cornua tollentes uacuis fpariantur in ages n i'.!aJ
Haec rerum natura parensspueuirginis ora
Dulcibus ampletftens ulnis Quid mergeris inquit
Filia tot curis&folllatudine tanta? : oT

Contemplare meum decus K mea maxima regna:

S anltacp de noftris opibus uelutante (olebas
Expulfis animo curis folatia carpe.
Terra:&etummubes:flammxnjerfanle coelum:
Cunila meis fubfuAt tegnistego cundta gubetno:
Elltgcdetanris aliquid quod mulccar aegram:

Quid tuus hic moeror ftbi uult^quid dulcia miris
Pallent ora modis.fii quo tua forma recdTuf >,

Pone deum curas.diul fuafidera fetuent: •)/.»£>

Ambrofia uiuanttX delegentur olympo: >. i rM
T erra fubcft hominietertena negotia inita.

N ec fines fhiftra humanos excedere tentaj
Tunc potes uolucrum per iter tranareiTub undis
DegeretK obfcuris inter delphines in antris.

Sirenes ubi funt K inerria corpora phocae?

Vt tibi per fpellxa maris per luftn ferarum
Sic quoqt per coelos inter confoitia diuum
Legibus «ternis uita hofpiriumqi negamr.

Nec fas eft homini coelum fperare. deorum
Regna cupisi frdemq; tibi promittis olympi
Cum neque bturorum latebris afTuefccrc poliis?
Omnia Inninbus cettisego fola diremi:

Quos tranfire ncfas.ea uota fuperflua pone.

Sit tibi cura decornua fit tibi cura ucnuftas
Ingenio conditt meo /dum fingere tento

H ii

SECVNDAE PARTHENICE»

Calliopes oculosr&uiiginis ora Medufaa :j! A

VtereddicJlsrK ne contemne iuuentam. -.i A

Nec te finge deamded te mortalibus aequa» mtupZ
Sic natura parens triflem folata puellam. ' ■ m f'.

Altera qure tales paulum contata loquelas v/iV-I

H auferatiK uafro greflum fufpcnderat aftal urrJ! I
Affuittaurati crincsdrons ladtea: fulgent ' :tnnH
Lucifero fimilesoculi.rubicunda colorat . /

La£lentcs'auroragenasrper eburnea colla . iA

Cxfaries emiila fluit.toga canera uefbt > tI nhuA

Aureatquxtradtouerrebatfyrmate campum. J'.

Ceeleftis nitet ore decor.fpatguntur odores - tcO

Ambrofii.crediqj nequit mortalis in illa
Spiritusiaut numcnruel non fine numine imago. ( ■
Textus in auratae chlamididefcenfus olympo ' :;i

Prolis ab xthereorfVygios ingreffus ad amnes. ~j

Ignea linguarum fpccicsrqua fpiritus ingens
Intonuit fuper ora uirumrmontifqi rclidh)

Vertice fidercam Chriftus remeabat in arcem
VidtonSC euulfae cereo Plutonis ab antro •

Patrum animae niueis indute nubibus ibant
Aera per liquldumtterram praedatus & Orchum
Rex fuperum tali repetebat regna triumpho.

Gratia nomen habetrcuiusprxftantia formae
Natur.t exemplo uifaobfcurare decorem*

Non aliter qfol maiori fidera luce %

VmbratrJd exoriensalios exterminat ignes.

Hatc igitur ftcorfa loqui. Quid uttginis altum
Dciiasintenasanimumnatura fuperbo I

Cerea. fuperciliof rerum te infana parentem '

Dids.Kignorasaquotuauenit origo. /

N ec nofti genus ipfa tuumrtua figna fcquuta
N icomachi proles ftcllis crymanthidos ut fte \JL

N auigat ammiflissX naufraga faepius ardVas
F Iantc proccllofo borea fymplegadas innat. f

Nanqj aliud uiti genus immortalis olympo >

N oluit efle homini. fcd ncc te credidit ortam
N ec me uidit inops ludsnnutabile corpus
Contemplata deum ftccopertranfiit ore.

Aulpicris hanc ufqi tuis petuenit ad oram* . .1

ti ii «Ei

MBERnpRIMVB ' *. •

H ic fuafopito detraxit carba fa uento. b"X'. '

Dic ubi fi nofti/comites pnmaruacp Chrifli
Caftraariumphalcfqi uiritqui fangutnc claras
Esnifercammas&qui u icere tyrannos: O "

Subiceredeo popukisfribi fola reliqui 1
CoiponuK immundos cineres& tabida oscmbnu
Ipfacoronatasctrleflt lumine mentes
InfublimemlisQuarciamdefme nugis rmnir.M
Talibus tlluflrcs animos inuoluerecceca »r; «niloqsB
Nube tu* notflts.ucrfis ita Fata receflit >:mj 'ctiinbnl
PafTibustat plutei laro natura Fuborbe T. ii;c juqro jH
V tiginis in thafamoiertur liqui fle 'pauOrem; !ab rnr. 1
Cuius ut agnouit fraudes abfconditamorem u M

G ratia difccdcnsteius qui frangerctomne r. ' gidsfq •
Viiust&auxilioeceptisingcnribuscfleux ' vifl O
Protubt ora pauor gelida: fub imagine mortis
PallidustX curuo eontracfhts pctfiora dorfiw ;oy ,V
Ccrcus.& clinguis.trcpidus.uix effibus liastiuy
Denribus exertis trunca deformia nare
Ora gerens:&cnirelabans:8: frigore toipets. iu'
Cuius ut horrificam effigiem flygrumq; colonum / II 1
Etteffudineosuirgopertcmta greflus " itro3
V idit/ab afpaflu monftri conuafa recondit
LuminatK admoto texit uclamine frontem. . !i j ol.l

Tum ualidis ardens animis alacnq) iuuenta m!

Strenuus & grato praetendens ore pudorem vt. !■■■'■

V irgincum pidfafq? ferens in pediore flammas
In medium prorupit amoncomumq; repertam
Compin&monftri repetito uerberc terga r- 'i

PulfattK inicdhs agit extra limina planns - vj VI
VociferansiK fijffe petens caput ora manufqr. . '

Non fecusacfatur fi ucraeff fabula/quondam xM
Infernum domuifle canem Tinmhius hanos; : i \. . d
Caldtrat/K manibus tenfts auertere cornum /rrio>I
N itituriK fanem monffram defendere ab i<fh* x Ii
Acrius inflat amoracttoqt inpuluere uerfum 'H
Execrat indignanstlimocp infigit aquolb: '
Membra*} cocnofo fepclit moribunda fcpukhro*

' H Hi

/

•IBCVNDAE dRAltTHENICESi

Secundae Parthenices Liber Secundis. ^ ii H

if. U wr ■■■'■ - ‘"Ir^tCI

r. Aetior Si pulfauidhix formidine urigp-O
1 Ocyus ad teplu famulis parat ire uocaris. ’ r

N cc moratfefhnat omncs:& fcdiila nutrix '
,f ■ tam longSUa ligat crines & uirginisora

Pallida nodhtrnxfumoc|i afflatalucema:

Materna pietate lauattcclcrefq? mmirtrx riitd.-jl n'
Scpofitas ueftes adbibentrfyriumqi ruborethaiJotlr.T
Induit argento Krribus circGdatur albo: '

Et caput aurato nitidum ueftitur amidht. r/t

Iam delubra fubitlucent ardoribus atx. 1. meiriivriV
M ugira caua tedla fonanttftrepit undicp murmur: i:0
Plebis & artantum.Solio Maxentius alto - vtQ
GeftiteSC elato turbameirtufpicit oret t

Regia progenies medium ptogrefTa per agmen
Mox oculos in fe populi conucttimnintcm i

Miranturc$duntcpuia:pclleaiuuentus rr, “>

N omina tomanis eius patriamcp domumqj
Auribus admoti narrantitenuiqi fufurro. : .r
Illamouensgeftu pcdhisfaricmqi ucnufto itj.tt.' •> >
ScandittSC intrepido premit alta fcdilia grefliL' ;

Et uicina trucem ftccft artata tyTannum. 'r iiUV
Me tibi M axentt' folitam ptxfcrre falurem : — > '

Admonuit regalis apcxtfummufq? paternae
Maieftatis honor .pictas uiolata repugnat.

Nam colis haec ftmulacra deo peritura rclidh» '
Qui tibi folus opes tantas romanatp patri. ■ i-~

Regna dedirtfecitq; matis terrae cp potentem.

N cc fuit illius tanri ribi muneris audior
I uppiter agtochus aetjo partus in antro/

Mortalis quodam uitae modo lumine fundhis:

Sed neqt port Petri uocem documentacp Pauli ilrit
Roma deum nefdre poterttfciuere Philippi ' ' D

Et pater Knatustquos funere furtulit atro
Illa hominumfuprema lues grauiore ruina
Raptus ad interitum Dfccius.millefimus urbis . - ~
Annos fctiat-.Tum ROroa.fuosfolenlcer ortus
A egi:3f accepto cclebrauit ferta tonanri
T unc fuit imperii Chrirto facrata poteftas:

~:0

r1fuci
itoV
n oH

t

LIBXR SECVNDVS 'IKVOttK

Ettandrtn rubiuradcitranflatatpiamq;

Tum primum fortita fidemttunc pulfa dcomm
Vana fupcrfhtio romani a limine regis.

N on fatis eft quod mille Ioui fcxuiuerit annos i

Et phlcgethontaris fc fe fubiecerit umbris -Vi

Gens longo romana iugo.tuleritqj fupcrbum . K\

Imperium flyguegentismodhftB profundae
N ubda.Nuncketutn iuuat ad damnata rcuertf :rnM
Sacra dcum.parme putant pncftantius Orcho
Quam fuperis.dnn'tta pudet mandata ucrcri: r iibfl
Deledant inferna magistnunc tartara gaudenti nrI
Nunc furi* cxnltanttpofita nunc Cerberus ita . mtO
Moribus al ludit caudattnunc pedore toto i mnV

Dulcia cemleus carpit folaria Pluton
At fuperum corda agra gemuntdunnanaqj dani na [
Pallida mutato deplorant numina uultu. \

Conqueritur mater natum fparfifTe cruorem 3

Innocuum fruftra.pflum totuulnerafruftra. r 3
Define Maxcnri fuperos offendere tanta '

ImpietatetScelusrex oromanc quod audes
Suppliciis dignum aerernisdlioriis orbem . . Mi

Tantaleamqr.firim:T irii tormentadabe res . m C I

Sifyphiosipfrquibushxcnouafacra litantur» rv/I
Iamribi decernunt ftygiitua numina manes, bbo„3
Finge tamen non effe fcelussdcmcnria faltera .uoiri
Biftonio ridenda fcni.Curcede cruentas i.1 q i

Cur tantis delubra boum mugitibus implesf ori V

Tunc deum tali credis placare tumultuf
Tune Iouem fortaffe putas reuocare fcpulchro 1
C antibus hisfQuar te coepit uccotdia nate .ion! .!.•
Cxfaris ut fieri credas boue numina catfo :.i !

Minante miferuni falfis oracula ludunt in.xa! \

Carminibus.non hac cmimr romana potcftas iil ? ’ ■
Relligiorie.pium Chrifti clementia regem 1 • • '
Haec ad fceptra uocattm undas qui fanda per aras T
Dona ferat.qui relllquias ibuis atqi dcomm tr. ' -I

Conterat^ pulfisnouafufcitctorgia bobus.

Quid templi molem hanc magnam miraris K arcus

A tellure procul tanto fe attollere flexuf

Hax hominum fecere manusnnagis afpice mudum «

.WCVNDAE PARTHENICES

Hocopus immortale dei.Tua numina gaudent 33
Bobustat immenfi uenis dominator olympi - 1

Iultaia/pietate/fide.quasluppiterodit. n:;V

Dona cfcum magis ifta muant.fine cede litandi cfL H
Sic aitjlle magis uulcnmq ucrba loquenns i3

Admiratus agi iabct ad regalia tecftat O

Seiuarfqj locis intra penetrali a daufis. yml

Mente fartas duplex agi tans/temeratepadorwn 1 ’ u H
E tuiolare fidem pacisiam foedere fnxfto / rme2
Belli feruoradcfttdam pugna claflica fignum. 'P
Perfephonc regem Aimuiis irritaRji aeres jCI

Cum umere accendit circum prxcord ia flam mas, H
Vritur impatiens ceeeiMaxentius Igitis, ioM

M ens fugit a facris^C amata ab imagine tiaptus ' ■

F igit humi fronteuRSCcuns immergi tur altis. r A

Abfentcmqi animo uideralloquirurcp puellarii, !!r.1
Etfuntrjtquoncnsletali fauda telo O

Cerua per idaros quaait medicamina faltus:
Dictamicp comam uiridemrquat uulnere ferrum
Manfa fugctrdtramqi auertar corpore pcftem, 1

Cirnfla farellitibus rati nil territa cafu ■ 91 :
DuciturrSidominx fequitur ueftigia nutrix/

Perq; uias urbis perq; omnia compita clamattSi 7I1 3
Redditcrquo mitem dominam crudelibus armis msl
Prorrahitisinutrix ego fum. cunabula' prima rt3!

Ipfagubemaui.nofteisadoleuitin ultris.

Vbera prima dedi.dulccm mihi reddite natam: uO
Quam mihi uix bimam mater iam proxima morti T
T radidirtK lachrymans erit hic tibi filia dixit. :• T
Reddite nutrici domtnamruel pignot^LiUath. uO

Verte tuos in me uultuso natattuamcp iH ■ . ?,t.D
Altricem conuerfa uidc.nihil efle folebat itM

Me fme dulce tibimoftros oblita labores ri m-r.D

Nonaudislamcnta/pamm nec lumina flctffet i ,

Lumina quae tantum Cofttis qua: mater arnaba» - 4

Lumina fan dia domus fofctia magna rebltae.

Tune putas fine te caput hoc& anilia membra O

Poffediu fupcrcflriTirnul monamurruruna f/mO
Viximus:8C tumulo pariter condamur eodem»
Flebat ut inuadi cernens a uulture irides

UBER EHCVNDVa’: \

Ladientcs imbellis olor.pradator adunas ,o
V nguibus & duro difccrpit uifcera roftro. . , : ia

Fla parenSi uirid/ queritur proicdtus in uluo* cubi £1
Iaracp propinquabant tedtistcum regie uiigo ; m:i2
Lumine clementer uerfo chariffima nutrix -.ualloT
Dixit abi.folare domumtfociafqj (aluta. ,

Non ego Cum limen pofthacuifura paternum.

E uocor ad fuperos.uos SC terrena uaJete jr>

Hofpiria.obfcquiis inopum dodrante relidlO • . ,
Panibus aquaris mihi uos fucccdere mando.

Sic abicnafarur.lutfu domus omnis acerbo . ; /

Soluitur:# mado pallet uicinia corde. v/

Lugainexhauftolachry marum flumine nutnx ;|
Anxiatfc immotis m3na ipfo in limine plantisi

Crudelemt^ uocat regem/& cmd« lia tctfhi.

Dinipiunt aufara nurusariflefqi minifln
Fenea conuoluunt biforesad limina ualuas»

Defettz figna ana domus.fufpiria totis
Aedibus alta fonantseger tenet omnia moeror, •

I ntcrea fandto metuens Catharina pudori / r

Atqj fciens quali regum impetuofa libido , j

Fcrueat aflcdtu/tali prece numina pulfat. : • :

6 an die pater fandii genitor caftidimc nati t . j A

Cemis ut abrupto lupus infid iator ouili :i •> . :.uW

H anc extoriit ouemiccrcoqj incluferitantro orrs..lt
Iamqi adcritriaroqi inuada ioucplcnustSC omne ' >
Attentare nefas adiget ucnus atep cupido. (

Nil fupereftopishumaneiuiaclaufafaluri [

Vndiqj tenenacaua fola potentia nullis
Clauditur obiiabus.noftro (uccurre dolori. • r!
Atcp pudicitiae uento rege ucla fecundo. , r

Audiitorantemctrlircginapuellams !--/!< 1
Et fe qualis erat primi poft tempora partus U

Obtulit infantem niueis complexa laccrris — ,i
TedVa finum biflogradiens in ucftibus albis
Et croceum capirifcitum de uellere tegmen
Quod uirid i premitur ftrophioxUm uirgi ne fatu» i
Plena uenuftaris procera iuuencula uirgo.

Stant urrincp leues animat tquas I ride ueflit
Multicolor nubestpingitqi fimdUmanoftrif

i

.SECVNDAE : ; PARTHENICES
Onixis oraipares decor imbuit aureus alas*

Et ficorfa loqui ttia me fufpiria uirgo

Deduxere polorne follicltcrc.pudoris

Sum tutela tui. Sed quo fecura quiefcasr •■■■■■i

Tolle manum. libi petpetuo te copulat infans1

Connubio Chnltus.nurus es mca.pone timorem, i

Sic ait fuluo digitum puer induit auro:

Quod moriens lentabat adhuctquod claufa (epulcM*
I mmottale tc net dhiini pignus amoris:
Hicnecp-Gnofiac* fequimur figmenta coronati
Vlla nec in noftro tegimus mendacia uerlii*

Veta fed ample dictis rei miracula geftat
Hilioriamcp canens fidei monumenta teuoluo.

Et iam turba deum facris dimiflfa petudiis
Cum celer aufonia pelagodelatus ab urbe >

N uncius enarrat tegi’ diademate patrem
Depolito regni fceptrum ctfTifle G aleror ‘i

Lucanofcp lares taririqt ftlemia ruris
E t nemorum fuaucs umbrastubi mobilis aura
Temperat ardentem placidis afflatibus alium
PrxpofuiflTe graui imperiotK fplcndoribus urbis*
AruacpK Alcinoi tutam IcgilTe quietem.

At<p per irriguos fontes & florida prata
Muncc negfcdto triliem obledbire fenediam» D

Lzticiam lubitus dolor Occupat .ora tyranni H

Plumbeus inuoluit color.SC patuere latentia I
Ingentes animi fludhts/faruicp dolores.

H is curis exclufa uenustfuror audhis X ita* ’A

Acri billc tumettnutf itep in pedore uirus n’/

Perfimilis pullo qui dum inconfueta rocufat ' J

Frena parinodit morfu indignante lupatum. !\
Poli epulas largo paulum exhilaratus hiaccho i
Captiuam iubet adduci/fpcdtacula menfis
Rex peulans lafciua uolens przbere fecundis*

Illa folo fixis oculis uefhgia lento 1'

Tarda mouens gtefiu prono regi annuitote*

Cuius ut effigiem claram uidere dccuftp . r'>

Indolis egregia: /tenuere filentia cundh.

Et triuiam uidifle putant/aut ora Minerux,

Ad quam rex folio paucis ita fatur ab alto. ..

UBER SECVNDVS «c &

Mane deum noftras tenuerant orgia mente»

Nec pooiere tuis adhibcn uocibus aures.

D ic age nunc quando potiris conuiuia curis
Lacta uoluptates animorum K gaudia pofcuntt *
Aede genus patriamqj tuam/ nomcnq? paternum.

Illa manum cracis inftar agens fic incipit ore.

Non ego iacfhmdi Audio primordia gentis
Clara meae referam ritulofqiK nominaiquando
Rex romane iubesigenus cft illuflre meorum:
Maiores etenim fccptram geiTercimeacp
Sunt reges in ftirpe dccemtLagus omnibus au&OC
Primus Alexandri miles/qutcondidit urbem
Et quae regna uideseOC Alexandrja uocauit
Mceniatpoft celebres pugnas afieqi labores
H uc ucnit cum rege LagustPtolemjus ab illo
Nafcitur auili proles generofa parente/

S icut ab exigua dcfcend it origine flumen
Maius.hic argypti libycsarabumqiporitus
Imperio quondam.manfitqi in flitpe nepotum
Ducentosquadragintafupcrnififallimur annosi
Aft ubt romanam fuperis extollere gentem
Et libycas uifum bellis ardentibus urbes
Vcrtereimutari reges .Tum regia proles
Interiit, tunc araa meus uicina tenebat
Aetb iopum campis atauus prafedhis crembis/ /

Dux animis atmifqi potensnegiq? propinquus r '
Sanguineifupremiuigilanscuftodia tegni. '-I

Qui poflq iero audiuir fublata fuoram
Sceptra dolens longe aethiopum fcceflit ad urbe» '

E t perfirpe pater regina: C and acis illo
Contriuit dudtore uagos garamanras K acres rrpv I
Maflilum populosearabumqi per aequora claUemi •• J
Duxitt&indorum fpoliis remcauit bonuHus. !|! i
Quartus ab hoc Coftus genitor mihi/dcxfhis OC ipfc A
Miliriammerampatrix telluris amore
Dudhis ad antiquos rediit cum prole penates: t \

Argentiqi tulit fecum graue pondus & auri.

Tandem huc aduecfhis tedhim mercatur 8£ agro»

A tep clientelis clarus famaqt parentum

Primus in urbe fuirironunaqj caftra fequutu* -iO

> U U

SECVNDAE PARTHENICES

Sempcr in aufoniis Tenuit TomlTimus armis.

Hinc genus ipTa traho patri nata unica Coflo.

E t genens tanri Toboles ego Tofa fuperfum:

Multa dies alios longzuaq; fufhilit actas.

Hac efl otta patnjm Toboles/hac definet urbe.

Sic genus & patriam noflinomenqj paternum*

At poflquatn uita funefh cecidere parentes
Ne laTctua meam macularet inertia mentemi .

Ad fludium duplex curas 8 C pecora uerti.

Fonte falutares C hrifti fufeepimus undas.

E t mea luftrali deus abluit ora Iauacro.

Ipfe uir ipfe pater, cafhim factauimus illi
Corpus:8£ elabens annis uelocibusaruumt
H zc mihi prima Talus, teneris me coibis ab annis
Tradidit eloquii ftudiistSC mifitad urbes
Czcropias.uidi thcbas/dirceaq? rurai
Attica regnaiTolumpelopisilacedemona claram
LcgibussK quondam bcllisac Marte potentem.

Atcp therapneos Taltus H elenzq? penates/
MinoiTqtdomoscprzniptaqi Taxa corinthi.

Et thodon flluftrem Phoebo Aatuaq? Tupcrbam
Marmorea:# lyndi fariis atqt Herculis ara*

Vidimus K dclphos dodoneaTq? columbas:
Cotrinam/tripodas Phcebi/pythoniaqj arma* ’
Cycladas 8C thracesttroianaqj uidimus arua.

Atqi omnem lycii graia rate legimus oram •
Littoriscaufoniis mox praeceptoribus ufa
Fatflatux gentis didicixotumq? latinis
V iribus K bellis attritum Ingentibus orbem.

Regna Britannorum/ Ccrmanorumqt Tuperbam
Progeniemclcythicas alpes hircanaqj longe
Littora:# euTratentnabathcaq? ruracSycncm
E t libycas arces:# qua iuga porrigit Atlas
Maximus/inuafu romanz gloria gentis.

Czfarcos proceres U quarri fzcula regni
Atq? tot illatam alidcliuulnere mortem
Principibus legi/motes & furta deomrnr
Et tandem nihil die dies mutabilis zui/

Dxmonas cfle deos/# totum ambagibus orbem

Conflat ia cnoresdutflumtnullamqi Taluti

LIBER. ' IECVnBVS :Vd|g

5 51 xaJI

uni

hifr

>V1

:cO

ibal

.r»

Eflcuiatn nifiperChrifti documenta fidetrit^:
Sicarabum libnVTtfc uul( ludxa uctuftas:

Sic quibus « ueftri credunticcrihere fibyllar.

Quo magis admiroruos qui terraqi mariftp
Regna gubcmatistquomm mutabile uulgus
Ducitur exemploitam claro errore teneri.

Ettanta fimulachradeum ambitione tueri:

Et ftatuas horum dnrinoextolfere cultui
Quorum uita fuit fcelerum fcntina.Quod Io
Noftra.quod IchneumontK quddlarrator Anubisl
Accipitcr/fcllcsibos/oxyrrhynchus/fiiibis
Numen habetf taceo Martcm/Phcebumcpi louetrtqjl
Quorum tanta canunt ueftri miracula uatcS. 1 J3,rI '■
H i ftygios ideo metuunt iurarc per amtiesi
Quod ftygiis merfi ftagnis altaq? paludct
Dant fcelerum attroces iufto fub iudice pernas,
Veridicum ucroChriftum fine crimine cuius
V ita fuit nigro manes qui traxit ab orcho/

Qui cacas hominum mentes K luds egena
Lumina rcftituir:ficcifq} liquentia plantis
Aequora calcauk fugiris.reuocare memenw
Rex romanc pedem iufti trans limina lapfum.

Talibus orantem uerbis mirata fedentum
Lcdacohors/auespharii/procerefqj latini. px. r>K.

Infpctftufqt magis fexus dicentis K artas. 1 ’

■ Illa etenim terfena fuit fupremaq; brumma.

Rex tamen implicitus diuorum ambagibus argre
D itfta tulit.mandat uindis & carcere claudi:

A ffigiq; cibo tenui.uix fluminis unda
Vix fimplex concefla Ccres.inclufa tenebris
OratrK in magna Uerfatur luce per umbras.

Sedula Perfepnone mendacis Imagine fumpta ’

P incernat Ichthyboli cui' uoxobfcura/procaxqt
Ingenium.tumid* faucesmirgenria labra:

Diffufarqi aures/K nafi plurima moles
Signa uiri excordis miflaqt furenris habena:

Pes breuistK grandes proceri corporis artus:
AnguftUmqt captlftfrons multo obfcura capillo
H ic erat in magica regi comes unicus arte.

FtttUriK obfcuris uocem de nanbus haurit.

oT

t»«

qml

SEOVNDAE PARTHENICES

V irginis unius quidtanti pendimus ora Jlli

Rex Romane.rudcs inter facunda uideri :

Garrulitasindoda potefl.nos proelia dodi iq. .2
Miliriamcp fufnus.fi dimicet enfe uclhafla/ .rnoup

Nemo ex hoc numero tali fugiturus ab horte eft.rr; .a
Verum hoc non fert© beHum fed uocc gerendum. jiQ
Nemoeftomntshomp?«tWpmnesfP(t*nibus arte* nH
Collige finitimis claros et urbibus crapcs -r.uit.Ait. '

RhetorastSi quibus cftrprjiansc cPpia. linguae, nu.o up
Audiafhqs rouli?t;<je teUtgipne ioquenteS: .. s. :fioV.

Etpudearcarpfrflcdcpstexplofa Diorle air-ji^A

Aeneadum matri Si ppOro det thura QuirinO.-i muK
Si neget impictasftrroplcdcturSi igne. ? rnmouQ
Perfcphones omni placuit fentraria menfae zorrri) i H
Et ftmul a toto coetu laudata (edentum. • I Loup

Nam foliti ludos celebres inferre theatris , .1 incCI

Talia romani curant fpedaculaciucs. «V

Mittitur ad Solymosad ldumcos:3i E rem bos: ^ r.itV
Ad facram Veneri Cyprumilicet aequora uentus , i ' >
ToIlat:Si albentes ueniant adlittora fiudus. rnirn.t.
RegiacontemnitlegesSifrenalibido. irtouj/r/.
Mittitur ad Schedii catnpost M e ndefiaqj atua: ■, ;

Hcrmopolifcp larcsad aquofam Naucratis oram.
Necropolimtk claram Menelai claiTecanopum:- ,o T
Qui uocet eloquio infignesfandiq? peritos. -r.l: '

Premiauidon ftatuit uafa afpcra gemmis i.nt.’ •
Aurea.-purpuream uertem/lauriq) coronam. .'■(
Interea cupidus regni Maxenrius alto , , 'l

Corde uolutabar Romam.cupit ire per undas
N auigio celeri tpatrixcp inuaderc fines. Vn-,; x'tV

Scd picea: nubes Si hyems contraria nautis iO

Impediuntcurfus. Aquilo bacchantr Si Eurus t.luLoeS
Imponunus agit pluuiastfreta concita clamant. t
N ec fpes ulla uix fupercR nifi uere reuerfo: rr • ?.:
Namquaqua hybcmisnonnuncj tutadiebus A 'l
Aequora fmt/dubio tamen inconflantia calo, • ■ fc

Propterea inflatum rabies abfeondita pedus . .q
Rodit. ab imperio exclufum dum fc uidetmnda* • r

ExecratSiucntosSifingulanumina ponti:

Doridaqt Si natastcum matre palcmona.G luaucum. ;

LIBER ' SECVNDVS tcMii.

Prothea.K occanum tum coniugc.uela ra/cfcp, vT
Conatus in mitem parat ctudbre puellam r b i n •-

Conceptum irirusaaatatj incenditur ira. ;oM

Non fccus ac ctrcumpofins hartilibus atdet
Caeruleus ferpens^ aperta fauce ucncnum • non A

Colligit.ignruomifqt oculis atqj auribus altis ixIhuA
Sibilat .K tetram diffundit in aera peffem. -n.icO

Sic furit impatiens Cxfar.ruuat ignibusigties oH

Perfephone.modo hydhridem modo nytfbcoracern
Fingit^i hoc acri premitur Maxentiusoeflto n r - rr.T
Perdius X pemox«anrmum quoqj fomnia ucxani. ni
Arduus xoi mons eft Titanis ad ortum Lil»a

Mons afur libyarcp iedens confinia irata/ :/juLoQ

Et quafi communis limes caput erigii altum mloi<I
Aflyrios arabefeg uidenstegyptiacp araa 'fnqmoD
Verricedefummo.Cafiumdixcrc.fcpuIchro i1 1}/.
Romulidae magrii8C celebri Iouis inclytus seder '.I
H uc oblcdandi ftudio per littora mentis
Fertur equo Cafar.triduocp in ntpibus alris
Delintit magias exercens carmina fignis: :oH

Ichthybolnfcpcomesatmuiqjabfcondita nube v>K
PerfephonciK tacito profert mendacia rifu. iL

Interca coniunx uulnt uerbifcp puella; i ih i.inO

Capta motas non ferttfed mox abfente marito rtxiQ
Opportuna uidensdatatctnporamotffc filcnri ri
Cum duce Potphyrio qui preftantiffimus armis
Cyrene prefedhts erat :fcd uenerat illis
Milite cum multo facium ad folemne diebus)

Tendit ad horrentes obfcuri carceris umbras:

Et tenui denfam fuperat uix lumine nodtem
Ignis anus cornu daufum quem praeuia geffat.

H oftia claudebant ad imm tria fenea magnis
VcdfibustX fquallcrc fitu locus ante folebat Ii r

Terrifico jiigra fbmix calligme rineffus j!c

H umidusr&hittea panes lanugine candens. . j Q

Marmoraq) afliduum femper lachtymanria rorem.

Et iam cardinibus primo de limine uerfis
Impulit ignotus nares odoromnia uincens
Quie reges unguenta fyri perfaccp folebant
Delinas inter gemmis includere Kauroi

SBCVNDAB PARTHENICES

Talia feu mallent proprios feponete in ufusi rI

Seu dare natarum muliebri fcrinia mundo. ')

Mox rimis illuftre tubar clarefeere uifom» :>

Quod duplices abigat notihfqj SI carccris umbras»
Attoniti prefiere pedes.K lumine tedlo ' >

Auribus areftis pendentaudire Ioquentes ■ . ;:II jD
Concenmni q? lyne exilem uocefqt canentum :>2

Pertenues uifi.Raptar dulcedine mentes m 'm3 ji 3

P« longas immota moras uefhgia figunt.

Talia coeleftes animi folatia caftis
Indulgere folenttternr contagia poflquam bol
Dedidicere graui fceletum dc turbine fandam r ifcrA
Dedutfh ad mentis requictmatqi filenria clauftra.
Prolata mox luce fores referantursK ipfam -no : t

Compedibus uindtam duris gelidaqi grauatatn
Mole cathenamm 8£ grauia inter faxa iacentem
Ieiunam tremulam® gelu uidere puellam.

Quod neq; myrmidonu quifqua dolopuue ncc ipic
Tmx Phalarisiduriue atrox buftridis aufit :t
Non diomedeus fiabula inter Ceua minifier
H oc fenis infandi fceleris M axenrius audior
indignus qui uiuat agit.Clemenrior ipfo
Crudeli regina utro chariflima uitgo
Dixit in has tenebras qua: te fortuna redegitf
Cur tali aerumna tantoqt horrore fepulta es£

Quis tuus ifte deusiqui te tam mftia iuflit
Vincla pariCCur uis tenent miferanda tuuenur
Perdere felices iftis cruciaribus annosi1
Ad quam fubridens oculis cum uoce leuatis
Virgo aitrinfetfhe fiilgenri murice ueftes
Ante cadis rapidos ignes patiuntur ahenisi
Quam celebres ufus habeantnegumtf ferantur
In thalamos.prius accenfis fornacibus aurum
Soluitur in riuos 8 i multo uapulat itfht/

Quam gremio fuaucs epulas Kuina capaci
Acctpiat.multo fiibiguntur uerbere farra
Ante fatigaris q ftnt alimenta colonis.

Mens humana fui fub inerti pondere preflii
Carceris/K terne latitans in mole caduca
Non nifi per luftus K lamentabilis xui
ii I

lr»4

otni

UBER 5ECVNDV3 K,r.

Supplicia «ternos mundi fortitur honores:

. Non aliter facie lutetc contagia pofiunt
Abrad imnbibitas fordes animocp receptas
H* rcfacam anesmee te regina uoluptas
Si ueri dbi cura bonitfu cura faluris.
Perpetuae/fallattblanda fub immine femper
Ingrcditur.nardi fuccosatngucnta/faporcs
Mellifluos prarfcrt uultuqi applaudit amico.

Sed nihil cft fine fraudctlarcnt fub meile uenenat
Qur poflquam imprudens biberis/fugit illa repente
Laftt dol is-manct infixum fub pecore uirus. ,

Dicubi nunc illxtquarum uutgata theatris
Crimina conculcant probitatem humanaqj corda
Mortiferis abigunt ftudiis.Brifcis.Elifa.

Phyllis.SC Oenone. Sappho.Chryfcis.K Helle.

T ’yndaris.S£ mater. M cdcaqt .Pafiphaccji.

Atqj meat Cleopatra domus grauedcdecusfomnea
V t duxere breues foedis in Ibidibus annos
Ad ftygios ucnere lacusaemecp fub umbras
Forma uoluptates 8£ opes 8£ gloria regni
Non ualucrefequidominastpoft funeta nullaefl
Di (paritas animisauTi quam dum uefrimur aura/

D ifparitas motum indurit.fi cernere fas fit
Aethcreos regina lares & limina diuum
Occidet omnis amor uitar mortalis:8d ultra
Nulla dies poflet curis abducere uanis
Aliius af flatam diuinonumine mentem.

Nec njfi per multos uoluit deus cfle labores
Ad fua regna uiam.ncc fidera fegmbus offeit:
Sicnosipfe fuo noftcrprincepfqi pntcrq;

Admonet exemplo Chriflusrqui brachia ferro
T ran fligenda dedit :plantafq? 3C pcdhts apertum.
Ipfeuidcns hominem antiquis erronbus adhjm
I mmcrlumqi altis tenebris non pofle reuerri
Ad ccelcfhs iter panixiSi fimulachra deofep
Marmorcoscolere/SCuili fe credere ligno: i

Venit in bos artusiK aperto lumine nodttn
Abfhalit horrendamtarq; uagoscollegit in unum
Iuflititr & fidei callem :quo fanria nepotum
fWWiawt adiuta dotnos intraret olytnpi.

/

, SECVNDAE PARTHENICES

Sed tuus hic Cxfar diuum refponfa fcquutus '*•

In uenim mouet anna deumtmultofqj trocidat
Chriftigenastqui mox ut defetuere caducum
Corpus/in aetherios ignes 8£ fidera tendunt.

Ipfe autem infelix omniq; mifenimus xuo
Se grauibus mergit pcenis:8£ more gigan tum
Pugnat/ut excelfos trahat m fua poflora montes. 1

N unc delubra louis nodhtmacp confulit exta:

Et fibt promittit fceptrum/tarpciaq) regna
AmbjttK ignauo fperat fuccedcrc patn.

O 'fragiles curxio dominandi infana libido:

Quot lariis nuribus lachrymasiquot funera tome
Quot cf des dabit illa diesscum dignior ipfo
MifTus ab occafu princeps infignia Chrifti
Qui feret abietflisaquilisilariflima folus
Regna gubernabit. Chnfloqi aucflorciporitus • 1

ImperioiChrifti leges extollet ad a Ora.

Vir mus arma ferox capicttfed Mane finiflto 1 f

Corruet :8£ trifles ercbi rapietur ad umbras.

Quare age ne noflros luge regina dolores:

Sed magis artumnasiSC formidanda mariti
Damna tuitprolifq? tuxtftragemqi motum.

Nan<qj ego fi paulum afflidto fum corpore preflar
N il tamen eft in me flendum mihi rfidera carcer
Parturit ifte mihirfadunt tormenta beatam.

Etiam finis adefltnoiAem iam terminat onus
LuciferrX clari facies apcriturolympi.

Sic ait.auditas quafi quaedam oracula uoccs .

Cum duce Porphyrio uoluens regina/fibyllam
C acinus afflatam nec uerba humana Tonantem
ExtimatrK paucis ficeft affata puellam.

Credimus ouitgo coeli te arcana tenere:

N ec te tanta patinec te fine numine fari.

Credimus & Chrifto tecummolumufqj faluris
Participes tantx fieri.Clarelcere Chriflus
Incipit:8£ tomm late regnare per orbem.

Omnia Chriflus habet nubet omnis fanguine tellus
Innocuo.memini Roma: uidiflegregarim
Chrifligcnas duci:K quofdam periifle ferarum
Morftbus^C quofdam gladiis: in flumine quofdam.
iiif ,

LIBER: 5ECVNDVS i /Da«.>f.

In mare complures fodienda ad marmora miflos. 1 i
Flumina rena fieturo fufo (aerata cruore
N umen habent ChriftiaJebentur SC omnia Chrifto,
Vidi ego Cecilix poenas:& flebile fantfbc
Funus Anaftafix uiditAgnetifq? dolores.

Tyburti fratnfcg necem. Crudelia nobis ; . i

Vulnera Chryfogoniueniensnarrauit ab Iflrts . »

N uncius:& fateor lachrymx cecidere repentes. :

Hippolytus laniatur cquisXaurcntius ardo» ti
N ec fuperare uirum fl ammi neqj fenea poflunt it
V erberarfic em iturarlum dic inuidus orchus adi'.'
V indtunK nulla effe poteft indoria maior. iuoliiH
lam mea termeram crebra corda intima mortes. .. .
Et tanta horrebam paflim lamcntaiuirumqj lA «!iI4

Saepius incrcpuimerum furibundus 6( atrox
Nec feruare modum mtfens neq? parcere nouit, k H
V iderit ipfe fuam fortem . N os cartta fubi mus ..r.aC
Chriftc tua:& pofthac nta numina fola fcquemur.
Pauca pati fatiusrbrcuibufcp seterna parare j

G audia fuppliciistq dum fugientia frufba
Complexi bona conamur retineret laborem Q

PerderciA.' infernos demum defeendete ad amnes." ;
Sic aitA: rubro furgebat ab aequore fulgens iuli

LucifcnSd cafium runlans aurora cacumen :.y-z2

Luce colorabat crocea. Regina comcfqj rO

Potphyrius fletu mad idi rediere per umbras. i -1

Nona dies aderat.turba flipante tyrannus
A fluitat decima fubicrunt moenia luce
Rhetores acciti uerborumambage parata. , ; ; . : ■
Arduus ad leuam portum fubeuntibus alta
Rupe locus furgttphanx contrarius atd/ Vi

Vnde licet totam daris profpe&ibus urbem I- .

Subictffafcp rates fmuofaq? littora portus . ' t r>

Et procul in Cyprum flutfhtsfpetftare natantes.
Hicfuit Antoni cum iam Cicerone perempto « j

Vidhisab Auguftociuilia poneret armat
Regiaanox iterum tenouata in littore pugna
Fradhis in has fugit larebrasmoua motnia Cafar
N icopolim dicens flatuittmonumcntatp uidtor
I nclyta pellxis pofuit contermina portis

JL tiii

. SECVNDAE PARTHENICES*

H ic igfcu* pofiris ampliffima fedibus aula m n I

Cingitur aulacisilongo uclamina tradu • riT' jI^
Accipit & pido panes uefhtur amidu. 'A

Hic N inus S£ coniunx fexutn mentita uirilem «/> iL; .
Codilibus muris Babylona Semiramis ambit, u. ;• . :i
Aflyni regcsipcrfatimediqi fcquumur. maii-Ui ;T
Hic Cyngenus aipugnx/funuTcp CTuentura.nniyV
E t Thotmns uultu fcythix regina fuperbo .ii/nnui- :
S anguineum tcgiscaput infertabat in utremr. loqqi • *
Id quoqj fubfcnptuntjgnris epigramma figuris s. t yj V.
Debita fanguincomorsfanguinolenta tyranno^ in'/
Hic Iouis 8 C Scmelcsgangetica filius atua Anidbni V
Vadati imbelles inuoluit cedibusindos. i rr>m mc \
Miles Alexandri longinquum nauigar aquor ;r,i i II
TaprobanatK maria emiflts incognita mergis» i 'iq j.S
Nacp polus gemina quicircunfcribitur ardo o
OcciditiK gelidos illic non porrigit ignes. < ‘ V

Sidera funt illi nobis incognita coeloi n'. >

Qua: diuerfa creant illis animantia tems/ , •••'

D iuerfofq; hominum morestaliumcp colotem.
Quando dies illis oriturdenfifiima nobis . ■ >
N ox filetiSi medio uoluuntur fidera lapfu.

Hunc igitur romana cohors cum rege latino . xaii
Scptacp mulripliciregina fatcllitcucnit . > 2: riir.uJ,
Certamen uifuranouum;8C fine nomine turba
Plurima.Subdraris aurata tapetibus alto i

Fulget fella loccequamuix Maxentius oflro • ji.rfoV
Splendidus & gemmis late rutilantibus intrat, ; ; " '
Quinquaginta acres animis linguacp difetri
Rhetores ad leuam pofuura afeendere tribunal.
Pellitur c medio uulgustfedere latini : uqrj

Ad dextram proceresdagidse tenuere finiflram. >! >ri V
Ordinibufqj filent completa fcdilialongis. idir- u
Ingreditur utrgo tanti cartammisaudor: r •. !;:

Quam circa magno N afamon ilrepit agmine lidor
Gens feraigcns immanis agens ex xquote predas
Cum miferosaquiloiacitinuada:fyttica nautas
Splendida lucifero fimilis Catharina nihilcp
E xtenuata fame 8£rofco fpedabilis ore • ; f<y • ■

Nam deus ut lacui torqueret pedotaregisi

i U i i ,

LIBER SECVNDVS ctyii.

Illius ambrofia uultum fronterocp comafcp
TinxerattSC totam coelefb afflaucrat aura: i

I uffa fcdct.trabs alta ligat pendentia pugnae
Prftniadlantuerftsatrofhuulnbus omnes. rrr
Cuntfla fil cottregis nutu data copia fandi.

Talia tum primus fumpfit primordia Rhetor.
Maxime romulidumCzfanquem Iuppiter unum
Deligit immenfi cui fint con fortia regni.

Non ego dicendo laudes aequare.deotum .ui.-j
PofTcputotneqjenimfasidmortalibusullis ' /■
Sed ne tanta leuesuerbofa licentia linguas .•jioujgtil
Inflettut in fuperos paffim conulcia iartent/ -jilqntriJ
Pauca loqui fuafitpietastcaufamqi tueri ,
Ccelicolumrqui tcCxfar romanacp regna ■ t, /
Pnedpuis tollunt fludiis.qui barbara tandem )

Aufoniae fanCtis domuerunt legibus arma.

Maximus hic orbis geminoqui nititur axe
Quem decorant tetemi ignes quem circuit ardens
LumineperpetuoTitan/gcrmanaq? pheebe/

Nil loue maius habet, fedet alto in ucrtice mundi
TartaraqiSC terras complexus SCatquor Scauram T
I mperio artemo regittomnia Iuppiter implet.

Omnia merite gerens animo procul afpiat omne
Tempus 8C incumbens cubito uigil cxcubatripfi
N ulla quies 8C fumma quiesiab origine farihim
Seruatopusifcmpcrqi nouis noua corpora fornus
Sufcitattcx aftris animas uitalibus haurit
Quas in membra pluatrmox uitae munere funCIas
Euocat ad coelos iterum.pofl tempora foli
Nota fibi rurfum emittit rurfumqi reducit.

Hoc opus eft quod fine carcnfed fumma uoluptas

Ipfi operi coniundta quies atema uocatur.

Ipfe fibi tante molis ne folus habenas
FleOeretmt tanti fateret communia regni
C audiarptogenuit natostquos fuflulit inter
S idera/ur ex alto curent monalia coelo.

Sic Venus/SC Pallasiftc Marsiferiefq? nepotum
Sutgitntt AeneasiSC Romz conditor urbis
Romulus:8C dato ftcllatus in zrhere Catfar.
Indigetcfcp alii.quorum tutela iacentei

T

SECVNDAE PARTHENICES

Mittitur in terras.Meriris pro talibus fpfi
Cum dare nil melius poflint/furoanribus aris
Thura ferunt homines tonerantep altaria donis.

T empla Iocantttantocp deos tedantur honore.

Hinc Ephcfi moles, dodonexq; columbar.

H inc H ammonis opus dariiq; oracula Phoebi
Et lyciac fortcs.K delphica phocidis antra.

N ancp hominum miicratagraues pia numina cutas
Dant uariisrefponfa mod is.indanria bella
lnfidias peflemqi monent/cafufcp (iniflias
Ingruere Jiumanis nunquam tacuere uocata
Suppliciis.tumidus Mfdo cum milite graios
Opprimeret Xerfesrmiferanmm oracula diuum
Vincendi docuere uiam.cum punica bella
Cladibus innumeris italos romanacp regna
Concuterent/diuum phrygio de littore mater •'/.
In larium trandata graucm fcdaiTc tumultum
D icitunaufpicii fq? de* uidfTc larinos:

Et nedum decide fuis de finibus hodem
Sed libycos etiam ferro dammaqt penates
Vadaddarcp armis birfam eucttiOc potentem.

Quid referam auxilio IouisK Iunonisab arce
D eieftam fenonum gentemfK capitolia forti
D iuorum protetda manufpedemcp repulfam

Maniacum Phabo fatus at<p Coronide nympha

V erfus in effigiem colubri romana periuit?

Quo fit ut impietas atqt irteuercnriadiuum
Sit fcelus horrendumtflC nullo delebile factor
Sacrilegas odere manustodere fuperbos
Numina.TantaIidisnatos Latona peremit.

Iuppiter anguipedes congedis monribus aufos
In fuperos tentare uiamscurrucp uolanri
Eolidem aggreflum tonitru fimulare fragorem
Fulmine dciecit.toruatcp Lycaona regem
Induit ora fax. nudus cute Marfya Phabum
Repent ultorcm.temeraria fenfit Arachne
Pallada cxcropiam.mentitx pergama troiac
Ira tridentiferi' perterruit Ennofigef.

Sed quid egoanitor Phabo fupaaddere Iumenf
Illa faris fulgore fuo fententia non eft*

p

UBBR 5ECVNDVS ee.yin,
Et fcelus a fuperis habet & fua premia uirtus.

Quare age conceptum uirgo depone furorem:

Nec tentarc deum genus infeliciter aude.

Eft thalamis pnelata Vcnus/prxlata puellis
N ubilibus.tardas nifi fis pertefa iugales
Sit tua cura Venus.quod fi feruarc pudorem
Virgineummauismbifntutela Dianx.

Numen utrucp pium .tua qui iam poflidet orbem
Vota fecundabit Cxfar.quid pallida m erres:

Pone metum uirgo infclix.rcfipifcc parumper.

Pro generis fpletidore tui connubia Cxfar
Clata dabit.nam te Lagidarum a fanguine dudfam
Commemorant. proauos femen q? imitare paternum
Etcognofcedeosiquos agnouere parentes
Ante tui.quifnam nugas perfuafit aniles
Vtgcnitumobfcura (cgniq? propagine Chriftum
Numen habere putesf mundus coniurat in omnes
Chriftigcnas.iam terra rubet iam fanguine pontus
Spumat:&ex toto genus hoc explodi tur orbe.

E t tu dotfta bonas artes fata fanguine regum
Et forma: fplendore nuens gratiiTima tantis
Principibus magnae domino gratifTima Romx
Et modo florentes annos ingrcfla tuuentx
Sponte tibi mala tanta parasfuis ferre larentes 1 -

Carectis obfcun' tencbtas.uis ferre cathenas
Extremamcp pati' fana inter uulncra mortemf
Ah mifererc tui faltcmrmifcrcre tuorum:

Defertx mi ferere domus, lamenta prcccfqj
Necontcmnetuxgenris.depone ngorem 'St

Marmoreum uirgo. nec contra iuradcofqt O

Foemineas extende manus.tibi gloria uilhc : t *

Maior erit quidfrici.fpcs unica tanti
Sanguinis extingui prolem patiere tuorumf ’ '

Carminibustuacorda malis poflefla retardat
Chriflus^i haud compos mcnris cognofcere fandtas
N on fineris monitustfed mox ut marris ad aram
Numen adorarisipulfacalliginetollet
Libeta mens oculis & te tua limina Ixto
Accipient uultu reduccm.quid lenta refiflis?

Rumpe moras .nec te dementia Cacfaris ullum

SECVNDAE PARTHENICES

Ad fcclus muitannec ad importabile pondus
Vrgetiopus lcuciucundum laudabile, (anChim i 7 )
Impetat :id ptoccrcs optant.id fupplicat omnis
Vrbs tua.Quid tantis 8£ fola & foemina uotis
N on parere potcsfda thura calentia Marti:

Dux tibi Catfar erttmos te comitamur euntem.

Sic ait:8£ Cxfar nuru aflentitur 8C ore. >

Secundi Parthenices Liber Tertius.

Egia progenies fixis immota manebat
r Luminibus turri fimilis qua Taxea moles

Suftinettatqi omne fert incocuffa ^cellam.
E r tali alTurgens fermone filentia rupit.

Si mea ntens ullo poterat fermone moueri
Hoc fateor compulfa forettnaq; omnia rhetor
Attigit, humanum quibus eft mutabile pe&us.
Etfadtum faris eftarririi inuiCbt remanfl,

Diuini hoc uirtutisopusjfi numen abrflet/

Viftor crattgrauibus potui fuccumberedidtis.

V intrices habeat lauros, ptolataqt pugne
Dona ferat uirtus:5£ non fortuna Coronam
Quoad pomit fecirtpotui ftne numine uind.

Sed mihi numen adcfbquo mens arrepta moueri
Nelcit.ad Euphratem porius fui flumina nuttet
EridanustTyberim Tagus influettabdua N ilurof
Ante H Pyrenes Rhodope iuga mittet ad arces:

T aurus ad athlantcm fugicttCarmelus ad oflams
Quam mea fancfhts amor Chrifti pmcotdia linquat.
Quam Marti & gelidis ponam libamina faxis.

N cc fuperos odunec numina fanCVatnec aras
Numinibus facras.uerum qui numina uanum
Vulgus ait tenebrofa fcquens ueftigia patrum,
Numen habere negottrnear fi I uppiter arcem
Aethcreamrquis templa Ioui quis facra negabit?
Sponte ego thuraferam.Vcncris(fi numen habent)
Numen adorarem.Phcebum fcquanatqt fororem,

Si foror SC Phoebus dii funt.uenerabimur aram
Pallad is, itherco Pallas fi nata cerebm.

ImpiusiSC magi dignus phlcgcthanie £*b imo,

/

r

LIBER TERTIVS

Cc.ix.

S acrilego quicuncp deum fermone laceflit.

Sed uctus 8C toto jam uulgatiflimus orbe
Mortales inter miferos efferbuit enor:

A tqj aliter q res habeat fentire coegit:

Somnia nec rcfcro:fcd quod narramus aperta»
Monftrari rationepotell.Dic optime Rhetor
Quis fuit ante Iouemrqui lucida uolueret aftraf
Qui regeret coeli curfumrqui clauderet undas
Littore:qui lacto ueftirct gramine campos?

Mundus enim fuit ante Iouemrqui raptus ab ipfa
Fauce patris coribantum opera tranflatus ad idam
G nofracafcp domos cretato cieuit in antro.

I uppiter eft igitur ptoles humana: propago
E ft humana louismullum fecere’quod ipfos
Efle deos tefletur opus.furta/ arma/rapinat/

Stupra /doli/fraudes /opera hsc pradara deorum.

O infanx hominum mcntes:quac credere diuos
Artibus his fartos potuererardentis olympi
Artificem fecere hominem dementia nulli
Admittenda utro.Deus eft atcmus:8i ingens*

Nec coprehenfus adhucmec quae coprehedettpoflit
Mens eft ulla deum.Simplex cffcntia/nullis
Intercepta locismon dreuferipta figuris.

Vnus K in plures nunquam diuifusab omni
Conditione ptocul noftra.mortalia nedum/

Omnia ucrum etiam uincens coelcftia longe.

Solus hic immenfum fecit non I uppiter orbem.
Quicqd habet phlegethon quicqd caua uifcera terne
Quicquid ineft pelago quicquid fccat aera pennis
CondiditrK folus totum hoc opus ipfe gubemat.
Qux narras de prole IouisdefHrpcdcorum
Scaenica funt leuibus uulgo redtanda poetis/
Exhibitura iocos populo/plaufumq; theatro.

I uppiter « proles ita funt in fidera lati/

Vt fera fyluofz nemeesrut portitor helles.

Portitor EiaopesAuriga.KIafonis Argo.
Peeafus.arrtophilax.6i raptis miluius extis.

Attjalix coeli foimxiquasgncda mendax

nc3

b-»2

«ECVNDAE PARTHENICES

Finxir:8iaudaciuatum facundia ranm,

N on ira naturae fpctulari arcana Tagaci
Ingeniofenfcreuirirquosatricatellus r

Quos ludaea tuliribabylonq; anriqua magorum
Clara rudimentis tbragtnanatumqi r epodo
Ora iaccns mundo nudis uicina fophiftis. ' i /
Primus Anaxagoras quadam cceleftia dixit p

Mente rcgi.non ille Iouem non ille Mincruam
Non Maia Scmcleue fatum prafccit olympor
N on hominum quequatnebreuibus qui tanta lacetttf
Corporapcrpctuo nequeat conuoluerc gyro. c"!

Aethica cecropias docuit qui primus athenas .O

I nfignis uirtute fenex fimulachra deofq? : [

RifittK hic Tophis princeps ab Apolline ueftro • rt.

D idhisAJ iccirco iulTus potare cicutam.

Matre Pcrufhjnia ueniens a ftirpe Solonis m'

Clarus Ariftoclcs humeris Plato didhis ab amplis O
Cum comite eudoxonoftram peru en it ad urbem»
Quicquid ab H abrahamo noflri didicere parentes
T ran (Tulit ad gaiostX ab his Academia terris
Orta deosplurcs aufert.unumcp fatetur
Artificem munditdominatorcmqr deumq?.

Magnus Ariftotdes hominum figmenta perofus
Lyncea in xthereos attollens lumina tradhis
V idit in hac unum mundi tefhidinc numen
Et coluit.pamos ideo fugiffe penates
Euboicofqj lares fettur pcnifletdiemqt
Calcide fupremum longa daufiffe fcnedfa.

H ic deus errantes miferans in imagine noftra
V enit:8£ iftorum fraudem detexitiSC attes
Spiriruumtfacros quibus indulgetis honores. utojCj
Hic deus. hunc unum colimus.uobifq; colendum ..
Dicimus.atplures luci preferre tenebras
EtcoelophlegcthontauoIunttSC funera uiet,

H uius in aduentu uefUr trepidauit Apollo !

SquallidustKuultu radios contraxit opaco.

Tum ccddercdeum ftatuxtfimulachracp miris
Sunt contrita modis.ueftri meminere parentet.

Hunc folymi uates perhibent ueftrarqj fibyll*

Saxula fadhuum luftratis aurea feclis .

ini

riV

'Mo'J

:ufo2

'»P.

ruP

noO

~ioD

spiA

UB5R TERTIVS ;«*;

Huius ob imperium anemum promiflacp gena
Regna fux nec forma meos nec fccptra ncc xtas
Sollicitant animos.bona nec mortalia tanri
DucimusJioc etiam ucftri docuere poeta:. t.

Nam quid Lyriopes&grai filius annis 10T

Vos aliud docuitfragibsq noxia formae :■ ;,oT

Blandimenta malis praebere incendia curis:

Er fibimct nec folum aliis inferre uenenumf
Et quid opesaurumqj Mida: monucretquid aufus
Quid phactonqsequiinif i quod uota improba Mgfi j
Diuitisrqi abeunt pefTum.fecumqi rtiinis ,f.r.,'

Inuoluuntgrauibusregcs regumtf miniftrosS1
Dicite.Plutoniueterumpntdcntia uamm • ' • ;

Cur fubiecit opesfforfan quia uiderat autum
Ex ima tellure ttahi.fubmontibus altis r.

Aes lato^argenri decor eft in m&ere terne.
Beticatcftatur regio Padfolus^i hemius ,e: n .

A(lipulantur.agunt etenim flaucntis h arenae
D iuitias.fuluumq? trahunt cum pifeibus autUm. 1
Et quia fubterrisditcm regnare uolebant/ .$! r

Qua: tellure Latent diti atmbuere profundo. ,V
ForfitanhaxfocfKsatio qua: moiicrit illos. ■ ■ oH

Altera fe nobis longe prxft annor offert "

Ad mores inuenta bonos.ftudiofa faluris .?LI; ,

Et fcelcrum inrtrumcntatquibus fubuertituromne
Iuftinx robur .cocos quibus itur ad amnes
Sulfurcofq; lacus regnum implacabile ditis.

Non aliam obtaufam mundi faluator iniquas
Appellauit opesSK lucra ferentia mortem
Diftribuenda pios hominum mandauit in ufus.
Difcitc ucOtorum taonius contemnere quicquid • ' ! '

E ft mortaletomnem regn a in coleilia curam
Fene.necaK»aifluxx neu fidite uitx.

Mobile tempus abiomora nulla fugacibus annis.
Nunc quoqj dum loquimur Cacfar tua prxtcrit ictas
Anxiamec gelidam tardat tua purpura mortem
Finis erat uerbissuno cum rhetores orc
Nducriti regemeres admiranda) fuperbum i.T

Confona dogmatibus noflhs.Conccdimusergo
Diuirias orchotquia fiant fomenta malorum.

«ECVNDAB PARTHENICES

Sacrilegum quiddam fimulachra dcof<£ fatentur.
Inceftumcp louem.fubiroqt afflata tepente ,
Numine tota cohon ui<borcm extollere Chrifluta 2
CcepitrX in fummam fidet' prorumpere laudem. ^

Torua fupcrcilio Maxentius ora minad *■

Tollittacacccnfusflagranriconla furore oV

Elata uocatarma manu.citus arma fate Ilei ' '"I

Admouct.accurfu proceres tenuere citato wliil

T alibus ardentem funls.Subuerfa fumulttt '>iT

Omnja praxipid.Poftq fedata parumper
Ira.leucs animosdixitqat mouit herinnysf " 1 -

Quis malus inuafftnuratidapetftoradatnonf
E rgonc fcemtncaf potummt uerteie hUgat rI. " iC3

Vos quoqtfuos inquamiquos defendenda deorum^ 3
Caufapercgrinisad nos contraxit ab OtfS. 'z3

Hochonor exhibitus uobisihoc dona mirentur.' «A
Hoc fufpcnfa tolocTic nos ftcomnia Rom* <3

N umina negligins^qu* tanta ignauia/multo j j-flA
Vqa puella uiros fupcrat.proh dedeaist inter “<Cl
Millia tot pnrftentum hominu certaminis huiul
Prjmia fert muliertfic texxoncorditcf ortincS 'j£>

Refpondcre uiri.quid nos tetrere minando
N iterisftllabi manifeftum in pctforanutrien r '' A

.SenfimustX rurilate facro caput illius igne
V idimustK labi flammas cx ore loquentis.

V incimur a fuperistSC uitfb ponimus artna. 1 O.

Da ueniam Cxfar.ChrifH tran fimus ad aras. ' il 1 3
Iuppitcr & proles K numina falfa uafetet i

Caefaris extemplo facies cxcanduittardent ’

Luminatlabra tramunt.rauco clamore minifltoS ° ‘ '

Conuocatrinfandum facinus iubetiore trageedo
Atcp fophocleo fcclus enarrabile cantu.

Tollite facnlcgosclamattiugulatcdcotum
Sacra profanantes^uibuftp epulanda peragro*

Exta date Jiatcillisfintpr.tmiaajadar ad urbes
Fama peregrinasitanta uidlona pugnx
Has habeant lauros.hxc gloria fcgmbuiefto.

Ite rogum ingentem ftnntetK date corpora flammati
Etdnis aequoreas uento rapiatur in undas.

Talia fulmineo iaculans late intonatote.

n

LIBER TERTIVS ccjci,

Attoniri tremuere omncs.feralibus armis
Ctrcufufa cohors uindlos pretoria ducit
Rhetoras:8C magno circurtrepit agmine miles*

Voce recedentes tali Cathanna monebat
Ite triumphales animac:fupcrate tyrannum.

I te alacres.hodie uobis referantur olympi
Limina. momentum mors eft.ubi tranfiit aher
PanditurtSd liber petit ignea fpiritus aflra.

Ite domos coeli fandlofqi intrate penates.
Ite.fequar.necuos facn ladtura lauacri
Terreatabradet fcelus omne falutifer ignis.

Nec mora. componant aln farmenta irabefep
Materiam arentem:& fyluar uitgulta falignx.

Et piceasalii pinos/Si odora cyprcfli
Roboraaunipcri ramosarampocp parenti
Conftruxere pyras adipem fomentaq; flammis
Plurima fubiiciuntiolcacp liquoribus addunt
Sulfura ccrtanm :coir omnis turba: uiaqj
Erudiant hominum turbas.uclut aggere fadlo
Cum Padus in uirides fpumanti uotticc campos
Infilit euertens fcgctes:(pcmq; obruit anni.
Subiccerc faccs.falit ardua flamma tcomamq?
Spargit^ in nubem fumi glomerantur opacam:
Corripiunt uindlos binuflnnguntqi retorto
Fune manus di fune pcdcsaaciuntq; per altos
Ingenti clamore rogos.funtignis:8i ardor
In mentum falitarqj comas ftndorc coruico.

T anta facerdotes alacri fpedlacula uultu
Confpiciuruitabul i fcp iuuant incendia iadlis.
Caelaris extollunt animosiurgcntqi miniflros. < j j.
Et rediifle deum libamen di orgia gaudent.

E xtindlis mox bufta uiris cecideretnec artus y

In cineres abierettogasSC corpora lambens
Leniter abftinuit uircfcp cohercuit ignis ;jfi a

Ipfe fuas fandlosucritus tradlarc. fepukhro t
Chriftigenae intrepid i fublata cadaucra ponunt . ,

Suppliciter flentes& tnfha funera ducunt.

Ceais adhuc auidus Csfartncc crimine tanto . 1 1
T erritus at multo madidus poft prandia Baccho .q
Mandat ab obfcuns foribus ccecoqj reuulfam . y

. 5ECVNDAE PARTHENICES

C arcere uidricem menfis allare puellam .
illa cathenamm ftrepitu per lata fonante
A tria nil paui tans duri fubit ora tyranni*
Compofito uultu 8£ fronris feritate parumper
Vix tandem pofita fido rex pecore fatur.

Regia progenies uirgo/tua maxima uirttis
Infign i nobis hodie certamine nota
Conciliare poteft tibi metnifi noftra uereri
Sacra negas-ucrfis igitur palinodia uerbis
E (1 dicenda palam .neu te male numina perdant
E ft placanda deum didis melioribus ira.

Illa quid his netum nugis me uertere tentas?

Cacfar ait.T u faxa colassfine numina nobis.

Forfan honoratis lapidestquia creditis olim
Deucalioneis homines de cotibus ortos.

Talibus accenfus dicftis Maxentius altum
Fenea clamabat date uerbera .uerbera 1 idor
ExpeditsK nudos humeros ac pedus apertum
Virginis inuadens crebro ferit impius idu
Innocuum corpus.miti gemit ore: deurnq;
Alloquitur uitgo.noftri cape fande cruoris
Primirias .animum fcrua.fit uidima fluxum
Corpus au H abraamus feruato pignore factum
Fecit:8£ illuftrem pecudis eruor imbuit aramt
Sic mea feruata caro concidat hoflia mente.

Sic ait.ex oculis lachrymac fluxere tepentes:
Oragcnafcp rigant.largusdc uulncrc fanguis
LabiturtX terram cedes eflufa cruentat.

Supplicio afledam tali iubet ire fub umbras:
Nuilaq; biflenis praeberi alimenta diebus.
Verritur abftergens oculostgemebundaq? pedus
VelatsK in nodem lachtymans defccndit opacam.
E ft locus acoos phoebi nafcentis ad ortus
Arduus attollens uicina cacumina coelo.

Trahicia maior thodopeifublimior offai
Pelion semonium fuperans/K culmen olympii
Caucafeafqt niucstubi funtiuga maxima tauro.
Illic perpetuo uemantia gramine tura
Perpetui frudus artem aqj gratia florum.

Veroaqj temperies fcmpcr.finc nubibus ac*

Sl

/ —

LIBER TERTI V8 i. .

Lympidus. A urter abert. Boreas non fibilat.Euru*
Exulat-occidua Zephyrus non murmurat Aura,

H ic primxua quies homini iciuna priulquam ,
Infelix ucritauiciafiet guttura fruge:

In medio fon» eft lato pulcherrimus orber
Quattuor unde (luunt occulto flumina curfii.

Nam tria fecrctisdelapfa meatibus artfVon
Vcrfus euntrat mox uerfo reuocantur in auflnna
Tramite.ad mhiopes combuflaqi fotibus anta
Defluit afliduis quartum .M eiocmqj refufo
Gurgite compledlcns mcmphitica regna peragrat.
Ad uitrei fontis ripas in margine lacto
Sunt olea pingues.funt medica mala.Cj-prefii. . .

Et femper uirides lauri.palmeraqj longis
FtondibustK pini pingue3:& myrtea lylua. j tHi. ;
Sunt 8C odorat* Cedri/fbccundacp femper
FicustK uua graui pendens in palmite.pruna m
Cxrea.iuglandes.&i amygdala.purpureumqc
Quod tulit arltois pomum Lucullus ab aruis.

Prata fubarbonbusrans florentia fetr per.
Lilia:fcrpilIum.narciflus.amaracus.omnc
Gramen odoriferum .uioli.rofa.balfamusrarbcc
Thurea.mirrha.thymu.buxus.icrebinthus-unonjfi
Nardus.8i Aiacis frendes rorifq? marini.

Irriguos circum riuos fua brachia tendunt. ... i

Innocui uittro ludum in gurgite pifces.
Vberadifbendunr pecudes. hic nulla Iconum o/

Semina non fetpens.nec cauda fcorpius unca.
Omniatutaxubantlcporcsrnecbella nec ullas
Infidias metuuntxantu nemus omne uolucnim
PerlonattiC florum per fumma cacumina nedtar
Libar apis.Ietfumqj eauis opus aggerat antris, ii A

N uncius ante pater fumma quem miferat arce
Virgineo occunens morbo cafufqi futuri
Praclctus inde fauos illis X mella diebus
Pomaqi decerpens dapis mconfueta ferebat
Pabula delate tmns axjuora lata puel 1*.

Hax: funt illa quibusfcliccm pabula uitam
Helias SC foci longxua in farculaducunt.

Omniaqj in&fo curaun uubaa moly t ..

K n

\i.Wu’A

aqbni

•V. 8ECVNDAB PARTHENICE»

Molytquod omnigenis fcdt deus unie morbis.

N igra fubcft radix.uiridis coma.fl oribus albet.

Iagi biflena dies ierat .rcuocatur ab umbris
Ambtofium uultu referens Catharina decorem.

N ec tenuata fame nec trirti fquallida notrte.

Czfar ut afpexit folitum decus ons honefti/

Fraude miniftrorum partam putat zftuat. ardet
Vociferans.trepidat mugitu regia tanto.

Non fecus ac nautac/pclagocum turbidus imber
IngruittSC rauco uolitatcum murmure nubes
Pulfa notho.tumct unda micat pice nigrior aer
Ignibus :& tonitru ingenri tonat altus olympus,
Perdite curtodes clamat ucl mergite ponto
Tergore confutos.ficulisucl adurite tauris.

I ufla citi Garamas N afamon maurufq? facertumi
Marmaridx.Pfilli.Numidz.quibus una libido
Sanguinis.accenfosmiferi raptantur ad ignes.
Vinculaqi iniiciunt pcdibus.terracp uolutos
Verfatofqj luto 8£ fcedatos puluere terga
Ad tormenta trahunt .nihil illis mollia profunt
Verba precum. lachryms nihil inter uerba cadentes,'
N il longi labor obfequiituotifq? uocata
Numina nil profunt.manet implacabile portus
RegistSC indomitum uirus medicamine nullo
Frangitur .o infelix quae te inclementia Czfar
V irgo ait innocuos homines torquete coegit?

Non ego terrenis epulis fed ab arthere miffa
Sum dape parta dies birtex.qui pabula genti
Per deferta dedit folymac cum uetrta per undas
Aequore fufpenfo pancheos ucnit in agros
Me quoq? certamen pro relliglone fidem cp
Arterere audentem pauitifanauit:8C ipfa '■ I

Parta falus opus efle docet cceleftexicatrix
N ulla per offenfos feno deprenditur artus.

Inripe fedata fieri clemenrior irat
Et neqt fanguineo fitmlem te finge Neroni
Sed qualis Traianuscrattuel iulia proles
Augurtustqualefqt odit gens flauia regest
E t patrem K natum.quorura uertigia debes
Sandta fcqui/ft uis tanto fuccedeic regno. n )
"ii A

liber terti v»

Dignus eris fi rufius ensxfemcntta reges
Efnrit imperio dignos.pro immanibus a&g
Crudeli mercede deus ribi digna rrDcnd«

ccjhiiV

* •-.■••»*iuu<;iraiupmcTuaeIuer urgent.

Viat fmmfneo facundia iumfta decori. ;_3

Scdatufcp parum Cafar quo perdita Virgo
Vfqj Iouidiffcrs inquit parcrcfluuent* qLP,

Nec mifcrere tuefN on te feruilibus utar -1/

Obfcqu/isarcc enim id patitur tua forma nec atas.
Aflcnrire meis aliquando 8C fubde rebelles
I mperiis animos. Quid me reipondit iniquis
Sollicitas uerbisf turpi fi pcdlora uoto
Foeda gens/cur fantfhim audes uiolare pudoremf
More fuum coeno afTuctusfordcfcere nunquam
Definis.sX mundx nefas afTucfccre uitae
Sic tua te in diruit Vcnusrhxc documenta tuorum
Cafladcum.Suntharc quibus afirnrire iubemur
Imperiafhi monitusfVtrum tua prouida uirtus
Con fulir utilius nobisJiumananc iufTa
An diuina fequifQuod amas deus odit.K audes
Impugnare deum cum fis mortalisfab urbe
Ciuibus hate tam uana meis documenta tulifh?
Erubuit Catfardcelens mens conlcia non fert
Iurgia.non audet uultusanollcrr.frqt
Vcmtad Ichthybolut&rcuehi pneerpit ad umbram
Carccnsatqi nouis tradi cufiodibus antrum.
Ichthpbolus ueto cui mens crudelis SC atrox
Ingenium/regi quidnam uulgaribus inquit
Hanc poenis tenere parasffub fidere natam 14

Credimus Helleomam frons marpefia caute
Taurommitana afperiortrigidocp adamante
Durior aufonios fafces nofbafqj fecurcs
Ridet:3£ impeno diuum parere recufat.
Cedimusfaniufbsdcmcntem uigcrc flagellis i '*
FraftatfK impeni caufam diuumcp tucrif
Mollia non obdant durismec fortia poflunt
D ebilibus uinci.nec ligno faxa cauan turt t *

Nec manibus muri.fcd duro marmora ferto
Maenia contortis magno moliminrfaxis
EruimusJi aufene paras a urigine Chrtftum

K Ii»

/

v.v>'A

■!dO

nerm'

•ECVNDAB PARTHENICIS
Finge totasmtagnseqi aliquot uetriginis orbes.

Et crebris armetur opus mucronibus omne.

Et radii cultros K curuatura rotarum
Anripites habeant.Orbis contrarius orbi
Currat tX affixos uerfo fccct impetus axe.
Perfephone immanes poenas & faaiadocebar
S uppltcia occultis uoluens corda impia formis.

A (pera inhumanum flexit fentenria regem.
Quxriturin tota fi quis foret urbe Perillus/

Atqt Phereclea quifquam prxffanrior arte
Dedalus .aut autffor ttoianz cladis E parus.
Noxerat.K medium caeli flellata per axem
Cum Ioue ducebam nitidi ucfhgia pifccs. ' i i

Maximus ztherei Chriftus regnator olympi
Agmine ccelicolum magno ffipatus ab aflris
Labitur K niuei tranfit per cornua tauri.

Intrat ad humentes umbras & trifte baramim.

Fit fonus.fli nigr^/n fubito lux aurea notf em
D iflipat.apparent pulchra fub imagine diui
Primus Ioannesthumeios cui lucida ueftit
PellisrK aurati pendent in tergore uilli. •

Alter erat fcniorPetmsicuicandida mento
Czfaricsigcminzcp micant in petffore elaueS.
Tertius ardenti Paulus mucrone corufcans
Igneus ore.ligant intextz guttura gemmx.

Quartus Ioannes aquila h gnatus» amiifhi
Lucet in albentirmementoqi Kuertice canus.

Hi primitfua quemcp ducem ftant agmina circum.
Squalior abittfulget paries.circufluus aer
FragrattK armenio carcer luflratur amomo.

Tum uultu diuum dominus fic fatur amico.

H aftenus ex alto pugnam fpetffauimus orbet
Occultet^ tuis procul afpirauimus orfis
Forribus.hacc clarat fuerint pracludia pugnae.

N unc acie tota pugnatur 8£ omnibus armis.
Aude/tt in extremo palmam ne defete curfu.

Pars fupcrcff tibi patua uiz.iam proxima palma
CutristK apparet grauium fuprema laborum
Meta.dles feret optatum tibi craftina finem.
PixusK ambrofia frontem perfudit 8C armos.

/

ccjaiii.

LIBER TERTIVS

Et fic fatus abittdulciqi adit aethera cantu.

Altera lux adcrar.fcralis machina ccclo
Erigiturrpopulicp foro concurfus aperto
CoguuriiorrcfcuntuifuiSf crudele fatetur
Id genus lnfolitum pcrnx.de robore quemo
TexiturjX bifFex eubitfs afccndir *n auras
Ponstubi uoluendos hftor (e attollat ad axes.
Impulfi magnis flrident conatibus orbes.

Roflratiq? micant gladittcunufq; minantur
DentibusAJ paruo inter fe difcriminediflanrs
Coipus ut affixum lateri e regione loratum
Difccrpat latus tatqj uno fccet omnia curfii
Membra/lcues fubito procul riaculanda per auras.
Terrificum incutieris animis Hrultura pauorctn
Afpnfhiqt nocens folo.fuper aurea fedit
S tragulaiK a tctdo fpciflat M axennus alto
Coniugis extendens bacchatam ad colla fmiflram.
Protrahitur uitgotquzpoflquam immania uidit
Currere protenfis armata uolumina toflns/.
SubftitittX preflo fufpexit fidera grcflii
Sic memorans.Obfrfle pater crudelibus anfis.
Percute dentatos orbes.oftendc tyranno
Te Iouc contempto corii temeqt potentemt ' ' A

Infelix uideat contabefcatqt uidendo
Quanta mac uittus SC quanta potentia dextne
Vix ea finierat igelida cum erupit ab arido
VenmstK ardenti refbnans cum fulgure fulmen t
G rand meqt immixta ni mbus calliginis atrx.

D iframpitcp rotas.trabibufqi per acta pullis
Maxima confequitur flragestquoterrita ucnar'

T urba pedem nodh s tenebris indufa prof jndac
Nefcinix attonitos fruflarim machina labens
Oppnmitauditurclamorifonitufep ruentum
Impete cum magno trabium.penere tninillri:
Quattuor ut fama eft rapuit funbunda uirotum
Millia tempedas & lapfus ab aere turbo.

Vrqj dies claro deterfit nubila ccclo/

Detegitur clades hominum.laniata per omne
Membra forum facies uflxtconuul faqi labra
P entibus cxertistlaccrxcn perardua udtrs

K Hil

i

SECVNDAE PARTHENICES

Culmina tedorum. mixto fluit unda cruore. ' l

Quae fuperant cladi lugent communia matre* \

Funera pellex.lamenta per omnia furgunt
Compitarin ingenti tota urbs ploratur acerno,

Plxbis in occafu tanta: gautfa per auras
Perfephone uolat.ac fodos ac damonas omnis
Adprxdamcietexarisadytifqt deorum.

Illi prxripites altis e turribus adfuntt
Compiunrqjuagasanimas.ftygiifqj corhercent
Funibus In fafccstK in intima tartara uoluunt
Perfimiles aquil is:quonens uidere uoluaes
D ulcibus e ftagnis tolliaenuemqyaer auram
Nare cateruatimrcampifq; inferre uolatum/

Quajigat effufis Mantoam greflibus urbem
Mintius intexens iuncis X harundinc ripas .

Saucia iamdudum coeco regina dolore
Diflimulare nequit flagrantem pedore flamtnami >

Siccp uirum alloquitur. quae te immaniffime quae te
Peftis agitfmanifcfta uides mitacula:nec dum
Irritare deum ccflas.tibi me quoqi ChtifluS
Abftuljt:3&uiuo.crincs in flumine laui.

Nec tua fum pofthac.nec me reuerentia Martis
Nec Iouis ulla tenetauafinthacc numina.uincet r

Chrt'flus:K occumbes cum rclligionedcorum, ' Vi
Cxfar ad hxc frendens contorquet lumina dcnlb
Torua fupcrcilio:& clamans noua funera lidor e

Potamus taccipc X hanc:& amaro uulnere truncis
Vberibus cefa caput a cetuice reuul fum

Aequoreae uolucres habeant.pifcabituriUud

Petrus X inuentum Chnth fufpcndet ad aram.

Nec moratdum totam magnis ululanbus orbem . r
Dira lues agitat Jum cedibus omnia complet
Perfephone exultans8£ tanta ftrage fuperbit.

Vinda manus fparfis trahitur regina capillis, ii

Res indigua nimistmiffuqt ad collacapiflro
Duciturad littus lachrymans:& crineligatam i M

Arboris ad ramos patulis quar umbrofa lacertis
Stabat harenofr frondens in margine ripae.

Afficiunt probrisK multo uerbcre.tandem

Pedore conuulfo pharias truncatur ad arceS^ ,1

fcIBBR TERTIVS «cxn

Exanimes artus nudanttrapiuntur in aures/
Implidtumtj comis aurumtgemmifqj monile
D iuestSC amiflo fxuit fera turba pudore. .

Ceu plurescum node lupi tnucncrc relidam
Dcfidia paftoris ouem/fimul agmine fado
Commune inuadunt predamtatep in uulncra certat,
D ilanianttcaput hic.tecur tlletin clunibus alter
Pafcitur:S£ fauces iraplcnttridumqj cruentant,
Audjit horrendum faanusmenienfqi repente:
Potphyrius multo raptum cum milite corpus
Texit humo lachrymanstmeruofcp cxfolux honores
Infelix quantum fors/Si breuishora finebat.

Iamqj nouas affene dapestdifcumbere tempus
Cxfar aittfat mane foui fupcrifq; litatum

Debetur noua nupta mihi.naq; impia coniunx
Per noua iudeo nupfit diuortia Chriflo.

Ferte cadosdatc emeo de palmite uina.

Nedaristomnigeno fpument cratetes hiaccho/

D ifcumbunt.celcres uolitantag^cfqi mininri:

Et menfas epulis oncranttMaxcntius ira
lamdudum exutus largo fc ingurgitat hauftu
Sacpius:K pergit uenas inflare calentes.

Callida perfephone grauibus conuiuia rixis
Immifccrcuolens fumptisprxtetuolatalis i

Aequoream fimulans uolucrem.-pent ardua nubes
Ircp rcditqi frcqucnsducitqt per aera gyrum:
Gamrucp fonatpluuio.dcnunctat inquit
Ichthy bolus uentos tcmpcflatcmq: futuram.

I am pelago furor SC nautis grauis ingruit imber,
Carfar ut audiuit pclagustfuccurrit imago
Coniugis ad littus cjfar.iubct ire miniflros/ m
N ecropolimq? ttahitX condi tellure cadauer,
Refponderc ducem iamdudum funere dudo
Potphyrium ueteri regum impofuiffe fcpulchro,
Eccc iterum lachrymas iterum det ira furorem:
Lxtatj fubuemtpnrceps conuiuia ludus.

Omnibus :8i fitfo placati fanguinc manes.

Ponite amynaros laticcstchiumq? liquorem
Etfiquid campana fuiuindemia mi(jt

>

I

5ECVNDAE PARTHENICES

Porphyrium Cariar tunc e regione Mentem
Pallidus 8C ftomachum uulruconfcflus opaco
Alloquitur.Quidmeinuitouiolentcr ademptum
Corpus humas?Qux relligioCquarcura meorum?
Prouid us ardorem mentis rarione gubernat
Et placidis mulcet bacchantcm uocibus iram
Porphyrius. N obis Cacfar fore dedecus inquit
Immortale ratus fi perucniffct ad aures
Vrbis infandum facinus/quod pcrcims ira
Incompofq? mi mandastcelanda putaui
Corporadefundbet&fcclcris monumenta nefandi:
Sed furor impatiens freni mitefccre nulla
Voce poteft.fimil/fq? Padi torrentibus undis
Aeftiuocum fole niues faxofa gebcnnx
Praecipitant iuga:fi curfus occludere tentas
Obiicecontortiscrefcunt fpumantia terga.
Vorticibustfemperq? magis uiolenta fuperbrf
Congeries ttumidaq? premit retinacula mole.
Donec iter gurges agar indignatus apertum*

Quid fcclus cxcufas hominum turpiffime Cxfar
I nquit & ignauq regem grauitate laccflis?

Omnia Tbcrfita: fimilis quid gutture latras
Sardanapaliaco?pal(fnri excanduit ore
Dux animodextraqr potens claratq; fuperbus
Militia: tituliswoluitqj inuadere pedtus
CacfaristX capulum dextra complexus eburnum
DefVitit.ardentcm uirtus compcfcuit iram.

Atqr itafufpirans famr.Quid fida morum
Pedtora Maxcnri uerbis premis acribus? Et quid
Lxta ptocellofo turbas conuiuia uultu?

Si tibi caufa minus placuit reatata:fatebor
Altera caufa fubeft potior:Sepclirc iacentem
Relligio Chrifli dominam me iufiittSC ipfos
Rhetoras ante dedi tumulomam (lumine uiuo
Me quoqi fi ncfcislauit regnator olympi
ChrifhrstX abiedto ucrum Ioue numen adoro-
Saucius incompofqr animi Maxenrius ergo
T u quoqi carminibus magicis fubucrtrris?inquit.
T u magicas artes tu cedcm incendiacp audes
Dux aitrinfelix fequcre:& fcclus omne tcuoluc,.

LIBER TERTI VS «cx,

Sanguine tinge manusunnoxia membra trucida,
lumina Maxenti iuftiflima .numina tantum
Sunt uifura ncfiu.mentas dabis impie poenas.
Expediant te Thybris aquzzalortftefub undis
Occidet :3£ tanquanvPhaeton temerarius axe
Pulfus ab excel (3 uaflum rapiens in aquor:
Forfan K inucmesextindlz coniugis ora.

I nterea pinguem nutndelphim bus efcam. >:<

Ira(fcio)tuamcraottiiamdeftmar.uIm> -di

Ibimus:& ftndtos caput extendemus ad enfes
1 ntrepidi.nobis nihil eft m morte timendum
Chriftigenistquibus eft aliud pofl funera longe
Nobilius uitx genus immortalis olympo.
Oppetere eft iterum nafcuormcnta fubire
Prouirtutr pium.triplcx contingitorigo
Chriftigcnis.uulgatapriortqua nafcimur omnes
Semine concepn patrio :cum feprima fatum
Luna peragrato uel nona peregerit orbe.

Altera fic natos terris per myftica tranffert
Flumin.i:& ablutos gen mxecclefia ladle
N utrit ad ambrofiz femper uiucntis odorem*

T ertia cum fuprema dies mortale refoluit
C orpus Si in aneres opus hoc natura caducum
Traxit ad zthereos orbes empyrea regna
M urit ubi Si reduces animos complcdlitur ulna
Dulcibus 8£ niridacalipater accipit aula.

Ifta fides lorica mihi eft adamantina nullis
Pcruia fortuna iaculis.dum talibus orat
Porphyrius tumido bilem fub pcdlore Czfar
FodihSC impatiens uultusobfcurat herinnys
E t dreumpofiris ftimulat pnrcordia flammis.

Dux animumfirmante deo ni! territus atra
Fronte quid atroci dudum concepta ucncna
Corde premisfdrxit.ne pars innoxia uitz
Vllatuzdignumueniate reddere ipoflit
Inope tumpe moras.aperi crudelia tandem
Ora. fatcllitibus diris mea funera manda.

Membra iubc lanianda feris in littore fpargi.
Dcfundh carcamus humotcarcamus harena.
Corpora radicatur monftris laceranda marinis

SEjCVNDAE parthenice* ?

Difdtecrudeli proceres feruire tyranno ^

Rege fubingratofub iniqui principis umbra r-»M

Seruiriisemitur morsobfcuriflima longis. i n i: 2

Rumpitur inflatum p«3us:mcmifcp fuperbx ' i
Ncc frenare poteft nec diffimulare furorem
Carfanin extremis ardet iam faucibus*ra. 1

Non alitcrq cum ficcofub fomite dormit i

Ignis 8C afflatu crebro excandefdt aura . I
E xilit:8C tremui* runlant per nubila flamm*.

Fertedri procul hinc hominem tdateuincuTa clamat i
Cumcpfuototam domino tugalatecohottem 'i

Qux duris infctfH traxit contagia:finetn 1

Sacrilegis dabit ifta dies .Per numina imo > -d

Per iouis aeternum imperium fulmentp trifulcutn , O
Ibitis ad lcthentftygiafqt uidebitisundas i'f

Dux K tota cohors miflis ad colla cathenis. 'J

O funefla dies o lamentabile tempus i

O furor o rabies o detertabile uirus
O dolor o regum impietas o mortua uirtus.

D uriturtX longa properant ad funera pompa;
Ventum erat ad littustcum dux fortiflimusxgros
Alloquitur comites turbataqj pedfora firmat*

O Cocii mccum tetr* pclagiq; labores
E xperti totienstlongxq? pericula pafli
M ilirix.quid uos terret ptxfenria mottisf
Qu* celerem curfu Zephyrum uolucremq? iagittam
V incitfubi fortes animi gcnerofa<qt uirtusC'

Cordaqj ad horrendos nunquam perterrita cafus
Ponite triftitiamtre&os attollite uultus.

Cernite perpetuo fulgentem lumine mundumi
Acthcrcafcp domos. animis ea patria noftris*

Et quid fccmineapauidz formidine frontes
Defpidunt tetrasfhodie ueniemus in aftra.

Sic ait.K Chriflo factum pxana canentes
Accipiunt altos pronis ceruidbus enfes.

0 mors clara uitum uita prxftanrior. olitn
N oxia cum rapidx purgarint faecula flamm*
Membra memor uefbi deus immortalia reddett

1 nterea gaudete bonis coelcftibus inter
Spirituum catus alacrestX fandfa precari

LIBER 'TERTIVS •

Numina terrigenis Chrifti implorate fauorem.
Pedora trunca laccntifufoqi rubefeit harena
Sanguinc.madlata eft duplex hccatomba tonanti'.
Cum duce bis centum comites in Kttore exfos
Chrifligcnx cffoflis mccfh impofucre fcpulchris»

E t iam prona dies nodri cedebat t& umbris
Occiduo radians excellam lumine Calpem.

Cum furiis Cxfar longis iam ferius &ira
Sic fccum.Quar tanta iflis conflantiarquodnatn
Robur ineft animis tantumfqux pedtora uinus
I nconcufla rcgitfqux fpcsfquar premia tanti!"

Morte quid expediant obitafNcqj credere dignu cfl
Sandhus his numemquotum res publica pupa
Quam noflris qui regna tenent telluris 8! undx
Illam ego numinibus gentem melioribus uti
Crediderim cuius terrena potentia maior.

Nam fi regna det arbitrio terrena gubernant
Diflribuuntcp fuotqui dant maiora putandi
Maiores.libyamlunoregnaattica Pallas
Jliacam Phoebus Tarpeiam luppiter arcem
Conftituit.regnum regno ceu numine numen
Maiuserat.fedchriftigenisnccregnancc urbes
At fuerit farius tantos fedare tumultus
Vnius interitu .uel fi mutabitur eius
Connubio.tantutnq; decus feruare iugali
FtrdcreiK has tandem curas extinguere tardis.
Saturni iam brummadies& lana reducit
Temporatqur nobis patrio celeberrima ritu
IucundoshybemafalesK xenia pofcunt
Ocianodhtmx pofcunt conuiuia menfxt
E xpediamttriflis ne fe inter gaudia ludhtf
Ingerat.intcreaplacidas mihi luppiter undas
AequorissX curfus dabit ad mea regna fecundos.
Hisdidrisplacetaccito lidtore puellam r

Duci itcium e tenebristitet um tentare loquendo
V itgineumqt nouis pedicis captare pudorem:
Quam fimul acuidit fic eftaggrcflus. Amicias
T toius offultu fubito expugnauit adulter.

At tua terdents nondum cfl mollita diebus
P undes. Pont» glacies hircanaqj tandem ,

. 5ECVNDAE PARTHENICES

FrigoraSe ardto* uincuntur fole pruinae
Tu G erico fopita gelu uti Gorgone uifa
In filicemdurata nequis manfuefcere.Quercul
Orpheus- Amphion lapidessdel fines Arion
Mouit:K orpheos lenierunt tartara cantus.

Tu niue frigidior.ribl ferrea cordarfepulti
Vft^adeo tibi funt fenfus hebetataqt mentis
Luminat ut albenti uideare fimillima faxo
Coniugis adyti* uerfoque in marmora uulm
Fluxit 8 e ardentem fpe&at fiigitiua G omoram.

Heu quia nam contra genium moremq; luucnig
Mollicicmcp tui fexus generifep fuperbi
Stemma fupercilio fpemis regalia tortio
Impcriafah demensrtu blandimenta minafqi
Defpicis.K furda perflas immobilis aure .

Tu populo fpolias urbem rtuconiugc regem*
Miliribufcp ducem duce Cyrenen (ia regna.

E t miferemur adhuc:8e te feruare parati
Miribusalloquimuruerbis.Gcnus afpicc quantum
Romanum pietate ualet.Mitefce parumper.

Si feruire pudet.mecum regnabis, habeto
Coniugis cxtindbc thalamos Romana uidebis
Mcenia.SC incedes lanam regina per urbem
Quod tua gentilis quodam Cleopatra tumultu
Ambiit AdWacotu Cxfarcdigna marito
Accipe largimur fine bello & fanguinc regnum»

Sic ait X cceco languet Maxentius igne.

Illa uelut dorfum mediis in fiudhbus ingens
Vapulat alTiduisSe nunquam uinciturundist :.->tj

Dcfmepluramcfas iterum me nuberedixit
Nupfimus.infcrto nuptam manus indicat auro.

Et mihi nunc alacres nitidis conuiuia meniis .

V irqt foccrqj parant. hodie fubitura manti
Limen.8e e tenebris claros aditura penates» j ,

Nec fum dura.ftdem feruo.tu fanguinc gaudes
Non ego. tu tanri fcclcris duridimus auidor*

Hxcubi duda uidens atrox immota tyrannui
Pedtora nec precibus fletfh' nec uerbere frang»

Spe ucncris pofitaiubet a littore necandam
Nccropolimduci.pulloudata cucullo .i

/i A,
i'tH
^uQ

-liV

uQ

wT

UBER TERTIVS ec.xyiiu

Atcp capiflraris manibus de carceris antro
Truditur ambigua faciente crepufcula notfte.
Acmomus Chiron media iam pane fub umbras
Iuerat:8C ledae funeflam pignora notftem
Acre uoluebant piceo niger hefpenis ore
Pallidulo trini per coelum afcendereuultu
Vifus.ab afpcdiu fcelcris noua luna nefandi
Cornua fubttaxittnubes tetemma daufit
E thcrcos ignes K con fcia fidera morti’.

Audita: halcyones grauibus lamenta querelis
Spargere pcrlittusimceftofqj ad funera cantus:

A ederet aequoreas uolucres dare flebile carmen, t
Eli locus ad boream pelagi porredhis ad undas
Denfa ubi fylucflrem faciunt fpineta recedurm
Arcacp in mcdioxrebris ibi terra fepulchris
SurgittK in tumulos fodat cumulantur harenat:

Sacra cadauenbus tellus.PoIyandrion Hellas
Voce uocat patria/nudis padimodibus albet
V tricis umbrofus agergrauibufqt cicuris
Etnigrisebuli baccisK olente Sabuco. (

Campus iners Si fcpiuagis domus apta colubris.

Hos ingreda locos durus dum brachia litfior
Expedit inuenens manicas dumqt explicat enfem
Sanguineum.uirgo coelum fufpexit & ignes
Aethcreos.talicpdeum fermone precata eft.

O pater exiguas tanto pro munere grates
Soluimusringcntes autem debAc fatemur.

Tu grauibus predam tenebris in clara uocadi
Luminattu manes tu das fuperarc tyrannum.

Et modo tam uario fundbam diferimine tandem
Ad palmam regnumep uocas.Da numine dextro
Egrtdus animo facilesnedituftp fecundos
ln patriam cceliqj domos. hanc accipe mentem.

Et prolem ne (peme tuam de fauce rcuulfem --oD
DiristK oranti famula: tua limina pande. t,j

Et fi quando memor qujfqua certaminis huius
Implorabit opem. Pater exorabilis cflo.

F inierat fubito cum uox audita per auras .
Anuimus.fecura ueni.Tum poplite flexo
Etcnicisexplicita per pclhis imagine liltar

o

SECVNDAE PARTHENICES 1

Verberat orantem gladio pro cede cruenta
Lac niucum fluxit tellus incanduit albo •' T

Sanguinedingua deum neruis delufa recifis
Pcrfonatt&moricnsuerbaimperfcda relinquit
Carfa folo iacct.atcp in coelum uita receflit
Affuit extemplo fupetum defidibus agmen j

Spirituum duplex.unum quod corpore nudam
. Sufcipiat mentem dulciq; ad ftdera cantu
Tranfferattexanimes aliud quod tolleret artus
Infolita noua lucetdics in nodercfulfit
Atq? rcpcnrinum fubito cum lumine fulgur
Emicuir ceu cum frangit caua nubila fulmen
Cum grauis ardentem fuccendit I ulius xftum
Euolat attonitus lidor trepidiq; miniftri
Corripuere fugam noto fimphonia coelo
Spargitur:8i mixta uocum dulcedine carmen
Aftra pctit.fcnfimcp abiens difcedit ab aure i'

Vifaqi per coeli tradus afeendete nubes
Lucida perfimilisfoli lucendor affro
Luciferi « claro rutilantem lumine caudam
Ducerei&ignifcro ferri liltra fideracurfu
Et caput in (ertare polo patuere tonantis
Atriatcuruatus leda pater obuia uultu ' 3

Brachia diffundens reduci dedit ofculanatse
Et triplici claram radiauit fidere frontem A

Altera fpirituum legio collegit ab hortis I O

Balfamaiudeis alocs*mirrhcqi liquorem ’o?

Abluto (qi uadis arnis Si odoribus undos • 1

Aereum per iter rubri trans aequora pohti ' J

In montes arabum fummeqi cacumina Sine
Tranflul it 8£ corpus pario cl au fere fepulchtr» ■ ■■/-.

Quod fuperum fecere manus opobal fama femper
Marmor odoratumfudat quibus|egra iuuantur 1

Corporil difficiles lftoceromate morbos1’ m . i3

Indigene pellunt facrtSalabaffra liquores - '3

Atq; falutaics lachrymasoleiqi fluentis f

Accipiunt guttas membris honor ifte fcpulds

. moirdulicrainll
° '"nF I : N I S. ••n.eutni iA
toiaii. ,< atrii etdiiq i^ir.ihilqxaahtrr.iii

■* •* V. “

MARGARTT AE AGON; LIB. PRIMVS.
BAPTISTAE MANT. CARMELITAE
THEOLOGI TRES PARTHENICES
AD ILLVSTRISSIMAM AC EX/
CELLENTISSIMAM ISABEL/

LAM MANTVAE MAR/ '
CHIONLSSAM.

MARGARITAE AGON.

VIS NOVVS ISTE FVs

roriuctcres qui turbine tanto

q EXPELLIT (RES MIRA)

dcosipotuitq; puellas

IN SVPEROS ARMA y'
j resqbus regna omniarSi ipfum

Augufttim Romae impenum/quo nulla porcftas
Sub Iouc maior eraticapita mcuruarc folebant C
Q uaeutstantaiVnde haec animis audacia noftris
V t mutent impune deos ( Si forte gigantes
(V t perhibent) uoluerc loucm detrudere olympoi
Res aliena minusifretos quia robore 8£ armis
Grandibus ac membris imanibus.alta deorum
T cdta polos fperare minor dementia certe.

At tener hic lexus natura imbellis Si ufu
Q^ua fperare unq de relligionc triumphum
Debuit antiqua Crion palladisxgidc fultum
Pctfhts erat tenetumificulx nec m ignibus Aetna:
Pronus in incudem feriendo armauerat illas
Mulribcr/ut flatent Iouis ignea fulmina contra^

T anti operis grauitas Si magnificentia caufam
Arguit ingentem :ncc in his mortalibus autor
Eflepoteftqui molem iflam uetflauent oris.

Si regno expul ii • fuit ullapotcnriadiuis
Maiorut inuitos folio exturbaret ab alto
Illapotcns igitur quxeondidit omnia uirtus
Vifadiu mortale gchusccntcmncrcifcu que!

Id fcclus exigeret noftru/fcu legibus ullis
Q_ux ignorant adhuc/fic ire mbcnribus orbem.

Poftq fera dies (seclis labentibus atas
Intulit cxttemositacitifqt abfcondita fatis
T empora d lftupit diuma potentia coelos,

L

.cc.xvmi.

i

MARGARITAE AGON.

Et pluit in terras ignem atqj incendia nullis
Infpicicnda oculis mortalibusantima tantum
Vis ea corda moucns hominis acccndit:8£ umbram
C alligantem abigens menti lucem influit almam.

Sic afflati auris animx coclcftibus audent
Fortibus ire animiscontra mala numina difcunc
In terris optare nihiltfcd ol vmpica folum
Rcgna/dcurn/fupcrostac fafhdire caducum
CorpustSC aaerms meditando aflucfccrc rebus.

Haec ea qui negat ara deos quae faxea uirtus
Numina contemnittqux tot fimulachra per orbem
Tcrrarum.SC uctcresfprctoiouc fuftulit aras.
Hocalix plurcs quaw certamina longis
T exta uoluminibus 1 fantfhc docuere puelli.

T res mihi (fi uotis magni regnator oly mpi
Faucrit/SC menti diuinu infuderit imbrem)

Carmen erunt. tu fandta fyro dominata draconi
Margaris/Si teneras Agathe lacerata mamillas. '

Tuq; fyracufim decorans aretufias urbem
Lucia.uirginitas eadem tribus / una puellis
Forma recens itastnec dum bene nubile tempus.
Famacftaflyriampccudu fruguqj feracem l’

Nobilium altricem late regnaile per omnes \

Finitimasgentcs.illicbabylonia quondam <)

Bcllipotcns hominuq! parens antiqua damafeus. '
In boream furgens parthos attingit araxem , I

Armcniofq; petittciliccsdcfccndit ad agros/
Abluiturq; mari quod nominat infula quondam 1

Sacra dionex uencntnilotica regna
T unfcrofq; arabes S£ perfica terminat arua.

Vrbs illicubi tcrTacauiscft humida campis/
Rcblata.qui magnus ftrucret du moenia Si alus
Latius ambitam muris extenderet urbem
Antiochus d ixifle fuo de nomine fertur.

Hic dum ftarctadhuc uctetu uana illa deomm
Rclltgio ; claris uirgo natalibus orta
Margaris ingrefla cfl pnmx incunabula uitx.

Cum quxfita diu totamqt inuenta per urbem
Nulla fora curantedco data ruftica nutrix
Doda deum aines abluta fidelibus undis.

UBER. PR.IMVS.

•cc.xx<

Vtcomplctafonumuocalibus organa plearis
Flccflerc coepcrunt/potuitq; infantia fari'

Sandta dcu SC facros ritus ac figna puellam
Mydica facrotydiuinaqi nomina nutrix
Clamdocuitifalfa ncrclligionc parentes
Imphciti/uclut intorto qui fplendct in adris
Angue uir /opprimerent conceptam pedtore lucem.
Ladlcus ut tenerum liquor indillarus in ora
Coipus ait : ftc innocuas infufa per aures
Sandla fides animum.duplex alimonia totam
Auget ,8C extendit teneros xqualiter anus.

Dii quibus ingeniu folcrsauiduqt nocendi
Semper K inuidix (limulis agitantibus ardens/

In primis atlante fatusiucnus/arq? cupido/
Ingcmucre.uident atrox fibi furgere bellum/

Inflare infidias / tempedateqi moueri

Tum ucnuso germane iouis fate fangiiine magni/

Perfca qui armafli contra phorcinidos ora'

Q ui cenrn uigilantcm oculis interficis aigum/

A fpids exiguo qtum fub pedtore nobis
Dedecus exutgat/regnis contraria noflns i

Fadlio qua fcnfim nos fraudum indagine claudit £
Nonne tibi tantam hanc tems excludere pedem
Ed animus diuu interpres. Enitete toto
I ngenio quo tanta potes germane' pcatur
Tc foror'atqj iouis domusi&igenus one deow.

Sic ucnus.& contra maix ficfuius orfus.

Q uod germana rogas magna illa potentia nodris
Fomoringeniisficnuctat.antc notaui
Q ux memoras : 8C nulla uia cd inuenta nocendi.

Sed tu dma foror fas hoc tibi/uiiginis ora
Fac fbrmofa/oculis infunde cupidinis ignem:

Et damis accende genas .candore tumentem
Pinge finu tnenfura omnes fua corrigat artus.

Sic dedens grauc SC acre malu/mortanbus atrox
Suppliciuminullacdhomim: Ctuqi optima tedis
O germana)lues mulieris imagine maior.

Omnipotens meminifle potes cu bclluafadhis
Iupitcr Europam tcigo tulitagnca quando
In mediis neptunus aquis incendia fenfit.

L v

MARGARITAE AGON.

Cum rapta cd fpattananurus.cum lumine captus
Ide puer uicit qui rcfpicit omnia phoebum.

T anta haec foeminex fecerunt omnia formae.

Sic hxc aitiinuenta rifit dea cypria fraude;

Artificefqj manus teneris dotdiffima formam
Applicuit membris, fefeqj imitata fuperbum
Finxit opus gaudcns:8C eris mea dixit imago
Nobilior eoo gnidio magis inclyta figno
Tempus erat quo facra ioui celebranda moucbant
Fagorum annalesiuidtos cum terra gigantcs
Vita tulit uerbis Ixfuram numina famam.

Dum eu prole domu parat acccrfita reuerti
Sena ligat nutrixiriguo decerpit ab hono
Q uicquid oleti fcrpilla rofas/cafiaqjithymuqt
Abrotani mcntxq; ncmus.pidhtrat alunam
Floribus.os nardum fpirat/finus halat amomu:
Pinnat utriq; humeros amaranthus. amaracus ambit
Brachia fii alba rubro talos tegit indita limbo.

Mater ut in reducem conucrtit lumina natam
Admirata decus lcuai/8£ pmit oribus ora;

Ofculaq? ingetriinans oculos fronteqi genafq?
I-ambitiK admorfa in facie nota manht amons.
Sero ubi dellatam fecerunt fidcra nodem* ^

Lata ed in thalamos Iccio accubitura parentui
Iamqi initura thorum dextram lcuat i oraq; primumt
Pedora mox: humeros demu cum murmure pamo
T er premit erredos tollens ad (idera uultus.
Contemplata parens exangui expalluit ore
Non alr q qui ignorans offendent anguem.
Nutriccmq; uocansihcu quifna ntibus ldis
Sacnlcgis natam indituit 'uidi impia uidi
Signa figurantem dextra / tacitifcp loquentem
Nefeio quid magicum labris.tunc ldius ergo
Caufadoli Cpcrdifq; genus temerana nodium •
Ulaimci dixit fic me inditucrc parentes
A teneris :8£ in haccgorclligionc adolcui
Hadcnus.at genitrix acceptu corde dolorem
Diffimulansubi foledies nonadaruir orto
Ad facru cum prole mouct ucdigia 84 alta
Templa fubittluccnt rapidis altaria flatnisj

LIBER PRIMVS. ' .cc.xxi,
Q uas arcum mugire boues clamare m/niAros
Ante iouis fimulachrauidcns fcclus enthea uirgo
HorruiriK ritus eft cxfccrara nefandos.

Ora notans genitrix uida obtenebrafeere frontem/
Et pallere genas/& faftidire puellam .

Poft epulas igitur uocat in conclauia folam:

Et fuadere ioucm genus infpirarc deoty
Nititur hxc memo rans. Ego te mea nata uocaui
Vtdocearcdcosfignotaq! numina ruri.

Rura fciunt curare grcges/imponcrc plaufira
Bobus/X attrito terram profandere arano.

V rbs leges/ urbs docfta deos X facra deotp
Imperat agricolis/atcp omnia temperat arua
Accipcnuncigituriquxtemca nata docebit.

Dii fecere orbem / terras / m are aera X aflra :

Nos quoquK oe genus pccudu : genus omne aiantu.
Ipi habitant corlos.ipi labentia torquent
Siderat ex alto nobis mortalibus orbe
Omniadifpenfantifrugcs oriuntur ab ipis;

Nafeimur arbitrio fuperu mori mura; /nec ulli
Fas fperare hominu quicq fine numme diuum.

Iupiter omnipotens cui mane litauimusi ipfc
Efldcusiatq; deum genitor, qux prxfidct aftris
Luna iouis prolcs.proles iouis altior illa
Mcrcuriusiucnus eft proles iouis : ipc diey
Sol pater X mauors illi conterminus orti
Ab ioue.SC artificu pallas dea ucrticc facro
Nata iouis. iouis alcidcs eft inclyta proles:

Et duo tindarid.Tiquibus inter fidera tantus
Splendori antiquo ucniens ab agarnorc bacchus.
luno iouis coniunx .ipa eft dea maxima. Pluto
Frater iX alma ceres foror.K regnator aquarum
Frater/K hos omnis qui protulit aurea quondam
Sarcula faturnus gcnuit/rcruq; potentes
FcatlSi rcthcrcis totum genus intulit aftris.

Sunt alii inumemquibus ut mottalibus adfint/
Mortales fua templa locant. fua facra quotanis
Rite feruntihi funt quos eft ucncrata parentum
Rclligio poftq (oli uia fatfta per aftia
Hactenus ;hos ucniens actas ucnerabitur ufep

L

in

MARGARITAE AGON.-

Q uo telluris onus circumdabit amphitntc.

Nam diuu (mortale gcnus/uice mobile nulla.

Sunt loca lub terris quibus cft grauc tartara nomen:
In quibus ante alios aufi contemnere coelum
Perpetuis ardcntcceco fubcarccrc fldmis.

Eft locus Elyfiudicunt/ fub fidere Iunx

Vt perhibent/ubi certa piis fine fine uoluptas.

Hxc igitur mea nata tux mandata parentis
Conde animo.K diuum genus obfetuare memento.
Sicgcnitrixialr uirgo pcrfuafa docentem
Ri fit:X ore paru moto contemnere uifa eft.
Proptcrca mater tnflem recitare marito
Virginiscuentumpergit.patcr ocyus cnfctn
CompitiK furiis adus lugularc pucllanV
Numccmqi parat.loetali inccffcrat igne
Cordauiri alcdo.torui fremit Herculis inftar
Cu natos rarns effe feras fua pignora dextra
Sufktlithoftili.coniunx clamore fuiqt
Corporis obicdu prohibet. tum tota repente
Mota domus uctucrc ncfas.Cum uirginc nutrix
Aedibus ada fuos petiit moribunda penates.
Proptcrca ignotam ruri (latuere parentes
Degere & in campis uitam deducere agreftem.

Ipfa ergo nutricis oues in pafcua ducens
A paftorc hominum xpodileda trahebat
Pcnfa manuaerramq; habitans uiuebat olympo,
Sarpe boni quibus cft hominu cufkodiadiui
Et fuus ipfc oculis fc fubicccre uidcndos:

Et longas traxere moras eu uirginc in agris.
Virgineus diuos pudor allicit, armula naqt
V irginitas ccrlo > diuis cognata rchfht
Scn(ibus:S£uiuitcoeleftcm in corpore uitam.
Talia pcrfpicicns curis ucnus inuida fandis
Cum tam nubilibus pubens adolcfccrct annis
Cogitat infidiasiatq? afpcra bella pudori.

Rufhca nutricis fingit locus ora/ finuq;

Vbcrc lurgentcm graqido Icuat. afpcra multo
Solccutis/duroq; manus callofa labore:

Inflita laxa caput pannofo (nodat amidu.

Fit pater & pofiia blandus fentate cupido

LIBER PRIMVS .cc.w

Non qualiscum fxua prius furor arma moucbat/
Partibus incedit raris' tranquilla fcrcno
T empcncs animo/facih indulgentia uulni
Spem facit/3C raris fulget toga fcrica uillis
Tindta tyri .intorti frons ardua turbine lini.

Ipfa piam dulci mentitur imagine matrem
Lcrta oculis radians/rofcos tota ignea uultus.

, Continuo apparent uiridcs.procul ire per agros.
Errantcfqj diu per rorida pafcuatandcm
Mollia uerfato torquentem ucllcra buxo
Pafccntcmqj greges natam inucncrc fub umbra
T um ucnus incuruatagcnisdedit ofcula > 8C ulnis
Mollibus inclufx applicuit gremiuqj finuqj
Continuo illabi fibi uirgo incendia quxdam
SuauiaSC urentes fentit prxeordia rtimas:
Oufcoenifq; animu curis ceu nubibus atris
Aura folct cu flante aurtro cohit humidus imber/
Inuolui : blandoq; inuadi ardore medullas.

Per fenfus quari per riuos ucnus acre ucncnu
Influit in mentem :quod fi male cauta recepit
V ulnus agit fola diuu medicabile dextra.

Id metuens afflata deo corda intima uirgo
Excutit SCpcrtcm prohibet nondu altius haurtam.
Mens abit ad poenas crcbi fine fine manentest
Morte laborantem chnrtum uidct lafpicit ora
AfHitrtata firi 8C crudelem horrcnria potum.
Cogitat incumbens Si lneuitabilc fatum.

Talibus omne folct fandto^t indurtna curis
Declinare ncfasricnfufqi inhibere uagantes.'

T um ucnus/o mea progenies dulciflima uentris
Sarcina/dulcc animo pondus/fuauirtima cura'

Si fortaffe patris uctcrcm rcminifccris iram
Et dubitas ne durus'adhuc ' depone timorem.

En tuusicn mitis gcnitortibi / lumina tolle.

Atcp agnofcc patrem. cur te rubor ante parentes
Occupat fante tuam ubi qux famulatur alunam i
Sic ucnustora procax dudum formofa cupido
Contemplatus initplufq decet ofcula patrem.

Iplc luo calet igncpuCTircpaitqi puellam
Ore genas os ore pmens compicdhtur omnem:
Infpiratq; faces, SC corripit igue medullas.

MARGARITAE AGON;

Percipit infidias uirgo:mcntcmcj! moucri
Inflamari animum .gaudet fimul SC dolet, aegram
Dulcibus his curis fcnfuq? inhibere uolcntcm
Aggreditur nutrix:mi(Taq; ad pedora dextra
Etquod aluna inquit uifaes trepida re parentes (
Aude animo.tibi naq; iocos 8 i gaudia portant.
Dcfpondcrc tibi iuuenem florente iuuenta
Confpicuu/forma infignemteui prxdia ccntu
Vbenbus glcbis/K mille armenta per agros
O felix uirgo antealias/fruitura marito/

T ot fruirura opibus tua fic mirabitur ora/

Ofcula fic carpet/fic amplexabitur .aluum
Dulcibus hanc natis implebitiSi ubera lacie.

Sic tibi blandus crir.uitamq? anim.iq; uocabit.

T alia profequitur memorans quarcuq: puellas
Obledare folentdegmenta/moniliain aures'
Intentura brcuufurcs metuentia femper
Blandtmcntadcucm bona dclufuraiuucntam
His dcpnfa dolis trepidat uclut agna lupow
Excepta infidiisimodo mens : modo fenfus habenas
Obtinet .at tandem ceu cum de nubibus ardor
Fulguris crumpitinitidum mbar ignea uirtus
Eliciens tenebras tempeflateq; repreflit.

Confcfhm uclut ex alto emergentia fomno
Lumina circufcrt luidct cmigraflc figuras.

Et genua incuruans oculis ad fidcra uerfis
O fandi cceloijt animi : quibus omnia dixit
Sunt fubicdaipix quanto difcriminc mentes
Hos habitent artus (non cft opus indice) noflis.
Noflram igitur (cruate fidcmifcruatc pudorem.
Neu finitote animis tantu iouis arma nocere.

Finierat uirgo :cum ex aere forma repente
Nata ait : hic aderam eu te uenus atq; cupido
Et iocus aggrdTi longo tenuere duello.

Vtuidcre operam fe perdere tcafpia contra
Littora picigcntcs ad phafidos aruauolarunt.

Naq? legunt illic uexare potcnria mentes
Gramina:&: aeriam tundunt ex gramine pertem
Q ua perfufa labant hominum prarcordiaifcd tu
Nunc experta uides molem fbmuluq? ucncni.

T u ucro forti cflo animo.uidoria pofeit

LIBER PRIMVS XC.XX11V,

H xc cocio fibi grande aliquidrfed gloria maior
Parua triumpharo ucnict poft tempora mundo.

T u fidei faflura fidem .domitura tyrannum
Et decus xtemu tetras habitura per omnes.
Coeloiyuifura domosiubi redlor olympi
Inter mille choros diuum imortalia paitit
Prcemia'mortaIesnon admittentia fenfus.

T u breue felici ftadiu certamine curres.

T ceu cro.nec patiar quicq crudele uideri.

Neglige terreftrcm ui rami monentia in horas
Mebra animxclauftru imundum pondulq; molcflu
Excclfo iniuftoq; animo mortalia nauci
Omnia pendente in terris unde orta' relinque
Ad coelos «rlcftem animu fine Ixta reuerti.

Sic air:& tratflo difceflit in aera uultu.

Luna ter occidcratitotienfcp reuiferat orbe
Lucida complctoicum maiaailantidc natum
Inuentura ucnus libani de ucrrice in omnem
Profpicit a(fyriam:lcuat adiuga taurica uifum:
Armenias uerfis legit 8i fidonia rura
Luminibus.uidct ufqi paphum ' uidctufqj cytheram
T andem feffa oculos 8 C fafhdita uidcndo
T ollitur in uentos 8i fe fuper xquora librat.
Dumfcfhnar itercrctamtfuit obuia cafu
luno farno rediensicum qua taumantias iris
DilTidiow autor.T um diuaerycinadearum
Maximacuifratcrcuiuirdominator olympi»
Mcrcunu quxroicui magna ncgocia mccum.

Si quibus in terris uifus tibi diua monao.

T une hera cretata dum labimur inde fub altis
Cuiouecuprdlis fpattantem uidimusida.

V ertit eo greflus • Si cum genitore repertum
T alibus alloquitur .Cillcnic tempora pctdis.
Chrtftushic in toto tam paiTim pullulat orbe;

Et quantum caput ille lcuat ' res publica tantum
Nodra ruit. Romam quo padlo amilimus omnem
Nuper 'ut imperium longe rhodopeia ad arua
T ranfient ' nimiu nobis mcminiirc ncccflecd.
Sicucnus.intcrprcsdiuunon perdimus inquit
Tempora .numcenfes ea tempora perditaiquando

MARGARITAE AGON :

Immanem duraq; fatu de fHrpc tiphoei
Chriftophoru ftraut/ atq; philemonaipanteleonta.
Dorothcu : theodoram .agapen ("cum millia nuper
Occidi tcr'dcnauiru.cum gallia uidit
Ridtiouarrano trcucris tot fiinera ferro.

Sed quid opus noflro tibi nunc Cytherxa labore:
Pofce.opcram tibi naq; libens impartiar onem.

T une uenus o germane potes meminiflc puellae
Illius afTyria::S£ memini alienius inquit.

Illa ait illaiuenus noflrx grauis aemula formx
Creuitt&adfedcsuacuas afpirat olympi/

Impia contemptrix magni iouis atqi deo^t.

Dedecus hoc abolere paro .tu qui potes arpe
Q ui potes ingenioTcr opem. Noftra omnia pridem
Arma in eam contrita.mhil profecimus.illa
Nil alios rata polle deos fine fine fuperbit.
Nosomnes illi indccorcs/obfcuraqi turba.

Sic ucnusnllc patris nutu talaria plantis
AiligattSC ueneri comes it.Phoeniriacu iam
Regna fubintraflent Hermes ait o foror ibo:
Praefecfiuq; urbis uenandi ardore moucbo.

Nofti hominemmofti fexu cjtum arda utruq;.

T u uigil obferuato oculis eu retia cernes
Atq; canes/tranfi in leporem damaue fugacem :
Ecurfu pete rura quibus pecus illacocgit.

Cxtera leis nec eges alio germana magiftro.

Sic operas partiti abeunt. Cillemus urbem
Intrat:8£ in ferui formam conuerfus anfbx
Rure reuertentis domino inta prandia denfos
Comemorat faltusniidiffc armenta ferarum
Ad fluuios potu magnis dcfccnderc turmis:

Lud ere propter aquav campos tondere uircntcs
Cum catulisrprxdxq; occultu infpirat amorem.

Ire parat / nam forte dies erat il le nefaftus:

Q uo leges de more filent, date retia dixit.

Sternite equos adhibac canes, ucnabula ferte.

Ih u irides igitur prafedus olymbrius agros
Pergit agens celeres turmas hominuq; canuqi.

Iam faltum prope confbtcrant/cum protinus umbris
In ccruum conuerfa uenus fc protulit alto

LIBER. PRIMVS

•cc.xxiiii.

Vertice/cui niucus/niuco fub pcdlore uenterr
Frons ftellata.Canu cuneos cquituqr uidcrcs
Tollere clamorem cxtcmplo/totosq; per agros
Dilabriut quoriens uafto padus effluit xftu.

At fera pmd rapitur per deuia curfu
Trans dumeta uolans ferturqi per aera longis
Saltibusnntcrdu ne dcfpcrarc fcquentcs
Cogat/incrs claudo tardat ucftigia pa/Tu:

Et tripedem fimilar.tu fpes arredta uiro^t
Atqi canum uires duplicat. date lora moloftis
Vociferans prafedtus ait/datc lora/uiamqi
Ad nemus oppofitos confeftim aurerte maniplos,
Fludhtatomnisagercurfu.pars terga fcquuntur
Pars liuadcxtraq; ruunt 5 i inaniter omnes
Mercurio accingunt animos fallente labori.
Margaris audito longe per rura tumultu
Stat trepidans/K profpicicns mox uiminc longo
Sedula cogit oucs/properanfq: ad ouilia tendit
Cu grcgibus.Ncc adhuc tedhs fucccffcrat /atrox
Cuprariedtusadcft turma comitatus cqucflri/
VbCTius gaudensrotcnim per anhclla repente
Ora canu per acuta uiru uenabula mittens
Centum annofum alta tollentem cornua fronte
Vmbrofo elicitum faltudea callida praxlam
Fecerat. ipfa uolans bcliali cuafcrat afht.

Praxericns igitur faciem fub ruftico amidhi
Vidit amicleamxilnfqr ardentia nigris
Luminamcglcdteq? decus mirabile formae;

V idit/K exarfi t/ncc fert incendia: uiigo
Pedlorc proripitur pauidoi grciluqj citato
Ante gregem .fugit ora uiru .fugit impia corda.

Ipfc libidinibus totam fine lege frucndis

Cura adhibens/mora nulla domos temerarius intrat:

Afcitamq; ifta compellat uocc puellam.

Farcgenus nomec^/fimul cur ruftica tedta .

Ifta colasrquoniam urbana: tibi forma puellae {

Illa autem fic orfa loqui mi territa / dicor
Margans:antiqua mihi funtab ftirpe parentes
Antiodiupatriae fecit qui nomina noftra:.
Rclligiomihixpus, adhuc dumladtcapafco

margaritae AGOR

Vbcra' natales maculas in fluminclaui
Et genus « nomen laudamus olimbrius inquit'

V t pote qux tanta d igna indole extera contra
Cxfarcas leges opus cft plccrti atqj aboleri
At quoniam fimplcx rcruq? ignara luucntus
Errores facile inuarios prolabitur 'ultro
Do ucnianvdare namqi meu.mfi numina Romx
Q ux sentes SC regna colunt contemnere pergis.
Sic ait:K miflis ad colla tenerrima uindis
Cum nutncc ferox iubet ad prstonaduci.

At uenus obfcocnam prxfctfi accendere mentem
Non finit .SC uoti compos ignem adncit igni .

Nam uolitans ab equo Imenfas fitibundus hiacho
Proluiturrflagranfq; graui fc ingurgitat auro.
Tum forte occurrens confpctfa uirgmc coniunx
Inter lora genus mox pcrcuntata rcloluit
Vincula.K ingcniu petulans meditata mann
Hxc ent liare inquit pellex mihi .V ulncrat ilta
Sufpiiio exangui muliebria corda pauorc.

Dat uenus hos rtimulos.odiuqi imanc pucllx
Sicorirur;fan<rti curtos inimica pudoris
Fccmina fit/cupido dum luxuriola marito
Gaudia =clotvpi negat impaticnria amoris.

Et quoniam defenfor abeftCinduftria diuum
Tam uigil SC confulta) pudor f eruatur ab horte.
Mcnfa abiitsfcra corda uiri uenus arq? cupido
Sollicitant'imas bromio mflamante medullas.
Ergo fui incompos thalamis prodire trementem
Imperat ' SC talraggrcditur fermone puellam.

Si placarcdeos8t ponere facratonanti
Non renuis» tibi pnri confortc rcpulfa
Nubere mens tccuqj noua producere prolem.

Si tibi uillefcunt fupen dementia perdet
Te tua fola feres fquallentcm carccris umbram
Compedibus litras SC inerti oppreffat catarta.

Nec fatis hxc .patiere famem iciuna : domandum
Hoctcnctum:8i tenerum dicens palpate puellam
Tentat inops mcntisircfcrens uertigia taertum
Margaris cuafitifcquitur fando illc'domandutn
Acribus id tenerum flagris ac uerbere duro

LIBER. PR.IMVS. «cc.xxv.

Corpus : ad cxtrcmu fcm> cxcrccbcrc SC igni.
Sicait.Illadeoiamdudum afflata triformi
Nil iam corda trcmitrdirum inuafura tyrannu
Concipit ingentes animostac talia fatur.

Q^uid me imunde tuo cupis incertare ueneno (
Vxorem mutare ncfasiabduccrc nuptam
Par fcclus altcrius.nupfi iam paruula chnfto
Cum laui facroamnecoma.tum ferdere nuq
Immutando illi corpufq; animuq? dicaui.

V inclaifamcmifcrruiatcp ignes dcfirtc minari.

Hxc funt illa quibus cccli mihi limen emendum crt.
Et quibus ad fuperos ucrcrt.in corpora tantu

Ius tibi.tranquilla irarum inrtrumcnta tuarum
Mente feram tneccnim de aequabilitate moucbor
Huc animi pritedeo fupcnfq; fecundis.

Margans hatciaft ille odio funofus acerbo
Ardctiutiratuscolubcr quando ore trilingui
Sibilat<& caput attollens in proelia furgit.

Coedit amor funistrauco uocat ore minirtros.

(^ui celeres nudatam humeros SC petrtoraad aluum

V fq; pmuntgrauibus flagris. inuicia re (irtit
Vcrbcnbus lublimi animoaam terga fanfeunt:

Nec ltucnt fcd exde (luunt inoxia membra.

Saruit adhuc crudi nondu factata tyranni
Impictasnaintrtam lons fub inane baratrum
Carccris ire lubctitenebris ubi cocca profundis
Nox lilet.hicieiuna fcdetifluiduqicruorcm
Crinibus abftergit mcmbns ammofa uirago
Nil mctucnsneccnim dcnlasconfidcrat umbras.
Sed cacldtcnubar menteq; in fidera tollit
Diuo^q; ingrdfa choros (paciatur olympo.

Tum pater omnipotens (umade Cede mimrtrum
Cui nomen paracletus crat/ddccndcre mandat.

Q_ui ferat atherco radios de lumine leptem:
Somnifcrafqi fuget tenebras i SC uulnera moly

T ergeat applicitodefofq; rcfrigcict artus.
Illcpcrhydrophotumuenicnsiam uerberat alis
Frigora faturni/iam fub iouis ambulat igne
Mane calcns/iam folis equos tellure (uo alta
Ire uidct.ncmccfq; graui ludaic iub artio.

M

/

MARGARITAE AGONi

Labirur in ucncrcm i cyllcnia tccff a fubinrrat: ~>

Anguflofqj lares triuixsqux fidera fratris
Accipiens totos implebat lumine uultus.

Iam fubitumbrofum terra: chaos. igne relicfto
Permeat aeream nocftcm .fuper xquora tranfit
Carpathia:affynxq5 cauos iam profpicit agros
Proximus antiochi muris:fc in moenibus altis
Conditiubi extindhs nox intempeffa filcbat
Ignibus;& furdouolucbat fideralapfu.

Mox abftrufa folo penetrans umbracula nigri
Carccris extemplo radiis cffulfit apertis.

V irgo inter filices rccubans ut lumina uertit
Ad iubanaftantcm paraclctu agnouit : SC ora
Efuric confccffa 1 euans SC nefeia fomni
Lumina conatur ter furgcrcucrcadit xgrum
Corpus.Si aeexdens gutto paracletus eburno
Ambrofix liquindis irrorat odoribus omnem.

Et moly afpcrgcns humentes (anguine plagas
Oblinit hcftcrnx ueffigia protinus irx .

Officio mox funcfhas abit, fallentia corda
Continuo accipiunt uircs:& in omnia fundunt
Mcmbra:cutcm pulfat meliori arteria uento.

At ucnus infidias meditans uexare puellam
Aggreditur trucibus formis/K imagine foeda.
Grandibus horrentem fquamisK tergore durum
Cxrulco phythona fubittcui faucibus amplis
Guttur hiat.cui frons oculis flagrantibus ardens.
Venter iners latcqt fluens bouc grandior indo.
Taminfolitum uifu tam formidabile monftrum
Scindere humu fubito tcrrxq; uoraginc ab alta
Su rgere in imenfum eu flama SC turbine uifu
PcrltrcpirK lato exanguem petit ore puellam:

Ac uiuam folidamq; uorans dcglutit in aluum .

Illa fui compos fan citas confugit ad anes.

Nam eruas elicito phythonicauifccra figno
Rupftmt xffiuas inclufa tonitrua nubes
Difcununt.fonusaduigilcsquos cura tenebat
Carccnsiafcendit-totafq; exterruit xdes:

Non alrqcum magno irritata uaporum
T erra paroxyfmo laba v.SC quatit alta d ornorum

LIBER. PRJMVS <cc.xxvi.
Fundamen ta/trcmunt motis laquearia tedis.
Indignata ucnustantupotuiffe puellam
Infi aias molita nouasiad protcadodum
Fingere mendaci fimulachralmania uulni
V crtit iter.tripolis uidit per littora folum
Ire fenem ballcnarum'pclagiq? potentem
Carpathi quondamimodo maieftate carentem
Aequorca quem fic animis affatur amans.

Scis proteu (proteus uifa fronte annuit illa)
Sdsprotcu quas fim/mea quanta potentia in omne
Q_uod coelo genus SC terris /quod uiuit in undis.

Et tamen a pueris (qua: fore mea) temporis huius
I.udor/K impunes abeunt/imo impia fumum
Fadadccus laudeq; putant opprobria diuum.
Maxime perfonay opifex ne defere tanto
In tn errore tuam uencrcm : fuccurrc ruenti
Imperio iouis8C fupemm.lcuioragigantum
Bella fucrc.uides ut nunc ingloria diui
T urba fumus/templa incipiunt fordefccrctK atx
Frigida: Si exangues : iter ad delubra deorum
Pube latet uiridi/uia redditur inuia nato
Gramine.fer proteu feropem/mifercretuoy,
Protcus/o germana touis fatumia proles
Alma ucnus dixit/grauis cft iaduradeogt.

Et mfi mefalluntpnfco^t oracula uatum
Hic finis iouisimperio.iam farcula currunt
Alterat acccloin terras noua labitur artas.

Ne tamen a nobis diuu deferta uideri
Caufa queat /neu me fruftra imploraueris ladfum/
Xumdca confilio feniorem induat aperto
Carectis in tenebras ad folliritanda puellae/

Corda metu.criptam fubit alta node fil entem
Lumen Si os cyclopis hns/pigmraq! membra/
Flamam oculis fpirans 8C naribus, illa figuram
Intuita immanem tanto neqj territa monflro
Indignata magis/curuo inuolat ungue capillos:
Hcrculcafqj deo uires animumqi ferentem
Sternit humi.gcnibufqj uterum ferientibus ora
Cote pmit/miffoqj implet caua guttura Si orbem
Pulucrc.mox proteus diuina in uirginc numen
“ • - m ii

MARGARITAE AGONj

Expcricnsmcrfa difceflit in aera forma.

Diua latens qqdolcat / tamen ore fereno
Rifit:ut imunda uidit tellure uolutum
Protea nudari fublatis inguina plantis:

Suma dies aderat eu fadus in xthera liber
Tranfitus innocua: per ahenea uulncra menti.

Nam metuens ne fi longas feruata fuiffct
In pcenasimanifcfta fidem miracula ferrent
Latius/K tali fieret celeberrima pado
Relligio/indixit fatum crudele tyrannus;

Etcxdi iubctcnfccaput.fuafunera uirgo
V t cognouit agens grates fic orfa tonanti.

O pater unde fluit rerum imutabilis ordo.

Cui fascft quod eu q; Iibct.cui lege uoluntas
Libera. cui pns quod pneterit atq; futurum cfti
Q cf tua me pictas tali uclit ire triumpho
Ad fupcros/ficriq;tuisdcciuibus unam
T am celebri mgreflirnon fum tam grandibus axjuas
V na fatis grates meritis pcrfolucrc. quantum
Tu mepoiTe facis rcfero.mca membra litari
Atq; tibi noflro fieri de fanguinc facrum
Inflinio/uenioq; tuas nouauichmaadaras.

Accipe uirgincos artus sterne facctdos:

Ac flamis accende tuis. mens fola fupcrftcs
Ad tua mortali ucniat fine pondere teda.

O mundi praedare opifex dignare peantem
Ante obitum dono hoc animam, bonitans ab alto
Acquorc/ab lngenri pelago pietatis in orbem
Aeternis fluat hic fcatcbns curfuq? perenni
Riuus ut ad noflrum quifquis confugait olim
Subfidium uorisfcmpcrfelicibusora:

Atq; meis uacua nunq pce furgat ab aris.

Margaris hxc.fonusxthcno dcfccndit ab axe
Audita cs:fccura ucni.tc expedat olympus.

Gaudia rcfponfo tali concepta furorem
Exemere pium.cupit ire in fatatfuuq;

Carnificem findo artantem crudeliter enfc
Prouocat:K pofito lugulum fupponit amidu
Nil contata.graui tum prorinus ille lacerto
Colla fccar ; landumq; haunt rhomphea cruorcm.

xj

A

AGATHAE AGON. LIBER..I. xuacm.

Spiritus c claultris fugiens mortalibus inter
Agmina cctlituum uicftor migrauitin altum
Aethera Si extremo fedem fortitus in orbe
Gaudia cum magnis habet imortaliadims.

AGATHAE AGON.

Oftej margaritae ccl ebrauimus a<fta : fupfunt
p Diu® agathac memorada nouo peonta citu.

Illo igit fantfto igne meas accende medullas
Magne patcrtnon quem rapuiflc promeihea fama cft
In comuncm hominum internum i fcd quo tua proles
Abflulit antiquam faciens noua fecula noctem
Ingcnioqjabrtcrgc fi tum- quem longa reliquit
Iracrcbt molita necem / langorc fcmcftn
Pingucubcrdepafla animi 'populata uigorem
Mcniis'&; in fenfus bacchata hortilitcr omnes:

Ante deos regno pullos trinacna quodam
Itali® con lunift.i graucs enixa tyrannos
Langui t/ipa fuo periens ut uipcra panu .

Protulit Si uaftosimania moltra gigantes
V entrimanos olim manibus quia pabula uentri

§|_u® fienntiK cyclopas a luminis orbe
randi appellatosnugapcr nebulofa pachyni
Per libybxa antra errantesiper faxa pclorr
Et per acragantis latera igniferaqt per aunam.
Aetnam ubi titanis fobole dixere lepultum
Enccladu uctcrcs fpirarc incendia Si atrum
Cum nebulis cincrem/SC lapides impellere ad auras
Orcproccllofo tcmpcftatcfqj fragofas
V olucre:8C in campos ardens cffundcrcTulfur.

At poftcj patrio fobolcs de fccndit olympo
Sancfla parris lumiiccrpit melioribus aftns
Afpirare poli regnis mortalibus ardor:

Et foetus proferre ai ios- man fuctaq; corda
GigncrciflC imbibitum redolentia pedtora numen.
Imprimis eat anxam agathem fplendorc parentum
F orma'® tarc opibustclaram :cui rcbtor aucrni
IIIcpcr®m®umquifccratcra uolanu
iSuIhjlit in calum cuitu rapuitq; parentis

M iri

AGATHAE AGON;

Thcfmophorx natam flores in ferra legentem,'
Ille inq foedo ore niger crudelia bella
Mouit m aacmas cupiens aufene tenebras.
Conful erat ficulis uirdctcflabiltsiora
Sola ferens hominis/morem ingeniucp ferarum
Quintius a decto miffus/fcclcranor ipfo
Barbaro & imani dominoifinc numine mudutn
EfTe putansificn incerto ratus omnia cafu.

Iftc uidens agathen trinaendes ante pudlas
Ircmcnuftatc/ingenio 8C natalibus altisi
Arfitcam:iaculis armatus 8C igne cupido
Idu hominem duplici dum uult lnuadcrcitclutn
Cufpidis aurata: cocytidc lauit in unda
Sarpiusrin phlcgcthonte facem fucccnditi&uno
Impete percurtit plagis fera corda duabus.

At deus aflroR: dominus pcordia fanda
V irginis afflatu fludia in contrana uertit.

Et quanto ad facinus magis ille hortatur 8C utget
Hax armata dcoifcclus ia tanto amplius horret.
Aeger amans bacchaturmti cum taurus aftlo
Concitus crcda circuuol at inuia cauda

Pafcua/collcdafqj cauis uomit acriter auras
Nanbusiirawq) fonantem proiicit xflum:

Verfat mille dolos/uarias excogitat anes .
Ingeniofus amar'ucncrifqt artuta libido.

Rclligio tandem noua contcmptufqt dcoiy
Anfa fitihis frenis ti tulis crudele tyranus
Aggreditur facinus/pictas uia fada nocendi.
Iudicc fub uicio uirtus rea firtmmador
Impietasqjatrona ucnus/ mendacia tertes.
Scortum illurtrc fuit catanx/iuucnuq? uorago
Publica/nataiy ftupris aphrodifia feptem
Diucsiagcns lufasdrceo carmine mentes
Q uo libuit. genus omne mali magadoda ucneni.
Irtius in ludum difciplinamq; procacem
MifTa agathe caelcrtc animo politura fcucro
Propofitumil.Tnocinus uicianda fubintrat
i urpe magirtenum talem fleuerc rapinam
Aduri artemo uitam in fquallore parentes.

Sed ucluun callum tumidis mare uerberat undis

LIBER. PRIMVS. .cc.xxviii,
Littoream eautem'merrtrix ita pctflora fruftra
V irginis attentat : fruflraqi anmtur altum
Demoliri animumiffant fortia nedfora contra
Bland icias omnemep metum .deuota tonanti
Corda Tmota manenttquid tempora perditis inquit
Vitgo/infeliccsanimxfquid pergitis ore
Fledhrreui nulla/nulla ane domabile pedtus i
Flumina terrores/nimbi promiffa/fugaccs
Verba notitmolcs ego ferrea faxea fupra
Fundamenta fedensmentos 8C flumina SC imbres
Contra flare ualcns/cafuqt potenttor omni.

Sic uirgo / admirans uirtutem in uirginc tantam
HortuitiK diuinum aliquid confcfla / pepercit
Irritare deum meretrix : nec ad ire puellam
Amplius aufa refert ucfano hax omnia amanti
Sic memorans/fniftra conful romanc laboras:
Q_uicquid id efl/humano animo conflantia maior
Res miranda/ullis nefcit manfuefeere uerbis.

Saxa ferunt fenfifTe lyram cum moenia thcbis
Poneret amphion rportauit anona delphin
Carmine lcnitustcitharam fyluafqj ferafqi
Thraiciam memorant SC plcdtra orph ea fcqutas.
Samior ifta fcrisiK marmore dunorrrquc
Fert inuidta minas & blandimenta uirago.

Sic meretrixtinfanus amans conucrtit amorem
In crudele odium : furit indignata rcpulfam
Mens obfccnaitruccs uocat ad tormenta miniftros
Infligcndaitralu iubet a lidtorcpucllam
Ingenuam ifimul afferri clamoribus alus
Imperat lnflrumcntaiquibus fxuirc tyranni
Sunt folitulataqj implet cruciatibus aulam.

Infontem fems aggrediens quid facra deo^t
Q_uid contemnis ait fuperos fanimofa uirago
Non ego contemno fuperos : neq; facra dcoiy
Rcfponditifcd quos fuperos tu mfanc deofq;
Appellare audes funt cum plutone fcpulti
Sub phlcgethontenllic uenus cfl tuaaupiter illic:

Et tota cum prole tnifer fatumustoly mpo
Gens indigna foluqj inframon aethera fupra
Diis domus cfl; fuperos ideo appellare nefandum;

AGATHAE AGON;

Vos Icmuru conflicri umbris'pcrfcrre ncqums

Chridi folcm oculis-iubar impia lumina (anctum
Aucrfata fax nodis caligine gaudent .

Talia dicentem conful iouc plenus S£ ira
Cadi alapis flagrifqi diu crudeliter ufep
Imperat/ad (aero manantia (anguine terga.

Mox iubet ad tormenta oculos conucttcrc/fcedo
Sic minitans uultu<linguax'tcmcrana i diuum
Impia contemptrix podej te infania uexat
T anta' aliis exempla fcrcs.crudabcrc donec
Vel melius (apias ac diis libamina ponasi
Vel moricns fontem hac animam fub tartara mittas.
Illa nihil ritubans &C mente xquabilis alta
Subrifit pernas atep indrumcmadoloK.

Lxta ergo SC gaudens ac (perabunda latantcs
Mittitur intenebras-SC carccrc conditur atro.

Altera lux pofitis cclcbrarat prandia menfis'

Cum e tcnebns cduda iterum confidere ad aras
Cogituri&diuispanchxum accendere odorem.

Illa negans' qux uedra inquit dcmcntiaifaxis
Incuruare caput ( lignum tcmefxaqi figna
Appellare deos fdeused qui condidit orbem
Ccelot^ tcrTxqi opifex : qui fidcra torquens
Sudinet.K figit caelis elementa citatis.

Huic uni mortale genus libamina debet.

Sed manuum uraiy operi putri atqi caduco
Sacra dari turpc:abfurdu:pucnlc : nefandum
Propterca neqj facra dabo : neq; thure litabo. . t

T alibus ardentes in pedore confulis iras
Concitatcloquiist terrenx prodiga uitx
Nil timet SC poenis occurrit atrocibus ultro.

Conful ad adames magno clamore minidros
Vocifcratripoliatc magam. fufpcnditc nudam
Pubetenusiferro lamatciSt adurite damis
Sacnlcgamsnodraw hodem legum atep deow.
Extemplo uclut in leporem toto agmine pardus
Fertur inhumanus lidonnudataq; duris
Membra catcnax complexibus ambitiSC alta
A trabe (ufpcnfam flagnsdomataliacandcns
Lamina mordaci tadu pmit. igne foluta

■v

i

LIBER PRIMVS. ,cc.x

Iamcutc liquuntur rtridenti ui ferra ferro .

Et facerin ccrlumrapitur uapor.undiqt feruens
Sudatadcpsimixtufqt adipi pendentia mundat
Pallia:8Ctn terram largo eruor a; (luat imbre.
Necfurorertfedatusadhuc.cum gaudia uirgo
In poenis conferta foret nubet ubera duro
Fordpe comphendimiucoqj a pedore uclli.
Iurtacapcfccntcs correpto ex igne metallo
Scintillante finum inuadunt laccrantq; miniftri
Alitis in morem ritio qux inferta gigantt
Extarapittucl quae fine fine promethea rofho
Fligi t in aeternos femper redeunte dolores.

T um uirgo no te imanis fere 8 £ impie non te
Ergo pudet quae in matre infans haurire folebas
Foemmeo in fexu tam atroci bus ubera plagis
Cacdcrc/8£ altrices hominum uiolarc mamillas £

Sed mihi fat nulli q, mens obnoxia ferro
Nil membris fraudata fuis fynccra fuperfit.

Coipus eat : mole hac tandem exonerata recedam
Ad fuperos rapicntq; tui te in tartara diut
Taliadiccntcm uultuqt animoqi ferentem
Supplicium lacto 'iubet in chaos ire profundi
C arcens inferri prohibens alimenta tyranus.

V ulncribufqi ncgans.ufum medicaminis omnem.
Sola in node graui refidens in codice duro
Conuerfis in coelum oculis (mobilis orat.

Dum faceret medio nox alta (ilcntiacurfu
Et niger hcfperias iret cafurus in undas
Scorpius/illuftn geminis furgentibus ore/

Ecce fenex celeri lapfus per nubila curfu
Petrus adert/X cocca altis abfeondita in umbris
Claurtra fubittpetroqj comes medicamina ponans
Artynuslucasinnubcabfconditus alba'

It funale gerens puen fub imagine cofmas
Pceonios ambo fuccos/afclcpidas ambo
Synthefesedodi / fomenta machaonisambo.

Tum uirgo infolitam lucem formaq; uinlcm
Parttllos 8C uafa manu chirurga ferentem
Admirata quid hac c inquit medicamina portas
Q_uifquis es fulla meis nuq cataplafmata membris -

/

r‘

MARGARITAE AGONi

'Aut emplaftra tui implacido tu ianitor orc
Nil agathc dubitandu inquit . cu uulncra pafla es
Ifta aderam corpufq; uidens curabile ucni
Allaturus opem medicamitum uulnera tangens
V nguine uitali totam in(laurauit:8£omni
Corpore deterfo rcdiuiuis pedtora mamis
Impleucrc finutrofeoqj reuixit inore
Cum candore rubor manibus coma uulfaproteruis
In nodum legeep redit /compefdtur omnis
Efunes/liquidumtcncroscorroborat artus
Nc<flar/8£ ambrofia: potis alimonia fuccis.

Q uarta dies alium titana ferebat in axem
Cu grauibus fpirans odiis loctalc uenenum
E latebris coniul iubet ad tormentapucllam
Rcftmr/fiuiuit adhuc. munia paflam
Longa laborantem plagis / ac uerbere tanto
Protritam fato iam concdTilTc putabat.

Illa autem ne dum uiucns fcd fplcndida uultu
Purpureo redit in bcllumtquam corpore toto
Incolumem miratus ait/dii prima ferentes
Vulncra/fccerunt aliis locaifacra tonanti
Redde iouiiucl ferre para genus omne doloip.

Illa/ quid ad nugas infane recurris eafdctn?

S at mea nota tibi/tua mi fententia/diuis
Q uos hominum fecere manus libamina non futn
Oblaoira/potcs auciarc/infligere mortem.

Non potes hoc fuadere nefas/uitam atq? falutem
Non ftygix dii ucflrianimx tribuere < icd orbis
Omnipotens regnis qui prxfidet omnibus autor.
Diuoy natura procax/dira inuida/ mendax.

At deus humanum clemens ££ amabile numen.
Officium prodefledei efl/offendere diuum
Sulfuns ardenti quotiens defeendit ab xtna
Impetus in campos/ ucflrop cft ira deoy
Laaa malis hominum : fcd quando cohcrcita fluxum
Siflit inundantem/deus eft leruarc labores
Sollicitus noflros/8C nos defendere aborco.

V ix ea finierat cu percitus igne megetx
Con fui ait teflis tellurem lnlfemitc acutis
Adduc flagrantes prunas/hax mollia ferte

i

LIBER PRIMVS. •C C.XXXt

Strata fupcr nudam : X ferro uerfate tridenti
Ocyus.accclcrant famuli X mandata capcffunt.

Ipfa togam lartis animis exuta propi nquat
Ignibusiatcp moras litdo^taccufat lncncs.
iili irafeentes indignaticp rapaces
Iniiciunt furcas/corrcptaqi dentibus uncis
Membra foco infliguntiX per fragmenta iaccntetn
Nunc pronoorc trahunt laniannbus ubera tcflist
Nunc in terga unco graflante per tilia eunto.
Inftaurant alii flamas • X follibus acftis
Vndiq; perflantes animant incendia uento.

Interca immanes dum fert innoxia poenas
Eccc foli horrendo concufla palatia moto
V rbc tremunt totafradhs compagibus alta
T ctfla ruunt'parics abiens finit ire lacunar
In miferas hominum caedes < fragor undiq; X ingens
MurmuWK auditxuoccs per nubila longe.

Perfora defenisdomibus per compita turba:

Errant attonitx'ut pauidi line matnbusagni.

Pes titubat falicntcfolo malcfida dehifeit
Prxcipitcfq; apit terra ufep in tartara rimas.

Confulis extemplo ruit ad prxtona uulgus
T urmati quauifa magis uia tutaitumultu
Voaferante omnem cuem cum ciuibus urbem:
Ccelcftefcp dcosoffcndi immanibus lftis
Suppliciis ' X rcdlorcm maris cnnogifxum >

Oppugnare fuis politas in finibus oras/

Et catanx irafei/mox tcmpcftatc fumrum J

V t uicina graui uomat xtna incendia longe
Vulcano (pargente ignes cincreqt per agros.

T alia fulpcnfo conlul dum cogitat oret
Eccc duo ex pnrnis tctdo illabcn te necati
Os lacen/totos fraedi crudeliter artus •

Iudicibus uix traeh altx de mole ruinx
Exportanrur'cunt pondus lugubre ferentes
Cu lachrymis famuli'ncc longe a 1 iminc ponunt
Attomtrnon audentes in tctda reuerti/

Nec profetTC gradum ultcriusmcq; ducere funus<

Ac ucnti plantis timbantem infidere capum.
Territus X gelida uictus formid.uc conlul

LVCIAE AGON.

•

Puliierulentam agatcn reuocari in uincula mandat.
Q^uo rimulae uentum genibus fuper afpcra flexis
Saxa orans animam ingenti clamore profudit.
Chnfligcnx extemplo irrumput durante tumultu:
Raptacp marmoreo membra impofucrc fcpulchro.
Et luperiniedto clauferunt mamora uclo.

Iamcj: oriens otflaua dies horrenda ferebat
Et fpedtanda metu ficulis miracula magno
Aetna caucmofis qux tanta incendia nutrit
V ifccnbus uento inflari Si mugire pier omnem
T rinacria.ac flrcpitu refonare tonitrua magno
Coepit & acccnfisfllmam crudare caminis.
Continuo paucfadtx urbes ad fidera tundas
Attollunt cum uocc manus / S i facra frequentant
Placaturadcosatq) occurfura piclis.

Nec moratde fumis xtnx crateribus ingens
Flamafc globus etupens in flumina fc fe
Ignea dinundit catanxaq; moenia uerfus
Labitur ardenti per culta uirentia curfu.

Attoniti ciues quo fe molimine feruent
Ignamcuruantgenua ante altaria uotis
Supplicibus flentes/urbi magis ac magis inflat
Ignea tempeflasiflami fq; fonantibus ardor.

V t uidcrc deu fruflra implorata fuotj;
Auxilia.accurrunt agatlics ad buftadeuantq?
Confcftim uelu a tumulo i quo incendia contra
Illato uapor extemplo (mirabile uifu)

T erritus afpcdhi facn uclammis undam
Traxit. K ardentem cohibens a moenibus seflum
In ncbulasabiit tcnucfqj rcccflit in auras.

V rbs opus admiransaras Si facra tonanti
Inflituit chifto.fatumigenaq; reliquit
Cum lunoneioucm noua teflamenta fidcmqj
Doda falutifensprifeu fcclus abluit undis.

LIBER SECVNDVS LVCIAE AGON.

Iua fyracufix celeberrima gloria gentis
d Luciacuitradifulcatuadafrigida&uda
Brumaleucncn / Si flutfl? aqloc coactos
Lumina q puas/uolucreq: d tuidis amiu.

LIBER. SECVNDVS. xc.xxxi.

Q^u* fimas titanis equos phacthontia retro
Lora trahens gelido capri pluuialis ab aftro.

Da mihitc facilem dignoq; extollere canto
Cenamen concede tuumiquo tartara SC ipfum
T artarco regnantem ercbo plutona dcolqj
V kjftriencclado maioripatrioqj tiphoeo
FortioriSi iouc terrigenum domitore gigantum.
Luria nobilium fobolesgenerofaparcntum
A teneris edoertadeum perfufa lauacro
Q^uod facit mfontes animas i nutrita fuperbas
Inter opcsrin deliriis rin murice SC auro
Nata/maritales poftqpctuenit ad annos
Exuit extemplo ftudium leuis omne luuentx.

Q uandofolentalix genio inclinante pudorem
Soluerctpidhirarc genas SC more agathyrfo
Ire coloratis iuucnefq? accendere membrisi
Ipfa animo complexa deum i ueftigia torfit
Ad fuperos / curis terne ind ignata teneri.

Orbatam genitore/domum cum matre gubernas
Q_uicquia opum fupra uicrtum reflabat' aperto
In mifcru genus omne penu conferre folcbat.

Idqj fcmelgenitrix damnans/quid prodiga tantas
Nata facultates inquit fine fineprofufis
Sumptibus ex hauris/nihil in uentura recodcns
Tcmpora/nil fenio fcruansgrauisimcmorxui
T cmpcftiua fat eft inopum pofl funera cura.

Interca in trabibus fine fana fencfccrc nortris/

Pingui bus in campis teneras adolefcerc caulas'

Atqj graucs annare cados - SC uina decembres
Q ux feptem de more uident > pertingere faltem
Sidus ac i icarium 'quando fitibund lor artas /

Cum prcciofa fias deuotaq; tempora baccho:

Ne fine ftuge gregum fceturaSi adorea mdTis:

Ne fine fruge ferax abeat uindemia SC auro.

In tabulis inopum memores legabimus ades:
Nominacpi8C magnis uirides prouentibus agros.

Sic genitrix animo meditans bona fluxa tenaci.
Filiafublimiuolucnscxlcftia corde
Q_uid tnerin mater poflcfla relinquere dixit
Cum retinere oculis fato meubente uctamur i

N

te'

LVCIAE AGON;

P cs feruata perit : miferisdata porrigit alas
Ad fuperos ialx d upl ices/argcn tca Ixua/

Aurea dcxtraiuiaqi datori ad ftdera pandit.

C.crta praeit uiuos pictas 'incerta fcpultos
Confequirurinam quod noffn cft dum uita ftiperffcS
Arbitrii moxcffalieniiut uita rcccffit.

Scilicet id gclidx uicium comunc fenedtx
Diuitias curare nimis.capulanbus annis
Ingruit lfta fames- hxc diffidentia ferae
Juncfta fcnciftutffngcntia pctffora curuat

Ad tcllunsopcsiftudiuq;acccndithabcndi.

Pone metum genitrix locuples deus omnia pafcit
Ipfc homines alit arcp fcras/cum arefccrc campos
Viderit icfunemq) parifub fidere cancri
Gramina ab extremis humentem finibus aufttum
Aduocat i SC nimbis linentia proluit atua:
Succurritqj folo pecudes mifcratus & herbas.

Tunc igitur trepidas euntis alimenta Ferentem
Dcfcrturum homines (8C qui fpiracula uitx
I Iauit in hos artus hoftem fonaffe futurum i
I.uaa fic referens matrem placabat auaram.

Cum fenior genitrix morbo xgrotaret acerbo'
Adcatancaeagathcs tumulum proftrata parenti
Auxilium flcbat/fubito tum lumina fomnus
Claudit/8£ alta quies feflbs palabitur artus.

Nec mora.cincfta choris fuperu catanxa uirago
Argenti' gemaK aun fplcndorc comfco
Fulgida fopitxuifa eff affare itnanucp
Iungcre/8i his animum didtis mulcerc dolentem.
Chara foror tanta quid follicitudinc pofeis
Q uod pftarc tuae paruo poft tempore matri
Fas tibi mox ( ficut dominor ranclxa per arua
Per catanxo^ populos'quibus imminet ardens
Aetna' fyracufix/fic tu dominaberis urbi.

Et potens fanare nutus arethufidas omnes.

Sic cft ui fa loqui fracto uirgo excita fomno
Et uertens in matrem acies uidet ora colorem
Conccpiffc nouu/corpufq; habitudine totum
Incolumi fubito antiquum rcpctiffcuigorcm.
Gaudet agens grates agatha: ac coelo omnipotenti.

x.

. V

LIBER. SEGVNDVS: ‘ .cc.xxxu,
Atqj ait o genitrix poftq tibi cognita uittus
Tam mins dtuina modis ac mtlncre tanto
Defincme folitispofthac urgere querelis:

Et fuadere uirum'Sine me caelclhbus uti
ConubiisiSi centeno coalcfccrc partu.

Praefcscrat ficulis atrox pafcafius oris
Vir ganezruir defidi.emir deditus auroi
Ac ucncri fcclerc infignisrilnc numine moflrum
Illaudatu omni i cccloq; odiofus Si orco.

Hunc ubi ungincosuultusSi lumina pulchris
AcmulafidcnbusdiroomincSialite Lrua
Viditiamor fubita rapuit face/fulminis inftar'
Nimbifera montes cumtcmpeftate peraltos
Mugit/8i umbrolam flamiscomplctfhtur omu.
Ardct 8C ardori non ert modus ' infbt acutis
Scmpcr amor fhmulis ut quando ad prxmia palm e
Curfor olympiacx fufis contendit habenis
Vrgct equum crebro ferientibus ilia plantis/

Attalicas promittit opesipromittit honores
Cxfarcosiminimuqj dccft quin fpondear orbis
Imperium tam uana mfani audaciaamantis.

Dona datan fuluo rutilans carbuculus auro 1 . -
V moq; ingenti candens gangcticus orbe
Munera pnmaiquibusuirgogcncrofarrpulfis
Lumina ut audiuit bellum hoc inferre pudorit
Nil contata oculos (opus admirabile faxrlis
Omnibus)ancipiti cultro de fronte rcuul fos
Proncit in patinamimittrnfq; ea munera amanti
Acape refpondi t quod amasiSi deline pollhac
Talibus mfidiis fanblas inuadere mentes.

Dixit Si ex alto fabhim miratus olympo

Cum lupens pater omnipotens duo lumina primis

N ii

V crbcrcqt intorto: cum fibilat acr/8i armos
Sudat anhcllantcs uolucn ferus acrior igne.
Iftc uiam fcclcri moftrantc cupidincidoclam
Mittit anumiqux fidcrco fc lumine captum
Nuncict aegrotare animo/atqj incendiaferre
Q_ualia flagranti patitur uulcanus in xtna:

Ft fubitam lepofeere opem quam forte negari
Si audierit non polTc fibi mfi mone mederi.

LVCIAE AGON;

Splendidiora cauis ferobibus concrcfccrc iudit.
Tum raphacl fubito celerem per nubilacurlum
Traxit/K infundens orbx medicamina fronti
Elicit ardentes oculos / inflaurat honorem
Deformati oris/facieq; decorat amoenam.

Reflor ut accepit cafus miracula tanti
Rifit anu maiora fide ncqi digna relatu
Talia comcmorans j & anilia pondus habere
Difla negat/ fcd eu uclo refolura cruento
Luminaconfpcxit.ftetiVX manifcfla negari
Cum nequeat fafli nouitas/opus omne relatum cft
In magicos cantus/damnataqi carmina circes.
Infanoq; odium maius fucccflit amori.

Interca fponfus (genitor naqt ante fcpulclirum
Ingenuo cum fpc dotis dcfpondcrat amplae
Progeniem iuuem) lam dccoxiflc puellam
Admonitus furia inueflusrcflonsad aures
Dctul it uxorem illicitos patrimonia tn ufus ,
DirtraxifTc /deos uctcrcs cotem nerciS: aram
Numinibus fccifTe nouisiqucndiq; triformem
Appellare deu diuuqt hominumq; parentem.

Ergo acccrfitam nubes adolcrc falxcas
V ulcanoicercri X natx/ucncncp crycinx
MandatiX ante aras genibus procubcrc flexis.

Illa animis fexu longe maioribus uni
Debita facra deo faxis offerre nefandum
Dixttrat inccnfo melius thure atq? iuucncis
Eft olocauflum aliud quo dcleflatur olympuV
Sollicitudo iopum : curam quibus haflenus omnem
Q uoad potui impcndufacrisubi talibus ante
Res data/nc quicq in tems qd in aethera polTim
Fcrrc/rclinquatur/fanflis altaribus ipam
Mcquoqj do:8C mitto hac animam /quo cetera mifi.
Con fui ad hxc potes has nugas / hxc fomnia ducit
Chrifhgcnis narrare tuis mihi talia fruftra
IngcnSiimpcrii placita SC dccieta fcqucnti;

T um uirgo irritans hominem tibi exfarianx
Diuinx retinenda mihicuflodia legis.

Ex re igitur qdcuqj ruacfl amplcflcre.-noftro
Etnosarbitnonobispotiora Icqucmur.

LIBER. SECVNDVS. xe.xxxfii.
Res ubi in infames confumpia procaciter ufus
Conful amfcelusut meretnx abicondcre lingua
Nncrisexcufans audaci crimina uultu.

Res mea prouentu centeni fcenons arda
In tuto efl dixir.ncqi corruptonbus una
Corporis aut animitCfcitqui utdet ommaab alta
Coelorum arce deus) patui :tum pedore conful
Scintillante animum quofnain corrupere quofnam
Arbitraris ait fuirgo nihil ore morata
Vos inquit :quotcuq5 deos feruatis ahenos:
Saxicolafq? I ares datmonas *rc latentes.

Nacp animis rudibus ucro pro numine manca
Obiicitis ilvgiostac fi quaerentibus aurum
Infidians aliquistmcndacia potngat anu.

Hax tua garrulitas intcmpcftiua faceiTct
Conful ait'quando cuadcnt in uerbera uerba.

Lucia rcfponfis crucians immania corda
Confulisadiccit nequeunt diuina teneri
Verba per innocuas hominum rcfonantia fauces.
Ante tui fimilcs quotiens affare tyrannos
Contigit e noflns aliquem tdeus ora mouendo
FaturtX humanis apent fua fcnfa loquelis.

Conful adh.xc tdeus in te igitur .'deus illa piotum
Corda habitatdixictpcrq; oratinnoxia fanar.

T tux uultu frendens uerbis Si pedore anhelo
Flamigcraps conful ftupnsexpofta lupanar
Ibis adimundutperdas ubi numina dixir.

Non mfi confenfu mentis uiciabilc corpus
Virgoaitanuitamfime uioIauCTistauda !■> /
V irginitas alio duplicem fera orbe coronam.

Ncue tuum uerbis odium moradiflcrat ulla:

Difcc fuisxtnam tam imcnfamolc fedentem
T ranfferri poflc ante locistq imobilc mutem
Propofitum:furgc:SC quicquid fai a node profunda
Confulit alcdo.-uomcaotum effunde furorem:
Infani:bacchare:tuos imitare fatanes.

Ferte em tormcntaagncs animate miniflri.

Pellite ab his animam membris : reddamus olytnpo'
Acthcream mcntcmtucffns me mutue ad alita
Supplicusxrudclcmorco Icruate tyrannum.

N iii

LVCIAE AGON:

Talia magnanimo uulgi clamabat ad aures
Pedore ml pcenas metuens nil fata uirago/
CumfubitomilTisconful lidonbus omnem
Inuitat larnonu aciem /magno® tumultu
Mittit ad obfcxnx uenens fordcntia luftra

Innocuam fuperifqj parem pietate puellam.
Accipiunt uindam loris mcdiaq; per urbem
Scortow fhpata choris infamibus ibat'

Cum fubito celeres labuntur ab aethere diui
T am indignum facinus tam detcftabilc adorti
Perturbare nefas' mins ucfhgia (iftunt
Fixa modis/hxret plantis imota uirago
R oborc par faxo ingenti 'par turribus altis.
Extemplo mirati omnes tradarcuerentur
C orpora fanda manu imunda» fcquiturqj repente
R elbgiormanifcfla uident miracula Si ore
Anonito circu magno flant agmine turbx
Murmure compilo. faccr ad Ipcdacula diuum
Stat chorus :3d fruftrata hominum molimina ndent.
Interea audito cafu pafcafius infert
Prxcipiti fc ex arce gradu .comitantur euntem
Dire ercbi uenusiatcp ccrcs/profcrpina/K atro
Mulciber atep flerops uultu/8£ fuligine bronteS
Illitus xtn.ca rapidocp accendere pergunt
Igne hominem ruit in mcdios.accufat inertem
Scgniciemnubot intortos ad cola rudentes
Ad fxmora/ad furas ad clunem / ad tciga ligari.
Mille uiros adhibet magntsqui uinbus aulmt
Volucre in xgxos/arhon aten capharca fludus.

Sed cum conatu inualido nil numina contra
Proficcrcnnad mille utros fomlTima iungunt
Mille boum lugaloratisqui comibus ipfam
Trinacriam ualcantcalabris adiungerc ripis.

Nec fic mota loco/nouitas lammira per urbem
Diuulgatacict populumtfpedacula nuq
Vtfapnus proceres adcunttpafcafius amens
Aclhiainngeniu pl ebis mutabile Si iras
Vulgares animo uoluensi & dedecus omnes
Ante patrum populiqi oculos, heu qta ucnenis
]Q_uantaq! chalcUo molitur fceraina cantu

LIBER. SECVNDVS. «oaoc iiii.

DixitiK illatis extemplo incendia lignis
Sufcitat:& rapide cingunt arcthufida flamr.
Sublinunt pidsK refin® liquamina in ignesi
Atq; leues paleasiolciq; fluentis amurcam
Litfforcs/pyra conflagrans ad fidera longis
Fludibusiomagnoqj furens ardore puellam
Circuit'^ lambens tunicas colla oracomafcn
V irginis applaudit fanetis innoxia membris.

Neu quid inexptum rabies uefana relinquat
Imperat afpcrgi lotio/q, fama lauacro
T ali artes reprimi uctitas : Si carmiua uinn. • j

Acciti ucncre magiitacitifqj fufums
Monrtrificos frultra nixi diflolucrc cantus , * ’

Id fleri tandem nullo didicere ucncno.

Lucia flumaic iam dccrefccnte tumultu
In cincrcfqj abeunte rogo fic orfaityranne
Iam fatis expertus diuina potentia qu® fit
Q^ua inualidas habeat tua tanta fupcrbia uires ,

Q uando ncchinc tolli potuimec in ignibus arfi
Vtrcbaremifcr nuncuel fcntatcrepulfa
Veru agnofcc deum quitepopuluq; uidcntem
T alibus exemplis uoluit monuiflc;ucl ira v

Impaticmtc aliis faati cruciati bustomnem

Tolle moranvdum mrba frequens fpedhrc parata c.
T alia clamantem ucnicns aconfulc iidtor
Inuadit gladio : mcrgitqj in guttura fertum
Altius infodiensi ammx penetralia 8C exta
Ancipiti lacerans acic'd laph ragmate foflo
Inteflina fccans necdum fublata facultas
Eloquii .fatur plenis ut 8C ante loquelis.

Sic referens catanz ueluti mea pfidet urbi
Diua agath®/fic ipfa meae cuftodia gcnris
Fadta fyracufiac noflns ego nuncia pacis ..

Czfanbus pulflsuno uitalibusauns
Vrbe alioipoenafq; nouo fub principe conful
Sanguinolente dabisiuix fadfa filentiatquando
Nuncia cacfarci petucnit cpiftola fati.

Diuitiamm auceps ficulas pafcaflus urbes
Haufcratinfudans cumulando fmanitcrauroj
Infidianfqj opibustlcclcruqj infamia romatu

APOLONIAE AGON.

Vcncratiatq; ideo tentus mandante fenatu
Ducitur in latium fubito.furta atq; rapinas
Vix confcffus erat cum mox capitale recepit
Supplicium patiens exdem pro exdibus unam
Innumeris/in piam atris data manibus umbra.

Diua fuo uitam nutu pofitura manebat
Sublaris eredaoculisiac talia fata cft.

Mors mihi iam dudum claufiflfct lumina, fi non
A fupcris conccfTa foret mihi copia fandi
Pauca prius iccelos ad iens mea mebra relinquo
His tumulanda locis. ubi me confidere 8C hortem
Vincere conccrtit genitor diuuq? hominumq?.

Hoc asema folo noftri monumenta triumphi
Sunt ponendatquibus moniti poft longa nepotes
Sarda recordentur quos pro pietate labores
Q uar tormenta tuli pro rclligione : mcaq?

Portentas imitata fidem per fanda priorum
Ducat in clifyos animas uertigia campos.
Opatriaiociucsiin faecula longa ualete.

Sic aitrat niuca gradiens in ueftc facerdos
Cum face & ex auro diuina uiatica promens
Virginis ora petinqua; laetior hofpitc chnfto
Rcttul it in coelu uultus St gutture hiulco
Mi fit in acthcreos ani mam eu uoabus ignes.

Templa fyracufiiparuopoft tempore ciucs
Ncquacj i mmemores didis mandata fecundum
Impofuerc locis peregrino a littore uedo
Marmorc/duccntes facru ufqj in nubila culmen.

Baptirtaemantuanicarmclitx theologi diux Apolo/
nixAgon ad Ptolcm.cum fratrem.

V quoqjcoelertcs comitas apoloia nymphas
t Includi heroo non indignaberc cantu.

Et qq noftro maior tua gloria pledro
Mirtafit in terras omnrsrSi in omnia longe
Aequora rtcllatosctiam uulgata per axes:

Non uanus tamen ifte labor.ncc enim tibi famam
Cogitaueft aliud quod nos in carmina traxit.

Nam tua maicftas nobis mortalibus ingens

\

Nero.

LIBER. SECVNDVS. xe.xxxv.

Prefidium celebri ucncranda in fecula culiu
Obfequium fibi nofln operis fiji ueniicat oris.

V irruti debetur hononlicct inclyta SC expers
NodhsflC umbrarum per totum effulgeat orbem.
Ante deum lychni m templis funiliaad aras
Non ut clara dies fiat luccntionardcnt:

Verum ut coelituum patriam fplcndorc nitentem
Acthcreo<& femper ucrfan in lumine diuos
Sigmficcnt/ubinulladicmcontamtnatumbra.
Diuauidcs animum fublimcm' Kgrandiacorda/
Ingenium ucro tcncbrofum/cxanguc / fcpultum
Scgnicic SC lenum uicio torporis acocr.

Ergo ades iBi calligantem facro affice fenfum
Lumine. quod diuorum oculisclarefccrc nunq
Ceffat :Kxtcrni retegit penetralia mundi.

R orna potens rerum uarnsut adultera coniunx
Dum natura rcccnscrefccntcs adiuuat annos/
Pnncipibusnupfitiquorum fine numincSComni
Pars maior pietate fuiriRanflima uinus
Semper/ut hytjcrnis hypenonis aura diebus/

Cum niger inualuit borcas/cum nubila regnant.
Hifimulac fccptrum aggredi regnoq; potiti/

Exibant de (cdecrcbi teterima monfba/

T i iiphonc/funaxji alii multo angue comantes.
AfHantcfq) fuis illos mdonbus intra
Intima tart arcum fpirabant cotda furorem.

Q mppe quibus dominabantur plutomdcs umbra:.

Sic male pcrfuafi coelos attollere contra

Non poterant uulrusb: ml perpendere fandhim.

Sed uerfi in terras oculos K more ferarum
Pnccipitcsquorfum legem indignata libido
OftcndiflTet iter (tam ml pcnfi atqr pudons
Menti inerat) fuperis fcclus admirantibus ibant.

Q^ua primum in tems pietatem ex furgcrc/8i oriam
Cognoucrcdci fobolcm' ne perderet orcus
knpcnum ufurpatum annis tot millibus/arma
Arma exclamarunt. Chnfbq; imbellia regna
Perdere conatum ml dctcftabilefiC atrox
Prxiermifit inops lucis genus. Eccc fuperbus .
Aeneadum degente Ncro.Vidcn ora cruenta (

»a

.Ui B

dV

:UI35,"j2

APOLONIAE AGON.

Atcp odium truculenta: animae per lumina rumpensf
Pnmus hic addidam coelo difpcrdcre gentem
AufusK infauftodiuos inuadcrc bello.

Obiedarc feris hominesiaccendcrc uiua
Corpora confucuit nodurm ad luminis ufum.

At poftej m fandos longas exercuit irasi
Ipfc fua fibi fata manu confcifcere adortus
T ranfhilit afflida: moerorem in gaudia Romae.
Altera contemptor diuum dominumcp deumqj .
Domitia* Imprudenter agens crudelia protulit arma
nus. Germanus T ite fande tuus.neqj te neq; patren.

Iufhcia referensndeo lacer atq? cruentus
Caede fua ftygias tandem raptatus ad umbras.

O (fulta impictasi incauta audacia / praeceps
Iudicium imprudens 8C uana fupcrbia,regum
Romanorum. Audet fuperos incedere 8C aftrai
Cui grauc mufearum cft 8 i formidabile roftrum.

Hic etenim (i uera ferunt aiftatc uolantes
Per thalamum mufeas (manifefta infania) ferro
Zetus ut Haroyiasicft infedatus 8£ arcu.

Ite animae pedum indignaeiquibus almus apollo
Oflendat uitalc iubar.quibus ignea mundi *

Ornamenta ferant nodumam fideralueem.
Indignx i quasdicat opus moderator olympi
Ede luum .indignx hofpitio phlegctontisflC orci.
Traianus. Tuquoq; ccnfcns ucrum illa lniuria longe'
Detedanda minusitraianc in crimine tanto.

Iudidi cohiben cnfes parciqj piorum
Rclliqmisfandx exhorrens tot funera gentis.

Sed maior uen impietas 8C acerbior irai
Atq; immane magis facinus, tum orta repente
FulguraiRomanascum marcomanica caftra
Cinxidcnt acics'ucri cxtinxCTc furentem
Verus. Sxuiciam'5£ flagrans odium minuere paruper
Opportuncalto radiantia (ulminacodo.

Sed furor infanusrabicfq; infrena fcucri
Scucrus . Intumuit uclut excitum mare flantibus audnst
- Cum fremitu homfico fpumans procul xftuat unda.
Et tua cadrenfi properans ad regna tumultu
Maximine genus gothicurmdira illa libido

LIBER. SECVNDVS. •CC.XXXV1.

Maximi/ Virus olens canis infcmi gralTara pe omnes
nus. Chnftigcnas uclut interoues ieiuna luporum

Ingluuics.Pofttcpaulum regnante Philippo
Phi!ipp9. Rclligio fccura fuit.millcfimus urbis

Annus crar.rcnouata decem pofl fxcuIaR orna
Mox uelutc latebris finuofa uolumtna foluens
Vmbrofus coluber Decius funale ucncnum
Decius. Expuit in fandos. Ignes exrinxit ad aras.

Tcmplacrucntauit. tormenta immania pafTirn
Protulit.8£ membratim homines in frufta fccauit/
Durior curyfthco / bufinde crudior ipfo.

Q uid memorem te Auguflc fcnexiqui prxda fuifh
Valeria/ Bellica perfarum regi/quia fanguinc (aero
nus. Focdafli foraacmpIaiuiasiSi numinacontra
Kil uermas bellarcidcos fimulachra putaftt i
Sed ml profiocns tua cceca protcruia tandem
(Nimirum ut caderes tanto grauiorc ruina)
Dcfplcndorcpari fupcris/dcculmmc cclfo
Impcriiitantadc maiefiate redada
Extemplo ad fcruilciugum fquallcntc feneda
In pedore fituq; tacens grauibufq; catenis
Tabuin ante obitum aeternas dcpulfa (ub umbras.
Non Ixfura minus furor aurctianicus arma
Aurelia/ Protulitondidocum fada liccnna bello
nus. Pnedandi plxbcm lnfontcm/paflimqr necandi
Coclcftcs impune uiros/K fantia nondum
Ora trucidandi/atcp deum ludibrio habendi. '

Eccc alius mihi fele offert tuus ille cruentus
. Maximiane comcsicui pofiq polluit orbem
Dioclctia Cardibus innumeristRomani purpura regni
nus. V ifa grauisiriguos ideo fcccfl 1 1 ad hortos

Littorc in adriacoirapidos ubi temperat xftus
Aura frequensigdidos ubi mingat unda decembres:
Vnda mans tepidi non confcntanca bruma:.

Sed ucluti dccimusiquoticns irafeitur xquor:

Irruit in nautas maiori turbine fludus/

Sic decimi uis illa ingens St longa tyranni
Alnus intorquens telum exitiale miniflros
Sacrow cnccuititcmpla 6d (aeraria Ramis
A bfluli t:cx adytis diuina uolumina in ignes

APOLONIAE AGON;

Cotnpuit.lunxcj! uno bis dena rccurfu
Millia chndigcnumitanta inclcmentiaitantum
Iratum pelagus ' Roma indignate peremit.

Et tandem gelido uit* lnfidiantc ucncn o
Iam fcnioriam defedtus/iam languide adempto
Frigidus/hybcmo qualis iacct anguis in antro/

V ita cicdhis apud proauos fcpcllitur in orco.

Q uo rapior mcadiua ( Rotis crtantibus ul tra
Metam agor:8C longo in gyrum ptcruchor adht.
Ad Decium torquendi axes : ea tempora coelum
Impleuere animis illuflnbus. aula tonantis
Fadta frequens, audtx in campis coclefbbus urbes.
Nam coelum ucluti tellus habitatur ; 8C amplas
Rerum opifex diuum populos diftinxit in urbes
Hi iuga fumma colunt : illi dcpreflius onum
Verfus:8C occafum retinent fua moenia longe
Et late fparfi ad fines aquilonis 8C auftri.

Cum ucnit c terris aliquis fuper Tthcra > conful
Temporis illius reducem cutdcfhnct urbi
ExplicatiK ciucm Ttcmum decernit in illa.

Certa magifrratus illis ut Si urbibus ifh's
lura ferunt cera Jicc enim fine lege putandum
E fTc polos.lcges patiuntur : 5C ordine regnant.
Mundus hic exemplum mundi caeleflis.m illo
Exadtum efttquicquid fragili modo nitimur orfu.
Difrimus hic. aras documenta, implebimus illic.
Ergo laborantem derio fubprincipe mudum
Dum regeret ftygius proles faturma pluto:

Dii fcclerum quibus cft fludiumxoierc frequend
Conolio. V cnus ante alios maga dodtanuuentz
Et leuibus prxfcdla annis. Faber ante deorum
V ulcano cui nomen erat jCyllcnius hermes
Ingenio ac fermone potens. 8 i maxima frugum
Mater cleufinis olim celebrata colonis.
EoIus.8£tethys.K fplcndidus ora cupido.
Tuquoqjqucm graiuctcres dixere bimatrem
BacchciMimallonidcs fufis in terga capillis:
Mxnades 8£ fatyri tccumitemulcntaqi turba
BalTaridumiquibus officium tentare bibaces:

Atqj ciere fiummencrcmij accendere potu:

LIBER. SECVNDVS. •ce.xxxvii.

Ert fpccus in campis libyxi Carthaginis alta:

Non procul a pelago. fpccus infra uifccra terrae
Miflus:opaca nemusdenfum facit hoftia. magno
It longe fpclunca finu.domus apta colubris'

Sole per * flatem Iibycos torrente colonos
Hiciut famarefert/quondam fidonia dido
Er pius Enabas dcclinauerc procellam.

Hic ucnus antiqua: fraudis memor clligit antra
T exendis bona uifa dolis, ac talibus inm.

Dit coofanguinciidii quos ego icmpcramaui/

Ac colui fine quis mihi nil feliciter una
Fas fuit ordiri/dudum dephenduis orbem
T errarum a nobis dilabi / Si quaerere chnfium.

Haec noua credulitas quafi quaedam incendia uentis
Flantibus it flagrans femperq; adolcfcit eundo.
Vefler honor paflim/ueftri rcuerentia pcfTum
Labitur.indecores fine maicflatc fine aris
Mox eririsinifi contra hoftes attollimus arma.

Q_<2 fi forte aliquis contra obicdtaucrit/adtutn
De nobis fine fpemee eundum fidera contrai
Dicite'num nuper/ne tempora prifea rcuoluam'
Num licuit caefodccium pferre Philippo i
Num licuit nobis ipfa intra moenia Romae
Principe Alexandro < cuius contraria nobis
Mater erat tanti refidens in culmine regnii
Cceciliae uexare domos fipamqj uirumcp
Cum tyburte lic« claris natalibus omnes
Prodierint gladiis inuito extinguere chriflo C
Num regnante pio cuius dementia noftro
Efl aequata loui/ducc me Ptolemaeus ad aram
Ifidis/utfacrosdiuis accenderet ignes
T racftus f8i ut fpreuit chriflum cb.urarciperemptus
Hoc noftra: potuere manus. Matertera iunoi
Mccum crat/Si contunx'3i cum mauorte Mincrua
Coniuratiomnesopus id concorditer aufi.
Vosquoqjdu magnuchnftum uexare potentes.
Q^uid fopua iaccnt corda illaingcntiaiquondam
Gxlocrcbo terne 8i pelago dominanttatcur nunc
Sic oblita fui elonga fonaffc lencdla
Genua labant fatuo forfan cccidcrc lacerti f

O

APOLONIAE AGONj

In uenis emor intepuit 'cum tempore corda
Defecere Igraucs anni minuere cerebrum'

Tollite pneflantcs animosmon omnia chnftm
Enpuit:noftri fupcrefl pars maxima regni.

Kcc plus ille potcflsfcd uos:ut cernere promptum
Degeneri ignauoq? animo timidi atep fugaces
T erga datis fuperaturi fi ucrtitis ora:

Sun comunc bonum noflra omnia minimus arma.
T itanes genus illud atrox quia fortiter aufi;

T errorem incuflcrc loui fi lupitcr ille
T empore fegnis erat (fcit qui findentia in anna
Pro diuum imperio cudebat fulmina coniunx.)

IfTct in netemum exilium quia fortia contra
Agmina terribili contorfit tela lacertos
Vicit.&opprcfli bello i acuere gigantes .
Nosquoq;dum fomnum fccftamur SC ocia inertes:
Nil mirum fi defcrimur.fi noflra per orbem
Regna infirma labant, fi fumpere omnia chriflus
Audcat:3C fragiles in nos armare puellas.

V mcimur a fcortis pudor cfl tam grande fateri
Dedccus.illudunt nobis pucriqjmurufq;.

Caufa mali ufq; adeo abfurdi atqj ignominiofi
Nil mridcnollroucmcns lgnauia lomno.

Q uo paiflo Romani orbem mfi grandibus auffs
E domuere ftenax cura: fcntcntia SC alti
Fropofitnfenoncs capitoli a ucrticc gallos
T rufusSC obfcfTae poenos a limine Roma:.

Non erat alcidcs antxoforiionartus
Cemcntisaut T umo Aenxas : aut He&orc Achillcsi
Aut tydeus lycophontc. animo ucniebat abacti
Illa potens uirtus SC inexpugnabile robur .

V is igitur rcuocanda animi . V idtoria pendet
Ex animo maiora facit qui fortius audet.

Sic uenus.acccnfi comites fermonibus iflis
Obfequium fpondent alacrcssanimofqj tefumunt
Ite omnes ucnus:itc:inquit:dum in cardine rescii.
Itcsmagiflratusdeciumq! inuaditcnodlu
Atep opportunis componite fomnia formis
Me in primissmc naqj putant (quod fxpius una
Rjfimus; xncadum matremsucllamqj mgales

LIBER. SECVNDVS. xc.xxxviii.
Horrentem thalamos/K cum genitore quirinutn
Indigitcfqi alios/ac tutelaria Rom*

Nummaiqa-t nulli faseft audire profanot
Fingi tepraefcnri de tcmpcftate dolentes
Multa queri'ingratis multa exprobrare larinis:
Multaqt pro cultu promittere* multa minari
Pro impietateideos recolant po(Tc omnia in omnes;
Et fhadeant ritus uctercs* S C templa deorum
Antiquo de morccoli.chrifhim orbe fugari.

V t pote qui terratum orbem fubucrtcrc/X ipfutn
Romanum imperium uclit extirparc/dcofq! :

Et fe pro cunris unum regnare- fuofqj
Nefcio quos de forte hominum turpi atep nefanda .
Collciftos pro confulibus pro patnbus urbis
Ingerat/extinguens nomcnqi decufq? 1 annum.
Ponrifices etiam paribus regemq? facrotumi
Pntfcdlofcp epulisifalios-titiofqt fodales
Irritare modisiK idonea tempora nadi
Inuigilate open/rebufep uacate gerendis;

Mox ubi condufi fuennt indagine 8C aftu
Capti homines ucffro-coeptis adhibete Mcgsratn»
Et focias ^qux folhdtent dcctana fuperbo
Corda odio.K faciant ira cxcandcfccrc atroci
Hax uia.K his dufhs ad res abiere gerendas.

Nona dies aderaneu tota excita repente
Fa&oponnficu fefc longo agmine ad aulam
Proripittalituum linguas SL (omnia dcxfli
ConucniuntiSi qui fumantia confidit exta.

<^ui rimatur aquas & qui confidcrat ignes t
Q_ui pluuiasi(pccula*SCpcIucsmuidafqi fccurcs
InfpicitiSC temere dcfcnpta in pulucre figna
A tellure trahens nomen .qui intclligu auras.

Qrui lemures orco cict.8£ genus omne magorum >
Cogitunac Decio interni (ua (omnia narrant
Comendantq; deos patnosiSi numina auita
Q_uae pater senaaspoft diruta petgama Iccum
Vexit m I tal lam :qux ob fcruaucre lanrii
Albaniqt patres /quae antiqua: moenia Roma:
Fundaucrc quibus domuere autoribus orbem
At Decius cui corda pari tumefada ucncno

APOLONIAE AGON.

Q ctq animum cohibere uclintamen xfluat intus:
Incompofqt fui dum uult componere uultum
Fingcreqt xquanimcmtoruam truculentia frontem
AfperariX fimilis tauro cum murmure rauco
Itein bellaparatipremit alta mente Philippi
P egna inuifanouos ntusquibus ille folejat
Obferuaredeum ucroqt litare tonanti.

Cogitat illius placita 8C fancita refigi'

In nihilum redigi dccoraiK monumcntaiminatti
Et cinen .delere tpfam deliberat urnam.

Frenari ulienus nefeit furor.impcrat omnes
Chnfligcnas ad facra traht romanainrgantes
Acrecatcnatostcruciari m frufla focarii
Ablegari un flammis & in xquora mergi
N uncius ad Gallosiad iben fluminis arua
Vltima/aJ hybcmosmcptunicolafqi britannoV
Ad graiosiad cappadoccsiad cafpia regna
V fq; mclanolxnos/ufcp ad pidosagaihyrfosi
V fq? ad amaronias urbes. A fiamqt per omnem
Cis taurum Romanus ubi comungitur indoi
Ad m aurum numidumq; domos gctullaqi rura
Ad libyx campos/ad areniuagos garatnantas
Peruolatiad mlt demum flagnantia rurai
Et memphitis agrosiubt regna antiqua deorum.
Hiceratmt famacfbatauis lata regibus inter
Niligcnas forma prxflansApoloma nymphas/
Splendida maiorum ntulisnn muncefii auro
Et magnis nutrita opibusidara inclyta fama •
Dodanouas leges hominem foteradeumeg i
A tenens confeila anms/fynacraiuinlcsi
Nunqpafla manusuuq paflura pudorem
Perpauum fummo cuiloditura tonanti.
Claufadomi cum matre uiam prxclufcrat omnem
Delicus uiduali habitu contentadauan
Ncicianil thermis debensnec odoribus ullisi

Efcauel hortenfes herbar ingentia lymphis 4

Poculaiproduda m feram teiunia nodem

Non capin nardummon inflillabat amomum.
Nechicncontinx redolebat balfama fyluac.
Menfa brcuiscondita fame.uuloarc Icoumen

LIBER SECVNDVS. .cc.xxxix,
S*pius/8£ (emperuiitus fine uifcere fimpleX.
Lucifer aurorx focius qui cactera uincit
Sideraaurauit nunq uidiiTc iacentem.

Luce labor tota'no<fiu labor. -ocia quantum
Ad uitam naturx opus cd.implumia (Irata'

Et duris tomenta toris, patientia rebus
Optima in aduerfistfemper comcstinnuba fempet
V irginitastnccnon mater prudentia morum: Si
Regula uirtutum pietastancilla tonantis
Relligiotqux templa colittquxtprxfidet aris.

In lare fccrcto mater regnante Philippo
Exiguam curuo fu b fornice fecerat aram:

Cum labro luflralis aquxteum lampadciSi igne
Perpctuoidiuos ubi fola orare (olebat.

Hicfupcmm fimulachraiquibus cuftodia gentis
Er tutela domus. Puer aurcusnurca uirgo
Aurea ladlcnti qua: porrigit ubera nato.

Aureus ad Ixuam fimon : rornana futuras
Signa tena claucs.-fuluum leuat aureus cnfem
PaulustSi ad dextram dat miffa in peitora barba.
Hucucnicns mane ante diem feto ante cubile
Terre (Ires animo curas ceu nubila quxdam
Importune aciem mentis prohibentia fur(um (
Cemcrcjpaulatim meditando abigebat : 8C ultra
Sidera profpeifhtm attollens uidct alta polorum
Culmina in cxccllbdiuumqt hominumqt parentem:
Contcmplatathronocum maicflate fedentem
Illa infmita:quam circufufus adorat
Ingens fpirituu populus: cui tanaracu ruant
T am longinqua genu : mira dulcedine languet.
Ambroham nedlarcp bibit tenrna uoluptas
Hiscollata epulis taxum (apitiatqi aconitum.

Nec iam uiuit.cunt omnes tn fidera lenfus.

ViTus abit:fugit auditus itrahit omnia (ecum
Mens fublimcuolans.fugiunt fupCTXthera uires.

Et fit iners animi appendix Si inutile corpus.
Terrigenum cocio quorum cft fuccxdcrcimulti
Serta manu formata det lauro atqt amarantho
T extagcrunt:(cd in his arda ro(a : latflej in illis
Lilia rcfplcndcnttuiolts ucmantia quxdam .

O iii

Cfobgle

apolontae agon.

Laureolasdicunttueterum monumenta laborum.
Horum autem genus ert tnplex .qui fortiter hortem
Et tormenta feruntiprimitquos nulla uoluptas
InquinattK uencris furias domuercifccundi.

T emus aut grauibus feripris aut ore docendo
Surgit honos.alii qq fine fine fruantur

Elyfioinullis decorati infignibus errant
Aetheris in campisrut plxbs fine purpura & auro.

Sit enim Rom* quondam i dum antiqua manebant
R egnaifenatores primisicquitefcp fecundis
Stabant in gradibusrpoft quos tgnobilc uulgus
Immodicam latcqt patentem implebat harenam
Sic amplas coelorum urbes populofq; frequentes
Ordinibus uariispater omnipotentis olympi
Digent:8£ propnos tncrinsdtfpenfat honores.

Ex mbus his igitur duo prima tnfignia uirgo
Perceptura brcuuturbam non ccflat egentem
Pafccrc diuinbus donis:& prodigit xra.

Seminat in terris quod in xthere colligat aurum
Scdulaiuicatimqi inopes explorat 8C xgros.

Iamqt propinquabant magno fatalia motu
T empora.Nile tuas celerans proconful ad urbest
In quibus :ut famacftiprifcus regnabat amafisi
Nauigat iomu fenis cum fafcibusxquor.
lamqrfuperba tenet unrtoqux condidit orbe
Maenia Alexander .graditur loue plcnus:8C alto
Lumina circufert pelTxa per agmina uultu/

Martis equo fimilis quotiens per thracia rura
Sub domino grefTum moderans incxdit:SC ore
T ernfico accenfum populos lubct xre canoro j

Cogere i SC hortan ciues ad facra deorum.
Chnfligcnasueroromani nominis hortes
Clamari fi (aera negent romanatonanti:

Atqr rebellantes candenti ardere camino.

V t folet obfcuros laqueis circudare (altus
Venator cambufqi feras excire latentes»

Ac premere excitas latratu in retia magno/

Sic ad templa pios mirtis qui lora ferebant
V rget:& exorto fremit inclementia bello.

Iptc kdctcclfo in folio rtipatus utrinqj J

LIBER. SECVNDVS. .cc.xxxx
Fluxibus 8i gbdiistSi haba pro legibus arma.
Plibs leuis Si rerum femper ftudiofa nouarum
In foraturmatim rapituricupidumcp uidendi
Triftia per uicos ruit ad fpedlacula uulgus.

Eccc catenarum nodis onerata eruentis
Truditur ex laribus patriis Apolonia regum
Progenies lugente domotfub pondere aheno
Vix graditur. longxua parens in flumina foluit
Larga genas : totum in gemitus confumitur aegrum
Pedtus, inardefccns dolor inteftina piamcp
Crudeli laniatu animam difccrpit. euntem
Natam oculis fequitur.-quantum licet, utqi rccadens
Paulatim ex oculis elabi tur'elcuat ora
Cum clamore uocans natamifufpiria natam
Ingeminant. querulo nihil eft nili filia in ore.

At poftq eft penitus fublata ambage uiarum/

Ac fi animam maternam abiens fecum ipatuliftct;
ConctdluSi gelidos pallor fupennduit artus.
Comiferanscafum ludtu uicinia magno
SoluitunSi totis refonat querimonia tedhs.

Sola fatcllitibus truculcntx innoxia turba:

Praeda datur uirgo.T andem ucnit ante tyrannu
R.omanofaftu inflatu mtotoq? tumentem
Dite.Puellari poterant praecordia forma
Iudicis accendi (tantus fulgebat in ore
V irginco fplendoris honor/mfi dira Megara
Et ucnus/Si ucneris proles uerfuta cupido
Id ueriti contra infanos medicamen amores
Feaflcnt ftygio corda implacata ucneno.

Continuo intorquens flamantia lumina conful
V ociferat tornum :<Si uuliu facra imperat atro.

Q_uid faciat populo in tanto fub ludice tali
Cetta mori uirgo uindi uix nubilis acuo i
Stat ucluti tepidis errans ab ouilibus agna
Inter mille lupos/aut inter mille leones
Caprea/qux tenera producere comua fronte
Inapitiaut aquilas inter philomcna rapaces
Coelicolx qui rem fcicrant longe ante futuram
T empus addic uident cjq fine tempore degant'
Mobilitas ubi nulla dies qux fecit Si annos.

APOLONIAE AGON.

Curritur ad coeli fpeculastapcritur olympuss
Et fupcri cx alto fcclus id tam immane tuentes
Horrcfcunt animistftraticp ante ora tonantis
Auxilium tenerae artati concorditer orant.

T une oculis diuum pater indulgentibus aegram
Profpiciens qua: noflra inquit clementia diui:

Q ux fuerit pictasifi dum fentare puellam
Nitimun&C uiLT paucos adiungimus annost
Non dubitamus eam gemina fraudare corona C
Et duplex auferre decus!' Refecabimus ergo
Q ucm fecit natura metum matura beatos
Ignorans poft fata dies. fatis ifla fupercp
Auxilia in cafu tantomam poena dolorqj
Non ut cocca hominum putat ignorantiatmors efl
Q uam modo falcata fmgunttmodo arundine 8Carcu
T crribilcmimctuscft mortem qui fecit acerbam
Sic ait :8C magnos animos infpirat ab alto:

Q ut ferre arma qucant:9C contra ftaretyranutn.
Extemplo aduertit mentem coalcfccrc ungo:
Luftrari ingenium Tcdiuiua calcfccrc corda:

Et fua nefao quid diuinum in pciflora labi.

Fit facunda nihil trepidans. ficqi ore loquta efl.
Perdere nos fruflraconful Romanclaboras:

Nam uelut in fyluisdeciia repullulat arbor:

Et multi cx una uromnt radice nepotes :

Sic noflrorum uno centum de funere furgunt.

Mors mea natalis mulrisex agmine tanto:

Q uos mihi fufficict patcr:8C me in regna fequentur
Tranfmundana brcui.T errena colonia coelum eft.
Disuero Romane tuisdc marmore dudhs
Ponere facra negoiquia ponere facta nefandum.
Haxubi diciaitrcmensconful pertudite clamat
Impia praeduris pertundite cotibus ora.

Ne imtaredcos romanacp numina pergat.

Nec mora.compiunt filicesimanibufq? Icuatis
V nginis audaces caput inuafere mimurri
Vt uifi cxcufTo labi cum fanguinc dentes:

Fi t clamor populo in fignem mifcrantc puellam.

V imqj inferre parat lictoribus ore minaci
T urba ferens gramter tundi tam imanner ora

r

LIBER. SECVNDVS. ' Mxoad,
V ltgiriis / X tanto impietatis turbine auem
Innocuam perdi. ferpit late orta repente
Seditio. 8C tamcj fubito freta conata tauro

Fluduat iratum magno cum murmure uulgus. «

V t flagrare amrno pugnxq? accingere totam
Pene urbem/ftridofqj enfes rutilare per auras
Profpicit infedts rebus fubit atria conful.

Et glomerata cohors raptatam in teda puellam
Dcftruferc caui horrentem fub carceris umbram.
Nox erat SC magna coelum ueruginc quxdam
Sidera tollebat quxdam inclinabat inundas
Occcani:3£ pleno lucebat cynthia cornut .,

Cum celer a fumo caelorum clabitur axe
Nunciusiingrcdicnfqj locos ubi fauaa uirgo
Orabat gelidi rcfidens fuper afpcra faxi
Dorfa/rcpcntinahumcntcm luce abftulit umbram:
Atqi ait o ftudium fuperomm o cura tonantis
Vmcaicccl^tuum fedes habitura fuperbas
Fer magno tormenta animo, tibi craftina palmam
Eft latura dics.flamis abolebitur omne
Q_uod mortale gcnstncc erit tibi flima dolori.
Impete naqj uno uitalem incendia fenfum
Sumpicnt.animam membris labcntibusipfe
Protinus cducamiucnicfq; infidcra mccum.

Atqj triumphato capies noua regna tyranno.

Neu dubites membra hxc : qux nil nili teflca quxdi
Sunt animi uafaxtemideponerc : mentem
Sato rcuerfuram nuq ad fanda illa piorum
Concilia & coetus fuperum tnifi pondus SC umbram
Diluatix fiat fine molceflcntia (implex.

Nunc fc oblita graui cubat in tellure fcpulto
Ingcntoiatqi alienato uelutebna fenfu.

Res miraiut fuerit tandem fibt redd itatfurget
T ota oculusitota ingeniumipertefa cloacam
Corponstex horrens tam obfcura obfcenaq; clauflra.
Funda paroxyftnis curarum:cxut3 protcruos
Omnino affcdus:Ixta:3£ nihil indiga rerum
T errenarumiigni lcuiorrpcrnicior curo:

Et femper fine node uigihftnc lumine lumen
Scmpcr habcnsjfinc luce uidensntnpunc per ignes

APOLONIAE AGON.

Subter aquas impune means / ignotanec ulli
Vifa die nocfhiqj uias/foraitempla peragrans
Pro arbitno/fubicnsctiam penetralia tctflai
Et qcuqj putant homines arcana fubintranst
Nil mortale umensthominuquoqt fallere fenfus
Et m itare potcnsi8£ perfuadere quod optat.
Denique fufficiens ftbi folaifimiliimadiuis.

Sic ait:8£ placidis afflatam leniter auris
Integrat excuriens hcftcmam a pctfforc exdem.
Continuo apparent uariisfubuulnbus ora
Plurimadiuorum in uacuo pendentia coelo.

Mulraq? de fuperum patria de pnnapcdiuum
Fantur 8C'hoc languentem animat fermone puellam.
Confulis lieflcrno rabies .perterrita cafu
Roditur.SC fimtliscolubroiqui uulnerc tardus
Hxrethurm fefe intorquens/iram atep dolorem
ConeiputSCdupIici corda irritata ucncno
Nec frenare porclf nec opus differre nefandum
Egerat infomnts nexilem mala plurima uoluens
Q ux fantflis inferre parat, mens perdita languet
Q tf nequeant peiora dan.Confidcrat ignes'

V inclaeruccs gladios-St uerbcratconcipit omne
Q uod torquCTC potcfhficulorum antiqua rcuoluit
Gcfla tyranorummuq intcllcdla deorum
Callidus interpres mcditanci atlantius offert.

Mille modos graflandi apit Aphrodifia mille
Progcnics.totidem mars SC tntoma.diro
N il Tatis cft odio.de tot cruciatibus iram
Mil explere potefUoillcm nihil xquat acerbam.
Dumqt animos agit in gyrum ucfanalibidoi
Surgitiaccruaricp lubetpropc littora ponti
Ligna ftruc tngenritmox de fquallcntc baratro
Per poflica thahi facit ad tormenta puellam
Moenibus occlufistne fedmone cruentum
Perderet excita rurfum/uelut ante/laborem.

Ipfe fatelliribus properat fbpatus 1 5 £ armis:

Et mclcagrxo g mox fiinbudior apro
Atqi calydonu facie truculentior urfi
Imperat accendi porrecflam in fidera milTo
Igne pyramtfraudum arufices fcelciumq; magifld

LIBER. SECVNDVS. XC.XXXXU.

Diui adfunr iram (limulis odtuqj cientes.

V cntipotcns Cubito lidlons imagine fumpta
Aeolus adducflis correptam follibus auram
Compnmit : X fauces adiungtt follibus amplas
Pronus humitbucafqt tumentibus in acu ignem»
Mulaber in fpccicm prunarum euadinX artiens
I.igna fubmfl im.icj! leuat per inane uolantcm.

T u foedos uertens ocuIosiX in ora puella:

Conful iens alio addurto : fcmelelligc clamat
Aut umaut noflris libamina ponere diuis.
lllaautem Curfum ucrfo paulum ore morata cfl /

Oranti fimilis.mox feconuertit ad ignes
Sujridcnsiuulruq? ilari difToluitcdixit
\ incla pedumimanuumqigraues auferte catenas:
Confulis ut mandata (equar ium protinus illam
Expediunt l.en properare ad (aera putantes.

Ipfanihil dubitans poflej ncfligia fenfit 1

Libera iprxrapido Cubu alta inccndiacurfu.
Flamaium fubito circu ora uolubilis unda
Flutfhiar X bibito cdTauit anhellitus a:0u.

Exanimu corpus uenti confumcrc numen
A (Ti flens fenfere ignes.arcufluus ardor ■'

Labere contentus tanq darctofcula Iaera:

P clligiofacun imembramuiolatarcliquit.
Chriltigrnacnotflu dubitant inferre fcpulchro »

Rclliquiasuariointcrle fermone loquentes.

A mbiguum tandem pictas animofa timorem '

V icit X egredi in lutus rapuere cad auer'
Syncxrumiquod nulla auium quod nulla ferarum
Attigerat morfu.fmc figno ardonsiamomum
Ac cyprum redolcnsiuultu ucncrabilc pulchro.
Illatumqj urbi (calis ad mccnia miffis, >

fonte lauant tepido. myrrhaecp liquonbus umfhjtn
Dant tumulo gemebundi omncsrmultoq; rubentes
Fletu oculos.totamqt trahunt in funere notflcm
Mens fufccpta chons (uperum tranare uolatu
Inapit cxcci fo rubri fuper aequora ponti
Alitis in morem -.riphara cacumina Ixua 1

Ethiopes dextra uidctioccanumqi calentem. ,

1 rans arabes fugit. X perfas carmanica regna *

APOLONTAE AGON.

Tran fjti&indorum fines ' ubi labitur induS
In mare multiuado curfu.procul afpicit amnem
Gangis' 8C in tumulum ucniunt'ubt magnus hiarchas
Dicitur agrcftcsolimdocutfle fophiftas.

Hi e intermifTo paulum requiefeere curfu
D iis uifum:S£ gelida palma: rcfidcrc fub umbra.
Tum uctcrcs animo uoluens Apolonia curas
Sic fatur. Q ux mortales amentia diui
T antapremit/qux lux oculos pftringcreiqux nox
V fqj adeo obcccare pot cfbut cernere non fit
Fas longos quae aerumna dies/quae damna fcquantur.
T empora nec uideant fibi noxia.corpora olentes
EfTe lepul turas terrena nogoda faxum
Sifyphia ceruice cadcnsiundamq; fororum
Pertufis labcnrcm urnis. I fionis orbem
EfTe mctusiefle infidiasicfle anxietates'

Q ux torquent roduntq? animos, fallacia poma
Etmendacisaquxfluuiumqucm Tantalus ore
Infcquitur fpes inualidasifudataq? fruftra
V ota hominum temere audentum eu corpore nrndta
Ferte animam quicquid poenarum afcribitur orco.
Ptofeq uitur mirans itidem mortalia corda.

Sic horrere ncecrmquam fi dignofeere fas fiti
Sponte fibi afcifcant.naturx arcana uidcndo
Ciaudet:8iexultans oculis ctrculcgit orbem
T errarum /pelagi flagna alta i uolubile coelum.

V ndc lacus amnefq? fluantiqux fonnbus undam
Suppeditent caufx.curterrximobilcpondus
PcndcatiSicur tot fxclisflagraueritxtna.

Cur carear femper pluuiis / cur flumine tanto
Acftuct xgyptusmtl icp intclligit ortum.

Q uid moucat molem undarum/qua lege ferantur
Acquoraqua uolucres ueniant ab onginc ucnri.
Quasmaculaslunaorc gerat quidfidcra uerfet»
Quot coeli <quot eorum axes i an in omnibus unus.
Num fint corporei num fintfine corporediui.

An mundus fine fine capax -an limite certo
ClaufusiSt an uiuant/K fint animanna coeli
Omnia mente capit. nihil efl quod fcireuolcnten»
Effugiatuuhil cftrurfura quod habere uolcnn

LIBER. SECVNDVS. *c.xliii.

’ Deficiatrfccura necis/fccura dolorum.

T aliter affeci* fuperi quid perdimus aiunt
T cmporaCdiuinorum operum fi tanta uoluptas
Scire genus quid fcuc dcumiprefcnnaq? ora
Ccmcrc;nil aliud potis cfWpcrarc uoluntas
Altius.huc curfus nollns hxc ultima uotis
Mcta.quid hicterimisucrba inter plurima tempus;
Ergo iteringrcflt feq; in fiiblimcleuamcs
Prxtcrunt mdos.iam nil mfi pontus SC auras
Sub pcdibusdupcrant igncs.in aperta feruntur
Atria ctrlorum tenebrarum expertia nocli
In uiaiuix tcllus/tam pamo includitur orbe'

In mediis apparet aquistiam fidera gaudent
Contrcdare manu.uadunt quarempora uens
Incohat 8£ gelida titan difccdit ab urna.

Aflra fupcrgrdfi mga fummaardenus olympi
Tandem ineuntmbi diuorum domusiatq; tonantis
Curiaiflianoflrorcquicsnon cognita mundo.
FINIS.

Ad Innocentium odauuiPontifice maximuiCuItilT.
uiri Bapnfix manmani Carmcliti: Theologi: Dc
uitadiui Lodouici morbioliBonon.Carmcn.

Aximc potificu : triplce q frotc coronam
m Etduofacrataqgcnsarmamanu.

Noflra tuis impar meritis facudia : nodu
Aula efi in laudes (oluere uela tuas.
Crefcat ut } interca qaxdam Icuiora canemus:

Parua Icucm faciunt ad grauiora uiam.
Vadatutaudaci fpatiofaper xquora curfu:

Difcit in exiguo currere cymba lacu/

Non igitur praeclara tu* pnmordia dicam I

Gcntis:flicxcclfum nobilitategcnus.

Non patria: innumeras dotesiqux (uffici t una:

Claflc fua toto bella moucrc freto. |

Bella mouere frcto:parto(q; referre triumphos.

T am ualide remos tradat : SC arma lygur.
Adriai&adnact meminerunt littora ponti:

Q^uam grauis a lygurum uencrtt utbc furor.

DE VITA

Cum genua: miles terram populatus :X aequor:
Oppreflit uenetos obfidione lares.

Praetereo ingenuos morcsttnentcmqj benignamt
Aureaqj aegroto munera mifTa mihi.

Munera quae uires infburauerc caducas:

Et quibus in longos it mea uita dies.

Omne refrigerium terrae folct imber aduflx
Fcrrerlub ardenti cum iacet aegra canc.

T ale dedit nobis fuluo pileator in auro:

Q^ui trahit ex alto retia plena mari.

Dona I aborantem trapidoq; in uortice tortam
In placidos portus reftitucrc ratem.

Prrtcreo fummum terrxrcoeliqi fauorem:

Et data uinuri przmia tanta tuae.

T u regis aeternis immen fum legibus orbem:

Et premis arqualicolla lupcrba mgo.

S an dia procul politi fubcunt tua limina reges:

Et pedibus figunt ofcula prona tuis.

Nec tamen in tanto tibi mens inflatur honore:
Sed uehitur placida mitis habena manu.

Hzc:& plura fuis oltm memoranda diebus:
Nuncfileantcytharae languida fila mea:.

Nunc legetquae tenui refides excudimus orlu
Carminarcoclcfhs de pietate uiri.

Det sietate uiri : cuius mirabilis ardor

Rettulit in pnfcum tempora noftra decus

Ipfius llluRrat prefentia faxula uirtus:

Et Icuat eximo tempora nollra loco.

Occiderat noflro diuum reuerenua farcio:
Nullaq; diurnis gratia rebus erat.

Prop letate dolusrpro rclligionc libido
Vencrattex toto fugerat orbe fides.

Numina ridebant homines : uanumqt putabant
Vota dare audlori rclligiofa fuo.

Iflel) rchaonios mores in pallida mittens
Tartaratuirtutcsin fua regna tulit.

Q_ualis in habramo pictasrucl qualis in ipfo
Pedtore facrificimelchyfcdecis erat.

Talis in hoc dum uixit cratsfcclus omne fubegit
V lctorshoncflatis protulit omne genus.

i

DIVI LODOVICI MORBIOLI. xc.xlmi.

Huic erat humanum fiiperans parientia morem:

Q ualis in annqux femine genas erat.

Q_ ualis in xgypti patribusiqui rura colebant
Inuia: 8£ ardenti marmora coda dic.

Nomen erat facro ductum lodouicusab amne:
Myfticacum tenerum diluit unda caput,

Morbiolusueropnfcx cognomine gentis
Dicitunhac omnis cognita uoce aomus.

Protuli t : SC teneris puerum nuttiuit ab annis:

Et natale folum fel fina doda fuit.

Felfinadida fuit Termone bononia prifeo:
Metropolis tufex dum regionis erat.

Flamminios tradus boi tenuere coloni:

Ex quibus hxc urbi nomina fada ferunt.

Prifca noui cafus mutate uocabula pofliint:

Et fieri nouitas a nouitatc folet.

T unitium nunc eft : Byrfam dixere priores.

Vrbs noua nunc : olim Parthcnopea fuit.

Moenia que ueten fuerant Bnantia uoce
Inclyta romani nomina regis habent.

Gens huius nec clara fuit : nec nominis exps:

De medio utbanx fanguinc plebis erat.

Non robufta nimis:fed nec fineroborc membra
Non nimis afTurgenstnec breuc corpus erat.

Forma decens homini : coma mento :8C ucrticc nigra:
CrifpaqjcxfariesxJraq; fiifca parum.

Ifte fux nuper felicia tempora uitx
Claufit:K ad coeli limina fecit iter.

yitima fcruiuit fhtdus melioribus xtas:

Immundas habuit prima muenta manus.

Nanq; uenenofi fenfit contagia mundi:

Et uada Ixthxx pene fubiuit aqux.

Prima malis oritur arcudata moribus xtas:

Et mouet in mentes plurima bella noua.

Sordet eft ingens fcelerum femina luucntus:

Nec patitur frcnostnec mga ferre poteft.

Ipfa poteft toti tenebras inducere uitx:
Etuiriiscanoscomacularc fuis.

Eft fcraincc legesrnec publica lura ueretur
SxuitiSC indomiumoreluperbitcqui.

DE VITA

Eft igitur primum dum arcenda lupatis:

Atq? graui femper follicitanda metu.

Ne ferat in prarccps hominem : fubigenda flagellis:
Excrucianda fititconficicnda fame.

Adde:q> humanum rabies tcmcrana dius
Fallit inaudita calliditate genus.

Hic luuat inferni riuos oftcnacrc fontis:

Q_ui ftygis in mundum flumina nigra ferunt.

Ambitiofushonos:K opesiSC foeda uoluptas:

Harc tna pro trino numine mundus habet.

H* funt praecipites furiaeiquibus uritur ardens
OrcusiSC in terram feminat onne Icelus

Hic rapuit mifcro faphiram cum coniugc uortex :

T erraqj mendaces condidit una duos.

Haec obfcura pium merfit dauida uorago:

Hinc falomon praeceps luit in omne nephas.

Abfolon elati funis agitatus honoris:

Flebile de quema fronde pependit onus.

Haec pariunt nxasirabidis fora litibus armant:

Haec acuunt acri martia bella fono.

Hjk adigunt duros hominem tentare labores: > ■

Et mans:8i terne follicirare folum.

Huc humana fuos uertit prudentia fenfus: I

Huc homines curas:3£ fua uota ferunt.

T e quoq; certarunt hi nes lodouicc tyranni
Perderet in ftygios precipitarc lacus.

Sunt maris:8C temcdiutfa pencula nobis:

Queq; fuaefyrtes Kfua fcylla manet.

Illicitis uiridcs luens peflundcdit annos: /

Eruigiliniuflasaccumulauiropcs. . •»

Fingcre:fraudan:fictos componere uultus
DodhisiSC incautos illaqueare pedes.

Qualiter hybemo lupus infidiaiurouili:

Ad tepidum matnsdum cubat agna latus.

T aliter ad nummos hic inuigilabatiSi iftud
Eximia dignum laude puiabat opus.

Mercurii tales memorant fub fyderenafei:

V erfutosidupliccs.-fccdifragofq! uiros.

Callidus ad merces fuitnngcniofus ad aurum:

Nec minus in uenens gaudia pronus erat.

DIVI LODOVICI MORBIOLI. .cwdv.

Talibus infidus elautas languebat lftis
Arabus ingenium fe luucnilc dedit.

Afluit indulgens fummi clementia panis:

Et ftygio lapfum traxit ab amnepedem.

Sacua utrum cocco febris circumdedit acftu:
Intimaqj inuafit feruidus offa calor.

Procubuit ledoigcmitusdamcntaq; furguna
Et trepidant alto faucia corda metu.

Amda lingua fiam pantur : fufpirat anhelutn
PedusiSC alternis uocibus ora gemunt.

Morte prcmuucniffe putat fua fatatdicmq;
Funerist&uitx tempora fumma fux.

Venitur ad fupcros:SC numi na fanda precatur
Votaqj dat. Res eftrcligiofa timor.

Sicquoq; francifcus tenebras pallens aucmi
FugitiSC cft tali raptus in aftra modo.

Sunt qui blandiciistfuntqui terrore uoccntur:
Et tamen hos omnes fpintus unus agit.

Blandicns fimoniflammisSCfi^gurc paulus:
Qui fuit ex acn fulmine pul fus equo.

Aegra caro prodeft animoiacfunda reuixit
Mentis ab aegroto corpore nata (alus.

Mens oculos in fe uertens fua uulncra uidic
Etubuittfordes ingemuitqj fuas.

Aethercampulfa uidu calligine lucem:

Et noua de coeli fplcnduit arce dies.

Mox furor cft extindusopumidclcta uoluptas
Noxiaimundani pulfus honoris amor.

Ars hominem diuina nouum formauittut ipfe
Ad ucraspatnx nos animaro opes.

EfTet ut ignauos hominesiqui poflet ab orco
Fldcrciad xterna: limina ianda domus.

Huius utexcmplopofletrefiptfccrc demens
FelfmaiKetron ponere frena fuo.

Felfina qux rixis:8C fufofanguinc femper
Sordet :8Caacma fcdicionc fremit.

Fel fina qua: turget faftu diftenta fuperbo:
Felfina auariaxiluxunaeqt parens.

Hic ubi monftrauit fancfa; compendia uitx:

V*.

H

: O

* i

in

I

DE VITA ' IV

Atq; brrue ad coelos infinuauit iter •

Sic deus albcrtum drcpano concefhtmt omnis
Infula per monitus iret:& ada fenis.

Illum magnus eryx : illum lilybstus honorat:

Et uada mcflam libera fadta maris.

Sed mihi nunc effet pledro meliore fonandutn:
Nam modo utrtuns fingula fada canam.

Haec erat heroo res extollenda cothurno:

Nec fuit imparibus comemoranda modis.

Cum prius extindo coepit refipifeere mundo:

In piceam uerrit tegmina pnma togam.

Nec color artis cratifcd uellerc natus inipfa:

Q ualia carmclus tegmina ucrus habet.

Poft aliquot coepit tunicis albentibus annos
V eftiniSC cultu pauperiore tegi.

Sed necp mox abut fummam uirtutis in arcem:

In loca maturo fc tulit alta gradu.

V t maiora potens fumebat robora uirtus :

Sic magis in corpus durus : S£ afper erat.

Arbor ut ex ima raaice ualentior exit:

Dunor crt cortcxrafpenorqi liber.

Hxc duo crefcebant pariter: furgebat in horas
Coipo ris afpcntas cum prooitate fimul.

Sicut ubi aequrux uitiscomungitur ulmo:

V traqi cenatim tollit in aftra caput.

Ipfe decembralcs brumas: 8£ frigora iani . , .

In rudibus pannis : fimplicibufq) tulit.'

Calce tulit nudogelidigraue fydus aquari:

Frigo te conciens cum padus albet aquis. , ,

Calce lutum nudoiglacieq; fcrcbat:K imbres:
Tcrgaqj faxofi puluetulenta foli.

Forfitan obricies nudis incedere planris : . , j

Q^ui meroes habitantacthiopumqj domos*

Et qua nilus agros pingui faecudat arena:

Q^ui nigro pluuias a garamante uchit.
Q_uauetus extraxit babylona femiramis urbem:

T igrisubi armentas in mare uoluit aquas.

Scimus : SC hoc illis placidi clementia cceh

Dona locis feat;tempie^ dedit, “ : I

i.

DIVI LODOVICI MORBIOLI. cc.xlvf.
Illicperpetuo ueftitur gramine tellus:

Semper 8i alTidui munera uens habet:

Semper alunt arabes redolentia cinnama campi:
Semper habet felix pinguia thura folum.
Humida femper habet icpidx fua balfama uallcs*
Semper habet uiolasdilia femper humus.

Illic tura uides nullis albere pruinis:

Ferre licet nudos illa per arua pedes.

Noftra nimis gelidam regio decimat adarefton:

T erratj fub fterili languet adufta gelu.
Nosnimium flatu boreas infeftat acuto:

Et uineunt fcythicas frigora noftra niues.
^Vidimus aftncto rapidiftima flumina tergo
Ferre uiros longis plenacp plauftra uiis.

Pertulit xftiuos nudato uernee foles:

Atcp calonferac morbida hgna canis . i

V eftibus attritis inopes circudabat armos:

Q_ui prius ardenti murice clarus erat. '

Impexi capi ti crinesrimpexaqj barba:

Oracp negledx rufticitatis erant.

Expulit argenti zonam fplendorc nitentem:

runis m immunda forte repertus humo, T

Coniuge deferta umdi cui nupferat axio: \)

Duxit ad extremum tempora cafta diem. '■)

Et quia non eft fas gratis dimittere nuptam:

Pleriqj hoc illi non Iicuifle uolunt.

Sed fcelus eft homini :fcclus hoc impingere famfto*
Nam quxcuqj fuit caufa: pudica fuit.

Sedibus incertis errans aliena fubibat

T e<fta:fibi propriam non tulit efledomum. A

V rbc uagusitandem lupari intra limina pauli
Fecitun obfcuro uilia dauftra loco.

Nec domus ampla fui t lucrum brcuis:atra:latcnfcj
ManfiosSC in media uix adeunda die. :'v--
Legerat hoctuetens mores imitatus alcxi:

Hofpicium pallcnsimultiforcq; cafam. i

Mcefta fepulturae fuit hate pallentis imago: h ■

Sic potuit fati flebilis efle memor. l

Sic potuit multos animi compefccrc motus:

. • , . DE VITA

Et ftimulos tali debilitare modo.

Hac rcfccare folcnt fandti mala gramina falcct
Et nimis ardentes mortificare focos.

Lcifhts humus :ucl (Irata (olo farmcnta:ucl affer
DurusiX ad nudam pallia dura cutem.

Sternebat fragilem ftipulamscum molle grabatum
Debilibus membris pofcerct xgra caro.

Siccum fanus crattfic cum I angore cubabat.

V ita fuit paulum deliciola (cclus.

Ceruical non mallis anas : non plumeus anfer:

Non dedit exuto ucllcrc tonfa pecus.

Sed lapistaut rigida conuulfus ab arbore truncus.

Ne premeret fegni membra quiete fopor.

Longa fames macie tenues affecerat artus:
Crifpabatcp cauam pallida ruga cutem.

Ncuc famcfccntcm capcnt obfonia linguam:

Ibat in appofitas multa fauilla dapes.

Ncuc putes folitum lautis accumbere menfis:

Altius hacc repetam lucidiufqi canam.

Pinguibus abftinuinncc uifccra contigit ore :

Ne fieret menti fcdiciofa caro.
Panis:poma:nuccs:hortcnfia gramina raro
Codaicibus luffris ifta fuere tribus.

Gramina fi coxit nunq tamen unxit oliuo:

Nulla dedit uentri gaudia:nulla gulx.
Squammifcrum forfan uoluit fi mandere pifccm:

: Toruit ardenti prandia parca foco. *

V idfus crartqualcm mundo pnmxua recenti

T erra dcaitrial fo non uitiata man. *

Ante ratem nocs:8C fludhis ante marinos:

Q uamiugafatalisfcrretinaltaliquor.

T unc erat agrefb' fimplcx fubccfpitc uita:

In lare fumofotpauperibusq; cafis.

Tunc gula parcebat gregibus : fccura cubabat
T urtursk infidias non metuebat aper.

Si pecus occiderat fenioimorfuuc luporum
Forfan audaa fi fera capta manu.

T ergore dirrepto nudatis uifccra codis

Dillamanda fcnsialitibufcp dabant. j

1

DIVI LODOVICI MOR.BIOLI. .cc.xIviV.

Pellibus hirfutos uellabant corporis artus:
Martagetas contra by ftoniafcj) niues.

Nulla peregrino rutilabat murice lana:

Nam neqj ringendi uellcns ufus erat;

Vertis erat : qualis pecori color ante fuirtet.

Partorcratgrcgibusconcoloripfe fuis.
Caricanuglandcsicommunia pabulaimcnf*
Diuiubus prifcissladea mafla faui.

Nunc autem rapidi diffufa licentia uentris

Gramcn:auem:pecudes:dcuorat atep feras* *
Non maremon tellus fatis eft : inuaditur aer:
Pradacp uidrici funt elementa guli.

Crefcit aqualiculustpingucs lematgia uultus
PingitrSC ad uentris pabula femper hiat.

Hinc ucnus:& urneris proles: & inertia furgit: »

Mens hebet :ars dormittingcniuq? labat.

Sed ne forte fuo nimium de calle recedat:

Deferat excurfus ucrfa canna uagos.

Summa fuit genio fraudes inferie uoluptas:

Et parco ucncres extenuare cibo.

Pocula flumen cratdiquido uel flumine bacchus
DcbilisiSi cyatho frigida uina breui.

Terra eft ommpotensifit inunlis arquorc bacchus
Propterea nautis praeda : iocufqj fuit.

Nodibus in Iachry mas oculostin uerbera pedus
Soluit:&C admirti 'criminis ultor erat.

Corde graues chrifti poenas uoluebat amaro:
Membracp crudeli dillaccrata manu: )

,V incula.-SC innocuo currentes fanguinc riuos:

V ulnera;K in facium fpicula fixa caput:

Imbre graues oculos : humentem cccdc columnam:

Et madidam fluidi rore cruoris humum. {

Captus imaginibus numen conceperat iftis:

Plenaq; diuinx pedora lucis erant.

Pro mifens mendicus erattpra paupere quxrtor:
Diuiriis inopes fsepe iuuabat inops. ]

Languida ne fertam fopirent ocia mentem:

Sculpebat facili candida figna manu. '3

Effigies albo facras fignabat in orte;

DE VITA

Calefies imitans mcntetmanaq; uiros.

Ofiibus illorum uultus : fibi reddere mores
Dodtusrin officio fandius utrocp labor .

Ne lcuis incautam tentarct gloria mentem;

Sufpcdhim armato milite daufit iter .

Nanq; cauirtutum furgitde femine peftis:

Foetus ut e pingui noxius exit humo.

Sxpius in uanas tranfit uindemia frondee.

In lolium fegetes degenerare folent.

In uitiumtnifi nt uirtus abfeondita aranfit:

Et fpoliat mentes gloria uana pias.

Ipfa fuis igitur metuens hunc frugibus imbrem*
Inuenit facilem fedula cura modum;

Nam modo per uulgus pando ucdlatus afcllo
IbattSC urbanae fabula plaebis erat.

Vimine nunc duplici comprefius acumina linguae:
Per fora communis publica rifus erat.

Nunc in uincla manus mi ttenstad colla capifirum:
Effigies capti ucra latronis erat.

Saepe fuos hofies bonus hoc ffratagemate miles
V icit:8C ex pugna fxpcridiuit ouans.

Artibus his curas legi fubdebat inanes:

Ifta rebellantis uincula carnis erant.

Dignior cft qui fe:q qui fortifiima uincit
Oppidatncc uirtus altius ire poteft.

Eft hominum natura ferox «durarleonum
Impetus eft leuiornigndis ira minor.
Ccntauros;hydram:!apitas:nemeaxj) leonem;

CaccumtK gerionen .xnpidcmqt feram.
PhIcgrcos:cncem:uolucres:& amarona fortem:
Antheumihefpcndcs ocbaliosfq? lares.

Et geminos angucs. achcloia cornua troiam
Alcides domuit: tergeminumq; canem.
Omnia qui domuit uencri (cruiuicK irae;

Pertulit hoc nullo uidhis ab hofie lugum.
Difcitc quos dudt per fordida luftra cupido;

Quos uaga per prauum (cmita flexit iter.
Difcitc quas leges honor:K qux lora uoluptas
Pofcauad imufias quod medicamen opes.

i

DIVI LODOVICI MORBIOLI. xc.xlvui.
Vertite per greflus hominis ucfligia fandi:

V os feret in mores orbi ta fanda pios.

Hsec mala profpcmas grandem latura procellam
Ducit ad ignoti flagna uadofa freri .
Flediteuelaciuiloca tam male tuta utdcnturj
Excitat iratos fy lia propinqua canes.

Sanda per hunc (acri creuit reuerentia cultus: ' ■

Et pictas miro floruit auda modo.

Naqj falutiferi corpus uenerabilc chnfh: A

Exigua uctuit relligionecoli.

Candida folemni celebrentur ut orgia ritu : iTI

Infhtuit txdas : multipliccfq; focos. i;

Ardentes (latuit lichnos altaria arcum:

V t facer accenfo luceat igne locus.

Summa dei claram pofeit (ibi glona lucem: ?f

Flamma deo debet : cceluibufq? dari.

Sicut enim tnfli nox c(l acrcrna fub orco:
Perpetuam coeli fic habet aula diem.

Taliter iramenfos fuperum teflamur honores: ' )

Nec minimum lux c(l relligionis opus.
Ardentes pedibus nudis orabat ad aras:

Ipfa premens nudo marmora nuda pede:
Interea tremulo torpebant frigore membra:
Et fenfim penetrans ibat in ofla rigor.
Feruida diuino uirtus acccnfa calore:
Durabat nullo diminuenda gelu.

Illecebras uit* molles deus odit. olympi J

Claufa uoluptati dcfidnqj domus.

Sicutinardcntifoenixfecollocatignc: 1

Vt reparet uitx tempora longa luat.

Sicmeditans longoscoeli lodouicus honores: >. '

Omne laboriferum (ponte fubiui t opus.

Nec tamen cxemplonjctum K (ermonc uocabat
Ad fuperum turbas limma fanda tudes.

Vndiqj uirinas (ludui t documenta per urbes
Spargere:8£exrindam uiuificarc fidem.

Id mutinz pubes meminidcpidiq; propinqua J

Moenia; K agrcllcs culta per arua calae.

Et noua qu* mucis albet ferraria muns: i

Et fenior muco mantua cinda lacu. y

DE VITA

Romanis aquilae ducibus uexillarfed irti
Chrifhis in albenti findoncpidus erat.

Hoc in (igne manu per rura ferebat 8C urbes:

Sola docens magni caftra fequenda dei.

Difcite quas curastquantos conceperat ignes:
Q_uantus inaccenfo pedore feruor erat*

Q_uo ftudiorquali chrirtum retinebat amore:
Sanda fides animo robora quanta dabat.

Artibushis animos refides:8C lurda mouebat
PedoratSCad coeli numina calcar erat.

Et melior nolens altisimaior ue putari:

Sxpc aliquod finxit defipientis opus.

Nanqj faccrdotum facros ambiuit honores:

Et tumido fartu fc rtimulauit agi.

Non tamen aurtera: fummo de culmine uitx
Decidittangurtum continuauit iter.

Iamq; inflare uidcns fupremac tempora uitx:
Lxtus ad axernas corda Icuabat opes.

Cantat:S£ ingratos uitx finire labores
Gcftit:ut ad mortis liminaucnit olor;

Praemia confpicicns longi fudoris arator:

Gaudet frugiferae melfis adefle diem.

Sic alacris noftro fugiens lodouicus ab orbe:

Id fibi mcundum fignificauit iter.

Anxia corda premens uita: iam limina morbus
CccpcratiSC fato callis apertus erat.

Cumdomusxgrotummifcrans tellure iacentem:
Membra dedit molli iam monbunda thoro.

Non potuit plumasmcc linea rtragula ferre:

Sed reptans gelidam corpore preflit humum.

Corpus ait terra cftthumili date corpora terrae.

In fua felici mens eat aftra pede.

P ort facros fidei ritus de more perados:

Mens abiit putri dilTociata luto.

Febris:8£ cxilicns late de nanbus humor
Sanguincustmccftx caufa fuere neas.

Extindum tumulo folemni funere corpus
Rcdditur:8C celebri condita burta loco.

Singula tradanti.-nulla ratione tacendum:
Q^uod propriam multo uiderat ante necem.

DIVI LODOVICI MORBIOLI. xe.xlix.

Vidit:8£ ante noucm dixit fua fancra menfes:

Etfibi fupremam non procul eilc diem.

Mens pia liibfidium medice fibi noluit anis:

More agates foli fidere docta deo.

Frigus 8i hibernum tolerat fine crinibus imbrem
Arbor.-K exuto corpore nuda tremit.

Aft ubiclaufa tepens per rurafauonius intrat:

Incipit albenti luxuriare coma
Humida per ligni graciles alimonia uenas
•ScrpitrSC imbibitus fufeitat ofla calor. .
Purpureum mifcct frondis cum flore decorem:

Et patit ornatus muliicolons opes.

Taliter hic iacuit plurcs inglorius annos:

Et tulit immcnfumuiIisK xgeronus.

Sed modo ccelcflem poft funera fumptus in aulam
Glifcit:5i artema fertilitate uirct.

Sicquocp defiindhim poft debita faxula corpus
SurgetrK antiqua ucftict oiTa cute.

Tunc iterum notos animus labetur in artus:

Altaq; tcrrcflri uadet in aflra pede.

Nona pruinofi iam lux erat orta noucmbris:

Cum Icuis ad patrem fc tulit umbra fuum.

Luflra decem uitxtbinofq; peregerat annos.

Hxc fuit humanx meta fuprema uix.

Ante fores petri gelidam conucrfus in ardlon:

Eft locus annquxrclligionis opus
Hic iacuit pnmumpofl fex a funere menfes
ErutusiSC magna conditusxdc fuit.

Hic nouaconcurlu fiunt miraaila magno:

V otaqj dat facro felfina tota loco.

Q_ui ucmtxgtotansucditad fualimina liber:

Et mifcros homiucsofla fepulta luuant:
Loripcdcs:ocuI is capti :nod i fqj podagrx
Diuinam illabi teflificanmr opem .

Summa utrum probitas :fimul 8C miracula famium
Efle probant.fidei fi fit habenda fides.

Magne patenqui tes hominum Ipeculans ab alto
Vcrticcxonlultcs iudiciumq) feras.

Nam nihil audendum tcmcretncc dicere fandtos
Conucniuafccnfum nummis ante tui.

, 0.

DE VITA DIVI LODO.MOR.:

Si tamen hunc liceat cceleftibus addere diuist
Surgeret anatis gloria fumma tuae.

Sit tibi profpcritas.tc ncftoristatqi fibyllx
Sxcula in xterni nedtans arua ferant.

‘Haftenus hsec:olim cum nos donaucris urbe
Romulea : plecfho te meliore canam.

•;F I N I S;*

, " V, ra

■ r«T

ll '

itD,

n r i J' yati/l

.„•1

Difficul/

tas.

Virtus.

Vuflona.

Fama.

Reucrcn'

na.

Cultus.

ALFONSVS. LIBER PRIMVS. xc.l

BAPTISTAE MANTVANI CARMELE
TAE THEOLOGI ALFONSVStAD
REVERENDISSIMVM IN CHRI
STO PATREM/AC DOMINVM
CONDISSALVVM HEREDI/

VM TARRACONENSEM
ARCHIEPISCOPVM.

,irr/. ..r,. ». 't

ESPERIAE GENTIS

bellum orduurus & arma

<■ MAGNANIMI FER/

h rantis eram, fic mfTerat orbis

RECTOR AB EX-'

celfa roma qui teperat arce.

SED VETuR : HIS
tantis moles onerofa Iaoow
Inuidet inceptistNcedum fortuna latentem
Explicat euentum / feries abscondita rerum
Non finit heroo furas ucflirc cothurno.

Rem fane imcnfam/graue pondus/& hcrcule maius/
Atqj decennali quod Laomcdontia bello
Troia tulit Rex magne animis ingentibus audes.

At quoniam uirtusardens ac numine tanto
Fulta modum fupcr.it/fcfcqi attollit in horas
Altius/ad coelum afpirans / feliciter audes.

Iam dudum modo ctdc mades modo fanguinc nullo
Illita te paffim fequitur uidtoriaiSC alas
Porrigit in Libyam tibi fubicdhtra peruftum
Solibus Atlantem rapidis/anthxacp regna.
Ipfagiganteismaiora laboribus acta
PcnlatiK illuffri cupit infignire triumpho
Fama tubas inflare parat/laus otgana canm
Impleturamouem uocat ad fpcdacula nymphas.

Cum ribi deuoto gaudens rcucrentia cultu
Per nemora 8C fal tus alacres lubct ire miniflros
Q_ui laureta fccent.K iam I poliatur apollo
Delphicus. curotas nemo^ decus omne fuorum
Perdi t :5C attoufis defeendu in aequora ripis.

Audiui gemuere rotc.uicina comantes
Plauflra uchunt ederas ucmuhs aurita corymbis,

Q. «

:d

alfonsvs

Plaufus. Plaufus idumeij ueniens fpadicibus atiratn
VerberattSC uirides redolent a uertice lauri.

Ipfc manu correpta ferens uexilla nitentes
Junxit equos/tyno inftrauit uclammccurrum.
Barbarae^ attollens fublimibus arma trophxis
Acre catenatam longo locat ordine gentem.
Honor. Per bifores fidei ualuas honos ecce coronam

Fert aliam:K tccum obfeflam fcftinat in urbem.
Stelliferum late fugientibus undiq; nimbis
Gloria. Pandit/K afccndens aperit tibi glona coelum.

Perge breui fudore opus cflgcnus aflra fuperbum
Iam pndem « fupen crudelem odere rapinam.
Interea dum mars bellis flagrantibus hoflem
Fulminat X noftris fcelerum caput arcet ab oris/
Nosaliaordiri fednon aliena parumper
Fas erutae magnis tenui praludcrc cantu
Orfibustatq? diu rclidcm tentarc monaulon.
Alfonfus modo carmen erit germanus clifx
Raptus ab imperio teneris innoxius annis
Q uantum regna firiunt pnmar® licenna uitae/

Et flygiis luflrandus aquis/ per flagna profundx
NubistK aftrifcrum repetens cum patribus orbetn
Summcdcum cui tartarci regna infima mundi
Viiffrici fpoliare manu clementia quondam'
Suafit.Sc ad coelum patres reuocare fcpultos'
Hucadcs.SC nodtem infernam fluitufq) fcueros
Da facili fulcareuiada horrentia dauflra
T art areat penetrare domusntcruq; reuerri
Ad fuperos ubi rlaufa latt-nt tuhonia tempe.

Q uicquid erit labor ifte meus tibi furgittin altum
Mens abit lllapfu coelefti afflatattuafcp
Nititur in laudcs.opus eft tua glona noftrum.'

V encrat Alfon fus breuis ad confinia uitx
VlrimatK in fatum curfu properabat anhello.
Cum iuuenem mifettfns inter fufpina mortis
Dura laborantem fumptis audentius alis
In carpetanos defccndit ab xthere campos.

Iamq; poli fummum bigis confcendcrat axem
Luna gubernatrix tenebrarum 8£ mobilis unde
T er quinos iam nata dies/acccnfaqi toto

LIBER. PRIMVS.

xc.fi.

Sidere lucebat fatali noxia uultu.

Ipfc Icuiclaufus taciturna per ama nimbo
Clam uolat:8£ thalamum fubluffn in noile fi lentem
Intrat anhellantem genitri x ubi languida natum
Contemplata graues premit alto pedtorc curas.

Et lachrymas aegre cohibens turgentia fletu
Lumina demiflo in cilium claudebat amidhi.

V t confumpta graui uitx infirumenta marafmo»
Conunuo efflatus tenuem migrauit in auram
Spiritus/ut face confumpta fugit ultimus ignis.
Tollitur extemplo clamor iam liber aperto
Corde dolor fluit ex oculis erumpit in auras.

Regia foemineo longe fonat ardua plandhir
Ceu quando exanimum flebat fuper hedoraconiux
Andromache, X foetus phami fuper ora iaccntis.
Occidit afeanio fimilispucraflyanadli
Indole par .qui pace folon qui marte fuiflct
Pyrrhus adulleides.fi non mentitur imago.

Si coeli hofhles fincrcnt / X numina Icua
V t uulgata procul mors i matura > per omnem
Labitur hcfpcnam grauc X illaetabile mofttum
Corda pmens hominum moeror cui fquallida fordent
Ora fitu.impext crines fine lege per armos.

Barba inculta ngetxiliis impendet amidtus
AtcnXobfcurauuItus obnubilat umbra.

Hument rore gcnx.toruo caua lumina uifu
Igne rubent madido-.totoq; mifcmma imago
Cotpore.demiflis fanes funeflalaccrris
Nunc dextro nunc laaio humero inclinata recumbit.
Atergo ingentes fupta caput erigit alas
Cocyti pice nigrantcs.multoq; fluentes
Imbre achcronns aqua: /quo du uolat oppida X agros
Imgat excuflo.fpargitq; per omnia ludhim.

It coelo lugubre fonansi X trifba nodfu
Somnia per thalamos/X per conclama mittens.
Extemplo in ludhis atep in fufptria uerfx
Collachrymanturbes.populi cecidiflc queruntur
Spem hcipcnc/nomaduq; metu maris ultima plorant.
Littora.pyrcncs luga nube tcgunturzanafqj
V ndiqj maerentes audit lamenta per agros.

Q.

ut

ALFONSVS

Q ualia cum primos irato numine partus
Niligenae flcucre urbesithcbc inclyta centum
Liminibus mcmphifq; caput tumta fuperbum
Scn(it:3C argiuo tellus uicina canopo.

Aedibus in mediis parias Icuat alta columnas
PorticusiK flexu longe teftudinis ampjo
Claudit odoratas laurosiftygiamcp cuprcflum
Hicgcmcbundi auro famuli 8C ferrugine ibera
Inftcmunrgemifcp onerant fublimc phcrctrum
Regalia; fuper luuenem ambitione locatum
Confpcrgunt redolente thymoinardicp liquorem
Aflynum irroranttmifcri (olatia cafus
Exigua/humanat officium pietatis mane.
Exanimata diu tandem fibi rcdditauerum
Reginam fc oblita parens ex xdibus alns
Venit in amplexus nari gcl idumq; cadaua
Accitui fouct aegra finu premit oribus ora.

Mox fublata comis irafeirur atqi madentes
Vulnerat ungue gcnas:& anheli pedloris xffum
Euomit accufans fuperos SC fidera fruftra.

Ite domum m itres gaudete fupcrff ite prole'
Dixit/ego infelix fola hic mea pignora pl angam.
Ferte iocos alio/fcrtc omnia gaudia mccum
Perpetui lutrtus/maneant fufpina mccum.
Interca proceres lugubri ad funera pompa
Conueniunt habitu tnftes SC imagine mccffa.

Et lam fublatum lachrymiscomitantur abortis
Confetrti fquallorc fenes: biniq; fcquuntur
Compofito inccflu. & turba: fine lege frequentes.
Dum tumulo fupremi alto foluuntur honores/

V mbra fuis fato membris exdufa recenti
Obftuputt Petro flmilisicum miflus olympo
Nuncius cxcuffit manicasiK aliena repente
Hoftia ferratos circuftridcnna portes.

Miratur fe fe informem i fine imagine nudam/

Et fine corporeis exilem fenfibus umbram.

Se fennre tamen magis/SC cognofccre longe
AItius/& caufas animo penetrare latentes
Expcricns/miraq; uagam leuitatc moucn'
Gaudet/SChoc uitx genus cualiile caducum.

LIBER PRIMVS. M.Uu

Magna uidct nare umbrarum fimulaehra per auras
Nodumarum auium formas referentia : qu.rdam
Nydimcncs i minetadumqu.Tdamora fororum.
Scmpcrcmm/fcu luas eant fcu tempora nexfhsr
Aera peruolitant laruar.fcd ludit imago
Lubrica mortales oculos. Audentius ergo
Circufufam aciem uultu impcriofus & ore : ■! A

Alloquitur clamansdcus imperat ite fub orcum
Q uiduobiscum luce anima: phlcgcthontis opaca:

Q uid cum fole ( domus uobis ablcondita ab afins.
V os imanc nefas 8C inelucfhbilc ncxfli
Dcflinat artem* primo ucxafhs ab auo
Corlicolasdiuos. At nunc in bella uocans
Mille modis hommcs.tantaeftmfanianantus ' I
Liuor.K indomito rabies tam dira ucncno.

Ite fub aeternis flagrantem ardonbus orcum
Ite achcrontxas (dius impetat) ite fub undas;
Pnccipitcs illi nexffem fubicre profundam.

Non aliter q port nimbos arflate ferena
Circufufa rugis frondentibus apernini • '

Alba fugit nubesiquotiens aquilonibus a<fla
Spargitur'X fubito tenuem laxatur in auram.

I- fyber' Inter hy perboreos axes phccbuqi cadentem

tk.U. Inrulaincxtremofupcratuabntannica mundo
Cingitur xquonbusuafhs.ubi grandia cete
Magna mole natant.equitans ubi cerula delphin
Fcruorcmpclagi'8C neptuni nunciat iram.

Et quia folis iter fugicnsdifcedit ab auflro
Sidus ad ardluri > gclidaq; rigefeit ab arifhy
A niuibus trahit hybernis hybernia nomen.
Hictcrraingentiorcpatcns imanc baratrutn
Ad ftygios trahit ufqi lacus. fub inane profundum
Mille per anfraifhis uia praxipitefq; per umbras
Labitunintrorfucp ruit fine fmc uorago.

Indigeni puteum appellant plitriciusohm
. Infignis pietate fenex ea barbara regna

Dumcofcrct multa flexit prece numc olympi
V t nouus infernos fieret dcfccn fus ad amnesi
Q uo abfterTen te genus durae intractabile gentis
Perfidiam patrum cxucict/uctcruq) deorum

ALFONSVS

Ablueret facro ritus in fonte nefandos.

Huc igitur pallis ucniens audentius alis
Cum puero in uentos Kin aera tollitur altum.

Mox ingreffus itcrdulci fcrmoncpaucntem
Hortatur puerum liquido fe credere coelo
Ne dubitet ncuc horrefeat per inania ferri/

Atqi procul terras fub fe fpedtare iaccntes
Nc formidetiuti grauibus/qui corpora membris
V iua gCTunt fcd eat tradlum fccutus in omnem .

In fubtime uolans / iuuenis dum fcanderc olympum
Credit/K ad fuperos aditu fe emergere aperto'

Laetus abit : cxnaqj fibi promittit in aftris.

Ibant/ut fugiens olim minoia regna
Dxdalus/atqi mari nomen fadtura propago.

Iam fupcrantnubcstagiturqj per aera duplex
SuIcus'8C inflatis (i quando per aequora uelis/

Eurus agit claflcm.fpumant a pedtore fludlus/

Et puppim infequitur fciflocaua femita ponto
Aethercis loca iam fubeunt contermina flamis.
Vndiq? aqua: termecp patent 1 fedet axjuorc in alto
Verficolor tellus/circum maria undiqj latrant.
Pyreruea procul niueo iuga candida nimbo
Profpiciunt dextraiSd longae calliginis inflat
Boiorum itabxqi alpesubi uallibus imis
Scmperhycms habitat. glacicfq: sterna fub ipfo
Solftirio Sdtrifti quando canis xfluataftro.
Linquitur ad laruam rcgio/qua: terminat orbem
Gallaicasgenris tumulo terra inclyta fandlo.
Praetereunt grauios / antabraqj regna fuperqj
Iam tandem occani campos fine fine patentes
Eft iter .ac uolucri trans arua britanmca lapfu
Delari greflum inclinant hybemica ad antra.

Iamqi folo imilTi uicinx horrenda fubintrant
Clauflra domus ; ubi perpetuo frigentia uento
Spelunca: obfcuras pandunt caua guttura fauces.
Ignarus quo d udior eat . miratur ab alto
In terras puer ignotas defeendere curfum.

Nec tamen audet adhuc interpellare magiftmm:
Sed fequitur nutum fenis ofliciofus ad omnem.
Continuere gradum gembufqj in marmore fixis

LIBER. PRIMVS.

.ccJiiu

Afpergunt in fronte molam/chrifhcp uocato
Nomincicircudanr luftrali pedora figno/

Et taci ti lundis orant ad pedora palmis.

Mox ltcrinuaduntiqua fc falebrofa per umbras
Fertuia multiplici ucnicnsin tartara flexu.

Homtit abftruf* imanem telluns hiatum
R egia progcnicsitrcmcbundoqj indpit ore.

Prima q' Sande Pater qua: caufa precor nos ire fub altam
ftioalfoli Cogit humumfCoelinc opifex me lumine caflum
qui fint T rudit ad infernas fcdcsmbi ccrbcrus ante

dinati. Atria latratu complet tria guttura rauco:

Hei mihi quid fcelcrisuinai deus imputat acuo:

Scis pater ut regni proceres urbcfqi perof®

Fratris inhumanos fadus animuq; (cucrum i

Me quoq; confortem regni fecere paterni.

Mox ut ad imperium tradusdiadema recoepit
Et fi anas erat illa armis minus apta ferendis/

Mens fuit aflerere imenfum quxcuqt per orbem
R egna tenent mauri :qux gens othomana fubegiti
V fqj ad hyperboreos montes rhyphxaqi faxa:

Et ualidam cgxoclaflcm uedare profundo.

Ac fuperare armis decus aut aquare parentum .
Audieram magnum Froylam fortemq; ramitum:
Audieram Alfonfos & nomina magna per orbem
Ferrantis proauofq; alios/qui laude liipcrba
Clara per ora uirum uol itant fenuifle fub armis:

Et maiora fide potuiffe fidelibus aulis.

Hac mecum puer audaci fub pedore uoluens/

Ad par m artis opus magna ambitione ferebar.

Iam toruisarabcs oculis/maurofqj uidebam
Infenfus populo infami gentemq; perofus
Barbaricam ntufq: feros ac perfida corda.
Morsprohibet curfucn xui fraudata luucnttis.
Forfitan harc mentem pictas animofa fuperbam
Atguit 8 C uicio datur efle ferociter aufum (

Num licitum pater audenti faraccnatumultu
In regna armigetoiatq; odiis capitalibus ire C
Sic ait. at fenior teneris miratus in annis
T am regalem animumtam fortia corda/fidemcp
Tam ualidatnifiuftra trepidas caua tartara dixit.

.

ALFONSVS

Pone metum. ncq? follicitette improuidacura
Chare puer. laros erebi non tendis ad amnesi
Claufa ubi terrifico tormenta aeterna profundo
Sub quibus infelix ardet cilianus ob ingens
• Id facinus quo triftis adhuc Hifpania languet.

Namqi ubi cognouit uiolatum a rege pudorem
Virginis/infamcq; dolumicorreptus acerbo
Flamantis rancore animi maurufia rurfum
Aequora traiecit/faracenaqi uenitin arua.

Coraaqi follicitans gemis furibunda fuperbar.

Duxit in hcfperiam numidi de falcibus hortem.
Talibus auxiliis agros populatus 8C urbes
Antiquum cuerttt foIium'grauiorc flagello
Vltus adulterium, uindex fccleratior ipfo
Corruptore minus crimen maiore piandum
EfTc ratus fcmcl hef periam peflundedit omnem7
Impius in patriam in reges in templa deuqj.

Q uida' Tartara 8C inferni carceriouis unde reuerti
innant , Non daturiimanes animas quibus ultima luxit
Coelcfli fine luce dies praedantur :8C atris
Infodiunt latebris/quibus lfcariotis ab alto
Pendet adhuc fcopulo/uolitanfq? per aera fimon'
Infamis magus/SC lucri exfccrabilis autor
Vapulat hic uclut aeternis imobile faxum
Iftibus expofimm pellaci infamia nili
Arnus. hic gemina ducens ab ongirie mundum
Latrat in obfcuro Manes abfeonditus antro.
Eunomiufq; deum lacerans. 8C tota fub orcum
Ercfiarchaip fobolcs intrufa latentem.

Prnefidct his Machomctus arabs agarenus i in orbem
Miffus ab his olim regnis 8C in i fla reuerfus
Q uona' Regna iterum. Nam dnueteres cum (urgere gentem
tus Ma' Chri(iigcnam'ri!ufq5 nouosinolcfcerctcmplis
chomct?. Confpiccrcnt/pctiere domum plutonis opacam
Hic ubi fccrens arcana Alentia rebus/

Cum tandem fuper impenis agitata faiflent
Multa reformandis/ fcelen modus lfte repertus.

R ex SC tartarci populus cum patribus orci
Sanxit aucmali minendam a fede Megaetatn/

/ Q_ux modo concepti foetus in corpora furtim

/

LIBER PRIMVS. cc.liiu.

Se infinuans'fic formet opus' fic temperet artus'

Vt mens fi qua domum nuat intratura recentem >
Inucniat claufos aditus<& mhofpita tetfta.

Ipfa' fcd in membns habitans alimenta per omne
Corpus agatifoucatcp altricem in corpore unam.

Nec fit homo : fcd mebra liommu (ub imagiecrcfcat.
Dum redit/interea crudi foeda umbra Neronis
Nam neq? tartareis inucnta nocentior antns/

Addita dirarum numcroiSC fuffctfta Megaerae eft.

Ad patrandum igi tur facinus fata notfte profunda
Veniri& ingenio uafroiimaniiatcp cruento
Fit Machometusatrox hominum uiolator/8£ armis
Et fiifta pietate potcns.ut mobile uulgus
Ad fc illexit opes cumulansinoua bella parauit.
Aufus enim Romae imperium tentare protcruo
Ingenio/audentem fumptis hcraclius armis
Terruit. 8£ forti nabathxam milite gentem
Fudit/ut arrentem libyx folct aufter harenam.
Cladibus his non eft rabies fedataiquod armis
Non ualuirifraude aggiediturifuror impius aftu
Tetftusad aucupium uulgi totam appulit artem
Congreftus fugit humanos.cadit homda mento
Cxfaries.pallct facies, ftygiuq? colorem
Induit.obfcuram fubeunt caua lumina frontem.
Colloquiuqi dei fimulansde uallc profunda
More N umt confitfta refert oracula uulgo.

Artibus his fretus diuinam inuenere legem
Deprauare fidem/chnftiqi inuaderc regnum
Cccpit.&hinc totum peftisnoua uenit in orbem
Corripiens afix populos SC punica regna
Finibus a mauns nubes ubi fuftinct atlas
Vfqj ad inundantes nilo ftagnante lacunas.
Vipereum genus hoc igitur/ fobolcmqi Megare.

Cui pater atqj deus plyto cft/contundcrc bello
Et delere iubet pietasinon quaerimus ergo
Tartara nec tanta fcelcmm calligine fordes.

Namqi ubi uerbipotens facroqj falunfcr ore
Sontem animam fando inftaurat i damnata facerdos
T artarex ferat antra domus.abolcnda lupiunt
Supplicio nbi pauca leui cum miubus umons.

ALFONSVS

Q uod ucro m 1 ibycas gentes ea tan ta parabas
Bclfa animis imberbis adhuc/a fangume regum
Magnanimo forti cxcclfo/gcnus indicat ortum.

In fobolcm tranfire patris cum femine un tus
Sxpc folettrefertqj fanis quo quifcp parente efh
Adde q> audite laudes:8C clara parentum
Fada mouct animos gcnerofaqj corda nepotum
SollicitanttSi calcar habcnttabiguntqj uetemum.
Id uoluifTe fatis quotiens infirma reludant
Membra openitoticns operi par fola uoluntas.
Hax fenior. contra proles ita regia fatur
Fofftj corda metu paulum fedata remiffo.

Secunda O pater humanas fi noxia corpora mentes
queftio. Sola hebetant / qua; me fluxa compage folutum
DcnatU' Nefcio qua: fegnem grauitas St inertia lentum „

ra hirus RedditadhucCKadhuccurismonalibusangor?
moralis. Antcoculosefl mceftadomus.fufpina matris
AudiotSC ex animo nunq difccdtt imago
Germane dileda mcx.Iadura remordet
Imperti rerumqt frui quibus ante folebam
P artor ad hxc/hominum genus ad ccelertia natum
R egna/per illecebras & blandimenta uoluium
Aflidue/fibi proplexis uulcama nodis
V mcula circudattquibus irrenta furorem
Mens bibit.SC tandem Plutoncimbuta maligno
Defmitcfle fui compos : 8C libera quondam
Fert fcruilc luguro /patitur qj inuita tyrannum.
Illecebris fenfum blandis ingrcfTa uoluptas
Vincla facitdongxuo ufu concreta libido
Plumbea fit mofes/K includabilcpondus:

Q_uo impellente labant animx populata medullas
Corporeas animum pertis compleditur omnem.
Irta/uocant habitum/ labes ita compit acri
Morfu hominem /ut raptam metem non deferat/ante
Q ua rtyga 8C inferni tranfmifcrit xquora ponti.
Mens ideo nunq mundi mcliohs /adarcem
Libera fe attollu/mfi cum uexata malignos
Exuit affcdus.colubruqi imitata reliquit
Inter faxa/cutem annquam/SCtcrreftrc uetemum.
Ludifoni tandem defunda labonbus ora'

LIBER PRIMVS.

scc.lv.

Euolat ad fupcrosicurfuq; adit aftra fecundo.

Tura demum patris ora uidet/tum dulcia libat
Pocula/tum dapibus licet indulgerc beatis.

Vidifli cum nube carcnt/quo fidera cultu
Q^uo fplcndore micent fdccor ille nuentis olympi
P radicat in pulchro qui Circuit omnia m undo
Immundis non cfTc locum. fcelus ante piari
Eflopustad fuperosopus efl fine labe rcuerti.

Hoc igitur c5munc iter efl ad olympica regna.

Efl tamen Si fine mulnuiis ambagibus orci
Scmita/quae ad caelos teiflo uchat ardua greflu :

Sed pauctsconcefla.quibusfuit afperauirtus
Supplicium fraudans genium / Si petulantia frenans
Cordaprcmcns omnem affcdu / rcfccanfqt furorem
Fomitisia prima ucnicntis origine patrum.

Q^ualis m infigni tertae drcpancnfis alumno.

Q uiuiucns AI Demiserat. Fnnacrialumen
Hoc terris iliuflrc dedit/ fidufqt decorum.

T anta uiri probitas/uitx excellentia moram
Intcgruas8i fama omnis diRufapcr urbes
Credi hominem non terreflcnvfcd ab aethere lapfum
Fecit/Si eflc illo diuinam in pedore mentem.

Qjaalis in his qui uel Rimis ucl fanguine fortes
Pro xpo fundere animas.ut magnus olympi
Ianitor.Si fidei fcutum impenetrabile Paulus. ■

His bene de chnflo merms aperitur olympus
Sponte fuarprimo bifores a limine ualux
Vitro abeunt alacnuultu penetralia pandens
lanitor hos agit ad folium fublimc tonantis.
Hisdaturextemploclyfium fugtuntqi per auras
Nubiuagis fimilcs aquilisruos pondere prcfTos
Concretx telluris adhuc ad limina mundi
Afpirarc ntfas per humum ucfligia ferre
Cogit onusimorc altilium / quibus uuida moles
V entris iter fublimc negat. fcgncmq; uol atum
RedditiSi alato uctat ire per aera tergo.

Rerum opifex igitur terram mifcratus inertem
Scgniciemqj hominum tantam tcncbrofacp corda
Calibus humanis cnam poli fata reliquit
Auxiliumnacicns etenim primordia ieram . •

' R

ALFONSVS

Antrum horredum ingens terrae in penetralibus altis
Confli tuit/qux fint fceleri inftrumenta piando.

Hic animas habitum uitx Si telluris olentes
Dcfhnati&duplici tetram medicamine nubem
Diflipat antiquae notfhsifomenta tenebra:

Prima duai.nam folc carent » qui lucis SC umbrs
Autorapud fuperos duodena perambulat aftra.

Sed necp uiucntem nouere mnominis xthram
Lucis/ab humano iubarimpenctrabilc uifm

?ucm dixere dcumtfolo qui fidera uultu
orquet/K in uacua terram ac mare fuftinet aura.

Eri duplex tormentum aliud quod uerberat acn
Supplicio xgrotantem animam .nam fngora SC ardor
Sunt trananda fcmcl contis per flumina qumcp
Q Utnq) falutarisrcfcrenna uulnera xpi.

Chririus enim magni femen ccrlcftc parentis
Q uinqi redempturus zonas telluns & undx»

V ulncra tot paflus.uerum quibus altius hxrent
Hx maculx/quoncns opus eri » uada liuida fulcant.
Hoc duplex curandx animx medicamen ab alta
Confilii patris xterni ratione rcpettum eri.

Namcp hominum fcclus a fenfu comprcfla uoluntas
Concipiriatcp malo duplex de fcmirfe proles
Gigmtur.aut nimium riimulis urgentibus ardet
Igne calens ftygio/lcgumq; repagula frangit»

Aut rcfidcttorpcnsflC inerti languida fomno
Et quali Icthexpcrfufa liquoribus undx
T nftis opaca tacens fratffomhil incohat orfu.

Omne quod enerut torpore opprefla uoluntas
Scgniterommifit/pcr frigora tranfit& undas.

Q_uod fucecnfa nimis faliente libidinis xftu
Prxcipitauit opus flammis aboletur SC igni
In tenebris ubi nulla dies» fed pallida femper
Nox ubi nccflammx/neq; fol/netp fidera lucent»
Sunt quadam maria imcnfis latiflima campis»

Q_ux fepclit late glacies xrcma'geluqj
Perpetuum/quali aflndta eri fatumia tethys
Frigenti fubietfla polo/fubiccla pruinis»

Ac niuibusidura afliduis aquiloritbus»ora
Inuia remigiis'S{ femper inhofpita nautis.

LIBER. PR.IMVS.

•eclvi.

V enti amnes pluuixq; . ruunttruit horrida grando
Incrcpicans.circuqj rapit niger omnia turbo.

Nam nec hyporboreis niuibus cum gutture uaflo
Sibilat hybcrnusborcas/dcfcrta getharum
Sic inuoluit ppud Rhodopen/ qux feperat agros
Pelleosathraccfolo. labunturab auflro
In boream ncbulofi amncstpiceaxj! lacunat.
Verum ubicliuofo uoluuntur flumina curfu
Lu Arandis uada funt animis.ubi colligit undam
Ingc nti fcntinalacu/funt regna profundae
Mortis .fl£ in medio belialia tartara mundo.

Sunt loca flamaijf fine fine patenha uaflis
Aequoribus maiore.finu / q galliatqq
Gallia diffufum late circufcrat orbem.

Nunc SC enim fubter gallos Si ccluca regna
Imus/ubi iuga bellipotens rui t inuia poenus
Hannibal & lundas equitauit nubibus alpes
Omnia quae flamis/qux funt alimenta calori
Pinguia fub tcmsnlluc delata feruntur
Et fecrcta meant per fpiramenta uiafq;'

Quas apit natura operi famulata fenero •

Huc picis huc maltatucniunt<hucfulfuris amnes'
Huc olei fluor'huc penetrans Afphalucus imber
Manat:& ex ifbs confufum efl omnibus xquor.
At deus iniecit flamas' fccuitoj patentes
In tellure aditusiquibus huc SC nubilus auilcr
Atq$ procellofus borcas.K nimbifer eurus
Acrcphyruscomitefqj ruant<8£ furgere luflit
V ndiq; perflata imiflis incendia ucntis.

Sed nebulas acccnfa palus attollit SC ignem
Nubibus inuoluit piceis globus ater & unda
Ccecauaporantis tenebra: fub fornice nigro
Huc illuc uaga proferpens ubi nulla reperta efl
Ad fuperos uia contorto in fc uorticc flamis
Incubat dcnfa inducit calliginc nexilem.
Notflcm inq late exteniamdongeq; uagantem/
Sed dubiam flamis (ubnubc ferentibus argram
Incertaqt diem .uix ut praefentia ccmi
Ora unum fas fitmotafq; agnofeere uultus.
Nigradics/noxalbachaosfacitxquorc toto.

R ii

ALFONSVS

Continue fnclufi lento fub gurgite uenti
Q^uos fpirare palus uifcofo imperuia tergo
Non finit/indignari altos pullo aequore montes
Niflibus attollunt ualidisifublata dchifcunt
Dantqj aditu uada fradamolant magncvigminc ueti
Omne folum tremit/atep tonat.finuofa reclamant
Littora torna cauis echo procul aflonat antris.

Adde q, ex coda flamis tcftudinc femper
Saxa pluuntrqux illifa focis incendia magno
Cum ftrcpitu calligantes laculantur in auras
Irritari ignes findent. SC fulmina nodis
Terrorem ingeminant, alroqi obfcura boant
Flumina SC antra fonant toruum. tuere ardua dicas
Culmina coelorum/& fradis totum axibus otbem.
Inanmc nihil eft prophyte nihil' Aetna caminis
His collata licet ficulo conuinda pcloro
Littora tranfil iens flama^i undante uolatu
Porrigat in fines italos caput aequora fuprai
Eft ucluti h ucro aliquis puerilia bello
Ludicra' (i troiam marti componat equcftrem.

Vix finit atroces gemitus audire dolentum
Hic fragoriSC denfum ac uoci impenetrabile ccrlum.
Peruada lenta trahunt animas mcrguntqj pmuntqj
Implicitas fundo terreni imaniaditis >

Agmina'quac obfcuro genitor pfecit aucmo.

Etqq fit frigus idem per fngida qq.

Ignea finr hildcm. flamis loca tomda femper'

Pro mentis tamen hi grauius pleduntur.at illi
M itius.ut quotiens fub eodem corpora fole
Multa tacent terris/ minus hoc magis aeftuat illud.

T alibus inferni recitantem arcana profundi
Marmoreo pallore rigens recaredica proles
Infcquiturgclidx per opaca (ilentia nodis.
Affaturqrduccm.Poftq ficftcllifcraxis
Atq; dei rebus dominans immobile fatum
Fert/ftygios tranabo amnes contagia ponam.

Cunta fcrammcqi fuppliciumcomune rccufo.

T mia q' Sed te diue pater per numina fanda precamur
ftio de na uis modus in poenis (SC quod folamen in ore oi

tura purr Exilio quis finis erit faullinc relinquit

LIBER PRIMVS. helvii.

Casiorum regnator opem fitb nocffe fepufeis
Regni' acherontci cTorfan clementia fummi
T anta pams Turda miferos ita praeterit aure (

Sic memorans i bat / curi fcp ardebat amans.

Cui lenior .quid adhuc uano fate fangmne regum
Corda metu lanias TK fub tellure tnJcbis
Dulce aliquid.comunis amordeus.omnia dulci
Sufcipit affedhttblandifq? ampledfiturulnis.

Nec facit has odium pcenasifed amata Tuorum
V tilitasiquos ftelli feros ut tollat in axes'

Expiat:arqr htum flamisabradit inertem.

Nil tibicumduro imperio Plutonisauari/

Q ui fcmel abforptasnon euomit amplius umbras.
Harc loca quo tendis non funt uexata tumultu
P erpetuo; non funt ut in imo tartara fundoi
Arbitrio turba: inferna: conccffa furenti.

Nulla hic allcfto. nulla hic bacchatur Erinnys/
Cerberus hinc latrator abefl.ucfaniadms
Hinc exclufa.tencnt hxc regna cathamca dlui/

E magnis diuixthereac primatibus aula:/

Cum ftephano bifTeptem alii.quospronus ad aram
Inter uerbafilens profert arcana facerdos.

Sunt tamen 8C lcmures:fed nil crudeliter audent.

Nil temere inuadunt tufli ad tormenta miniftrant .
Diui umbris adfunt pauidisiK fxua fatanutn
Cotda uctant toto in miferas fatuire ucncno.

Pone mctumifcmcl ire fatisidclebituruno
Q^uicquid labis habes quicquid mortale natatu.

Eia age chare puer femen rcgalomemento
Q_uo coeptum te ducat iter uia tendit ad aftra
Q^uagraderis.iam ftcllantideuotus olympo
Obfcoenodas terga lutoitua cymba quietos
Nauigat in portus t ubi tcmpcftatibus unda
Libera/pernullasunq reditura charybdes
Namnccut Alcides Alcmena: filius ohm
V t facunda canunt uctcrum mendacia uatum/
Pelidcsue/tuas iterum remeabis ad oras/

M ortalesubicum brutis comuniateifla
In putri tellure habitantifed fcandimus orbes
Aethereos'ubi cum diuis in uertice mundi

R iii

alfonsvs

Sunt Ixti fine fine dies :ubi regna uidebis
Illa aaerna deum tranquilla in pace tenentem.

V t fuperos igitur uideasidubuabis aucmi
Per faciles fcmcl ire uias faudiuimus olim
Plerofq; ut tufeum tyberimiR.omaqj uiderent
Ad breue cogcftas moles & marmora tempus/
Extremos ucnifle indos'qui littora cancro
Qui librae fubictfacolunt.Vcniflc fupremos
Aethiopes : ubi folis equos in cornua turgens
Aegoceros ucrfo cogit difccderc plauftro.

Membra trahens uix aegra fenex quater orbe patflo
Nunc tuus ad ripas auus eft appuilusiSC uncis
Saxa tenet manibus/phcnfaq) elabitur alga.

Illum inq qui martcgraui bella a (pera gcllit
Impigcri&l primx exultans ardore tuuentx.

Mox placido pacis ftudio meliora fcquutus
Ociacompofuit mores populi (qj redadhs
Ad patrias leges morti concetTit:8d inter (

Cocyti uerfatus aquas fcfbnat ad aftra.

Ipfe uix moderator erit, tranabitis ambo.

Poflubi perfedo traicccris aequora cur fu'
Aducniam rcceliq; iterum te in Iuccuidebo
Mellifluo gaudentem animomcc tempora longas
Illa moras facient.T unc me de fede rcuerfum
Acthcns afpicicns lxto amplexaberis ore
Ettandcmxthercomccum potieris olympo.

T alibus anxietas iuuenis rettricta fubinde
Soluiturtatq; acres fhmulosaltuq? dolorem
Extenuans tnfli mentem langore fepultam
Erigit, ac tenebris curarum emergit opacis.

,V t lolct hybemis tandem de nubibus aer
Sopitis exire nothis/cum uere tepenti
Martius Atlantem zephyris afflauit/K hortos
Hcfpcndum.lcniq; gcludiftempcrat aura.
l.aaa magis fan muacatq; informe tacentis
Scrutari icliuns onus/rcruq; latentes
Di fccrc fub terris caufas.8C pafccrc mentem
Dulcibus alloquiisianimuq; extendere circa
Naturx fecrcta altis adoperta latcbns.

Sulpicicns igitur proles ua regia fatur.

LIBER. PRIMVS.

•CC.IvilV.

Quarta O Pater hanc maffam informem omatucp carentem
diTio de Et chaos lftud inops lucis.nu credere dignum cft
difpofi/ Abfbluiffc deum ucl contcmpfiflc 'repugnat
uoc rcip Tam celeri moles rudis SCconfufa magiltro.
creataty , Patris opus natura recens ml pendere uifacft

Has tcncbras:K in hoc fefe exhibuiflc noucrcam.
Per fituofa cauis atqt afpcra cotibus antra
Nox aaerna filet. cruda aiqjimania faxa
Fruge carent :ncq; terrigenis animantibus ufum
Suppeditant. coeli radiis imperuia fatum
Ferre ncganttfcd torpet iners ignauaqj tellus.

At contra xthercos orbes SC fidera tanto
Luminetam eximia fpccie/tam diuite cultu
Finxit ut hax formx locuplex opulentia matrem
ProdatiK in tanta pictas effulgeat ane.

Q uis decor aurorx fucneri qua: gratia fquantus
Fulgor in afpedu foIisfnoualunaucnuAis
Comibus acccn fam fraterno lumine frontem
Erigit'8£ pulchro graditur per fidera uultu:

Nodurno quae forma ioui .quis in omnibus a (his
Splendor SC ornatus ( quot fc uia ladca flamas
Induit extremis oriens a finibus auftni
Et gelidam prono quxrens crymanthida lapfu.

In panum natura igitur facunda priorem/

Segnis in hunoflcrilcsquaii faflidita (ub umbras
Tellurem infelix opus abiccifle uidcutr'

Et raptam ex oculis caco imcrhffc baratro.

Tum (cnior fanda ora moucns primordia rctum
InchoatiXuetcrcs mundi reminifcitur annos.

Cum patcrhanc molem calmcrratcpimarifcp/ ,
Conderet Archetypi ducens ab imagine mundi/
Contapnusconfuia rudi produxit accruo.

Mox opus ampiedens calcfadaqj uifccra flatu
Viuifico penetrans fyncaera ac lympidapnmum
Corporadiumoq; magis uicina decori
Suftulitthinccalotum orbes moluusK aftra .

Inde iterum mcliota tulit flamamq; uocauit:

Q uam Phabi germana Icui circuuolat'axe.
Materiam rurfum fubigens/quod fandius haufiu
Mobjlis aura fuittqux fufa (ub ignibus aci t

ALFONSVS

Dici tur.K circum glauci' maris ambulat xquor.

Q ux fupcrcft malTam humctem fluiduq; liquorem
Et quafi pingue lutum fecuit.defluxit in undas
Pars obfcura minustpclagufqi impleuit SC amnes.
Altera pars tellusiqux pondere p(Ta fub alto
Aequore delituit fufo fuper undiqt ponto.

Sed pater humanum exilium fraudemep futuram
Prxfago recolens animo fuper aequora tradlam
Exmlit/K pelago ftatuit confinia circum
Littoraiconccdcns ut cum uexantur ab auftroi
Longius excurrant fluiftus xffuqj refufo
Excrementa abigant rurfumqi reciproca uerfo
Refluat unda falotpofms in littorc conchis.

Scilicet ut uafta mole exonerata profundi
T erra hominum genus atq; feras ncmoxqt uirentum
Pafceret omnigenas fhrpesialimcntaq! iadtis
Annua feminibus materna educeret aluo.

Non ergo artificis uicium pnmord ia mundi
Lxfitrut obfcurum hoctgcncrofum cuadcrerillud:
Hoc arsthoc ranothoc operum natura popofcit.
Mente creandarum deus exemplaria rerum
Scruat : SC xtemis in fe uidet omnia formis.

Et quoquidqt modo ficriiquo limite claudi
PofTitiut in rebus nuncj labantr agendis.

Sub tellure uapor duplex tclIunsK undx.

Fumus utcrq: icuisrarum atq; uolatile corpus.

Aret hic ut tellus, madet ille fimillimus undts.

HxC infirma pnus:uifuq; incognitatfed cum
Sole calent agitata furunt. tum motibus alpes
Aereas quatere in fol itis:& uifcera terrx
Irritate graui impul fu referare cauemas:

ErutRarc folent fontcs.ignotaqi clauflns
Flumina difietfhsancludcre uallibus altos
Sxpe lacusdxpc&uctcresrcllringcrc curfus
Amnibustut moles dederit conuulfa ruinam.

Omnia qax ignarum credit miracula uulgus.

Hinc rorestpluuixcp cadunt.gelidxqt pruinx
Gramineis inimice agrisjucnriqtintuefcfi.

Atcp boum uanos grando euerfura labores.

Adde cometarum ardores : qax bella minantur:

LIBER. PR.IMVS. .ce.lix.

Et regum intcritus.addc ore tonitrua rauco.
Addcproccllofis fata fulgura nubibus.addc
Fulmineas iouis arma faces .8i hiantia campis
Chafmata profciflis/Rygiam penetrantia nocflcm.
AtquiacongrefTu in longo data copiafandw
Altius hxc repetam magni pnmordia mundi
Q uinq; cathcnatis inter feumbus. unde
Cxtera quxuiuunt utrxq; carentia fenfu
Corpora Ruxerunt.tellus.marc.uennas.8C ignis.
Acthcr/K aRrorum uircs.8C olympica uirtus.

Suattuor in pugnam coeunt clcmentairnoduq;

on habet xtemo flagrans difeordia bello.
Perpetuum cartamcn agunt opus omne caducumi
Si coeli confcnfus abeR.labor irntus omnis
Q^ucm male fortunant aduerfo fidera uultu.

Sidera coniungunt radios/8t lumina mifcent
Mille modismam mille modis ille arduus aflra
Motor agens famulos opcTasdifpartit in omnes.
Mars ignem. faturnus humum mare luna gubernat
Iupitcr aereos traChas.uenus ignea caulas
Allicit incoitum thalamis prxfciRa mantis.

Sol concepta foucnsicoquit 8C maturat alendo.
Mercunus confumat opus / formafq; miniflrat
Et uitas animantum omniyanimafq; minores.

At folus nobis animos deus xthere ab alto
In fptrarc potefl .animis ea glona noftris.

Orbis imaginibus rerum Rellatus 8£ ignes
Q_uos lucere polo uidet hinc marconcus au fler'
Cafpius hinc boreas i SC cum fublimibus alto
Aethere fol decurrit equis 8C fhgida quando
Subter humum gradienstacitx facit ocia noclii
Vifccra terrarum fubiguntioperamqi creandis
AITidue indulgentircparentur ut omnia/rebus.

Ire polos natura lubct.modo fidera torquet
In boream (modo in xthiopcs. mora nulla citatis
Orbibusialtriccs penetrant lola SC xquora flammx.

T alibus armantem nafcentia umbus aRra
Metanteqt domos fuperum profpexit ab undis
Q_uarta onens aurora deum .cum lidcra titan
Aureus cxRauo radiis accenderet orbe.

ALFONSVS

Hincuari* telluris opes/K gloria frugum
Diucrfis diuerfa locis. Extrema relinquam
Externistnonnulla obiter noftratia tangam.

T amus aquas uchit auratas, lnfigma do<fli
Moenia tolleti fulua tagus ambit harcna.

Adde locupletem ficonm/ qui cingit llcrdam.

Adde numantinx durium decus urbis. ipum
Aftura ducentem gelidis c cautibus aurum
Ncctetranfierim populis quam fama duobus
Depofitis fcciffc odiis obliuia L.cthe.

Hxc uadacoclo^t radiis afflata fecundis
Auriferos prima forbent ab origine fontes.

Nec chalybum minor ufus aquis.ncc Bilbilis amnem
Fama minor celebrat. quis non aurea uoluant
Flumina. fcd rigido marti famulentur SC armis.
Singula quid referam dabuntur m omnia flammis
Sidera mobilibusifubcuntq; per intima mundi
Vifccra/SC omne (olumJatcbrasi&C inertia faxa
Fruge aliqua infignirc parant, nec inutile tanta
Eflin mole aliquid. feruit mortalibus omne
Hoc opus. &: deus ipfc homini feaccomodat ipfura.
Flecftc oculos. fquarrofa uidcs 3C olcnnta faxai
Igne ubi concepto nebulas liquentia uolunt
Sulfura/utxmathiis oriens (captenfula campis i
Fonte faccr tepido genitus caua marmora (ubter
C-urfibus increpitat longis liquonaltius omnem
Extirparc potens morbum/quo frigidus imber

V cnice dilabens xgros rirculigat anus.

Labitur in lygures SC cindam montibus altis
Effufis humedat aquis/K nominat urbem.

Namqj ibi fufpenforiuus facit inclyta curfu
Balnca/faxofidarumdccus Apoenini.

Hic lapis argenti fquamis armatusiSC auro
A fper/opcsditcmq; foli pronunciat aluum.

Stellifer orbe fuoqui continet omnia mundus

V lm occultam dedit his tenebris opulentia coelo
Exit.SC omnipotens terras fortunat olympus:
Oregnuquod maurusibcriamlxcula (eptem
Iniufhs premit imperiis mansxquora circum
Herculei / quanto polia glxbx ubere, quantas

/

/

LIBER. PR.IMVS. '.cc.Ix,

Condit opes tcllus/ubi longa uolumina Bethys
Flcdit/agcnshumilcs malacenfi a Iittorc cymbas.
Hax memorans gelidis fenior (ub montibus ibat*
Cum fonitu puer mfolito perterritus inquit.

Q^ulta q Heu quianam fragor obfcurisimurmurat antris f
Ibo ubi d Iam ne crcbi fumus infonbus ( Iam nunciat orcus
fcnbitur Illa horrenda Pater (lygis illa ardenua reda
Italia . Hoc flrcpituipadus cfl padus cA audentius inquit.

Ingredimur fines italos.fub montibus altis/

Incipit X fallens prxrupti e ucrtice faxi
V nda abit in prxceps:fundoqj illifa per antrum
Mugit:X irrorat plumali afpcrginc cautes:

Mox fugit Italiam ucrfum.fcrturqi citato
Amne per in(ubrcs:adnaqj humilcmqi raucnam •
Montanis loturus aquis :X flumina uafto
Multa finu adriaci laturus in xquora ponu.

Gallia pars prior Italix fuperimmctolim
Cognomen fortita togx noua nomina gentis
Accipit a cultu fcythicx: cui plurima tomo
Barba feri argumentum animi pendebat ab ore. '
Tenditur ad lamam magnis germania campis l

Oceanumrboreamq; petens : ubi littora Cimber
Incolit ardoum longe porreda fub axem . i

Sed deus hoc latus Italix circudcdit altis
Molibus:ut rhenus curfu uiolentus:Xunda
Prxcipiti rhodanus procul excludantur : X i Aer:

Nam coniunda pado fierent tot flumina uaAum
Aequor. X abforptos tegerent maria undici; campos.
Hic albx dudx a niuium candoribus alpes
In coelum capita alta lcuant. de cautibus imis
Exibunt magni rauco cum murmure fontes
Impleturi amnes rapidos.hinc larius ingens:

Hinc uitrcis ticinusaquisihinc montibus altis
Olius crumpcns.X leni Minuusunda.

Ipfe fatus patre bcnaco per pafcua ferpit
Et Mantoa finu complexus moenia magno
Endam fc iungi taquisiubi fama Iconem ■ -f

Vandalicasplacaflcirasiodiucp tyranni.

Hinc Atefis (yluis oneratus X abietctrauco ,

Impete prxcipitat cx(o uada confcia cimbro.

/

ALFONSVS

Multiiugo contra dorfo A poeninus in auras
Acditus/& longo fugiens per nubila tra&u
Diuidit Italiam, populiq; utrinqi feroces
Circuhabitant.qua barbarico pertunditur auftroi
Sunt Lygures/funt tyrrhcnrifortefq; latini'

Gens regum diuumq; ferax ubi mania Roma.

Qua nulla urbs toto dominata eft latius orbe.

Et campanus ager .cui ucflro a fanguine reges
Imperitant ufep ad calabros ficulaq; carybaitn.

Q_ua uidet auroram fludhrs agit adria uaftos.

Q ua latus obuerrit gelidis aquilonibus altum
Veliferas uchit effuio padus aequore puppes.

Et finuofa trahens flexis ucftigia ripis
Frugibus egregias operua; laboribus urbes
Alluit, alpma tumidus niuc fxuit:& irae
Impatiens fracto in uindes ruit obricc campos.

Nos cius comitamur iterphactontidas undas
Iamdudum infcquimur.lan uada curua fecundum
Liquimus emiliumdextramenctuqt finiftra
Sed tam conucrfo in montem defleChmus antro
Flaminiam fubteruedh. collcmq; fubimus
V ndc ruit faxofa lugis clatcma muofis
Hinc aponi fons ille uctus toto inclytus orbe:

Q_ui meminit iadtam Romano a Carfare fortem/
Exit in euganeos collcs.fliiuiuq; calentem
Sulfurc porrectis in coelum e montibus haurit.
Necprocul hinc etrufea uado corfena tepenri
Voluit aquas :8C fumiferum pluit undicp rorem.
FIcdtc oculos. uidenegrcdum de marmore fontem
Nitrofo falcconditum ."'per fulfura longum
Fletflit itencurfumcp citans fc accendit' SC ignem
Concipiens exi t gelidos ubi fclfina montes
Mittit ad Etrufeos auftriq) tepentis ad axem
T erra metallo^ gcnitnx'Si mater aquarum
Et thefaurus opum nutrixqj ubemma frugum.
Naturx genitale aruumdub pnncipe diuum
V na ingcnsdomusclt mundus ' tegit omnia coelum
LatiuvSC magnis elementa ampleCtuur ulnis.

Sub caelo minus ampla lcues tentoria flammae.

Aura maritalis thalamus / maris unda cubile.

r

LIBER. SECVNDVS. .cc^xi.

Arta uiri/tcllusconiunxdeusomnibusautor.

Ipfc fcdcnsalta coelorum in puppcgubcm.it ,

Q ua libet intorquens dextra omnipotente carinant.
Q_uideft Nam deus efl imenfa/omni fine corpore fimplex'
deus. V luaiattcmaipotensiuigilans.diffufa per omnem
Corpoream molem rano/fimul omnia qua: funt
Q uxin caufis uentura larenttqux fufkilit artas
Iam finitam fccemcns/arquabilc euntis
Nume/SCaffcrtuuacuum/dum conderet orbem
Ifla mantauittfactuqt parauit ad omnem.

LIBER. SECVNDVS.

Qjieftio
fexta de
natura d
monu.

ALIA GR.ANDILOQVO ME/

morans audentius ore/

Vmbrofum carpebat itcr/cu turba repete
Ingruit a tergo icrepitas/uclut agme aqru
Quas bofas nibofus agi t/uel tui bie rauco
Aphricus infumos iaculatus fulmina montes.
Subfbtit admirans fcnior.uultuq; feucro
Cogitat. obferuatq; oculis ac pertorc firmo
T am grauiseuentum flrcpuus. Ruit eccc ferarum
Effigiem ucftna cohorsxrebrocp corufcans
Ignctonat. pars ora canum pars ora luporum
Porrigit in longos nrtus.tcrga hifpida toruum
Lumen .dC aftnrti lato fub pertorc uentres
Pubetenusttonos cauda: finuantur in angues.

Et q q iuuenis tali duce Si aufpicc tanto
Innocuum cognofcat iter tamen horret ' &alto
Corda gelu tremuere paucns ex aggere fefe
Pronpit cxtempIo.SC uifu non fuftinct umbras
Tcrribilcstraptoq! oculos inuoluit amirtu.

Et quorfum fragor iffe Pater .quid auemicus inquit
Hic fibiuultchoms fatej ferarum hoftilis imago?

T um feniorqux tanta tibi ucfania clamat

0 uulcanc fpios manes tam atrociter urges*
Quospatcrumuscurfutricteridis arto

1 ranfferet m fuperos ( Non funt maunue arabesue

? uos rapirisgenus efl noflrum.uidco ora liquore
inrtafacrotndeicpagnofcoin pertorc fignum.

iS

• V- alfonsvs

Pignus habent coelimcc funt ad pabula ditis
Progcniti:nuper noftris cecidere fub armis
Dum tacit excclfa contos cliberus ab arcc
Parce pix genti . Pcrfas praedare fyrofq;

Immanes prxdare Arabos:pcrtm(Ta furori
Illiciora tuo.quos non dignatur olympus
Luce fua procul eiedtos concedit aucmo.

Non fecus ac memorat aquilam detrudere nido
Pignora qua: nequeant acies attollere in orbem
Solis/K xthcrei quibus cfl grauc lumen olympi.

His pcrculfa cohors ut contemplata decorum
Maieflatc fenem fugit pede conci ta uerfo.

Non fecus ac dammx plxbs indeflenia fugaces
Aut imbelle pecus leporcsicum forte lccnam
Vel fpartam uidcre canem. conuerfa repente
Prxcipiti dant terga fugx.prcflifcp fubintrant
Aunbusobfcun nemorafa filentia faltus.

Tum fenior dux ille chori funalis acerbus
Dum flabat iouis imperium dum falleret orbem
Et ucnus 8C mauorsiflC extera turba dco^ti
Ante hominum facro reparatam fanguine gentem/
Mulciber Si uulcanus erat quifxua tonanti
Fulmina cudebat. Lemni regnatoriSC Etnx.

Nunc rapit enantes animayqux corpore funtftac
Aereum per inane uolant. comes additur illi
Antiquus niger ora flcropsi8C faucx cloacam
Scmper olens Brontes oculis 8 L nare Pyragmon
Flamcus 8C clamans lato ferus ore Boaphon.

Moflra horienda animas gaudent terrere minando/
Seu (tagnum luflralcpctant'feu perdita regna
Dinsi&xternis ululantia tartara poenis.

Nec (olum hos crede in I lmilcs exire rapinas.
(Quotquot erant olim falli loucpnncipe diui
Agmina millcuolant i cuncifcp per aera farfhs
i> orte datas gemes adeunt, hi pontica regna
Hi Ipoliant mauros ' alii pdantur crcmbos.
AHynosalu penetrant. atep indica longe
Oppida nil tuiuui cfl.campos montanaqt luflrant
Concutiunt nautasaempellatuq; procellis
Inuoluunt fictaacllurcm populantur;8C auras

LIBER. SECVNDVS.

•cc.Ixri.

Quefho
fcptima :
qut nam

Irati ucnto inundunt. conuellcrc montes
Efl animus mfi crudeles compcfccrct aufus
V is fuperum /terram rabies infrenis X omnes
T errigenas iam pridem alto imcrfiffct auerno.

Q uoad poriunr fcclus omne modis in pedtora miris
Infinuant do<fli uarias effingere formas.

Et quotiens opus efl auras in corpora dodti
Cogcrc/mcntirrambiguis illudere uerbis.
Hiscxorbedolis prxdam aiq; ampliffimatoto
Furta legunt/ui blandicns 8i fraude potentes.

Non aliter cj fi hoflilcs populator in agros
Cum bcllona fremit /mani fqi licentia regnati
Miles cat/turmifqi hominum pccuduqj/coadlis
Exultans redeat faflu in fua cailra fuperbo.

O Pater adiccit iuuenis.uems ifla deorum
Progenies hominum ne animae qui talia quondam
Nomina foniri uel fone potentior ulla
eirent dii Spirituum natura fuitrnum crederedignum
anuqui. Qui rcfponfa dabat dclphis/Pxana luifTc

?ucm iatona toui peperit cum uirgine luna i
une auus.audiflinobis cum nafcimur/addi
Par larium Cgcnios criam dixere Ianni
Hi monalcm hominem primo comitantur ab ortu.
Et ffudia in diuerfa trahunt.quod in hcrculc facium
Fingitur/omnibus efl nobis comune. uoluptas
Omnibus X uirtus nobisccnamina ponunt
Hi duo funtgcnii/quorum qui uiccrit/umbram
PoffidetrK magno uehit in fua regna triumpho
Nam duo regna deus flatuit/coelcflis olympi
Vnum aliuatcrrcni crcbi dmfqi profundi .

Regna fupema petit uirtus/infcma uoluptas.
lllullrcs animas qux pofl fua fata relinquunt
Nomina magna putant homines alio quoqj Ledo
Poffequod in uita poterant, idcoq; uocantur
Q_uado aduerfa premunt. Si qux luper allra ferunt^
Infignes pietate antmx mcrinlq; potentes
Magna ualcnt:& opem poffunt prxflarc uocatx.
Sed qux regna adeunt plutomann igne fcpultx
Aeternum xgrotant.Hx fi fonafle uocantur/

Lar malus illarum uitx comes omnia doctus

S ii

ALFONSVS

lugentur fimulans umbram'qux in uota uocatur .

Et rude rcfponfis hominum genus irretitum
Ambiguis ludit.fic numina falfa recepit
Credulitas humana.idco miferatus olympi
R edor ab hoc errore hominem poft multa retraxit
Sxculamc x ternis pmerent ambagibus orbem
T artara.&C ammifTa iam maicflatc fugari
Ex adytis arifq; lares rcfponfa uctantur
Publica ut ante darc:K uerbis illudere uulgo.

Sed tamen ingeniis aeres ufuqi pcnti
Moliri non pauca ualent.K plurima nauant
Probra per in fidias.hominiqi imponere gaudent.
Ergo infelices animas plutonidcs umbrx
Corripiuntdongifqt trahunt in tartara pompis.

Ad plutoncm aditus patet undiq? ' Si undiq; adaftra
Spiritibus quibus ante chaos loca redor olympu
Dcflinat hxettum prorumpens in uerba repentes
Q ueflio Cur paribus diucrfa animis loca redor olympi
odaua.d Ocfhnat hxc Alfonfus ait chaos ante acatum C
pdirtinai JuRiciac fi tanta deo cufiodia mundum
tiouc, Equali fi lanee regit/cur ludicanantc

Omne operum fa; atq; nefas Celabitur ergo
Curailabonmcritum.fiuftra uigilantia fruftra
R clligioifruflra piet asiopera omnia fruftra.

Nec uicio util lor uirtusmcc dicere paiTus
Plura fenex hxc mortalis temeraria uulgi
Sunt comcnta inquit i quibus exercentur SC ipfa
Corda uirum pcl ara pan circudata nube.

Nunc qux fare hominem fas efb Alfonfc docebo:
Cxtcra eu corio fuperos intraris apertoi
Clara futura.dcus liber nccp reda uolcndo
Profcquitur/fcd reda facitrfinc lege uoluntas
Illa xtcmanlla omnipotens' illa omnia uerfans
Non agitunfcd agit.quicquid dclibcrat>xquum cft.
Humanas hucufat licet fc attollere mentes.

Altius antiqux fcelusatq; fupcrbia matns.

Talia per tenebras memorans audentius ibat
Cum puer xthcrcas animas dcfccndcrc ad orcum
Concilio SC coctu fuperorum ac rege relido
Indignum ratuyambiguolic incipit ore.

4

Queftio
noni de
beati tu'
dinc.

LIBER SECVNDVS. xc.hiiL

V os Pater excel fo caelorum in culmine fantftus
Q ui colitis fcdcs.inimis ubi dulcia pafcunt
Ocia ccrleftcs/quoticns inferna relido
Regna dcopetitisitriftcmqi uenitisad orcum
Interea coelinc dapes couiuia diuum
Pcrd itis iSC dulce s uitx in terrupi tis an nos i
Paflor ad harc.Non funt qua: nos fecere beatos
Sidera nec corium .neqj dia rclinquimusora
Perpetuis fecunda bonisicum labimur axe.

KofTc fat cft.qui nouit amat'pulchcrnmus autor
Orbis/ut arcanum nos in penetrale rccorpit'

T um noua lux diuorum animis tllapfa reportas
Ingeniis formas fimulachra IcuifTima rerum
Diliicit & raptas mentes attollit in orbem
Lucis lnacccfTx/iubar immonalc.quod ipfis
Coelmbus folis cum uult apituri uno
Explicat obtutu quxcuqi in corpore quondam
Scrutari uoluerc modis fallacibus umbrx.'

Nam deus cft (Alfonfc tibi corlcftia pando
Nunc arcana nefas uiuis 'ac dite fepultis)
Mundus/abhocqui fub rerum fluxu atqj refluxu
Artidue fugit atqj rcJitcadit atq; rcfurgit'

Longe alius.uiuunt illic hominefq; fcrxqji
i errafrerum ucnti/atq; igncsi o|y mpus/K artra:

Et quaeuqj deus mundi produxit ab ortu.
Pluraqj/nam mundo diuina potentia maior.

Sed nihil cft illic titubansimutabilc fluxum:

Nam ueluti Ii quis terrena animantia fingat
Ex auri fplcndorefabcr/uitamq; per artus
Influat una omni fpccics erit aurea mundot
Non eadem natura tamen diuerfa ferarum/

Diucrfa xquorex fobolis i diurrfa uolantum.

Sic ubi in aeterno uiuunt animalia mundo
Omnia funt diuina. nihil quod deleat xtas.

Omnibus ora tamc fua funt. neq? tempora moftrant:

1 empora 8£ xtates rebus dare fola uoluntas
Et monrtrarc potcftallioquodcuqi futurum hic.

Q uodfuit ert.iftc illius tenuirtima imago.

Illic T roia manetr fimul expugnaturi arda'

Et tollit rccidiua caput. Modo fulminat atrox

S iii

/

Quid

deus.

ALFONSVS

Fimbria:& interitus miTerx nouus ingruit urbi
Sylla iuuat:ftru<fhfqi locat noua pgama murts.
Infcquitur Meleager aprum. Venabula Nemrot
Vibrat .84 Alcides lapithas domat 84 ccntauros.
Grxeia cum Perfis pugnat. Pellaea mucntus
Arfacidas expugnat adhuc.feftmat ad indos:

Et metatur apu3 ftagnantem moenia nilum.
Nafcitur Aefonidcs.pelagus noua nauigat Argo.
Nauc petunt Gades tym .Salamina relinquit
T cuccr/84 antiqui comites Antenoris alto
Iaiftati fubeunt phrygiis uada bcthyca remis.
Ammittit fuaGeriones armenta tricorpor.

Bella gerit Poenusipmit obfidionc Saguntum.
Roma tremit. fcandunt fcnoncscapitolta Galli.
Nauigat in libyam Dido. Carihag nis altx
Fundamenta iacif.domito garamante fuperbit
Impcnolatcmiftoifupcrxquoralabens
Cum flamis Romanus adeft. deleta fcpulchrum eft
Birfa fibigcntiqi fat. per gallica Caefar
R egna furit luncflis trabibus iugat aequora Rheni.
Vexat adhuc noftros alacer fertorius agros.

Gentis ad excidium folymx T itus agmine magno
T endit : 8 4 ultrices aquilas attollit in altum.
Cingitur occano tellus. medioqj receptum
Ipfa fuo occanum gremio diffundit ad ortum
Solisiad Andromadx fcopulos. 84 amaconas ultra
MilTus/ab Europa libycum diflerminat orbem.

Et tracTu maiore A fiam, tria maxima mundi
Membra. fuis criam gelidae cum uallibus alpes.

Et rigui fontes. iugiq? pcnnia curfu
Flumina / 84 x flatis torrenti in gloria ccelo.

Sunt falrus/cft omne auium gcnusiatcp ferarum .
Per campos armenta etiam florentia tondent t*

Pafcua.circudant aurx marc/84 aera flammx.

Et caua ftcllato tegit omnia machina mundo.

Haec deus eft. funt ifta dcus.dcus omnia namqj.
Propterca deus eft mundus fine corporouiucns
Scmpcr/SCxtcrnisin fchichabitauit ab annis.

Cum ucniunt illuc quodam quaft montis ab alto
Culmine contemplatae animae fpeet acula mundi

LIBER. SECVNDV5. xc.hm.

Admiranda nout i fidunt ucfligia.& omnes
It (lupor in fenfus. qualem frin nodte profunda iiT
Natus & integros aliquis nutritus ad annos i i

Extemplo mana & terras xflait uirentes
Et uolucrum genus/K pecudes i hominumq; labores
Cernat ' & ardenti manem afeendere cumn
Conctperctidifci ex minimis fi ingenita fascft, »
Ex uifu conceptus amor quo tota repente vjul
Mens accenfa calet / rapidis incendia flaroisnm: nl
Tollit inardcfccns femper magis.ignca tandem • V,
Corda facit uclut undantem proiccla fub aetnath ''.
Ferrea frufla bibunt ignes /atq? ignea fiunt, 'mnl
Hinc noftn dixere patres cmpyrca regna. i a A

Hinc coelos antiqua rttas appellat olvpum. . >

Nam flamis atq; igne micantilla ardua mundi
T cdtaiubi coelicola: campis fpaciuntur apcnis . ' 1
Hx menfx noftrxq? dapes/amor atqjuoluptas.

Hxc opera / hxcurx fupcris.cx mente reuuifum cft
(Quicquid opum quicqutd regni poflcdimusolim.
Nec rcuocarc animos nec fc cohibere facultas*

Vt dulcem hunc (limulum mens inflammararecepit.
Mortales curx inftabilest quia nullacapad
Res animo terrena fans.ncc frena (uperbos T

(Quadrupedes mh dura domat .tenet achora magnas
Non mfi magna rates. Nos nummis unafruendi
Cura alto ligat xternisin amorccatcnis.
Hxcfcnior.lJrolcsitcrumficRcgtafatur. v : • rl
Q ueflio Efi aliud quod temgenx mirantur/& ipfum i

decima d Me quoqi dum uanos cafus Sdfata rcuoluo
Idgirudi - Incertum (ufpcndu adhuc. T u (an die .Sacerdos
ne&brc Cui coelum cui terra patet, da fare latentem norl
uitate ui Tempora qux tantum uanatfataliaicaufam. ■ -
tx. Cur mea (ub metum pnmx lanuginis xtas

Definit !m plurcs alus extenditur annos.

Vt Pyliode Rege fcrunttqui fxcula uoluens
Iam tria quinquaginta altas ad pgama puppes
Duxit adhuc armilq; bonus i pwticnfqt laborutn

Militi,x:facundus adhuc: nec molcicnedx a -VI
Conliliiuelmcntisinopsmecfcgnior xuo. r/j.i

Annofiq; patres mundi prima: ua recentis 0 *

ALFONSVS

Progenies eam' feros uidere nepotes .

Et uetus ille auri diuesdiriflimus a:ui
Hcfpcriisquondam Rex Argathoniusoris.

Et quem fama refert hyemes uidifTc trecentum
Durum martisopus ftrcpituqi fequutus &arma
Gallorum fub regcdiu'quafi foedere fado
Cum uitaicum monc/ipo cum principe diuum
Longam acui traxere moram, feroqt fcpulti
Innumeros uiderc onusobitufqi fuorum.

Sandtts Abcl quafi uirgultum quod uerc tepenti
Soluitur in flores tenens cuanuit annis.

In cunis alii pnmoq; m limine uitx
Ac fi poenitear diuucp hominumcp parentem
Coepti opcrisrcdduntanimas'raroq; citati
Prolatos rcuocant intra mundi hoflia greilus.
Talibus orabat didis rccarcdica proles.

Cum fic patior aiticaeli nbi debita potlq
Regna puer t notlroqi ucnis fruirurus olympot
Liberius tccum nobis licet omnia fari
Ille faccr mundi uertex ubi fidera uiuunt
Semper/K accenfi feptem tplcndonbus orbes'

T anta ualet fuper aegra hominum SC mortalia mebta
V t morbos SC fata fcrant.noua utribus atlra
Imbuit bis pater ipe:fuam prxccllcre tanta
Maicftatcdomum uoluit dum cogitat anis
Incorrupta fux generi monumenta futuro.

Et qq coeli arbitrio prarludia moms
S idera d i fpen fent morbos : tamen autor olympi
Cum libet auemt radios. prohibeto; penclum
Saattre in teneros foetusmt debile gramen .[
Frondibus oppofitisolitor defendit abxftu.

V ei fi forte luuat/dum coeli noxius ardor
Prartcriit/focturam aufert altoaj reponat.

Nam neq? cum diri labuntur ab aethere fluxust I
Omne folum inficiunt ucrum loca certa furentes . '
Accipiunt coelorum iras.inrada fuperfunt
Plunmaiquo fidiuum aliquem cuflodia tranffert
Protinus cuaditiabensa fidere fatum.

Non fecusac fragilem e flimis fubduccrc teflam
Figulus ,a tcf pater natum depellere ab idu

LIBER SECVNDVS. cc.Ixv.

Impendente poteft trirtemqt aucrtcre cafum.

Sed tamen affetfhts alios quoqt (em en X aluus
In fobolem tranlTerrc folcnt:ut tcftca uafa
Ignibus ex alus aliaqi uligine terne
Accipiunt alios habitus/aliumqt colorem
Hinc aliorum alii morcsrdiucrfaqi furgunt
Ingenia/ut umtfbe fingnnt noua corpora caufx.

Et qcj membrorum animri natura repugna/

Et trahere inuitos fecum nitamr in omne
Q uod fenfum dclccrtat opus tamen omnia mentis
Arbitrio/nifi fcgnicicm fedata relinquat
Imperii fccptrum S i regni diadcmagcruntur.

Ergo imortales animi terrena fcquuntur
Corpora / X a prima ueniuntuligine rixx'
Gaudia/mcrrrorcs/maus Si fine fanguinc torpor.
Hinc rtudia/hinc mores/X mille colona furgunt
Vota per ambiguos hominem rapientia calus.

Hic ucneris ruit in furiasifcquiturq: canoram
Tcrpfichorcn.hinc ille furens Lcandnus ardor
Nec mediis extindus aquis, hinc fcflias Ero
Ebria L-candro/pcrcurtacupidinis auro
Tcmficos alius conos/ martcqi fuperbum.

Q udrupcdeqr agit in gyros hartamq; trementem
Vibrat /X armatos fertur moriturus in hoflcs.

Aeacida T clamonc fatus.Salaminius Aiax
r alis Achillcidcs Pyrrhus/ Priameius Hctftor
TaliS'X Aeneas patrum qj Alfonfc tuorum
Progenicy at trita armis'cxcrcita ferro.

Inucfhgat opes alius fub diuitctcdlo
Viuitinopsmechabaquodhabct.mifaabilc numi
Mancipium. fic argenti cumulator Si aun
Craflus .Si improbior Crarto/qui uulnere graccum
Seminecem aggrertus plumbo caput cnfc rcuul Ium
Farfit/X affixum tereti circutulit hartx.

Sunt qbus crt honor omne bonu / X prtatibus hoc cft
Ingeniis comunc fcclus.Ciuilia furgunt
Hincodia.hincardcnt Mani Syllxqi furores.
Graecorum hinc fluit ambitio.Catilina uenenum hoc
HauferatiX tanto concuflacrt Roma tumultu.

Lina iuuant maculofa alios /indagine cingunt

ALFONSVS

Omne nemus, praedantur aquas, perinania tendunt
Retia. follicitant ualles iuga'flumina < fontes.

Hinc glauci ccphaliq; labor. pcrluftra ferarum
Fulminat Atftcondatratuq? omnia complet.

Hinc ftruiftiscaptiuafreti pecuaria clauftris
ScrgiuvSi magnis Neptunum molibus arcet.
Aedificant alinatq; trabes ruituraq; faxa
Acre iugant/auroqi domos 8i muncc pingunt
Immemores coeli atqi fui'fic omnia mifccnt
Nullaai mortales opera intentata relinquunt.

A (Irorum infidias deus K cocleflc uenenum
In prolem Ixuirc nouam partuq; recentem
Non prohibet mita: quotiens ladlura falutem
Fert animis.K enim parui mortalia pendit
Corpora perpetuas amat ut fua pignora mentes.
Iamqi tiplicmatcm tyberim perufinacp fubter
Ibant arua. Pater cum fic audentius mquit.

Alfonfc audendum hic.Iouis cft uicina profundi
Regia terrificus tenebrarum hic incipit horror.

Nam triftes ululare animas mugire Baratrutn
Audio/K inuitis uada olentia naribus haufi .

Forfitan ingrcflu primo pauor irruet ' umbras
Cum cernes ut fu horribilcstSi inania formis
Ora fubobfcuris/gcntcmqi errare frpultam.

Nil tamen cfl hoftile.anima: fpaciantunSi annos
Mente putant uctcrcs/ammiflaq: tempora uoluunr.
Hic tandemquod dcbucrantdum uita manebat'
Conuerfis in coelum oculis/K fupplice uultu:

Se agnofeunt :piget 8i lugent Si pedtora tundunt.
Horrori fola cft nouitas. famofapcr orbem
Regna ercbf i quis non faltem fcmcl omnia > quando
Turum credar iteriftudio lnconccfta uidendt
Pcrluftrarc uelitfftygiuq; inuifcre murrdum i
Audccrgoiac prxfcnti animo loca fingula ferua;
Dcpnrhcndcs li inc clTe deum .SC mortalia cafu
Non fluere incerto: fortunam Si fata uidcbis
Inualidis contra arbitrium conatibus ire:

Ac iuftc puniri hominemiqui luradcumqj
Spreucrit .Si cjq fupcris dum uefctmur auns
V na habitent Iccius Si uirtus : tamen omnia certis

LIBER SECVNDVS. .cc.lxvi.

Orbe alio dirimenda locis.fote pmia laudi.

Et delccfhim operum ac meritorum exame habedum
Non procul ad lamam frigens & fquallida mortis
Sub foratffedomusicui dum regnarct'apolIo
Prxfuir.Hirpini montem coluere fabini
Manibus acditi facmmifolm ire per ignes
HitpiniiSC nudis calcare incendia plantis.

Mortales hucufq? licet protendere greflus.

VI tenus prodire nefas, ui talibus auns
T crminus hic. mors hxc ideo confinia feruat
Imperium extendens hinc ufqj ad limen olympif
Regna ubi luna fuo mortalia terminat orbe.

Ad dextram locus umbrarum/qua: flumine facro
Non lauere nefas primum, qui attollitur arcus
Ille ingens contra fumoq; in limine flamis
Lambitur atq? globos nebularum cruftat olentes'
Porta domus ftygixifub qua Plutonia late
Regna latent uaflis altae fub fidere librx
PreiTa uoraginibus.fquallcntqi adopta latebris
Irremeabilibus regnata fatanibus anira
Ardtox penetrant rupis latus hoflia quinq; :

Vndc redundantes ubi complcucre lacunas'

Suinqj munt amncsdpumantcqi egerit xftum
inc furdapalus/itcrucp recurrit in aullrum
Ima magis/magis ima petens conuulfa reclam int
Saxaarcmunt IcabrxcautcsiSC flumina tandem
Tartaream pcnctrantchaosinfcrutabilc nodem.

His dictis mouere gradus. ut limina contrai ’ i

Aftitit Alfonfus gchdx male olentia mortis:
SubflititiK tcncoras oculis ferutatus inanes
Profpicit excurfus piceo fub fomicc longos:
Incertaq?dicm:ca!ligantefqi recellus.

In medio accumbens fupcralta cadaucra monrtrum
Corpora lambebat fluido fhllanna tabo.
Monflrumingensxui flexilibus frons orba colubris
Cingitur .cffolli liquere fcdilia dentes
Concauaitruncatts deformia nanbusora
Offendunt inhoncfta caui duo ucrticis antra.

Occiput aure caret. gemina: fcd utrinq: caucrnx
Scmpcr hiantitctroqj fluunt uipcff ora tauo.

ALFONSVS

Verticis os glabrum/ccruix nodofa.Iaccrtos
Nulla ligat lundtura humcns.fine uifccrc coflr.
Amda membra fonantmotucolhfa fubaluo
Tedta fepulchralcs hydri pofucre.cubantq;

In thorace cauo coluber nepa utpcra'bufTo.

Stant famula: circum dnatn pallorcp/timorcp»

Et dolor' Si pedis/ qua: nigro armata ueneno
Obuia tran (adigit lictalibus inguina telis.

Alciden dedit ipfancci'qui uiccrat hydram/

Q_ui laphytas/qui ccntaurosiSi extera mondra.
Aten tridentifero febris metuenda laccno/

V ulgatum & comune malum quod fortia dernit
Corpora>3£ extremis gaudcns/nunc ignibus ardet'
Nunc tremulo comradta gelu dridcntibus alget
Faucibus < 8C quxrit frigenti incendia tergo.

Et tenuis fine uentre fames. Si femper hiulca
Fauce fitis qua dum nodris pro finibus olim
Belliger Orlandus mauros contunderet armis'
Occidiirinuidtus bello fitis arruit xdu.

Et laxata manus : plantas nodoia tumentes
Nobilium morbustmedicos rifura podagra.

Omne marafmorum gcnus.K fine uocc fynache.
Improba mordaci ferpens prurigine lepra.

Et caput inuoluens nebulis Ixthargica moless
FcrreusiSC medica fopor incurabilis ane.

Et mentagra cutem maculis uariata cruentis.

Et phlegcthontxo ueniens a flumine cancer:

Dira lues populans artus liquor ignibus ardens .

Et fenium uitx occafus:mcdicabilc fola
Mone malum. lux dcficicnsrcontermina ntxdi
Succedit cui nulla dics.confurgit in armos
Et cadit in pedtus. rugis arat horrida membra
Laxacutis.tcreti mak fudentata bacillo
Corpora circufert genibus titubantia ladis.
Innumcrxqi alixtqux arcum uifcera pafa
Aegra folcnt.haudifqj animas excludere membris.
Sunt etiam qux aconita legant in cotibus ona.

Snnt qux ledla ferat fcythicuppe Thcrmodoontcm:
Et dygns imbuta uadistedudine ab alta
Gramina fufpcndant.uirofi infamia ponri

LIBER. SECVNDVS. xc,lxviij
Grammarquisolim Medxauenefica matns.

Dtxfhi icelus/necnon ithaci ducis hofpita circe.

Et uen ens quondam furiis agitata calipfo
Inuanosuultus homines mutare iblcbar.

Ha k regina iubet ferri ad conuiuia regum
Cum genio indulgcnnmolli cum fpumat Inacho
Inter fumantes cpulasiK uifcera crater.
Infidix/frausiatqj/dolusilcrtalia portant
Hxc XcniarK flauociieulita meile uoluptas •

Prima miniftrarum ucrbis applaudit» SC ora
Blandicnsaperitiplcnoqj ingurgitat auro.

Difcerpi mrmbratim homines congcflacp paflim
Intcrtinafoium fparfis late offibus albens*

Et concreta luto fanicsSi tabidus humor
Inuifa atqi horrenda oculis fpetflacula praebenti
Ol fatum® graua nt.odorcft teterrimus antro:
Q^ualem bufla cauis fpirant congcita fcpulchris .
Clrcuappcnfa gerit piceis domus afpcra tofis
Scabra cruentans olim mucronibus arma.

Arma quibus fama tlluflresbellom fuperbi
Occubuere duces. Mars implacabile monilium
Dira lues hominumimomfq; erebiq; miniiler
T nilibus e bellis rediens fufpenfa relinquit
Sedibushis artem a operum monumenta fuorum.

Hic cernuntur adhuc pnfcaiouis arma gigantum
Cardcipaleilimo dauidica fanguine tindla
Spicula/troiano macedonica.pcrfica mcedo t
Attica daebano.& totiens Romana libyiTo.

Scuta tot Kphagos teret esihailafq; abiegnas
Ettotamazonias tela inter parthica lunas
Fert paries/flauas quot habet nouamciTis ariflas.
Multa quoq; cx belli magno tranflata tumultu'

Quod populi hefpcnx longos gciTcrc pa annos
Perfidiam contralibycam fraudeqj chberam
Inrtrumcnta necis uexillaihaililia&cnies
EtgaIcxS£clypai8C fquamis thoraces ahenis.

In quibus agnofccns maiorum infignia dextram
Sullulit'& dulci patrum lachrymatus amorei
Hicquoqj funt Alfoniusait monumenta parentum
O Pater Audenti. Mors ergo illuilria facta

T

alfonsvs

Non abolet. fupcrat uinus & gloria mortem.

Tum fcnior nimirum inquit poff funera femper
Viuitapud fupcros.& habet fua pmia uinus.

Sed quae mortales dans decora alta trophxis
Pyramides arcus/fhtuasiK figna colollos
Saxca'componunt formis ucl ahena fupcrbiV
Vnaminiftrarum mortis dcpafaturxtas.

Nam deus his dedit aetates tcmpora'uinust
Non habet aetatem » morti quoq* tempus & itas
Cena manct.qux mox ut erit labcnnbus annis
Adaicadct monftmm.K deformia membra faufeen»
In cineres. fimul K morborum exercitus omnis
Euancfcct > ubi flamarum cmifcnt undam
Vaftatriccm orbis frado deus ultor aucmo.

Hic K apud fuperos igitur pdara tuorum
' Stant monumenta patrum . exuuias en afpice gentes

Vandalici/R-omicuidiiqui uiceratorbcm .

Hic fpol ia e gal I is .hxc eff gcrmanica pda .

En fi cui i mans.en fardoi.cn Parthcnopxi.

Flede oculos.hi funt Iibyci cenammis arcus.

Ifta britanoip fcuta. hic haflilia maurum.

Hic tormenta aeres numid* exercere Iblcbant.

Venit hic ex poenis ancs.Almanfons ingens

Balteus hic geffamen erat .quid extera f ruftra'
Conumerem 'quando ipe uidcs f araccnica tela i
Tindacp fidorum feptem fudonbus armaf
Fontes. Iamq? tua de gente nouus bellator ad arma

Bethyca Ferrantes properat aam accomodat armos
Thoraci* caput ad galcasiad tela lacertos
Afficitnpe arabos Auiccnnigcnafcp nepotes
| Vcllct/ut elata pubes montana fccuri

Eruit antiquas altis de rupibus ornos.

Gentis aragonii furgir dccus.iminct aphris
V rbibus ut fuma fpcculans touis armiger aura
Cum uidct alituum turmas errare per agros:

In gyrum natat SC forti iam pedore pugnam
Concipiens bd Io curuos accomodat ungues.

Ipe potens ultor fidei matiortia uinclis
Colla pmit.mans 8C tetne dominator habebit
Regnu ingens procul extenfum. qd Achillea magnu

LIBER. SECVNDVS. xc.fxvm. ‘

Hcdtoraquid memore (qd ulixem & Nertora dica?
Maior hioad fumos Augufli afeendit honores.
Surgit ad impcnum.uidtas puer iflc per urbes
luftici* 8C pacis mores atcp aurea ducet
Saxula. Nudus adhuc panes quem ccrms/ab tpfo
Expediat ucflin armisiSC habere triumphos
Hcfpcrix.nemo ex atauis hofhlia mifit
Signa toraut tantum maurorum in tartara uufgus.
Talibus in mortis ualuis heroa futurum
Laudibus illuftrant.ucnturaqr tempora uoluunt.
Hincuiapfccntes.ucrfum fc obliquat / & auras
Afpiat cxcclfis ubi Nurfia moenibus albet.
Nurfia^quam perhibent alto fub monte fibyllam
Claudcrc/SC ex adyto fortes audire, profundo.

Namaj lacus piceo nigrantem gurgite lympham
Colligit funde folct magico incantata fufurro
T ollcrc fc nubes. altofqj inuolucre montes.

Et toni tru terrere feras ( & grandine fruges
Pcrdcrc'8C annofas uento di feindere phagos.

Rupe fub aerea fcabns horrentia faxis
Hoflia funtiquibus ingrclTos uia duae in umbras
T artarex fimilcs nodhrmox lucida tcdla
Regales thalamos ftratafqj tapetibus aulas
Inuaduntrubi nympharum chotusorc nuenti
Sufripit intrantes. mucifq; ampledhrur ulnis.

Hic rtygn inancs habitant dodti ora uirorum
Atq; puellares molli cute fingere formas/
OrdintpdoIos.umbrisK imagine falfa
Hxc fimulantihominumq; aures ac lumina fallunt.
Illinc ad tenebras crebi ditemq; feuerum
Efl defcenfus Jiabet famofam herodias xdem
Sanguine tindla manus facro. comitata parentem
Filia (altatrixuctcresin nAdlcchorxas
Ducit adhuc.illts lemurum fcrusagmina Pluto I
Mille dedit/qux mille modis uexare procaces
Non fincrent animas/faltuqt per aera ferrent
Afliduo/talcs pendit lafciuia poenas. • I

Crudeles intus flamx crudelia carpunt
P cdlora.ncc requies animis datur ulla protcruis.

Hrc ubi uifa faus tandem fc regia proles

\ alfonsvs

FIe<flit/8C aduerfx ucnit ai fpctflacula tupts.

Intcntaq; tuens acie uidet ire per amplum
C arceris umbtofi nigro fub fornice campum

Somniferis animas tenebris SCnodc fcpultas.

Hxqq coelo carcant ac lumine Phoebi'

Ntl tamen id pendunt quali fub tefludinc cocca
Nati ac nutriti infantes/qui lurida tcdla
E(Te rati fibi perpetuam patriamqi larcmqj
Inde putent exire mori atq; cxcxdcrcuita.

T xdia colloquiis abigunt. fpaciantur in amplis
Cryptarum xyflis fub tofo 8C punicc codlo
Plurima de mundi caufis i de femine rcrutm
Dcccelo/cceliqj uiisidc prindpc diuum
De uirtutc graui inter fe fermone loquentes.

Hic antiqua domus fedcfqjmoxia patrum/

Q uo deus exuta mortalis imagine formae
Venit/Ut infontesanimas referam aborco.

Id fpacium tenebris 8C fola nodlc molefhxm
Ne locus ante frequens ftacioq; habitata colonis
Tot priuata dies 8C defolata maneret/

A fcnibus primis teneros tradduxit ad annos '

Q ui labem ingenitam nullo abflcrlere lauacro.
Maximus afTertor populorum in limine xpus
Hoc fua difccdcns preffis ucfbgia plantis
Liquit /ut ad ucterem calcato in marmore Romam
Q ui monltranwr adhuc.magno tunc agmine Pluto
Fadlus Atlantiada: monitis de pnncidc xpo
Ccrtior/huc properans aditus oeduferat illos.

Hic clamatum illud. ueflras attollite portas
Primates crcbi. lignum pedis alpicc landli.

Qjiod puer ut uiait/tcncram rcucrentia mentem
Et pictas SC/relligio lachrymofa repente
Mouit/SC acdiuis fandlx dedit ofcula tcm.
lamqt propinquabant fotibus cum regia proles
Legit in excello lignatum limine carmen/

Iullicix ultrici lacrum /februoq; tonanti.

Legitifii occultum gemitu exhallantc dolorem
Lumina circufcrt. centum uidet undiq; portis
Agmina certarim ruere / 8C fe infundere circo.

Circus .n. fub monte capax / SC maxima quxdam

LIBER. SECVNDVS.

.ccJxix.

Arca circuitu tangit tria limina magno
Mortis-Limbi/Ercbi i longodiffantia tracTu.

Sed tamen haec inter portis hiat undiq; tellus
Millibusiafupensumbrxquibusundiqjfado
Agmine ccrtatim uclut in mare flumina currunt.
Huc omnes animx properant .huc omnia tendunt
Sarcula fpintuum pelagus tellure fub alta eft.

Errant attonitx circum per inane tuentes
Si qua forteuiam inucniant nulluq; uidentes \

Effugium : fcopulisalix tcffudtnis haerent. i
Non aliter q (i uolucres claudantur opaco
Fornicc.8C extemplo infolmsclamoribus auceps
Obftrcpat ad d udo feriens caua tympana plcdro.)
Ferrea marmoreos attollit lanua polles
Fronte fub cxcclla faxofx rupis-K alto
T eda fupcrcilio porrecti in cornua montis
Flcdiiurifli circu piceos labentia poffes v i
Sulfuracerulcofulcantfaxa afpcra lapfu.
ExurgcnfcR niger fluido uulcanus ab imbre
Surgit in albentes luditq: per aera linguas:

Et latera clambens ferpit qua labilis humor
Allicit crranicsobliquo tramite flimas. t

Hac iter ad ledixarum ftagna alta paludum.
Atriapnmadomusftygixpatientiaferuat V

Nodcdicq; uigihcui qcj nomina uocis
S int data farminexi non eff muliebris imago.
Alcidx fimilis faciesifrons dataicapillb
Nigricat impexo ceruix. cutis afpcra.pcdus
Lato umbone patens altos alccndtt m armos/
Prolatuq: toris furgtt pubentibus. aluum
Contrahit/ignotum nullo genus indice fexu.
Hirfutum loliduq; femur, trabis mffaraccmx
T ibia in ingentes talotcnus hifpida plantas
Dcfinit.horrcfcunt denfis fruticantia fetis
Brachia trita manus longxuo incalluit ufu.

Effigies procera, graucm de robore ferri
Lxua tenet contum. mota uocat agmina dextra
Stentoteo clamore tonans.rcgnatorolympt
Sciret ut intrantum noxas St nomina finxit
Diuino claram ingenio/ mfuqi potentem

T

m

ALFONSVS

Perfpteuo'cui’ non aquili qui pignora (oli
Obiiciunt non feualcant componere lynces.
Huicgcminxcomitcsifpcs SC metanoea doloris
Confcia perpetui /culpae memor ardet amaro
Aegra animo.lugens oculos humore rubentes
Soluit mcxhauftos. fedet inter limen SC aulam
Sordida triflis' inops SC amidht flebilis atro.

Hic fcclerum fafccs a prcrcuntibus umbris
Accipit infcnptosautorum nomina SC urbes.
Difhndtofq; locis quo quilibet ordine tranfit'
SoIuiriK annitens noctem irrequiaa dicmqj
Cudi t ut armorum fabri in fornacibus altis
Celtiberi! calybcsuc folent prope bilbilis amnem
Aut ubi dura gelu ftringit uada potus iniquo .

Itfhbus afl iduis fcelcra extenuata fatifcunt
Incincrem/quidum tradli labor acris undam
Euomitiexpulfus flatu cuancfcit anhelo.

Nam bonus humani genius cuflodiauitx
T artarcas contra infidias SC bella fatanum/

Aeternus cum uicta premit iam lumina fomnusr
Omne legit fas atq; nefas. fic redtor olympi
Iuflit'& in geminos redigens ligat omnia fafccs.

Atq; animi tradens hic funt tua extera dicit
Sunt aliena, quibusdidhs inferibituromne
CorpustSi apparet proprios fcclus omne pier artus.
Furta manus mortefq; gcruntiK citcra membra
Q uod fecere nefas/animi inftrumcnta maligni.

A Itera ( fpem d icunt) facili minus hcmicauultu
Acapit intrantes tucrbifq; hortatur amicis
Hic memorans. Qui uos animi dementia uri
Reddidit imemores iterum ne occumbere lacio
Forte timor ( fi corporea calliginc prefli
Ignoraflis adhuc ucftrum modo corpore fundll
Antiquum fcnotcgenus.ucniflis ab ipo
Patre deo.nihil in uobis mortale rclidium cft.

V ita placens fuit exilium, moribundaq; membra
Carccr crant<nunc cxilioinunc carccrc fradlo

V os pater in patnam reuocat.fcelus igne cremandum
Q uod fuit item o/pictas breue fccit.S£ amnes

T ranflulit adrioftrosiquia uult fine labe reuerti.

LIBER SECVNDVS. .cc.Ixx.

Has igitur pernas fmo hxc medicamina poffcj
Pettulaitisicrit uobis conccffus ad a Ora
Curfus.Sd ad caelos iter inurnietis aptum.

Hax docuit germana fides-quam rcdlor olympi
V occ fatam mifit genus ad mortale regendum.

Fidite fuccindtum poena cft habitura dolorem.
Expedtata falus nullo cui terminus xuo
Panditur. atq: bonum fuma (mortale uoluptas.

T alibus artantes fuggerto affatur ab alto
Spes animastquas diua manu patientia ore
Conuocat horrentem ftagni lurtralis ad undam
Nomine quaq? fuo.portilqj i mittit alienis.

Audiit Alfonfuscoeco acclamatus ab antro.

Cui fcnioriuocat cccc uocat te lanitor orci s
I pucr.I coeli paucis eme regna diebus.

I felix. SC auum reducem (aluere lubcto.

Ille fenis genua ampledtens lamenta moucbat
Suppliciter lachrymifq; per ora fluentibus inquit
Q_uastibi fandte pater grates pro munere tanto
Premiaqux tibi digna feram Ttuducisad orcum.

Tu mihi per nodfcm horriferam tenebrofa per antra
Solus ades tu arcana alns abfeondita terris
Tucoeli fccrctadoccs.tua maxima poftq
T am facilem mihi te fecit dcmcntia'rur(uuj
Pauca orare animi anxietas hortatur SC urget
Ad fuperos rediens pete regna (orons Elilx.

Mcq3 laborantem inpcenis per (omnia fingas.

Et fien mihi facra lubc mi fcrabitur umbram
E uigilans germana meam, memorare parenti
Nil opus clt nati xrunam. fatis illa fupcrq?

Se macerans noftn memor cft. imo omnia fingas
Lacta llli.cunlqi xgram lenire memento.

Ad fuperos autem cum ucncns omnia diuum
Limina concilia Alfonfo. curfuqj peradto
(Namq; fcics quando abluero fcclus igne piandum],
Laberc fandte Pater cceIis. Itcrumq; ucnuo.

Iamqj ualc Si regnum hcfpcnx ' patriamq; faluta.
Dixir.-SC ad dextrx prono cadit olcula uultu.

Annuit his ultro fenior fcqj afforc turat
Spem facie cumulans alacn > fii fermonibus amplii

ALFONSVS .

Ortaturcp uiatn uadatstamcn ille moratur.

Atq; gemens o difcc(Tu5 crudelior inquit
Morte mihi ignotas rapior defertus in umbras.

T e pater hiotccuq? abiens mea gaudia linquo.

O falicm memor eflo mciipcibufq; luuato
Si quid apud fuperos lachtymx & fufpiria profunt
T andem abit ora rigans flctuiSC fufpina fronte
Sxpc trahens ucrfaipatrcmqi duccmq; requirens
Luminibus madidis i ucluti eu excepta luporum
Infidiis fruflra abfentis ballattbus agna
Implorat pafloris opcnVmatrcmat relidam
Inuocat i illa feri rabiem praedonis auaram
Dctcftataianimo fobolcm mi feratur amaro.

At fcnior loca iam fuperis uicina tenebat
Cerea per antra uolansiuolucriq; fugacior euro.

Iam procul ithcrci lubar afpicicbat olympii
Cum lachrymans Alfonfus adhuc tranflimina ditis
, Ibat K ingrcflus multa inter millia fafccm
Primum rue offert rigidi ccnforibus orci.

Cenfebant tum forte umbras Arcthufia uirgot
Atqj Agathe mites anima: /T nnacridcs ambae.
Nam ncqi qui pfunt crcbo / fimui omnia curant;
Prxfcdura uiccs habet Si fua tempora feruat.
Suggcflum fublimetcncnttfafccfq; folutos
Acribus infpcdant oculis. Metanoea fubinde
Colligit attritu domitura piacula multo
Jnfpcdis igitur meritis / mfignibus umbras
Afficiunt ccriisiqux cum uiacrc mimflri'

Nam fcmpcrrapnarianimas ccnforibus artant
Ad loca ut indicium faciunt infigniairaptant,
Alfonfum uctuere rapi, fcd cura nepotis
AfTeruaturauo/rcduccm quem in littorc cernunt.
Signatuspuer ingenti declinat abunda
Pl.cbis& a flrepitu lemurum fine lege furentum.
Sufpicicnfq; uidct dcmifTam e rupe per umbras
Tergeminam triplici pafcentc thry allide flamatn
Lampada lucere. Si patientem in marmore xpum.
Et fenem tnfliscafusimonumcnta nefandas
Nodis.K Hcrodisnugas.confufaqi gentis
Iurgia facrilega: : Si dicentem mra Pilatum. .

•cc.Ixxj.

LIBER. SECVNDVS.

Etcaiphantcas fraudcs/SC falfauolcncem
Didia fubornatis dcffcndcre tcfhbus Annam.

Atqj cruentato circum labcntia faxo
Vincula myrrhatos laticcs/mcnfamq; caduq?:

Et romana latus tela tngrcdicniia fandhim .

Proddit in genua. Si fupplex ab imagine pendens
Perlegit incifum poflrcmo in margine carmen.

Non erat ante.uiam deus hanc ad lidcra fecit.

Surgit Si auerfus latum dicufpici' t arquor
Admirans fimul atqt dolcns.auditqt ionantem
Flamarum crepitum, quali e fornace profunda
Saxa igni torqucntecrcpant.fragor undiqjK ardor
CcecustSC oblcura rutilant incendia luce.

Non aliter q cum media inter nubila nodle
Luna nequit claros terris oftcndercuultus. J

Stat dubitans /atqt attonito pauct anxius ore •

Nefeit itct'rc cunta putat maiora per umbras .

Eccc fenex modo tranfmiflo digrcflus ab orco
Inftaurabat Auus f radias in littorc uires.

<^ui caput aitollcnsiK enim mifcrarus utrumqf
■Sic deus affuctat/nati cognouu in ore
Ora patns.fubitaqj appellat uocc nepotem.

Alfonfe ingeminans noflro fate fanguine faluc.
Profilit hac rcfcrcns.artus pia cura labantes
Adiuuat.SCiuucncm Istis ampledhtur ulnis. b

Signa magi ft ratus lcgirSC fibi fadla potcltas .

Vt uifa'in lachrtmasHuitiacngatora nepotis
Rcnbus/K nequit affcdlus explere tuendo
I n puero genus omne uidct rcmim fatur omnem
DeRegi/ Progeniem Si magnos antiqua: genus honores,
bushifpa Res animo patria: iubcunt.lubit cquorc cindum
marum . Gaddir SC extremae gadcs/& nobilis ifpal

Corduba pnrflantutti genitrix foccunda uirorum.
Barcilom& latae quae dat cognomina terrae 'ut

T arraco fcypiadum labor, atep fidele faguntum. . .

Pompeloq; Si cultis formofa ualenua campis.

Et npis uicrna thagi locuplais uly fpo.

Haec tacao fecum ore putans fpcllaea fubintrat
Proxima littonbus; quo ftyx irata fremenu
Procipitur curlu / SC Ipu mantem pomgit aflum. t

ALFONSVS

Ore diu poftq defixus in ora nepotis
T andcm in fe rcdnt compos Imguxcp animiqs
Ingemi uSi ucrfo in coelum fic incipit ore.

O dulcem fauftamqr diem uotifcp uocatam
Suppi icibus : quando hic aliquem de gente meorum
Cernere S£ affan cafufq; Si fata nepotum
T andcm feire datum .Fateor tibi nate / ferebam
Aegrius hoc q> foluscramq, nullus ab orbe
N uncius hcfpcrioiq, ccrca atq; inuia clauftra.

Mitius (agnofeo dementia numina) mccum.

Nunc agitur.Tu nate mihi uiapnma (alutis.
Iamtccum ftygias iterum tentare paludes
Non metuit longis effeta laboribus actas.

Nulla grauis mora/nulla poteft uia longa uiderii
Difficihsuc aditus. Lxti tranabimus ambo :

Et duce me uada tuta lcgcs/facilcmqi natatu
Q^uam diui docuere' uiam per ftagna uidebis
Q ueflio Eia agcquid fuperi tradant Cqux bella per orbem (
Des aui. Q_ux patruo fortuna' tenet qui proxima gallis
Ac pyrcneis contermina montibus aruaf
Ferrantes fanas Alfonfoqui regna rcccepit
Parthenopes fatis regna muoluenda fimftris'

Q uid molitur f adhuc pictas antiqua meorum
Me fequinar : curant etiam mortalia manes.

Sic auus;SC contra luucnis/ic regius orfus.

LIBER. TER.TIVS.

AGNA RVDEM PIETAS SV

m perum miferata mucntam

Dumihi regnati puero breuc labic xuu
Doa ddittq cuta foret numeraf moleftu.
Sat tnaiqux poflq melius poft fata rccoepi
JudiciunVmaiora puto percurrere tccum
Sande Pater .Grates igitur debemus olympo
In primis q, mortegraues pnxucnent annosi
Nec fcclen a/Tueui. fcd tum mortalcrcliqui
Hofpitium uitx ambigux'cum noxius ardor
Surgeret xtatistficretcp nocentius xuum *

Iam fidens fibmam fp retis infrene magiflns.

LIBER. TER.TIVS.

«cc.lxxif.

Scis patriae morestfeis tempora plena malorunV
Scis luuenum quotiens coepit regnare libidor
Ingenium labii&fien in fcclcraomnia pronum.
Pnefenim cum nulla umor peccata cohercct'

Cum trahit arbitrium legcsiquo regia morbo
Maicftas languere foletrlic fadus adulter
Maximus ille pater uatum /fi dicere fas crt r
Cui deus a pecudum caulis ad regna uocato
Scire dedit fata ignotis abfconditafacclis.

Sic a fratre foror llupro inccflata nefando.
Sicfalomonpofttcmpladco fundata informi
Turpiter in luxus 8£ numina uana deorum
Dcgcncratitanta ingenii pilantia formx
Succubuit tam paruo ingens ratis obruta uento.
Qtf mihi mox uita fundo per concaua terrae
Vifcerapcr cereos aditus audentius orbe
Lapfus ab arthcrco comitem fe pbuit-ufcp
Limen ad hoocurafqj graui fcrmonclcuauit.
modo cum ftygias opus cft trannarc paludesi
um pater occururrts .qui me tam dulcibus ulnis
Accipis/ut fuperes ipum pietate parentem.

Dixerat ille mihi ucnicns fic clTe futurum.

Et qd maius co/nobis fcmcl effc natandum ■ ^

De rebus Barcilon/K nguis geniofa ualentia campis
hifpania' Pingue folunvlaeticollesrhifpanica tempe
rum , Stirpe tua fccptrocp tui gauifa nepotis

Ocia fopitis tandem concorditer armis
Morte mca/dulcefq; trahunt fine I itibus annos.
Namcp ego dum procerum me comurata repente
Seditio regem ftatuitpcribcnca regna
Belli caufa fui nolens/nam foedere frado <

Diuifum imperium magnos extollere motus
Coepit'X irarum ardentes accendere flamast
Non fecus ac freta diucrfis fpumantia ucntis
Cum niger inuafit turbo /fremi tuo* fonoro
Colludantur aquaedonat anher 8C aequora grando
Verberat. arredoqj fent mare littoTa fludu.
Vtnolens peperi/ nolens ita bella diremi.

FenateS. Glona Fcrrantis tunc Si labor inclytus armis
Enituit pnmum.-ac quis inimica moucrct

ALFONSVS

Signa in me pro fratre. tamen quia gloria & ardens
Laudis amor plufq tenens ufu eucnit annis
Non odium iuucmli animoinon cura nocendi
Calcar erat' fieri ludos non bella putabam.

Adde Of ut nofti pater ' haec non fponte gerebam
Bclladcd impulfus (quid.n.pucr aufit) amaris
Circuflantum animistuelut acftus uerbere turbo,
Panhcnopen dominam pclagiicampanacp regna
Ferrantcs quem dicis habet. per npygis arua
Imperat 84 fines latae ditionis ab Aetna
Ad pnencftts agros:8C amaeni tyburis arcem
Porrigit attingens larium idanaeacp rura.

Filius 84 foccro felix 84 coniugeifaufto
Nomine auum referens italis Alfonfus in armis
Fulminat:S4 nulli regum uirtute fecundus
Imperium augufh lam maicrtatc gubernat.

Iflius ut perhibent uenturae fanguincuirgo
Aufonidesuirgo ante omnis pulcherrima nymphas
Nubet ad infubrcs fatis Ifabella fimflris.

Nanqj patris primum mox exanimanda mariti
Funere.fratcrnos obitus (crudelia plufq
Ferre qar pedus tcnctum infortunia; planget .

Ah mifcranda parens in te lamenta redibunt
Erigones in te halcyones querimonia furget
In te populeas referet fortuna forores.

V naqj tot nuruum fortem experieris acerbam.

V meet onus grauc moerorum conflantia fexu
Fortior .84 cafu uirtus cxcclfior omni.

Fama quidem fuit:84 fame male cognitus autor.
Difficile Alfonfum paucos genitore fcpulto
Regnaturum annostproliqj obfeffa repente
Regna rclidurum.proli.au bcllagcrenti
Gall icaimaturo fucccdat auun culus teuo.

Publicus hic rumor.feufint oracula diuum
Seu doceant ficaftra.uolanscafama per orbem
Elatio ut memorant noflras pcrucnit ad aures.
Chnfligenas Otomanus atrox premit; Eliade capta
Imminet Italie.per lapidis atm timaui
Arua petit ucnctos.trcmit Adna. Roma fenatum
Cogit,8Cinualidisanus cneruata lacertis

i

LIBER. TERTIVS . xc.Ixxm.
DcflTendcnda malos uocat ad fua regna nepotes.

Vt quondam pelagi fub Deucalione redundans
llluuiesitanunctcrram fcelus occupat omnem
R ara fidcs*ra<p tcgrotans/infirma/Iabanfcp.
Hoccaputiiflam.ili fcmpercrcfcentisorigo
Dcbilitatuircs animorunv 8i pedtora frangit.
Prxtcrcunt anniifubcunt noua fecula morum
Colluuicsin maius abit, feniuq; libido
Non timct'fl£ mundo fcelus arrcfccntc uirefeit
Talia dicentem fubito circuftitit ardor
Aureus.arfcrunt imas ingrclla medullas
Gaudia.pmulcent alacres pcordia flamr.

Moeror abit.glifcunt animi noii amplius umbras
Non ignem iglacicmuc timet. non rauca boatu
Fulmina terrifico .quibus indignata furentum
Laruarum rabies latum fuperintonat arquor.
Q_ueo.xi Vndcait.hxctaml.Ttapatcrmihi Iabituraura;
de fuffra' Q ux noua lux auxit uires fqux tanta uoluptas
gns mor' Sufcitat affcdlam (ubi t a dulcedine mentem (
tuotum . T um fenior < fuperis ubi fol cadit atep refurgit
Iam tibi facradics a funere feptima lucem
Pmnam aperit .ucnus orta faces accendit ad aras.
Explicat auratos cal ices & liba faccrdos
N igraqi in albentes profert oraria men fas.

A d templum parat ire foror Iugubns/8C atro
Vcfbtu magis alba pio tibi murmurat ore.

Rclligio mouct una omnesdongidima patrum
Fratre ucnit cu rege cohors, multo igne corufca
T cmpla fonant.Rcquieqi altis tibi uocibus orant.
Mequoqj (nam pictas pnmum tibi morte rcccnn
Debita 'gentiles no pterit i memor umbras)

Acnoftros quos orcus habetinoua februa tangunt
Hxc homines quotiens iterant libaminaucl cum
Acre iuuant inopem uel numina fandla pcantur'

Aut auido minus indulgcnt obfonia uentru
(Sicdcuscdixu)tali perfundimur aura.

Diuinam fcnnmusopcmimitcfcit aucmus.

Exilium dccrefcitthabcnt fefli ocia manes.

Fcftadics onus omne lcuat. licet omnia fari.

Et falibus mceftos crcbi compcfcerc lucius.

. * . ALFONSVS

His diutna modis pictas poft fatafcpultos
' Ad iuuatiK triftcs orci non dcfcnt umbras.

Propicrca cxfo rediens Machabxus ab horte
Immenfum (olymas argenti pondus ad arces
Mifu'opem fociis qui cuuirtutc (upmam
Claufiflcnt pro lege diem, ucrtigiatantt
Santfta ducis feri non ded idiccrc nepotes. i .

Eccc procul fulcans auras argentea flama
Emicat iSC lento dcfccndit m arquora lapfu/
Sicutapud fuperos quotiens mnotrtc ferena
Stcllacaditlongoducens iter ignccorufcu.

Eccc nouum picea lumen tcftudine I aptum
Lambit aquam, uidcn ut lapfu fuper xquora ferpens
Porrigitur longo 'fplcndorcm amittit eundo.

Iam eredi fcintillapotcft. uifumq; fatigat.

Occidit. officio funfhjm per inane rcccffit.

Crebra fuisueteres filiccrnia manibus olim
Suppttiafq: dabanttnunc nulla aut rara fciuntur
Orgia dctradis fordent mantilibus arx.
Funcnbusdcfunt lachrymx. dolet impia fumptum
Non obitum prolcs.irtelligiofa fcpultis
Porteritas tenui SC rara pietate parentat .

H me inopes uiduxq; animx uada liuida circum
Errantes admam ad fuperos SC limina nufq
Jnueniunt crcbi.frurtraqi feruntur in orbem
Dclufx labirynthxis ambagibus orci.

SicauusK iuuenis furfum mcnteqi oculofqj
Attollens hoc dulce illud tellure fubalta
Q uertio Q uod fore dicebat ucnicns Audcntiusdnquit
.xii.de re At nunc fcirc datum .Sed tu pater ocia quando,
ditu ani' I.xta dies nobis facittSilicct omnia fari/
maria ad Dic age qui fperant animas poft fata reuerti
fuos pe/ Toffc itcrumtfcfcqt fuis oftendere rurfum'
nates . Deripiunt 'An forte crcbus finit ire fepultos
Arbitrio quocuqt fuo fCum mente reuoluo
Q uot deus inuolucns/X quanta ambage uiarum
A coeli afpctffu ftygerem lubmoucrit orcum/

Cum fcabros filicum fcopulos SC ahena recordor
Limina SC cxcifos xterno in marmore poftesi
V ix iter ad noflros aurim fperarc penates.

LIBER. TERTIVS'. .cc.fxxiiii.

• Tum feniorliccthocinquittamimancbaratrum
T cmficumq! chaos nobis abfcondcrit arira'
Coelicola: tamen iriius curiodia regni
Cum praedare uidcnt' certos fua limina adire
Nil prohibcmiK nos in agenda ncgocia mittunt.

Sed manes in uitam iterum rcuocare fcpultos
Non fuperum fcd patris opus qui codidit orbem.
Ipfc ego cum grauibus bellis inuoluerct omnem
Seditio hrfpcnam'repctcns di fcordia regna
Vix potui exanimis eradicare Megeram
Accendentem odiis populos Si regia corda.

Nube latens regum ac procerum condauia adibam:
Confiliis occulte aderamtfub node filcnti
Obiiciens fimulachra animivfuadcntia pacem
Somnia fingcbam.tandcm mus aufpicc tandem
Me genitor belli autoremcaufamq; malorum
Abflulit.xtcrno fremerent ne regna tumultu:

Ne confanguineos reges in uulncra femper
Mars traheret' multis datus eri pro millibus unus
Aluarus. ipc animis riimulosdabar > atqj ucncnum.
Et ucluri excitis quotiens radicibus arbor
Aruit amittunt ramofa cacumina frondem'

Sic rimulae fuit cxclufusuitalibus auris
Aluarus' armorum rircpitus cecidere peromnem
Hcfpcriampax atqt quies cgrdfa repente
Venit ad artnarastynis a gadibus urbes.

T une tuus ardenti gladio metuendus 8i hafla
Ibat in arma parer bellacis achillcos mriar.

Et puer Henneus primis erat Hedorin armis
Sic igitur fando pacem dum protequorariu
Ferrates. In Cofiasdcucni arces : ubi paruulus infans
Forantes erat in cunisdub muncCiSd auro.

Regia Ferrantes fobolcs / fata fanguine fratris'

Q ui quondam rege cxtindo fine prole icccrpit
Lora ualcntmi gallis contermina regni.

Ipe patri tutela tuo me corpore fundo
Fida fuir.regnuqt diu moderatus in armis
Claruit 'Si tandem luucni inclinatus adulto
Reddidit imperium maius q acceperat. Ergo
Audita hac pietate utbcspopuliqt ualcmcs

V ii

ALFONSVS

Delegere uirumtregniq? in fede locarunt.

Hinc genus Alfon(o:patriis qui egredus ab oris/
Venit in Italiam campanaqi regna fubegit.

Ora tuens igitur gcncrofx infamia prolis
Obfhapuiiatq; diu fufpcnfus ab indole tanta
Mirabar qtum puero indulfilTct olympus.

V enturoq; domus noflrx exhilaratus honore
Talia dicfla fuper picfta incunabula fudi .
Crcfccipucnfortefqj ucm bellator ad annos.
Q^ua primum galea: patiens caput /induc ferrum.
Cinge latusgladio.tcrctcm citus arripe phagum.
Nec mora.bcllatons equi pmc calci busaluum .

Et Machomctxam gentem crudelibus armis
Obruc/iniimancs populos foboleq? cruentam
Impietas cftcffcpium.ncparce fuperbuin
Debellare genus quo noftra fupcrlhtc languet
Tabcfcitq; fidcsrcceloq; illudit auernus.

Barbarus Almanforcrudodc fanguiuc cretus
Tenigenx Antici refcrcnsaltoorc gigantum
Corpora uaffa ferox libyx regnator crcmbos
Finibus ex arabis/PlillosigaramantcsiSC omne

Mairylum nomaduqi genus contraxit in una
Caftra/SC in hifpanos tanto ruit agmme campos.
Dumq; parat manibus rabies infrena crucnns
Callaici facros cineres uiolorc fcpulchri/

Eccc fragor nimbofus adcll.K ab xquorc turbo
T cmpla fubit.fpoliatx arx/tremuere colunx .

Et fulmen de nube tonans fplcndorc fcpulchtutn
Circuit ignifero- fxui qualTata repente
Intefhna ducis/talem effudere cruentam:
Cmdcleqi animam fato cxhallauit acerbo.

Et qq imam qux cum duce ucncrat omnem
Veremu' Barbariem e noffris Veremudus abegerit oris/
dus. Non tamen eff facinus durum atqj imanc/ncfafqj

Immortali odio dignum cceloq; crcboqj
Inuifum fatis ultus.adhuc lmuria lxfx
Maicftatis apud magnum indcicta tonantem
Viuit/K illius parat cxtirpare nepotes.

Sit tuus iflx labos/hxc hnt exordia magnx.
Laudis. in hoc uires acuat tua puluae umus.

LIBER TERTIVS . .cc.Ixxv<

FrcfTit ut i’nui(fhs puer Amphitricmius armis
Er phryges & laphitasiK amaronasatq; fuperbum
T errigcnamtficulucp Eryccmifxuofq; bimembres^
Sic tu diue nepos Canimus diuinat) Erembos
Ctede pmesdic foedifragos populabcrc mauros.

Ora manus Cutdeo) (Tgnis concordibus arma
Profpcra ftgnificant fignis rcfpondct olympus.
Cerno animosiccmo ingcnium/uidtoria franget
S.-ruiciamincccodc hommum nec fanguinegaudes,
Bella gerestne bella gerasrinuitus ad arma
Cum ueniesrftudio uenies pietatis; SC aqui.

Arma prius complcdh animo/perpendere caulas
Moinqi uolcs hortemiK cognofccrc uires
Ante tuas/q bella incas.mox agmine toto
Prelia confcrcrcSC rapido fuperare tumultu.

Afpcra pacato poft belli incendia marte
T e popul i patrem domiti cxpicntunSC urbes
Ad te confugient ut ad fua numina uitflac.

Sed cauenam metuenda nbi magis ocia pacis i
Q ua labor armorumpacemrcgeuulncranunq
Formidata feres/Mars infidiabitur ori.

T e noua mors nati pod gaudia magna repente
Lueftibus inuoluet fubitis. altuq; dolorem
Improuifa feret tccum regna omnia cafu
Contriflatagraui longo in mceroie tacebunt.

Non aget in lachrymis hifpania fola/ fcd omnis
Hunc. Europa diemreontra l etabitur Atlas:
Gaudebunt infidi arabes : 8C barbara tellus.

Sed paterc<hos fupen luftas in gaudia ucricnr.
Atncqidcregnitibi fuccfforc timendum.

Pro te lol licitos hac tanget cura parentes.

Nulla expers fortuna maliifccum aduchit omnis '
Profpentas infaulb aliquidfpaciuq; relinquit
Inter uirtutes alias ubi potjere pollit
Sedem aduerfarum domitnx tolerantia rerum.
Rclligto tecum furgittclcmcntia tccum
NafcuuriSC probitas. aflraa rcucititur. Omnes
H inc auferte dolos.SC orbe faccfl ite fraudes.

Infidiac procul itc.procul molentia migra.

Ad mauros difcedc umor/fiducia fmgens

V m

alfonsvs

Excutit omne malum nodris de finibus omen.

Q uis foris a&a pari uates extollere cantu:

Q uis lude confulta domi .decus at a: triumphos»'
Pacis Si armoR» poterit ('quo numina cultu
Q ua patriam pietate coles (tu gloria regum/

Tu decus Europx. T u fpes ampliflima R omx.

Diuc nepos tibi Thermodoon tibi pontica tellus
Ora T raperunrisdittus nbi fupplicat omne
Thraicium .phryges Si ciliccs/afiatica regna
Omnia'ubi antiqua: fidei monumenta fuperfunt.
Grandencfasaliisciuilia bella relinque:
Chridigenafq; tuos nullis pmc cladibus unq.

Tu fidei defen for eris. 1 u maximus sutor
Pacis apud nodros/alicna per oppida belli.

Nil magis optabunt urbes/quando inclyta Fatfla
Illuc fama feret qtcfpccfarc latin.T.
Sincfcisuctused nobis cum gente latina
Fccdus/ab hcfpcno ucmt 1 hcodofius orbe.

Et noder T raianus erat .duo lucida R omx
Sidcra.bclligcri duo maxima fulmina martis t
Et pod Martis opus duo laiftca flumina pacis.

Talia conceptum pictas in uerba furorem
Compellebat uti quotiens corda enthea uates
Soluit'SC afflatam ccclcfli numine mentem.

Militix memor antiqux bclliq; laborum
Q uostulcranvdum membra cales luuenilia fanguis
V iribus Si folido firmabat robore corpus/
Atdebam:& rigido cingi latus cnfcuidcbar.

Et thorace tegvSC complcfti haftilia dextra.

Tunc tuade partu ucnicns germana recenti
Vifa mihi:uifa/atqj iflts gcftata lacertis .

V irginis ora noax tam tum rahclxa ucnudas
Imbuerat, pctdus dederat Sufana pudicum.

Fecerat ingenium Pallas iudxauirago
Ingentes animos Si amorem Poma bruti.

Nec fontem nec nomen adhuc forttta tacebat
Inter opcsuarias:SC honos erat ultimus auro.

Sic folct effluere in natos opulentia regum.

Hic iterum magna captam decor indole mentem
Impulit lus uerbis cafus aperite futuros.

LIBER. TERTIVS. jxJxxvi.

Nympharum decus hcfpcndum tartcflia uirgo
Regia progenies magnos ui lura triumphos
Crcfcc uirum referens antmistSl Elifabet cflo.

Nec confanguinco dubites dare regna manto .
Nubere neu dubitariilcx contraria tardis'

Legibus humanis Romana potentia maior.

Optima lex comunc bonum . collitura (alutcm
Regna ferunt. diuifaarabi lunc pda fuperbo.
Extindi tu fratris enim Reginatenebis
Imperium fortcfqi uiri comitabcrc pugnas
Sacrauchcns tccum totamqj Mclampodis artem/
Subfidium palhs ucfani incomoda belli.

Iam te fuma uocant montana: moenia R|iondx.
Inclyta ftugiferx te lingulis ubere gleba: : .

T e orctanus apex ac loxa uirentibus agris
Ex pedat ae terra etiam bombicina pedens
V cllcra.tc cocco d iues Granata tuben t i:

Et fita mcuobiis in collibus oppida mille.

Dum nequeo affedus animi cohibere furentis
HaxSC plura breui qux funt uentura canebam.
Interea uicina polo dum labitur .Ttas
Eia age luflralcm Ixn aggrediamur aucmum.

Iamqt fonans fragor ire lubet cuflodia ditis
Incrcpattatqi uiam nobis xflu imperat illo.

Eccc piger lacus inflatur.uada fanda fubintro ,
Ipcpriorau noflra fcqucns ucfhgia ferua:

Nam dextra Ixuaq; cauis terra ima dchilcit
Frada uoragimbus.pofl me loca tuta fccabis .

Sic aitiSC fandum lupplex ita numen adorat.

O pater ardentem qui non exdufus olympum
Circuis / SC fubiens infufo numine molem
Corpoream i magno mundi non clauderis orbe.

Diis antiqua luis regnum diuiferat xtas.

T artara ditis erant. Cereris nuda aequore tellus. i

Aequora Ncptuni/coelumiouisiaura fororis.

Omnia nos ubi regna damustreruq; potentem
Dicimustimpcriuq; orbis tibi cadimus uni .

Te timet Ardophylax.fcptcm tua iufla triones
Expcdantpauidutibi folubi (idcrapbcnt
Obfequium.ubt coebcolx curuamur ' K omne.

ALFONSVS

Laruarum lariumcp genusiqui tartaraK orcum
Acrcofq; tenent Iunx fub lumine tradlus.

T u coeli maris ac terrx regnator fiCorci
Omnipotensnua maicflas qux continet aequat
Omnia finem adimcnsipictatc potentia non cft
I.atior.-xquipcratqj tuas dementia uircs.

Nos igitur preffi tenebrarum ambagibus altis
De pelago ftygis umbrofo dcliorrentibus antris
Q ux folcrn ignorantiubi nox fine fidere nunq
Dcfinit.oramus ucniam :dc faucibus lflis
Sufpiramus:opcm mifcns concede.piafqi
Huc extende manus. Opifex opus cmgc lapfum:

Et faciles oflrnde uiasifineqj laborum .
Talibusoratesdnftis freta fata fubintrant.

R egia contaiftu proles exterrita primo
Ccruleas trepidantcr aquas igneq; ferebat.

Attamen ut raucis furdent clamoribus aures
Acthiopumifaxopccpsubi nilus ab alto
Intonat : indigena fq; minus grauc murmur aquatum
PcrcutitiafTuciis ita iam minus ardet in undis:

Et tamen ardet. 'agunt xternum incendia uulnus.
Aeternum Tycio iccur cfl xtci na uolucri
RoflraiK in xternas femper redeuntia poenas.

Q ucflio Proptcrcaiuucnisdurnfcrcminifcitur umbram
.xm.quo V ndc poteft inquit mortalibus eruta membris
aimxpa» Q ux tadtum uifumcp fugit fub dite profundo
tiutur ab Mens ignem glacieq; pati fqux tanta lacunx
igne cor» Vis flygix ut Trimulos ferat immortalibus umbris f
porco . Rerum opifex rcfpondit auus:flimaq; gcluqj

Abfidosmfcmc noflri inftrumcnta doloris
Infrituit.-morfutncp dcdn:quo friingerc pofTent
Sorde laborantes animasiqux forde carerent:

His impune uadis omneqj errare per orcum
lusdcdit.SC fcclcri tantum uada noxia ferit.

Iflud opus natura recens mirata negauit
Eflc fuuminec tanta gelumcc tanta calori
Ipfa potclriqux tanta poteft darenura nocendi.

V im quocp noncmdcsiqualem fortita animanmm
Corpora funt Cquibus ipc animx fc abfolucrc nuq
Anteobuum polluntjlicct offendatur acerbis

LIBER. TERTIVS. .ccdxxvti.
Suppi iciis ['Nam quando atrox in corpora morbus
Sxuttun alta animi langor penetralia tranftr.

Hxc animis miranda deus duo uincula fcat /
Corpora/Sd has ipfascrcbi quas currimus undas.

T antus amor'tanta ambobus concordia'tantuin
Foedus ut abfolui nunq fi luncta / reucrii
Si dtfi uncta uclint in mutua uincula femper.
Aethcrca: mentes non funt in corpora prona:. '

Hoc minus in nobis/hoc nos difiungit ab illis.

Hoc facit ut per fc mentes Sd corpora nullo
Cogente ingeniis faciant concordibus unuui:

Nec pofTint coniuncfta pati comcrtia folui.

Cernimus hoc ipfi/qnibus cft in corpora pondus
Nefeio quod nec enim hoc habitus fupaddua moles
Sed natura facit :quod non abolebitur orcoi
Sed ucnit ad fupcros/idud facit ede futumm
Vt fuadifiundtx redeant in corpora mentes/
Arbitriomon ut perhibent faialis olympii *

Sed patris/qui 8d fortunas/Sd fata gubernat.

Cognita funt forfan fuperis ea tempora i nobis
Sunt ignota.latcnt altis abfconditacaufis.

Hocauus Alfonfum gradiens fermone docebat.
Iamqi bis undenis rolcos patefecerat ortos
Solibus a pruno rutilans aurora natatu:

Q uom fc/ ii tardente luto flamifq? pufti
Dcfficiuntigcnua uda labant :(ufpiria longo
Preda fonant gcmituifato ut cum proximus xger
V ix retina languentem animam flatufqr fupmos
Exili cum uocc trahens pulmo anxius hallat.

Lumina calliganuccruicibus ora caducis
Infleduntur. Aui facies in colla nepotis
Labitur.ut quotiens arrenubus hordea culmis
Inclinant capita : atq; in fc curuantur hanftx.

Ecce iubar fubitum ucluti cum f raeda repente *•
Fulgurat:8d longo nubes apitur hiatu:
Efnulgctiradnlqi nitor plaudentibus ambos >.
Circuit i 8d placido fcdis illabiturignc.

Lux oculis infufa fubit per menia membra. ;

Tum fenioptibi luna nouas pleno altera cornu
Inferius Alfonf e refert :gcrmana:parcnfqj

alf6nsvs

Dona ferunt .tripliciq; muant opc/munercifacror
Ac prccibus/fas hic animum firmare labantem.

T alibus officiis rccidiuum exurgere robur
Incipit. Si uolucri fimiles qux pabula nido
Dum ucfhgar agris dcphenfa furentibus auOris
Atq; repentino uentofi turbine nimbi
Ipcphcat ad folem plumas/SC terga rcuerfum :

Atq; Icui poli uidam hyeme parat ire uolatui
Sufccptum gradiuntur itertuicinaq; planus
Nunc folacalcanturnunc fundo abeunte natandum.
Implicat alga pedcs.piceus liquor implicat ulnas.

Hic humili depreffa tholo fafligia ponunt
T eda crcbi.paruoq; abfunt difcrimtncab undis.
Proptcrca fumante freto ncbulafq; uomente
Scmpcr in anguflis coeunt dcnhflima chuflns
Nubila aicc folitam fundunt incendia fumo
Suffocata dicm.nox&chaosundiq; tutum
Claudit iter fifhint prcffis ucftigia plantis.

V ndiq; lugentum gemitus Si uerbera longe
Incertis audita locis.crgo altus in armos
Sublato feniorpucro/quandoipfe locorum
Gnarus erat greflu uada ptent arta citato.

Dulce onus Si pictas alacrem fecere fenedam. '
Faucibus crcpn camuris ffyga naribus haulfam
Flatibus cxpirant longis'& in arquor apertum
Dcucniunt/ubi rara diem minus occupat umbra.
Tumiuucnismircratusauum nulla infula dixit
Occurrit pelago in tanto qua 'mfla paruper
Membra cubent Cubi te tantis conatibus hauftum
Siflcrc.K inuenta liceat rcquicfccrc terra C
T um feniormon cft noffrum quod fcindimus aequor
Natemee agxa nobis modo curfus in unda.

Nulla hic ichnufacff nulla histnnacnamullx
Cyclades apparentdiquidum tenet omnia fulfur.
Sunt fcopuli/funt faxa tamemfed rara perundas .
Fige pcdem.fiflc mucnto uefligta fundo .

Nona rubens aurora diem ducebat / Si altus
CcEpcrat xthcrcos abfeondere lucifer ignes
Nodis apud fuperos certas ubi tempora feruant
Inconfufa uiccsiubi qtum nodi bus aufert

LIBER. TERTIVS. .cc.Ixxviii,
Explicat in lucem mundi illuffrator Apollo.
a. Mox procul aud ito fcnior clamore per auram
SifluunSC fufpenfo animo uulruqi Icuato
Pellit ab ore comam uocicp accomodat aurem.

Fatffo iterum clamore/ fui tam nominis audit
Principiunvccrta finem non percipit aure.

Stant taetti uox plena fono tam cognita toto '■

Proximat:auditur flrcpitusucnicntis&unda A

Pigra parum fugiens Icntosdifcedit in orbes.

A cilio pendente manu caua lumina tendit
Ad flrepitu fcnior.rupitcp filentia rauco
Gutture proclamans / quanta regemo; feneo;

Voce decet, flygi a o quifquts mcquxnsin unda
O precor o felix uenias mihi nucius / adfum. V
Apparet ucnicns greflu fefla umbra citato
Q uantum lenta palus finit St uifcofa lacunx
Obludantis aqua/Si longo uisfrada natatu. >

Vicinu interea quod furgtt in .xquore faxum
Sulfurcuquondiucmfqi liquentibus ardens
Pumice iam fcabro fine fulfurc / St ignibus atrum.
Confccndcrc ran quod crat/quequam c(Tc fuorum.

] 1 1 a u i d en s reges / crebri s uaga brach ta ta&a t ’ \

Ictibus elatisq; tenax aqua pendet ab ulnis. >
Accelerat ucniens.fcopulo iam proxima clamat
Regales falucte anima:. faluete futuri ;

Coclicoix.-fimul hisdicftis de gurgite uaflo
Scanditiadoratisdemu fic regibus inflt.

Ciddus . O patrii Reges uctcris fi nomina Ciddi

Audiuiflisapud fuperos dum uita manebat/ *

Ille ego terrafc piopulos aud ita per omnes
Tempons illius fortuna 5C fata fuere.

Me duce Ferrantes pnmum qui nomine tanto
Claruit/in mauros tunc omnia bella gerebat.
Nomen id illius decus a uirtutc fupcrbuin
Sumpfit St omen habet fauflum.fignatq; triumphos.
Ipfc ualentinas arces amiflaq? regna
Q^uacliby* infida: gens illaudata pmebat/

R cftitui.Bucaicm Mauru qui fortibus armis
Hefpcriam delere putans traicccrar arauor/ }

Pctdomui .rabidaq) animam fub tartara mifi.

Inachus^

ALFONSVS

Vncfium ucro pugna grauiorc uolcntem
Vlcifci fraternum obitu Bucaremq? peremptum»
Martegraui domitum dedit hxc mea dextera leto.
At quia non oritur uiitus nifi culta / fcelufcp
Sponte fubit/fine labe folent cuadetc pauci.

Vtq! falutiferum tellus & inunlcgramcn
Vna pariti fic uirtuti uiaoqt miniflrat
Ars cadcmilongis artas fudata fub armis
Vndc infignis eram populiqi per ora ferebar»

Hoc dedit exilium : quod adhuc pofl quattuor atfta
Sicula perdurat. Verum iam mirius angor.

Nec frigusmee dama nocet. mora fola molefla eft.
Rurfus ut eoas ubi definit india t terras ■
Attigcro/cuflos crcbimcmirtetad aflra.

Litior occurfu addi armipotentis uterqj
Venit in amplcxusrmcdiaqi in fede locatum
Compellare uirum fhidiiscomunibus ardent.
Tum ficccrpitauus.Dux infupcrabilis armis
Ciddciuaq. regna lcuas tabentia dextra
Nouimus 1 8C laudis noflras peruemt ad aures
Ingens fama tu*, pnfeis annalibus inter
Auricomos Reges legitur tua maxima uirtus.

Q uippe nec aufonii r abio/ncc achaica tantum
R egna T emiflocli dcbcnt/necp punica magno
Hnnibalitquantum noflcr tibi Bcthis anafqj.

T u genens pater antiqui.mcndocia proles
Heroum fcrcunda fuo te in flemate ptimum
CollocatiSd longo numeraris in ordine princeps.
Caudice de tanto furgit fyluailla nepotum
Inclyta, qui gradiens tua per uefligia longe
Crcuit. & hinc ucnicns fauflopucr Inachus ortu
Tcreferet. na bellagerct. bella ultima Mau^t
Ablatura caputigcnus euerfura libyfTum.

Regius aufonias ueniens orator ad urbes
CcrnctiK antiqui fcandct capitolia Rom*.

Mox reduce'pul fis regio cu bethyca mauns
V cnen t ad noftros /domita Rex utdor in arce
Ducet iut accepto fedeatcuftodia regno.

Q d1 ucro du bella geris'tibi plurima Iongu
Manis opus deden t flygios abolenda per anes»

LIBER TERTIVS.

.ecdxxix.

Nil rcor abfurdumdonga ert mortalibusxquor
V ita proccllofumtmiiltiq? in rebus acendis
Sunt fcopuli.mult.Tcp uiis fymplcgades artis.

Adde n. in rerum curiu fortuna fecundo
Formidanda magis.tranquillo libera regno
V mit in aduerfis ratio.fi lenibus auris
Sors ad ucla ucnit/maior ratione libido
SurgitiK incautam placidis naucm obruit undis.
Plutonem fugidc fatis :dc fludhbus alris
In portum hunc/frngilcm fatis cduxidccarinam.
Nunc memoranda uctor laudum monumenta luaru
V oluerc.tum locus his/cum larti habitabimus artra.
At nunc unum oro i quoniam mihi (emper eodem
Calle rcucncnti nodum bene cognita magn®

Regna domus ditis. Tu qui ftagna omnia lurtras
FortionK remm maior cui cura nouarumi
E' are aliquid nam dira locos tormenta per omnes
Fama rcfcitad magnaettam lamenta fatentur
VndiqrtSi auditx tam uaflo in gurgite uoccs.

Tum ciddus tua iam pridem ucfhgia fetrtor
Samftc Pater nam te notrtem hanc flutrtufqt fcucros
I ama pati fucrattuada fcd minus alta utamq;
Pcrfacilcmtutamq; fcqui : tccuq; nepotem
Ire achcrontaxc debentem pauca lacunar.

Sed rtyx afliduisuentoK impulfaproccllis
In dextram lamaqt tulit / pocnafq; coegit
Cernere quas mcminiflc horror. Bu ( 1 1 id is ars
Aes ficulunvDiomcdis equi ludibriadun
Mandata Euryilhci nugxiae puerilia ludo
Ac paftorali celebranda palilia faltu.

Sed quid ego ex minimtsimonftrarc ingentia pergo C
Immanes squale nihil ualuere tyranni.

Heu mifcrandcpueniuucnum Ii inore fuiffcs
Aulus opes pdan mopum/fcuirc ucncno '

Incertare thorosigladiishaunrccruorcm'

Inflamarc odiis & fcdiciombusurbcy
Q_uxlocaqui manesqux texrunofa manebant
V mculaiquxuc inter rtridentes uerbera fl.imas i
Q uam bene florentes claudis tyrunculus aunos
Ante ucncnatos ufu atq; libidine lenius.

X

I

Primus

locus.

ALFONSVS

Dum rude pedtus adhuc'dum innoxia uiuitur artas.
Felices qui ne in tantas dcfccndcre clades
Compellantur adhuc teneri infantcfq! recepti
M oll i bus e cunisigrauidauc parentis ab aluo
Antedtem rapti uitam cuafcrc nocentem.

Ipfe ego (non audita loquar) crudelia uidi

Flumina utdi igncmiK candentibus alta caminis.
Antratquibus tantam cxhallat caua lema mcphiuta
Vt procul olfatu (tam dirum cxpirat odorem)

T abifico perimat mortaliacorporalongc
Acriusiac Itbycx curtos baltli fcus harenx.

Lata fub cxquiliis oriens a colle quinni
T senarium penetrat fubicr phlcgethonta uorago
Ora patent qtum hcrculcasdiftarccolunas
Fertur : & a lixo refugit tartcfia calpc .

Introrfum ruit in prxeeps immane barathrum.

Q uo maois it pcflum/tanto latus undiq; curuum

V aftms effundit fefcifundoqi capaci
Circuit ingentes maris ufq; ad littora campos.

Per gyrum fpccusimanis circum ordine dudto
Sxpiusiad fumum roflris armatur alienis.

Hic fixx a femore a lumbiriK ab inguine pendent
Infignes animx quarum illurtrata (uperbo

V ita magirtratu fucrat/quibus infula rafum
Vclauit (aerata caput .gens fordida fluxu
Fceminco.gcns rtupra:nx/8C adultera raptu
Inccrtucp nocens. fignant fua nominaqueqj;

Et magnis incifa notis ad pcdlora fulgent.

O qualesquantofq; oculis dum fingula lurtro
Perlegi agnouiqj utros quomm alta fcpulchris
Celte laborans multoq; micantibus auro
Membra cubant. qux fufpicicns rude uulgus adorat,
Q uicquidapud (uperos thalami fine tcftchlcntcs
Dcliqucrc/patct. nec habent ucljmina culpx.

Cunta aperit fccrcta-dicstcx tempore ucrum
NafcitunK uemens xtas abfeondita pandit.

Hic pendebat adhuc fexum mcntitauinlcm
Foemina'cui triplici phrygiam diademate mitram
Extollebat apex .8C pontificalis adulter.

Sunt quxdam uacua incuruis mucronibus alta

!

LIBER. TERTTVS. .cc,lxxx.

Roflra e tartarco nuper tranfl.ita profundo /

Vulcani crude! is opus/candcntia fcmpcr'

In medios abeunt ignes : ubi femoneflus.

Huc fama illuRres animas a Thybridis alueo
Aducntare crcbo qux fint fpedtacula toto.

In medio confufa cohors iaiflata per ignes
Flanti bus S£ arcum rapientibus omnia uentis
Spargitur .intorto glomerata: in turbine flamx
Dant fremitumiqualcm ionio niger inatat eurus'

Q uom Rhodon Si cretam pclopifq; fonantiafaxa
VerberatiK fcopulos ithacasifrontemqt pachini'
Lcucadaqj excclfam/5C parux nemora alia zasynthi.
HincfmuscxcuiTcnscampani ad Rumina fami
Flantibus interdum rtphyns agitatur/51 atros
Flamarum fumiqj globos contorquet ad ortum .
Vndc fit ut totiens rapidos uefuutus ignes
Euomat/Si anerem longe iaculctur aauflum.

Hinc etiam cedente folo caua femita longum
Flcdlit itcrucniens ripas ad olentis aucmi.

Et rtygius uapor in latices expirat odorem
Sulfurcumtarcuq; graui loca polluit aura.

Mille uiis umbrae a fuperis examine magno
Ccrtanm crupunt altx fuperoracaucrna:.

Et (Tmulac uidcrc ignes SC inane profundum
Carccris/hotrefcunt animisirctroq? reuerti
Dum propcrant/dcnfx fugiunt per nubila turmas'
Pcrfimilcs auium gregibus, quas proxima bruma
Colligit in cuneos'cum matutina pruinis
Albet humusimccrcntqi aquilonibus arua niuofis.

Sed larui pdandi auidx fugitiua fcquuntur
Agmina»8C in curuos digitis crcfcentibus ungues
Attonitam plarbemiflC trepidi rudia agmina uulgi
Compiuntiac Ramaiy iaculanturin undam.

Ipi qui quondam coitus fuafere nefandos»

Q_ui fuerant ftupnq; duccs'uencruqi magiftri»

T urpiter in fui tant / ueten icp opprobria uitx
Comcmorant. curate cutem duracp fhaate
Scabncicm.rofcoqi genas accendite fuco.

Di Icite librato plantas extendere grciTu.

At<j oculis nutuqj loqui.caput mdtcc uitro

X u

alfonsvs,

Fingitonatqt manus gemis fcinullct / K auro
Ite ciet chorcasphrygio caua tibia cantu.
Hiclcxusutriulqi ardctsfcd mafcula longe
Amplius in molles ucnus in finuta medullas.
Inuigilans etenim rebus natura creandis
Concubitus ftcnlcsiK prole carentia furta
Odit 8£ idcirco lodomx fcclus acriter urget.

Eft locus ad laruam uobis qui quxruis auftrum
Calle falebrofo labyrinihiacifqi uiarum
Flexibus excelli penetrans caua uifccra montis.
Fcruidus inde uapor noftroq; ardcntior igne
Difficiles habet cgrcffus.domus intima campum
Explicat ingentem 'qualis balearibus eff et
Si Innui exdufo coeant duo littora ponto.
Fundamenta fuper filicum uaffofqt molares
Altius ac ualcant oculi fpccbarc uidcntum
It latcrutniflcxura tholo (ufpenfa rotundo.
Exterius penetrat nubes s cclluq; cacumen
Dcfmitin glaciem nimbos ubi frigidus aer
A fperanunde pluunt nubes ubi fulgurat atris
Igneus c nebulis 8£ fulmina nunciat ardor.

Hxc imcnfa caui penetralia carccris implet
Ignis ,8d acccnfo flimx tonat impetus antro.

Et per inane uaga (erpens face flutff uat altum
V Iq? tholum flcxoqt xffulatcraoroma lambit!
Expiratqt parum Ctanta eff uiolcntia) fadlo
Inter laxa aditu .ccrloq; apparet aucrnus.

Sidera (pcdbantcs nocffu de puppibus altis
Sufpiciuntca flama^i miracula nauix .

Actn.tum cratera uocant tyrrhcnidcs illinc
Sumus apex hinc Ionias procul alpicu undas.
Igneus indufas imis fornacibus ardor
1 orret iSC cxcotff as altum laculatur harenas:

Q^ux pelago excepta: fluitantdpumxqj uidetur.
Inde caucmolusgcncratur in xquorc pumex.

V ldimus hoc horrendo animas ardere camino
Stirpibus ambulbs fimilcstdmfqi miniftros
Ccnatim udare luper lulfurq; piccroq; s
Et mifcras uncis uerfare tridentibus umbras.
Q_ui gemitus cj dura foncut lamenta per antrumi

Theodo/

(Ius,

LIBER TERTI VS. .cc.Ixxxi.

Non opis eft memorare mex. qua: uidimus ili ic
Cuntfta fidem fuperant. fi culmine liber aperto
Igrtiscat/fi rcmpcflas ea rumpar habenas/
Fundamenta foli audebit conuolucrc/SC aflra.

V tqi metu grauiore animx fubigantur/in imis
Faucibus an nixe magnoconaminc larux
Conuulfodc monte rrahunt imania faxa.

Eruraqi cictfiant.K ui per inania pellunt.

Pulfa graui firidorc uolant illifa palato

Mox ftrepitu grauiore ruunt, fub pondere tellus
Itfta gemit/faliunt igncs.imanc baratrum
Intonat.SC longo mugit fpclunca boatu.

Hic coquitur fcclus ira ferox.qux fanguine SC armis
Dclccftata uiros furialibus incitat aufis.

Illic elata ingenia SC fublimiacorda
Q ux rexere acies SC qux duxere triumphos

V idimus inuolui flimis.Thcodofius illic
Inter uulgus inops fine maiefiate rclitftus
Funera thcftalici luit inconfulta furoris.

Sic ftrepitu ftrepitus. fic xftu eliditur xftus.

Incipit ad collem fecit cui nomina lanus
Ianus apud ucteres tenuit per regna latinos.

Antrum ingens curuis penetrans Acheronta latebris
T endit ad occafum late/ciminuq? fubintrat/

Sulfucrci fq; rigat uiterbia fontibus arua

Mox mare tyirhcnum uerfus declinat in auftrum
Et fpumante aluo pyrgos adit atqi grauifas.

Vi aimus hic curuo rraictftos guttura ferro
Per fpincta trahi nudos/pcruitrca frufta/

Per filices duros/per acuto marmora dorfo
Per nemoraatq; humiles fuccifo caudice truncos.

Et rigidis tandem flagris ac ucrbcrccxfos
Rupibus ex altis fubiccfta in ftagna rotari .

Educftofaj ite» ac montana per inuia tratftos
Prxcipitcs uolunac ladlan ex aere in undam.

V ndam exultantcm/ac bullas feruorc cientem.
Mirabar tumidos/ res ui fu horrenda/draconcs
De tellure caua quofdam'dc angite quofdam
Sanguineo ntftu atqj oculis ftimantibus ire
Impete cum tanto/SC coelo capita alta ferentes

X iis

ALFONSVS

Pellere Turgentes fquamofo pedore fludus .

Et nigra ingentem f ignare per aequora fulcum
Corrcptafq! uocarc animasiK hiatibus atris
CondcrctX excretas ltc^ abforbere capaci
Faucc.famcs tanta cfi animarum ac tantalibido
Cxdis/K egeffx decies toticnfq? uoratx
J\Jon facient uafti fpaciofa uolumina uentris .
Funereis non cft epulis modustxquora donec
Ingredi lemures uul fas edentibus umbras
Per cautes iterum perq: afpcra faxa uolutcnt.

Per uada per fcopulos flagrans rabido ira ucneno
Inuclntur .tortos ad tempora ucntilat angues
Trux ncmcfis.uolat/ut udo cita fulmine flima,
Ipa fuperborum domitrix gerit ipa choragum
It comnes acuens furit agmine tiliphonax».

Hx funt difficiles ammx quas dura coegit
Ambitio nimium fapcrc/8C fibi fiderc/lcgcs
Et dccraa patrum nil pcndcrctfafqt-fidcmqt
Affe minus rigidis frontem ccruicibus altam
T ollcrc/turgentcs buccas iK grandia uerba
Rumpcrc/dc bellare parem/ndere mmorcnu
Et ladarcgcnusmulli parere/ fuuq;

Excufarc nefas non calbgare: nocentes
Cenfura taxare grauiucmaqj negare
Supphcibus/noua molin tormenta / parare
Arte penllxa fxuo inffrumenta dolori.

V idunus ingentes laruas membrofaqj monflra
T nfle giganteis ad opus fudarc lacertis t

Et ferram alterno jrahere atep impellere nifu:
Subicdofqt fecarcartus/Si dente cruento
Frangere ad extremas fupmo a ucrticc plantas.
Corpora mirabar pedibusconucrfa fupints
A trabe pendere. Si rurfum rcfecata coire
Vifcera' fufpcndi rurfum'rurfumqj fccari.

Hi quibus in uita licuit torquere nocentes
Crudeli officio nimiumcrudclitcr ufi.

Q_uiqi proccllofisin fedicionibusolim

V crfati dolucre atrox fcelus ante fepulchrum.
Hic rota in lmmcnfum radiis abeunnbus orbem
Vertice fcrrcflum fupcrarqm templa fragolts

LIBER. TER.TIVS. xc.fxxxu.

Cauti bus/& duris adeundam anfradhbus ardem
Nube modo ablcondinmodo culmine luridus albo
PanditiSC hifpanis aperit fua mania nautis.

Hinc atqj inde premit montes adamanrinus axis:
Quem gemini uerfant imam mole gigantes
Antiqua de flirpe fati/quom foemina laruam
P afla laborabat fub onurti pondere nentris.

Littora calce premunt arquant iuga fronti bus/ora
Ignea/flamigerant oculnpro crinibus hydri
Circu colla Icuant exettis guttura 1 inguis.

Amento coma frondofis procerior ornis
Dcfinitincrifpanigrum lanugine pctflus
Incumbunt humeris opcniuolat arduus orbis
T am uolucri curfu'tanta ucrtiginc ut ingens
Sibilusaudituhorrcnduscaua tartaraSC ipas
Dite fub obfcuropofitas ex terreat umbras.

Curuatur lacum roftrata tridentibus unas
Radit.SC exangues animas rapit < atq? rotatas
Circuitu ingentitrans alta cacumina montis
laedat in oppofitx ardentem conuallis aucrnum.

Inde iterum fimiiis magno molimine raptas
Machina conuolucns ualidc in uada prima retorquete
Hi funt qui fibi non populis regnare uolcntes
Ciuibus oppreilis fefc fecere tyrannos
Et calo miferantcpriulq delinat attas*

Q^uod rarum inucnics/mcntcm pofucrc fuperbam.
Progenies ha:c fera malis in fxcula tantis
Languet'SC inueniuntuix longa piacula finem.

Sunt quoqt qui funda laculifq; petantur Karcu
SempcriSd expediant nudis noua uulncra membris
C ontradhs gemebund i humcns'K fuppl ice uul tu.
Defcdli tremuli, attoniti fpirantibus .xgre
Faucibus afpiciunt fata impendentia femper.

Nam deus id genus erroris crudelibus umbris
In grauc fupplicium deditiut mortalia membra
Se non dum pofuiffc putent, dementia reddit
Immemorestqui fupraalios faperc ante uolcbant .
Nant per inane manus uanifq; laboribus obdant
Miflilibusifcncntc uno uolat eccc per auras
T clum aliud.uadoq; aliud tam mittitur arcu.

alfonsvs

Nec rcquies/ncc mors leuat cxpcclata dolorem.
Stant qucrno affixi clauis per petftora adadtis
Per femora X furas X per ucfhgia trunco.

Hi foliti humanum gladiis haurire cruorem
Q uatiuor/xtnxos poflq exegere per ignes
Sxculaifupplicio tali exercemur ad annum.

Scilicet ut dura citeciari ab imagine mortis
Q ux fecere ferant. mox ad glaciale trahuntur
Aequortubi xquales pendunt in frigore poenas.

T al ibus urgentur fatis crudeliter aufi
Q ui fcclus hoc animi latebris imanc repoflum
Abfconderc diurnccdcterfcrc fatendoi
Annua cum uerni rcuocant ieiunia menfes.

Sed noxam lenta in plures mora diftulit annos.

LIBER. Q^VAR.TVS.

VSONIOS INTER CAMPOS

a littufq? ficanum

Subter aqm pelagi fubter tyrrheids udas
Inclinat qua prona uiam titania lampas
T cllurcm ingenti cauat antrum immane theatro:
Abfidibufq; altis tantos fc attollit in arcus
Pelion ut totum concludere poffit'& othrymt
Ac iuga bcbricix retinent qux nomina ny mphx.
Foeta igni regio flamifq? furentibus ardet
Intus.K in culmen fugiens uagus ardor apertum
Fludhaat crucians nigras in fidera nubes.

V t fama cft illuc proles touis Aeolus olim
Deucniens feptem terras marisxquorccindlas
Aeoliam dixittquarum celeberrima nomen
Regis habens primi liparc uulcania tellus
Attollit faxofum apicem lyciamq; chimcram
Igne imitans cclfo undantes de culmine flamas
Euomit/horrcnda infolius fpedlacula nautis .
Plunmushic laris crepitans incudibus umbras
VrgcnSCafliduo contundit malleus i<3u.

V ocifcrant .fonat inanme. dixere pnores
EHc fub ar ienti tel lurc T yphoca daufura:

Atqj giganteo flamas accendere flatu.

LIBER. QVARTVS. xc.Ixxxiii.

Hioquibus incodis ftmulare coloribus aurum
Et furum fignarc notis mendacibus xra
Suafit auaricix nunCj faturata libido.

Hic nodluma luunt furta SC penuria / SC omnes
Diuitias uiifraudodolis^c fcenorc partas.

V idi SC in obfccnis ferobibus tenus aure fcpultos:

Q uos larux attractis in dor fum frontibus ora
Tollerc/Si inuitas fauces aperire coanffant.

Diuiduas dauisSC aheno forcipe malas
DifTociantiatq? argenti fcmcntis8c auri
Ac (i uentofum latices mittantur in utrem'

Pocula plena fuperfundunt undante palato.

T artare* ncxfhs famuli plxbsafpcra flaccis
Auribus in fcapulis uerfis ac uulubus atris •

Accingunt operi pars longa bidentibus antra
Suffodiuntsfuffofla alii ccrmcnta legentes
V imincos implent cophinosioncriqi ferendo
Inclinantur .eunt greflu rcdcuntqj citato.

Attritofq; cauis humeros fub corbibus aptant.

Aerea uafa parant alii : crateres ahenos/

Ferrea labra finum late cxtcndcntiaimagno
Dolia ucntrc.lacus maiorcicauofqj lebetesi
Sufccptura auri fluxum inflrumcnta liquentem.
Laiuarum genus indomitum uulcania proles
Expiransmatc/narc/oculisiorciauribusigncm
Stridentes faltt ante focos :8d l.vta piorum
Suppliciis capitale odium SC fcntans acerbam
Sxuicicm exercent : poenx genus omne uiciflim
Experti tormenta iterant / qux atrocius urgent.

Pars fatagant curfus aperire uiamq; metallo
Expediunt raftnsiduCtucp canalibus aurum
Excipiunt gcrulisiSi pocula dira mimflrant.

Sunt qui 1 igna fcccnt longafq; fccuribus omos
Demoliti alte cuneis in utlccra adaefis'
Dilaniant.undcxternis alimenta caminis
Suppcditcntionus ineuntis ccruicibus ingens
Subucclant/cumulantqifocosniolnninc magno.
Irritant aln longis incendia contis.

Ligna crcpantilcinnllai^ creber emicat ardor:
Humidaiimmiumcaclxmodoroboralylu* '.

ALFONSVS

{ Ignibus obfiAunt/AipuIis arrcntibus inflant:

1 aurinos adhibent follcsicincrcmqi per atrum
Genua trahuntipronifo? uomunt e faucibus auras
Solliciu'mora ne miferis ferat ulla quietem:

Sic torqncturopum improbitas turpi anxia queflui
Q^uifitiqi tcnax:nccno qui difTipat aurum
Prodigus in Iuxum'uanocp fupfluit ufm
His coquitur flamis:utcxra caloribus hifdcm
Liquitur: HL durefcit humus, fcd mitior Orcus
Hos pmit:ut media minus a uirtute recedit
Id uicium.partitur.n.non furripit aurum.

Rupe fub cxccl fa crcfccntis in aera faxi
Fronte quod incurua fcopulos & cornua longe
Proncicns caput cxtcndit.-cafumqj minaturi
T erra hiat late ardentem facit area circum.

Hic di Aindt a focis fubter fl.Imaniibus altis
Subnixam tripodum fulcris/frixoria toto
Ampla Cedet campormurmur flrepit undiq; raucum:
Stridcntiqi cause fumant fartagine cautes.
i . Flama fcquax lambit nubem fcruentisoliui:

Cxrulcuqj agili flexu dcpafcitur imbrem
Huc tradlos nigcrcx magna fornace mini Aer
V idtiraati& An tflo pauidos exenterat enfc:
Semineccfqj artus in uafa fonantia ladat.
Extendunt alti cratere natantia magno
Corporjidentatoq; premunt fallentia ferro.

Hoc uiduas inopes'SC patris egentia cura
Pignora praedati tn Ac mucnerc lauacrum.

P ars libyes abit in dextram i cui nomina fecit
v Mater AnAabigcminas ubi RuCpuma fyrtes

Profpicit : 6C tyria ueniens ab onginc leptis.

Hic latet : SC ferpit nigros ufqt ad garamantes
Traxeps fub tellure (pecus Arata ignibus atris:
Serpentum domus :8£ trucibus Aabula alta ucncnis.
Omne quod xthiopcs fub adufli fidere cancri
Omne quod xgypti Nilo Aagnante lacuna:

V lrusalunt.quoa defertis habet Aphnea campis:
Aphnea monflro^gcninx ubi lupitcr hamon:

Hic habitat.colubn magnis glomerantur accruis.
Sedilis ardenufcinullatluoiinc Buffo

r

LIBER. Q^VARTVS. .cc.Ixxxiiii.
Ventre boucm rcfcrcns.K hiulco dipfadcs ore.
Saruaqi multifido cornu portenta ccraflcs :
Hydroruq; greges' longa armenta draconum.
Amphifibena biccps/K formidabilis icffu
Afpis.X inflatis Prcftcrquifaucibusxftum
Expuit. immcnfumq; trahens Hxmorrhoys orbem.
Pitfta cutem fcytalc.turpi Boa flexilis aluo.

Mole breuis fcps/pcftc ingcnsncc uifccra folum
Sed fimul oflauorans.cladcs famofa chelydrus.
Chcncris.K emonens infauflo uipera partu.

Et Natrix inimicus aquis, flaucntis harenx
Aemulus Hammoditcyomncs fimul agmine fatfto
Corripiunt inopes animas. 8d dente per artus
Pcftifcro graflantur .agunt In guttura ridus.

Nam prius intorto uerfata uolummc cauda
Membra ligat. tum merfo intrant pcordia roflro.
Difccrpuntalii defixo in uulncra morfu
V i fccra/8£ cuulfis rabies immergitur extis.
Auribusarredhs aln flillantia potant
Vlccra.pafcuntur fanic'8Cputrcdinc uiuunt.
Vidimus anguftodutftas a frumine linguas
Fune trahiiprcflifqt fcqui ccruicibus umbras
More boum i ftimulo cum terga fcqucntia ucrfo
Prxuius ad uacuum temonem inuitat arator.
Nccnon S£ frenis quofdam fpumarc eruentis:

Et uerfis in humum uohs reptare per ignes.

Hoc cft infelix hominum genus illa nefandi
Colluuics uulgi flygio laclata ucncno:

Cui grauis cft alienus honorrquam gloria torquet:

Q uam laus offendit quam nil nifi tnftc 8 i amarum
Oblaftarcpotcft.qux lufcitat armamoucndo
Infidiatriccs linguas 8C noxia uerba.

Heu crudele ncfasiK incuitabilc uirus/

Naturae fcclus inuifum. tctcmma pellis/

Dctcftanda lues 8 L incxcufabilc crimen :

I-ongus ad xgypti ftagnata paludibus arua
Limes 8£ intorto uia flcdlitur inuia greflu. *

Plurima tranliliens coccis labcntia ripis
Flumina ' SC ignotisortos e fontibus amnes.

T um geminas agit fauccsiporrcdlaqj longe

DigiiizGci.ty

■

•E.

AI.FONSVS

Vndiqi paniceis fpacium carbonibus omne
Sternitur. hic duro rigidi de robore fem
Multa fedet crates cubitis fufpenfa duobus
A tcHurc.minor capit agri iugera centum.

I.tcilorcs crebi turba implacabilis urgent
Exangues illuc animas.ucxantcp catenis
Implicitas 'Si nodofis complexibus anant
In tergum cadcreiSC flagris dare petilus 8£ aluum'
Pollcriora igni.fl.imifq; 8 C uerbere pictili.

Soluitur alTa cutis pingui pluit imber adufto.
Exhallata focis nubes coit, atilacp uento
Cum nidore procul rapitur, pcnctratq; fub alta
Tartara ' & cl atis ucnicntcm naribus auram
Cerberus olfaciens lambit tribus aera linguis.
Vocifcrant/flridcntmlulanttduq? intima carpens
Exta uorax etiam pr.rcord ia corripit ardor >
Innixecubitis certant extollere lumbos
Incaflum 3C duncstSC contra uincula pugnant.

Aera crepant coli i fa.gcmunt fub pondere crates.

Ore truccsiirauiolcntt atrocibus armis
Stant circu uolitantqi fuper Arepituep minaci
V erbere compcfcunt Icmurcs:fudibufq; rccuruis
Infultare uctant:8C ferre incendia cogunt.

Et quot iens clamare parantlcmur ocyus aura
Ora petit fudibusiprolnbctq? occludere fauces.

Mox comites cinere ardenti SC torrente fauilla
Vocem lnhibcnt.pruna atqj a-.nbuflos madere torres
Dentibus tnuitis niiluqt urgcnturhiulco.

Sunt latu. e quibus id cura: cll'ut pingue fuillum
P refigant uembusiflutdoq; in fomite flamas
Accipiant liquentq? fuper fumantia membra
Flama pluit. longx fltllant in corpora guttae.

Hic pmitur parafytorumilurconum epulonum
Colluuicsdoliti menfis falianbus aluum
Tendcrc.Iaunciamqj fcqui/mcnfafq: dapales .
Immunda: infamefep animatnllaudabilc quondam
V ulgus.ad has cpulas/K ad haec conuiuta miflum

\

Brachia complexu cohcunt falcata rotundo.
Acthiopumuicina folo fuppofla calenti
Sol (licio SC nimiu fcrucnri torrida cancro.

LIBER. QVARTVS. .cc.fxxxy:

Ante iter ad fuperos. hxc funt pludiaad afira

V nargenus taceo (ad fuperos nc forfitan uncj
Fatfli rumor catiuiuofqi infamia tangat)

V mbra/inter plxbcm hanc olidam tum forte paru per
I.ibcra/dum (ludio reparandi incendia lictor
Comprimit eoliis undantem follibus aurami
Vt me conucrtcns acies agnouit /oborto
Ingemuit flctudachry mifqi cadentibus inquit
O quodam uicinc meis Cidde inclyte regnis
Illecgo Rex qui tantus cramiqui tanta moucbam
Bella per hcfperias / Alcmanoruqi per urbes »

Sic crucior.magno xthcrci fub pnneipe mudi
Perfonx nulla cft ratio .ualet unica uirtus .

Pauca licet fari.ad fuperos fi quando redibis/

Fac precor agnofeant qux fint tormenta fcpultis.
Nam plcriq; omnes qux de Plutone feruntur/

Qux de dite legunt iftis comcnta diebus
V ana putant :hos rumores hxc fomniauitent.
Ingluuies habet has menfas poft fata fecundas.
Dixerat. extemplo luitor uolat agmine magno

V ultuns ora gercnsmcftigia pnma leonis'

VIrima bellatoris equi' nigrantibus alis

Vcfpcrx aucm rcfercnsiK que tenet unguibus ignem
Coniicit in fauccs/digitifqj arat ora cruentis.

I5c fuga celer cuafi. Dum extera lufiro
Scire locos omnes cupiens auidufqi uidcndi'
Littoratran ficram fpumante rubenua ponto/

Q ua folymi fugere patris Pharaonis acerbum
Imperium. fegnes fruticans ubi gleba colonos
Reddit apud nigros arabcs/nabathxaq; regna.
Continuo per fpeluncas audi ta gementis
V ox populi confufa.uclut fi multa uiroty
Milliaplorantum carant. ucfiigiaprcffi
Horrenda ignotx tremefactus imagine notflis.
Obftupui mente amifla. nam lurida nubes
Latnnalis odor de luce carentibus antris
In faciem fpirans animam condufit in imo
Pedlorc/K obfefia ccflauit anhcllitus aura.

Mox afifueta ferens xgre minus antra/ fubiui .
Eccecatctuatim languens inexdere uulgus

' ALFONSVS T

Intueor/ftimulifqs boum de more p undas
Acribus urgcri.noua me ad fpccftacula (ifto
Poft immane latens faxum quod rima dchifcenS
Partit/SC admittit uifum difcrimine patuoi
Obfcruabam oculis»ut ptcncrcilatcntcr
A tergo tacituslcnto (equor agminapaflTu.

In (lenies uencrc agros & in a (pera dorfis
Iugera marmoreis falebrofaqi cotibus arua.

Hic animas ad plauflra lugant/SC lora miniftri
Ferrea circudant mgulo < mga ferrea collo:
Stridcntc(q; rotas oncranttmox terga cruento
Atqj nates mucrone pmunt.pcr inertia faxa
It per inxqualcs fcopulos uia.fcrrcus axis
Pondere (ub tanto ftridcns acccnditur:orbc
Scintillat conuulfa (ilex, labor iflc quietem
Ncfcit.SC afliduum lenit mora nulladoloremi
Donec frigentes animas ignaua relinquat
Segnicics/multoq; madens fudorc fatifeat.

Hx refides umbrx / quarum pcordia torpor
Occupat exanguis/ fomniq; ignauia mater.

Sunt alixplures dextra Ixuaqi laicbrx

Qqaas numerare labor.Calor liadlcnus.ultima regna

Fngida:8C in boream longo uergentia flexu :

Atqj iterum auroram finibus repetentia curuis.

V erum ea qux fando celcn tranfegimus orfu
Non fcclus omne lauant.fcd quod radicibus altis
Fortius amplectcns animas adigebat in omne
Grande ncfasconcrctohabitudongoqi trahebat
More catenatam circum malagaudia mentem.

H is culpx uulgaris onus/ cum falfa uoluntas
Blandimenta fcqucns cadit i 8C ptefa rcfurgit'

Nec lacct in uicio / fcd lamentata ruinam
Non fatis/urendum facinus poft fata relinquit»
Exandatur aquis/curfuqi abftergitur ifto.
Extirpanda mali icncns plantaria in herbis
Mortales adolcre (inunt SC (urgere in altum
Perfimilesxgro/qui dum primordia morbi
Ncgligit/ ignorans facit (medicabile uulnus.

Finit cid' T alia narrantem rofco fupaftit 1 1 ore
dus , Spiritus infanu fimdisicui latftca colla»

i

LIBER. Q_VAR.TVS. xc.lxxxyi.

Aurea cxfaricsgemis toga diucsSiauro/

Pedtus 8i os illuftrouelutcum nodtc fcrcna
Lucifer afccndcns flagranti fidere potuum
Vcrberat/K tremulis ardens fcinttllat in undis.

Arcp lcui plaufu alaw fufpefus in aura
• Sic ait.O fegnes ammxqux tempora fando )
PcrdittVK linguae fhtdioindulgctis inani' .

Vos incautus amor/pictas improuida fallit.

I fla quies annis aliquid fclicibusaufcrt.

T anta uiatori mora noxia i fenus itur >

In patriam cum dulce aliquid contatur euntem.

Dixit 8i ambrofix gutto caput ora lacertos
Pedtus Si albentes humeros irrorat eburno.

C on tinuo uires odor excitatnrrigat omnes
Lxticia ncruos Si dulci ardore medullas >.

TaIibuscxcitimonitis8irobore madti /7

Ire parant.flctu in teneris complexibus orto
Ofcula dant curfumq? uix tenuere priorem.

Ite triumphales anime clamabat eundo
Ciddus inelyfiisrcquicsillaultima campis
Nos quoq; noftra manct.fupcras feliciter arces
Q u.xritd8iantiquosregesfaIucrciubctei
Ferrantem ante alios, alios procul alTonat Eccho.

V entum erat ad cancri metas/ubi fignifcr urfam
DcferitiSi T itanis equos conucrtit ad auftrum
Acthiopum fubter campos Si tornda regna.

Iam ftygis atqi Acherontis aqux poft terga relidtx/

Et lxthea palus. Cocyticp ampla fccabant
Aequora fcfli itcrumlongifq? natatibus xgri.

Iamq; pruinofus cybelcia fclta noucmber
Ferix mo Egerat/atq? dies aderat faccr omnibus umbris,
tuorum , Eccc procul qua prima patet ftygis ardua magno
Pona aditu fcabroq; alte fufpcnditur arcu/

Lumen adeft.ctcnim ucnicns ex aahere diuum
Sancta cohors feptem radios accepit ab orbe
Solis/ut obfcuro lucem prxbcret aucmo.

Sic igitur detedta crebi fquallcntia regna
T ot3 fcmcl patucrc.finus tenebrofaq; dudum
Luftradies apent. uapor exhallatus ab undis
Catdit/Si imiilo fub tartara pellitur auftro.

Y ii

alfonsvs

Iatn minus inferni mugii fragor, occidit ingens
Murmur ut cxtmdfis quotiens aquilonibus xquor
Stcmiiur.SC fremitum ccffans pmitunda fonanicai:
Tum fuperi qui luas erant uclamina claufi
Humanos lncut uultus:& mobilis aer
Cogitur in ucflcs.farrano intingitur oftro.

Ducitur in gemastSi mille coloribus omnem
Accipit (ut uifum cfl diuis opus cllcv figuram
Sic iuperum natura potens elementa gubernat
Arbitrio uertenda fuo. caput aurea ueilit
Cefanes fpargens dubios ex crinibus orbes
Sideream circa pulchro curuaminc frotem.

NetWare Si armenio uertex perfufus amomo
E lcctri fplcndorc nitct.coma prefla coronis
Aurctcnus torti fcp fluens undofa per armos
Vorticibus i fenut fpirantem lenncrauram:

Motaq; nunc ccruici hxrctinunc mollibus undis
Fludluat 1 8 i collo rediens applaudit eburno.

It chorus alternis modulans.abicbdita longe
Antra fubit «rlcilc mclos.iam uerbera ccilant:

Iam Icmurumlaguefcitopus. lenita uidctur
Ira parum, ucluti quando mh fabula mendaxi
Orpheus umbroh pctntuada liuida mundi
Carmen erant pul fi lemures i longca; fugati
Per maria 8i montes per inancip muia terrae
V ifccra. compofitx pnmxua ab ongmc fraudes
In mortale genus, prcfliqt tyrannidi longa
Terrigenx diuorum irx.indignaia tonantis
Numina . Si cgrcflus pro liocrratc iuorum
Rex in bella nouus .proaui phlcgethontis ab alta
Nodlc rcucrtcntcs . rcnouataqt ixculapulfo
More uctullans folymx noua tepla nouiq;
Pontifices, mablanda alias noua ucdimaadaraSs
Purgandis uiafadla animis / fancita piando
Lex Icclcri.Si cenis requies concciiadicbus.
Catibushis lcnitx animxibclialibus umbris
Hxc inuifa quics.audent culpare tonantem/

Q d1 fibi non conlfct .q,nuncdcfxuiatirx
Impatiens ' nunc fceminca pietate fatifeat.

Sed leuc mdicium liguas ac murmura uulgi . •

LIBER. Q VARTVS. IccJxxxyfu

Et ridere bonus fo!ct& contemnere princeps
V erfa crebi natura. pnus uada lubrica tergo
Duriciem traxere foli.iam puia l.cthe
Fert iter : SC (olido portat ueftigia campo
Concretis cocytus aquis, achctonticacurfus
Flumina fufpendunt.tacitoq; induruit amne
Vnda ftygis prxeeps phlcgcthon filet xquorc furdo.
Amphitheatralem circum facit arca uafto
Circuitu.medium dirimit uia limite rctffo.

Hinc cauca SC ftatio uulgi promifcuatpatrum
Hinc locus :8£ fandtl fedes orchcflra (enatus.
Sordidus aulxis/non qua: fecere britanni
Tcxnlibus lamsmcqi teutoms accola Rheni/

Sed melior diuum manus aera pingere formis
Dotfla coloratisiparics operitur / SC auro.

Abfconditq? litum fcabn fub murice faxi:

Longa quoq; attalico ucftita ledilia cultu
Horrorem rfygis amittunt. Curuatus in arcum
Altius affudit tufbamqj Icuatur in omnem
Diuorum . ccubitus qui cum rcdfonbus orci
Ad fcflam ucncrcdicm nam magna quotannis
Hxc ad fcfta cohors fupum dcfccndit olympo
Solatura Tuos ac dcfenlura clientes :

Prima magi (Iratus fcdcs.diui ordine longo
Hincarqjiinc federe locis in (ignibus omnes.

Mox antns uulgata quies/ tormenta malofq;

Prarco abigit mancs.perq; omnia compita pacem
Ere iubet : magnoqi tonans facit ocia cantu
Q uo infonucrc procul ditiscaua regna profundi.
Extemplo attoniti Icmures fugere fub alta
Tartara pcrfimilcscoruis/qui Iparfa per agros
Mars ubi crudeles bellando exercuit iras
Corpora pafccntcs/hominum fi turba repente
Ingrucnt/confcftim alis tolluntur apertis:

Et nemorum denfas craci tans natat agme ad umbras.
Oblit.v pernarum animx lidforc fugato
Exilium clau(iris:8d quo muat irc/fcruntur.

In uoccs fcintillat amortgcfhrc uoluptas
Incipit:& Ixtasuegaant noua gaudia mentes.

V t quotiens hymenxa epulis conuiuia lautis

in

. ALFONSVS

Accendere animosprimoq; prooemia cantu
Iam fonat inflato bcrecyntia tibia buxo.

Murmur inxquali ftrcpuu fremit, alnus illic.
Prefliushic ineunt larti comcrtia manes.

Vndiqi odoratis fpirant afflatibus aurx:

Ceu cum uerc nouo pcftana rolaria cultu
Puniceo rutilant iucI cum florentis himeti
Per luga flant zephyri ucl per mga fertilis byblx
Nefeio quid coeli tellus habet omnia rident
Concentus chorcxq; fonant. numxrofa choraules
Carmina uocccanitidigitiscaua tympana pullant:
Talibus officiisdiui fua gaudia cenant
In manes tranfferre pios.dolor omnis in alta
Tartara contradus milcras pmit acrius umjras;
Conucniunt animx fradis ad compita uinclisi
Velfigantcp oculis fi quem fonalTe fuomrn
Confpiciant populo m tanto. Dare brachiacollo
Scqilalutantumpaffim gclftrc catcruas
Afpiciasammoqj affectum offendere blandis
Alloquiis' alacri uultu i mambufa; Icuatis.
Enfubitopatcr Alfonfidc millibus ardens
Emicat. 8£ tcnfis natuqi patremqj lacertis
Stringit.8£ o tandem clamat' mihi candida luxit
Vna aics.T u fande Pater/tu chara propago
Tu ne ades Chi ucri uultus an imagine fallor (
Vitro illi in dulces lachrymas SC ai ofculaucrfi
Adfumus.hi ucriuultusincc falleris aiunt.

T e toto quxfitum orco magnifqj uocatum
V ocibus in callum totiens per itagna per ignes
Hic tandem Paicr afpicio.tua fanda tueri
Ora licet tandemiSC ucncrandam agnolccrc frontem.
T u ucro d ilede puer quem ducere uitam
R cbar adhuc- qq dulces ami fen s an nos /

Id tamen utiliter fadum. Prolixior actas
Peior 5C humanx crelcuntcum tempore culpx.

Sed tua Callaico genitrix fata fanguincquondam
Oh coniunx dilecta mihi / quo pedore tantas

V tqi peregrinis amor clf fuauilf imus oris
Fronte oculis gcftu uerbis erumpere certat
Iunda trium pictas.tandcm fic incipit hof

LIBER. Q^VAILTVS. .cc.Ixxxviii.

Fortunx fatiq? trices / tot triflia bella
Qux noftras ut fama rcfcrt/arfcrc per urbes/

Q uouc animo tua fata tulit f fuperat ne ( uel iftis
I^>fj cjuoq; cft quxrcnda locis lam corpore fundta:
b\c Parer Alfonfusdedit h.xc rcfponfa parenti
O genitor maiora bonus regnator olympi
Gaud ia qux in ftygio nobis dare deb ui t orco i
Ifta trium pictas coitu renouata fecundo
Aequiperat corliq; dapcs'& gaudia diuum.

O Audenn q ucridico mihi pcinis ore

Cum fore dulce aliquid quoqj fubtellurc monebas.

Eft fub dite quies, cft in phlcgethontc uoluptas.

Q_cF uita SC regno teneris excludor in annis/
Nccgrauenccmifcrum nec lamentabile duco.

T ali bus orantem crebris lingultibus ardor
Occupat 8C claufo longum fermone filcntem
Comiferans ita fufccptis auus incohat orfis.

Charc nepos telluris. ad huc contagia fentis.

Hanc opus cft animo nubem depellere fando
Hxc duo mortales memorant bona maxima regnum
Et uitam illam inopem morituro in corpore claufam.
Sed mihi fert aliam melior fentem ia mentem.

Namqj quid imperii moles & publica rerum
Curaquidiobfcurisnifi tcmpeftanbus acflum
Scmpcr.K aftiduis lactatum fludtibus xquor (

Nulla quies regnis.ctcnim uel opta tumefeunt
Bella fub infidns/ucl martegeruntur apto.

Sunt reges tuga qux inuita ccruicc feruntur.

Liuor Si ambitio primatum /infidaqj uulgi
Mobilitas rerum femper ftudiofanouarum
Sollicitant regnantum animos.& pedtora rodunt.

Ha cc funt illa quibus regum excellentia fortem
PraxcIIitcomunem hominum, mortalibus autem
Omnibus alachrymisa follicitudinc fumens
V ita aditum/grauc uenturos facit omen in annos
Scit Priamus Priamiqj domus. fen Roma fuorum
Caede madens rcgum.poft longa atq? afpcra bella
Ille fuo nil tale merens in fanguinc ad aras
Palpitat. hos fato maion ex pane cruento
Dcpul fas ex orbe uorax abforbuu orcus.

ALFONSVS

Propterca memori quotiens ea mente reuoluoi
Nec regni iaduragrauai'ncq; labilis arui.

Hxcquoqi ni fallor'quis (ub notfte profunda
In ltygiis ucrlcmur aquisiodiofa putanda c(t
Sors minus.hic dolor c(t pro mille doloribus unus.
Formido hinc exclufa ncctsiquar gaudia certe
Omnia mortalis potis cfl rcltnngcrc unae.

Hic iter ad fuperos cenumtmottalibus anceps.

Hic (celeri locus c(Tc nequit. mortalibusautcm
Omne ncfas.nam terra capax fcnttna malorum cft.
Omniaquxquondam te follicitarc (olebant
Confilia X curas (ludia in contraria oportet
Vertere ex animo labi ucftigia rerum
Terrenarum toculofq; lcuarc ad olympica regna.

I5c quoq; in primis olim poft fata diebus
oie affedtus eram, menti occurfabat imago
Importuna domus inter lamenta rclidtac.

Et regni memor amirti (u fpiria X altos
Ducebam gcmitusttabcfcebaq; dolendo
Nunc autem illecebras X opes X extera regum
Blandimenta minus pcndoiq littora fluctus
Q_ ui mare tranquillum uenii q fulmina montes.
Sic pueri affectum fenior premit, ille recepto
Robore Kabflcrfo redit ad primordia ludtu.
Profequiturq; dolens afflictx inebmoda matris.

Flet genitrix. miferam dolor implacabilis haurit.
Liquitur in lachrymas^rcnuit (olatia mortem
Inuocat.SC tarde fugienti irafcitur xuo.

Hoc (upcrcft in uita animum quod mulceat aegrum.
Hoc folamen adc(t:in quo inclinata rccubit
Tota domus. foror hifpanis magna indole regnis
Omnia promittens/qux Pantclilcafub armis
ux tomyris>quxuc affyrix regina gerendo
Imperio exhibuit fexum mentita uinlcrn.
Omniagcrmanusiamfollicuudinctandctn
Liber habct/fclixq; habeat. me regna (cpulto
lam pacata (ilent.SC trifha bella quicfcunt.

T alia narrantem conteplabaturiSC uno
Comugis effigie pater X fc agnofen in ore.

Dum tranquilla aics abit iSC eu talibus aufat

I

LIBER. QVAR.TVS. .cc.Ixxxix.
Tcmpbracolloqmisifublimi a fcdc loqucntcs.

De fupcris unus procul obfcruabati&ora
V t uifum cft nouiflc/lcucs fc attollit in alas
Impiger 1 6C tali affatur lam proximus orfu
HcfpcniKmundi Reges faluctc fupremir
Progenicsdilcdadcotdum fanda fubcflct
Roma mihi/Calliflus eram pia bella parantem

In genus inuifum fuperis ad olympica traxit
Regna dcus.fupercll cui nos donauimus olim
Puniceum d ladcma nepos / obiturus eundem
Sorte magillratum uariatrcdurus in altis
Fluctibus errantem fcopulofapcrarquora cymbam
Paffurus gallorum iras icampanaqjbellai
Diffidiuq; patrummucj poft funera ab undis
Eruta tranquilo uifutus flumina uultu.

Auxilio uent exulibus de morciparcntcs
Cum quibus in fumo dudum uerfamur olvmpo/

V os Pnfei falucrc lubent : Si tempora uertri
Aduentus cupid i uobis occurrere (eruant.

Sic ait:8d dextram Ixtodat SC accipit ore.

Continuo Reges/ut cognoucrc loquentem
Affurgunt proniqj patrem rcucrcnter adorant
Mox alacres fermonem incut : ultroq; citroqj

Multa rcccnfcntes placidis congreflibus illam
Confumpfcre diem.fadunt breue gaudia tempus.
Sermo erat Hcfpcria: pnfcum decus : atq; gigantcv
Q_uos tarrcfiacosfamaeftbcllartcpcragros
Cum fupcnsgcnusacrcuirum.mauortia corda.
Adnciunt Abidis IcgcsiSi Gorgoris arma.

Genona: triplicis caulas armentacancmqj
Gargitium libyds certare Iconibus aufum
Et uctcrcs Bacchi comites ea regna fcquutost
Equibuscxtremodomir.umcomitatus abortu
Lutus inhcfpcnispofuitfua nominacampis.
Additur his locuples animi paupcnmus auri
Par uctcrt Cunoidccimum V matus in annum
Fortiter aufonio patriam tntatus ab horte.

Ora fubitGothus armipotens Sd Vandalus audax
Hunnoruq; ferox rabics.truculcnta fucuum
Progeni cs/curfuq; lcucs recitantur Alam. . J

alfonsvs

H as patriis quodam gentes de finibus ardens
Bellandi procul egit amor.longcq? uagantes
Ac ucjutt quxdam terraft: incendia claras
Dcmolitx urbes rapidifqi per omnia Hamis
Obuia bacchatx/fincs tenuere fupremos
Hcfpcnx' fcythicum oceano cohibente furorem;

Et iam fcfta dies ucrfo fugiebat olympoi
Cum repetens crcbi dominos breuiora faccrdoS
ExiljaiK facilem paradifi ad limina curfum.

R cgibus exorat. precibus chorus annuit xquis:

Et ucniunt animis in uota faucntibus omnes.

Grata Magiftratus crcbi confulta reportans
Partor adhuc Romanus adcft'ac talia fatur.

Vos pater aflumptosprorclligionc tumultus
Artertumqi decus fidei meditatus ab orco
Eximit ante diem, curfu fimul ite fecundo.

Cxtcra in clyfiis domibus memoranda relinquo.
Dixit .SC cxtcnfo porrcdhis ad ofcula uultu
Finitdics Collachrymat regefq? piis comploditur ulnis.
tnoiuoK. Iam tenebris adopertadies i iam gaudiadaufis
Difccdunt hcftcmaiocis.rcdicre miniftri
T anarex de fauce domus .animxqi redadx
In fuadaurtra malis rurfum exercentur cifdctn.

Ire parant reges numcrocp & uinbus audi

Cum plxbe umbrarum innumera i qux libera fando

Fada dic turmatim ibat Titanis ad ortum.

Tum fenior dextra natum lcuaqi nepotem
Lxtus agens graditurTanduq; ita numen adorat.
Oratio Magne Pater qui fic altum regis xthens axem
aui. V t bene confuhum pofitij procul undiq; reginis

Ertcuclis nec enim curacrt tibi maior olympt
Q_uaftygisimenfumrtudtis xqualibus orbem
Sufripis.hinc fcimus quod nos docuere parentes
Omne quod ert opus cire tuum, uigilantia rebus
T anta gubcrnandisai t nil fine legibus ufq
In tanta fit molc/pium te iudicat orbis
Terrarummaris aurai caliqi parentem.

T u pater & curtos rcrum.tua fola poteftas
Fine caret tua terrigenas inuida gigantes
Demolita manus congcrta bitumine faxa

LIBER. QVARTVS. .cc.Ixxxx.
Strautncrythrcos fludlus diuifit.olympum
FixitiflC ardcnri curru nrana uolantcm.

Cunila potes. Sed amor nihil attentare proteruutn
T e finit. efl pictas operum menfura tuorum.

Hxc faciles iras facitiSi placabile numen.

T u nos aflyrio trailos de pulucrc i membra
Q uos imunda grauant / quos intcflina libido
Vrit.ab obfcura pecudum ratione carcntum
Sone parum procul amotos milWatusab orco
SoluisiK ad fuperos fobolcm reuocarc caducam
Nitcris.his tibi pro meritis cxfolucrc grates
Non ego non centum noflro de fangumc R eges
Sat fuerint. minor efl animis humana facultas.

Nos igitur partem imcnfi Rex maxime regni
Exiguam rege. & inferni per inhofpita mundi
Stagna uchas.feiTbfq? breui fer ad aahera curfu,

H.rc ubi diila leui canum caput aura fufutro
Implicuit lun.e fimiliycum fera patentes
Ingreditur thalamos frigenti pallida uultu.

Et fimul a cutuiprohpfa crepidine faxi
V ox in luce fonans.T uta efl uu carpite grefTum
Iatn gelidis loca foeta uad is : lam flagna propinquant
Vltimaqaxlcihcglacialibus afpcrat undis.
Iamflyga tranfiflis phlcgcthonteafq! lacunas: ■

Et uada cocyti magno retonantia luctu.
Nuncfuperefl achcrontcx pars una paludis:

<^ux ripis indufa fuis agitataq? curfu
Prxcipiti falit in fluiluiifrctnituq: fuperbo
In cautes irata furit.grauis alueus alto
Gurgite ppetuum trahit ima in tartara murmur.
Amnis ubi tranfmiiTus ent qui terminat ignes:
Frigida fete apit regioaracflufq; per amplos
Pigra gelu uada concreto tegit xquora campus.

Hax totidem numero poenas totideq; latentes
Ad dextram Ixuaqt finus habet oraiprofundis
Fracfta uoraginibusiquibus excruciantur acerbis
Luiflibusalgetes animxirurfumq! p ignes
A glacicirurlum ad glacie rcuocantur ab igne.

Donec circuitu labes abrafapatflo
Diffluat :8i fimplex ammx natura fupfit.

! . ALFONSVS

ScJ lios qux moneo uigilanti aduertite fenfu.

Pons ttemulus longa & gracili trabe coiugat amnem
Sub quo praecipites achcron pice nignor uncias
VoluitiSCcffufo late patet alucus xrtu.

Hac ltcrcfl comune.uado uia nulla, natatum
Non fert unda rapax nccp tali htreana uolatu
Raptorem infequitur 1 igns.necp panica tanto
Agmine per coeli nubem feabfcondit arundo.

Q ui pontem ambiguo ritubans pede calcat/in altum

Flumen abit.rapiturqi inferni ad 1 imina diris/

T artareuq? chaos rapido uada uonicc merfum
Inuoluunt fundo .& fluuio uox clauditur haufto.
Nec remeare datur donec de regibus unus
Iuflcrit a luflorc trahi quod uidimus ipi
S.xpius.in natos haec crt inuenta rebelles
Pcenaiquibus patrum grauis atq? odiofa fenetrtus.
Sed deus infolita uertrum pietate laborem
Adiuuat.K breuis crt uobisconccffa p auras
ScmitaiSC eccc lcues fuperi quibus utimur alas
T radimus.a tergo in petrtus ucnientia fenc
l.ora fubaxillasrtnplicicp aflringite nodo.

His nedum fluuialcuadum fcdK omnia regna
Aeterno damnata gelu tranfmittcrc fas cft.

Q ui pcdibusglacicmatq; rigentia faxapagrant
Oblici bus crebris fcopuloK/ 8i gurgite multo
Tardati/longo in poenis mcerrore (cncfcunt.

His fauor i(lc datur > qui fc dum uita manebat»
Subfidiis inopum gratos fecere tonanrit
V cl quibus id pia portentas poft funera foluit .

Sed quibus ingrati auxilia cxpeilata nepotes
Nulla ferunt dongos crebi fine fine rccurfus
Cu lachrymisgcmituqi iterant. Patrimonia nati
Dilacerant patrum imemores. ut terra fcpultos
Ertcomplcxa/piasabolcntobliuia curas t
Attufantrte Paterne uos de limitercdlo
Pellat in extremas borex uiolcria cautes /

Semp enim gcticis ora hxc aquilonibus alget»
Riphcoq; gelu femp grauc fpirat ab axe:
Q^uafititerfcrua.lameta auditapauras
Q_ux media eft regiotqux fint cxtrcmaidoccbunt.

LIBER. QVARTVS. .cc.hxxxi.

Nam uoccs urrinq; fonant.frcmit undiqj findor
Horribilis.crcdas addutfhs faucibus urfos
Frcndcrc/8£ xgrotos trcmcrciac rugire Icones
AnxioK extremo tauros mugire fub lcflu.

Auribus h ic opus e (Loculos ubi nubila umcunt.

Cum ftrepitus Icuam ucniet man ifcflus ad aurem'

In dextram fugc.cum dextra lamenta fonabunt'

In Icuam preme. cum Icmurcs profpcxeris atros
Scintillare ocu!is'8C rcfpirarc fauillas/

Duc fignum luflrale manu / dic nomina magni
Rcgis.crituobiscuntosuia tuta pcrhoflcs.

Laruaw natura fugXKtficxpaucns/audcnti
Si contemnis cuntimaicfbtcq; tuentur
Arte fuam' Ii quid ncqucunt/fimulanicr/3£ aflu
Praetcrcunt.fidloq; tegunt odia irrita uultu.

Cum tumidi liuoregraui tardare fecundum
Annuentur itcnmous tum fortius alis
Carpe uiam intrcpidus/totocp clabcrc nifu.

DixitiSC in notdem lumen cum uocc recedit
lama; datis freti pennis acheronte rcliclo
Aera tranabant lxti (bidentibus alis/

Pcrfimilcs cygnis/uiridi quos Mintlus Alga
Q uosMcandcralitrquoshumida prata cayftri.

V ndiqi lugentes anim e / f.vuiq; dolores/

E puteis lamenta cauis fufpinaSd heu/heu/

T um iuurnis Pater inquit ades : confinia noflris
Verba fonant.uidcor uoccs audire latinas
Sub glacie.hic aliquis Romano a (anguine (urgens
Sub pallente lacu poenas in frigore pendit.

Dixit. X in dextrampaulum pendente uolatu
Vicinam apprehendunt cotem niuis imbribus albam
Et taciti arretflis inclinant auribus ora.

Continuo audita: rixantum in gurgite uoces
Obtufutmpfonansduro fub flumine murmur.
Prima fonouox langucntnmifcrcrcdolcntum
Papa.P. Et fi ne clamabat feflos fpirarc parumper.

Altera crudelem referens Eunllca tomo
Intonatorc fuper. fiqur puerilia flagra
Hadlcnus inflixi tergo impaticntcrccufas'
Q_uopacfto nodofa feres atqj afpcra ferri

ALFONSVS

Pondera intorto findentes xrc catenas i

Hxc funt qux noflns cpulaw exordia menfis
Ponimus.in melius crcfccnt conuiuia.Rurfum
Prima exclamat. apud fuperos ego templa tenebam
Vaticana.dabant Reges his ofcula plantis.

Cerne mifcr quibus infultcs.rcuercntia tanti
Nulla magiftratus crcbo (Num regna tonantis
Hxc quoqj < Num ftygio Chnilus dominatur i orco
Pontifices hac mole premi (lcuiora fub ipo
T artarco Plutone dan tormenta feruntur.

Altera mugitu fonat implacata minaci .

Non animaduerfo iura his damus ordi nctq, fi
Ordo animaducm debet faccr/ordinc functus
Maicflaris inopsiexautoratus ad umbras
Mitteris has gemis > oftro exarmatu s^Sl auro.
Praeteriti nota fola manetteui fidere uanum.

Ille tuus quondam fplcndor tua tanta potcflas
Illa fuper terram cum uita cxcedittad orcum
V cnifh mifer/obfcenus/ fquarrofusjX aud es
HifcereiSC antiquos iouis irritare nepotes
Futilibus nugis.SC te ladfare/q, olim
Inter oues fortints cras primatis honoremf
O ftolidimt noxam fic Si tormenta coronx
Atq; magirtratusCfruftra hec prctcnditis)augcnO
Difcitc fcd fero/ quando cfl refipifcecc uanumi
Difeite fonunx non fidcrc'difcitc fatum
Ponerc.fola potcfl hominem defendere uirtus.

O ubi nunc iautxillxcpulxmidorq; faliuam
Elicicnsfubi procedens in fercula feptem
Id fal lare cpul um: flauoqj onerofa falcmo
PoculafSC afliffens lcuis &C corrupta iuucntus£

O ubi olorinx fubter uelamina plummx
Scrica/odoratx chlamydesfafiatica gaxa (

Aulxata domusffl ratis afarota fudcrbis i
Debuit illa xtas reprimi / 8i prxfaga futuri
Diccrc'forfan SC hxc oli mcminifTc pigebit
Prima itcrunVmcrui (fateor) grauioratfcramq;
Aequo animotfed danda al iqua lntcrualladolori
Te quoq; dum crucias miferos/laboriraq; torquet.
Si nos hx ucnia indigni/tibi confulc faltetn.

F.P.or.

minoie.

LIBER QVARTVS. .oc.Ixxxxn.
Altera fupplicibus magis irritata querellis
O ratum plxbs undtacapui-ucftigia tandem
Mittis in hos catlcs.humilcm ucftirc figuram
Debueras cum tento ibas per compita collo.

Nunc fera efl probitas. pruritu ardentia terga
Santfte Pater fcalpcnda manu hac.Tuusatq; tuorum
Efl nobis labor ifterquicsidolor lflciuoluptas.

Prima iterum. Poftq tua tam implacabilis ira
Peigc fcnueftiga oculis ubi uulncradctmr.

O Erebi Durum lmpcriumlcgcmq; fcucram.

O uacuas pietate domos/o immania regna.

Altera nil mollita animo rcfpondct amaro.

Perditis hos fletus .noftra non regnat in aula
Foemmeum pictas caput inclmataincc amplum
Nuda fmum mainmola nurus/qux pignora ladat.
Non elumbe fonansuerfis elemenna lurtum
Luminibus. non Rclligio tnlh afpcra cultu:

Q ux filo infertis numerat tua munnura bacas.
Nonfunt hictiloc laxiccsmon (almacisundx.

Non pi fcina lauans pecudes iud:ca litandas.

Hicrcdh ccnfura tenax .hic matcula lura.

Non ut apud fuperosxgns blandimur inerti
AuxiIio/caufastcrutamur/Si ulcera ferro
Scindimus ancipitimorboq; medemur aperto.

Hic lutlx fandxqi animx Rhadamanthus SC autor
Legum habitat Minosiatq; Eacustomncfubiftis
Iud ncium/qui mflicix dum regna tenebant
Orbe alioicultu intigncs hic lura miniflrant
Hi faltem neq; cuncutiunt nec amore* feruntur
Aut odio. mentis xquadanrprcmia lance.

Nos quoq; tenarcis quibus ora infccfacaminis /

Q uamq noftra brcuis fuerit fortuna/tonantem
VidimusiSC coeli tummo rcgnauimusaxc.

Nunequoq? rcgnamus.ncc enim finedite nocentes
Multan atqj obteura trahi fub tartara fas cft.

At tu implummc caput cui tanta licentia quondam
Fcemmeos fuit in coitus. tua furta putabas
Hic quoq; pretentu Mitrx impunita relinqui (

Sic meruit tua foeda ucnusi fic prodiga inomnem
Ncquicianvad uittutis opus tua auara libido.

22 ii

i

ALFONSVS

Illa dionxx cithcreta munera conchre 1
Illa pudiciciam quibus impugnare folebasi
Et nodtes emere ' Si nudxindulgcre palcflne/
Scimus: Si in (criptis tua lanfta redigimus adfa,
Atnifi fceminca tandem prece motus olympi
Rex afferret opem > cum lam fufpiria raucus
Vltima uix trahcres/8i mors icubcrct ori'

Nofter eras.cgo lam ftratu tibi molle paraba
Largaubi tanarcas intrat fcntinadoacas
Par meritis locus ille tuusiDeus lftc malorum
Fautor ut antiquis uiduatam ciuibus aulam
Et noftro moefhm exilio repararetnn aflra
Colluuicm uulgi humani paiTimq; uolcntes
Ire Icuat. nolentem etiam prece palpat/Si urget
Ciuium inops.ccelum meretrix' cadum intrat adultcrs
Sidera Ixnoncs habitant. mihi debita fures
Regna tenent. bis iamcoelo femcliK fcmclipfis
Pellimur e tcrris.atuos habitabitis aftra
Sacnlcgirinflatiunccftitrabidhatcpciucntid
Sicilit placct.SC placcat.mihiforlitanolim.

Non impune feres. Si non fine uulnerc multo
In loca peruenies quondam mea: pedtora terga
Et femora 8i clunes arma experientur auerni.

Talia mordaci latrabat lupitcr ore
At reges probra xgro animo tam indigna ferentes
Diffiliunt fcopulo phoebiq; feruntur ad ortum
Obnixi in borcam:p!cno namqt ore fimftrum
Ad latus infultans boreas uigcbat in auflrum.
Proptcrca in leuam redto de tramite paulum
Inclinatur iteriucntofqj 8i frigora utneunt
V iribus1 8i rapido latera exercente uolatu.

Sicut ubi fluuium certant tranfmittcrc nautx/

Prora per aduerfum fcalmis findentibus amnem
V ix agitur:qtumqj manus fuperantur ab undis/
Tanto nauta/graucm portu fccat altius xftum
Ad redium rediturus iter / cum flumine uidto
In portum defeendet aquis iam cymba fecundis.

LIBER. Q VINTVS. .cc.Ixxxxiii,
AM MEDIVM BOREALE gdu

i torpentiaqj arua

Difficiles faciente uias aquilone fccabat/
Cu pcul obfcuft murmur grauc mugit ab
Q ua!c in coccptunimbiglacialis olympus (axei

R uglt agens tempe flatem per nubila nigram,
lam crepitu maiore tonati iam fortius aurem
PulfatnterflcdfuntiSCfpontc aquilonibus alas
Danrpauidi/ac boreae arbitrio per inane fciuntur.
Haud procul occumt moles1 ubi forte repertam
Dum circum fcabn reptant latera ardua faxi
Montis in anfradhnrupcm fubicrc cauatam.

Dumq? filcntidum uix audent fpirarc fub antro/

Dum incumbunt oculis arqj aunbus/eccc repente
Agmen adcfl ,5C turba obfcura abfeondita nocte.

Et quoniam crebro nubes caua fulgurat ignei
In tenebris modo claufalatentimodo aperta uiciflim
Ora patent ut nox alternat BC igneus ardor.
Tempeflasuentofa tonat iaciuntq; fragorem
Fulmina tcmficum.conuulfaqt fulmine faxa
Diffiliunt.tcfludocrcbitrcmitantrareclamanr.
Murmure confufo tuba cornua tympana raucum
Aes animant .phario rudit uox barbara fiftro
Latratus lituorum ululant.urni t ordine longo
Pnfcadcum fobolcs formis adoperta feramm.

In curuo delphine pater neptunus aquarum.

In Ceto grauis srgxon . in hirundine I cthvs.

Nereus lnuitulo.Rombi fub imagine dons:

Polypus cfl Prothcus.Rcmoram Melicerta ferebat/
Nautiluscft mater .latet m rorpcdinc Tnton.
Getcracp xquorc.t uclant fua numina formx.

Falcifer cfl Elephas, fphinx cfl faturma Tuno.

In cane Mcrcunus.Pallas fubit ora Mcdufx
Sub boucclaufa Venus fubolcnti Mulciber hirco.

In fctpcntc Ceres / lupus cfl T innthius. Euan
Lyncis habet maculas. Latona: filia Pheebe
Callida 3C ut pcnbcnt noflra xmula uocis Hycna/
Mirty animal. modo mas. ucrfo modo foemina fexu.
Phoebus equi caput atq; lubas ccruicc comantes
V ibrat. habet Lamiae mater Latona figuram .

alfonsvs

Hi proceres inferni crcbi. grege prcfTa coaerto
Turba ruit:Ccruus crcfccns in cornua. paruus
Ichneumon eure limofa.pannolus X afpcr
Vrfus.Oryxicui terga pilo contraria uerfo. ,
Lutraaj pifcatnx .terKcqt habitator 8iund*

FiberK inuadens iaculis bicolonbus iftrix.

Trux Ico.dentc minax apcr.SC Icuis ilia pardus.
Lunatis panthera humcns.pcdc ftrenua tigns>

Et cui cornutis nomen de naribus ortum.

Et cui dcfcnfa crt uno frons ardua cornu.

Indi uricp boucsiK fcmiferi ccntauri.

Cactcra pretereauariis animantia formis/ _
Q^ux xthiopum deferta colunt.ubi folis iniqui

Impatiens tellus parit indignata ucncnum.

Ifla ingens flipante Aries legione per Orcum
It caput elatum uibranstfucccnfa corufeant
Lumina fub trucibus ciliismodofa leuantur
Cornua.SC a fronte in dorfum contorta recurrunt
In faciem .mucroq) minax falcatus utnnqj
Prominet hirfutxqi cadunt de comibus aures.
Nigra cutis/nigrum uellus.fuccumbit afellus
Caudx oneri ne uerrat humum. fylueftria panes
Numina X agrertes fatyri monumenta ferebant
Bellica loricasidypeosiK extera martis
Arma triumphali ntu fiflcnda fub altis
Portibus exanimes ubi morscubat inter acetuos»
Mars erat e bello rediens: quod geflerat illa
T empertate graui tureorum opprerta tumultu
Chalcidis cuboicx tcllustubi concita femper
Aequoris alterno fluit unda reciproca curfu.

Tum R hodus alatum laccdxmona puppe leonem
T ondcrciK adu crfo remis infutgere ponto
V ldit/SC ingemuit cladis prxfaga futurx.

Nam porteuboici uicina incendia belli
Ipfa (ibi ingcniem uidct impendere tuinam.
Thraicias igitur mars implacabilis umbras
Ducit ouans'8C multa uimm grege millia longo.
Bofphoridx obuerfis in terram uultibus ibant <
Vana exeerantes Machometi infomnia fero
Intcllcda/dolcntpanchaas fraudibus orbem

LIBER. QVINTVS. .cc.hxxxm.

T urpitcr illufum. generis pudet. ore protcruo
Infimulant coelorum iras/& fatadeumq*

Agmine in extremo Eumcnides ' qua: nodlc feruntur
A tep Acheronte fatae' contorto uerbere turmam
Sollicitant. ut pafloroues cum e montibus altis
Autumno in campos redeunt armenta reuerfo.
Eumenidum comes impatiens furor intonat ore
Stcntorcoifii turba: infultansnta faucibus amplis
V ocifcrat.Q ux uos trtinct mora' T arta rus omnis
Confluit adportas predam ui (urus, ab antro
Ccrberuscttufamgradiensuix baiulat aluum.
Itcciti.longum fuperefl iter: Ite.nec iftis
Expedtate locis rcquiem.finus iftc negatur
Crinibus illotis. fundo inuoluuntur Apcllx/

Gens damnata/priufq nata.uidcbitur illic
T ota patrum fcrics.bellax Otomanus/& ambo
Orchancs affucti bellis. Amuratus uterqj
Solmanus.fraterq) minor. CalapinusiK omne
Vulgus/hypcrborcis quod nos ex montibus olim
Caucafcas cura fauces SC cafpia clauftra
Mifimusut noftrum genus ulcifcatunSC ultra
Sxculaiam feptem ualidis Chnflo imminet armis.
Hic etiam uidto gaudens Imilinus ibero.

Et ferus aflyrix domitor Saladinus.St atrox
Bendcgar.hic omnes arabi / thracefq; tyranni
V'na habitant primo generis cum patre lepulti.

Cum quibus SC uobis lautam Proferpina cernam
In phlcgctontxis pidto fub fornice ripis
Laetabunda parat. flratifq; tapetibus omnem
Vcftithumum.lataornan lubci atria Pluto.

Ite ad gentiles epuIas.Chnfh arua nepotes
Ifta colunt.cclcrcs inimica abfceditc terra.

Altera uos ora anguflis ampliflima campis*
Lucida perpetuis tenebris' fuligine fempet
Candida fufcipict.q, fi fudorc madebunt
Cotpora/bifloniis uos tartarus abluet undis.

T alibus infultat didhs.& amarus aheno
V erberat haftili/furcifq? bicornibus urget.
Exangues animx properant . odiofaqi monftri
V erba ferunt grauius/cj dun uci bens idtutn

ALFONSVS

Prsrapido eurfu acccIcrant/Si ucrticc preflo
Sub rigido intorquent liuentia terga flagello.

Iam flrcpitu regio frigens abeunte filcbat.
Murmuracp occiderant flexu intercepta uiarum.

E latebris reges utaucsiamfolcrcucrfoi
Pofl nimbos illate uolantialifq) feruntur
Pnpetibus borea iam dccrcfcente i gcluqj
Mitcfccntmclut gelidi cum fidus aquari
Sol fugiens aperit Zcphiros:8i dulcia ucris
T empora floriferi .glebis cum terra folutis
E uocat e latebris uirides in aprica lacertos.

Incipit Eccc procul cernunt incertum lumcmK albae
Lux. Ncfcio quid fimilc auroncmodhfqt tenebras
Luce fati fccntcs tcnui.pcrnicibus ergo
Fortius incumbunt pennis. agiliq: per auras
Remigio tranant: 8c lucis amore feruntur.

I amat d ics uicina iubar fpcdtabilc longis
Faucibus cxtcndcnshumcntemdifcutit umbram.
Mitior Si radiis manfucta calentibus herbas
Fert humus.atqtfitu fcnfim exoneratur opaco.

Iam ucniunt ebuli. iam circum marmora ferpunt
Flexipedes edcra:.Vcncriscomaccfpitc raro
Humenti de rupe cadit.fc gramine ucfbt
Cui dedit Si nomen paries. Chelidonia pallim
Surgit:X ambrofix femper uiuentia pingui
Fronde fedent in mufcofisconchtlia faxis.
Supremum iam limen adcfl.hypcrionis ardor
Ora lubit.phcebiqt acicsimmifTa per antrum
Fert athomos.in luce natant luduntq? per auras,
Iam ccrlosiipfumqt uidcnt alccndcrc folcm
Crine corufcantcm aurato-qui nuper abundis
Extollens illuflrc caput proiccerat umbram
Nodis ad ardentem hbyx fupcrxquora libram.

Et foror obucrfis in tergum cornibus onu
Lucida iam quarto graditur. formofa fcquuntur
Monftra marisidommam pclagiiNcrcidcsolim
Dicfta pairis Ncra fobolcs ex coniugc Don.
Cymodocc.Thoa.Cymothoc.Limnoria.Proto
Callianira.Aganc.Mclitc.Galathca.lannafra.
Elcdlra.SC Gtaucc.Climcnc.Doto.Amphinomeqj.

LIBER QVINTVS. .ec.Ixxxxy.

Atq; ali* quibus eft nomen commenta uctuftas.

Sic rudis illa actas eranut maris efle putaret
Numina quxfalfos habitant animantia flutfhis.

At non cuntfta tamen. fcd qua: formata uidebant
Mollius' atep magis noftros imitantia uultus.

Namq; opifex ac fi plurcs effingere formas
Nefeiat/in terris qualcsK inacrc fecit:

Sideribus tales tales dedit iquons undis.

Nant igitur fpumante falodunamq; fcqucntcs
Arte moucnt ulnas dutfhfq; per aequora furis
Nunccapita cxtolluntimadidofqi ad tempora crines
V irgineo inuoluunt fhidio.nunc ore fupino
In fummo fluitant pelago nunc pctftorc prono
Per uitreas labuntur aquas.ad ladca plaudit
VbcraiK a iugulo niucos excurrit in armos
Pontus.8i albentes gaudens amplctfhtur artus.
Carems infernipoft longa crgaftula tandem
Iam penitus fccuri umbrarum SC olentis aucmi
Sideribus reges cocloqi fruuntur aperto.

C.laufa diu frigente metu fyncacra uoluptas
Corda apcrit.blandoq; mouct pnccordia plaufu.
Dulcibus exultant cuns.iuuat ire per herbas:

Et pede non pennis uti.de mote uolucrumi
Q ux fimulac mcnfx longo uada magna uolatu
Inucnerc agros alis uenigiaclaufis
Expediunt laaifqt petunt garritibus efcam.

Nec fatis eft fpecftare oculis:fcd petftore prono
Purpureos humili carpunt de ccipitc flores.

Summa ferunt per prata manus.hallantia palpant
Gramina'8d abforbent redolentia naribus arua
Ver erat .Si fegnes aperire fauonius agros
Coeperat. K miti campis alludere uento.

A coelo in fruges humus inuitata creandas
In frondes formabat aquas.pmgcbat aperto

Magnus K afceniu longus.propc limen aucmi
Mons fcdcttaCcclfum lcuat ufq; ad fidera culme.
Alccnfumuia nulla docet. tamen ardua moles

r lore comam utndcm.pulchro neu grana d
Vllaoperi/uarios fupcnnfundebat odores
Dcdalarfccrctas fpirans in grammauires.

alfonsvs

Spondet iter litum ni cotibus afpera nullis
T ota uirct . fipc iquato plana area tergo
Praibct anhclbnn rcquicm de rupibus altis
Soliuagi pendere fera per prata uidcntur
Nuc hcrbofa uidcs molli luga furgere diuo:
Nuc fyluis umbrofa comas attollere in altu.
Ergo auidi ignotu fpcculidi c ucrtice mudu
Cofcedut paribus ftudns-K partibus aequis.
Gcrtit auus graditurqi nihil tardate feneda
Par iuueni.magif excelfis magif aurauigore
Ingerit auhereu iam frons exuta unemum
Tedit iK uiridisrediti fua mebraiuucntus.
Frigida canicies capiti fluit . uuida tugas
Explicat Kuiuu cutis induit alba colorem.
Corda calcntmcrui cuigilatucnicp redudat
Labra rubet effecta pnusxaua tpra furgunt.
Lene fluens in uocclcpor.toruuq? reucllcns
Ex oculis fenium dulces noua fufeitat anos
Gratia primiuus tenero gelafinus in ore .
Alba rubet facicsicnnis nuet imulus auro t
Et flauete humeros umbra tegit oia rident.
Mirantur fefe / & hftunt ueftigia uerfi
Alter in alterius uultum.rcduceqt mucntam
Contemplat’’ uti quando iam fera nepotum
Portentas feptem comites poft ficula uidit
Ia duo de longo fua quircre limina fomno.
Oibuscftplufcj humani decus idolis unu.
Nec matura patretncc auu grauis idicat itas
Credere germanos:8C eodem pignora partu
Nata licet : ftygio fandi de gurgite manes
Dimifli ad fuperos orbi dominant :8C auras
In quafcuqi uolut fpccies elemetaqt portunt
Fcrrctuoluntarcs animuq? fecundat imago.
Ia fuperat monte.iam fummo i uerticelogos
Profpiciut tradus.ncc ia montana putatur
Oratfcd imenfislatc patet undiqt campis.
Sunt tamen in capis tumulitcollefqt fupini:
Vcfithumilcsifola fragifcnsubcrriaglcbis.
Surgitadoceafum regio declinat adonum
LenitcriSC folcm totis aprica diebus

LIBER QVrNTVS. cc.lxxxxyf.
Accipit. humet aquis.uirrci per gramina fontes
Dcnuanturcunt riui fallentibus undis
R ura perifli uarns fragrantia odonbus atua.

Vndiq; flat panchaaisodonfonatundiq; cantu
Orphxo fylucftrc mclos.tcrra armula ccrlo
Grata colorans fpccff acula collibus offert.

Totus in arboreis annus fine frigore brumma:
frugibus appara : florent/& adulta uirclcum
Ei matura rubent una fuper arbore poma.

Hoc in une uidcnt iffud mirantur in herbis.

Et quafi lenta feraz fadidiat ocia/tcllus
Orditur texua; fimuhqua: texuit offert
Prodiga.gaudct opus fpedawX ab hofpitccarpi.
out quae hodiana dies funi que quoq; craffina lemp
Haunat.Ipfc aga cft ipfi funt honca rami
ISiI Ictuare opus eft.campis penus unica totis
Publicai&appofnis dapibus conuiuiapaffim.

O qui nos tandem accipiunt poftfulfura aucmi

Poftftygios ignes Ictharacp frigora campi
Exultans exclamat auus.fclicia certe
Iugcra/fclices habitant quicunq; coloni.

Ore hiat/SC tenfis oculis circum omnia luffrat
Vultq; loqui Alfonfusifed mens dulci ebna uifti
Senfibus ex aliis fugiens in lumina fefe
Colligit:# muto uircs non influit ori.

Et pater admirans alto legit omnia uultu:

Atqj aitio Ixtis qua: tam indulgcniiacampis
SidciaCrium hefpendu nemus hoc.nu theffala tepef
Aut humus illa arabum fclixfucl forfitan illud
Nobile pharacum regis ncmusfElyfiumue?

Vel quas mobilibus placidum marediuidit undis
Infula: in occcano prope littora atlantica mauroC1
Hic fuperos miffo folitos diucrtcrc caelo
Crediderim fi quando uacant curafq; remittunt.

Nam 8C fupcri qui coelorum conucxa gubernant
Corpora:# huncorbcm:ccffanr:uicibufcp laborant!
Nona, opus uirtsonera:fcd ut ordine regnent.

Huc defundi operis u emunt. hic ocia ducunt.

Q_uis decor arbonbus.quis odor uernantibus agris
Q_uanta fufurrantes deducit gratia rmos.

ALFONSVS

Q ux luga/qtlx ua!lcs/K q fcrcunda fupmiS
Collitus uligo.nudum nihil, omnia ueftit
Sponte ferax tcllus.uiridis color omnibus agrisj
Non tamen cft idem uirtdis color omnibus agns.
Dumqt ita per tradlus fando fpaciantur amoenos/
Audeti?. Eccc procul contra ucnicns Audentius auro
Flamigcrat.diuifus apex in ucrticc gemis
Ardct:8£ extantes humeros 8C extera membra
Longa fub albenti uelabat purpura biflo.
Candida barba uiro/coma candida candida ucftis/
Candidus ore rubordxta Si robufta fenedtus.
Pontificem dextra focii Iiuaq; fcquuntur
Coelicolx multi quos inter candida pc&us
Flaua comas/albaora rubcnsiaurata lacertos
Eufalia . Eulalia / S i confors certaminis atq; triumphi
Leucadia Lcucadiacxanimatamctu. Lucilia gentis
Lucilia. Fama fyracufix/pulchrx pulcherrimus urbis
Partus.odoratis caput infignita coronis
Agathe. Diua Agatholongoq? agnes ucfhta capillo.
Agnes. Et quam patre fyro genuit longinquus horontes
Marga' Margans attollens oculos formofa nitentes,
rita. Omnibushisduplcx florum dccus.alba pudoris

Lilia i Si cflufi rofa rubra infignccruoris.

Vt ducis os puer agnouibucll igiaprofcrt
ImpigcT'impaticn(qi morx prxucttitur agmen,
Pafloremq? finu accipiens in gaudia totus
Effluit ons mopsdinguxa; oblinis adorat
Pronus humidcuataccliucm patertatqj receptum
Comiter alloquitur memorans iter illud opacum
Taediaqj /Si primo lachrymas in limine aucmi:
Scruatamq; fidem. Reges lam proximus alto
Acapit affatu. tcnfifo; amplcdlitur ulnis.
Atqtait.o longo uitx mortalis Si orci
Dcfuntfh exilio tandem ucniffis ad auras
Acthcris.ipc auoqj Alfonfi non imemor ad fumi
V os patres falucrc lubcnt.uos fidera dues
Dccrtucrc fuos.iam uos expediat olympus.

Sic paftor.R egalc fonans auus ore decoro
Vt paucis rcfponfadcdirrogat arua doceri
Tam claris opulenta bonis/ tam dulcia uifu.

LIBER QVrNTVS. .aWytY.

Annuit. 8C du<3is per amoena uirentia pallor
Luminibus Iocacp offendens mota undiqj dextra
Incipit. 8C pedibus Icn risita fatur eundo.

Haec ea qua: noftri generis pater arua tenebat
Ante ncphasihic fonyqui flumina quattuor implet.
Hic arboruitalisadhuc.SC noxia poma/

Et rami autores moms.fedct cccc lub umbra
Iunipcn ut regale odium cum cuadcrct olim
Helias. Candidus Hclias Thefbaxi a fanguinc Cretus
Magnus arabs'cui iordanes fua flumina fecit
Pcruia.8C effufo uatem tulit alucus amne.

Progenie felix/8C longa ftirpe nepotum/

Q_uos nutrit Carmelus adhuc.Carmelus ab alto
Vertice profpiciens cypriam paphonddaliumqi.
Vnde fluens belus torrens brcutsxquor in altum.
Labirur/8C fecum uitreas conuoluit harenas.
Infignispiaate fenex Hiericontis ad undam
Flammiferis occurrit rquisiSC raptus in altum
Acthcrarpanchxi currum uiderc uolamcm)

Venit in hos camposiubi nondum debilis xuo
Sed mortalis adhuc uiuit rediturus in orbem.

Ecce racemifero fubit aurea mala caniflro.

A fpicc quis canis uigor/Si q firma fenetff us.

Hoc coelum hi latices prohibent haec poma fcnetffam.
Altitudo Hic telluris apex conuexo in fidera (urgit
paradifi Vcrticc.terrcnipars hxcaltiflima mundi,
onetalis. Orta dies nobis tam tres adoleuit in horas.

SpcCfacu Prima indos aurora uidet.modo lucifer illic
lumequa ScanditiK exiles prima face pomgi t umbras,
liumdicy Nam necp terrigenis fictiorum elf omnibus idem
Ortus K occafus.nox intempefla lannis.

At gallis nunc prima quics.Gctulia nondum
Efl fopitadedet pofitis hifpania menfis
Coenatura.uchitpnmam lam uefpcra nodtem.

Q uando ornurinobis anes/ athlantica tellus
A fpicit ardentes chelas 6C brachia librx.

Terra rudi tornata globo fi plana rotundam
Poneret effigiem tantum locus eminet ultra
Nubilaaota oculis effer fpcCYabilisufq?

Littus ad hdpanutn quod luhdcuapulatunda. i

AA

i

StiJ

tu it.Oii
•J8BVI-

ALFONSVS

TcpcricS Hic neqj brumma gelu torpcttncc aduritur aiftasi
Nccpluuiamuapor exhalat picea uefonantem
Tempcftatc notunvncc ituram in fulmina flammam:
Sed cohit in gelidum rorem -quo gramina fempef
Collachrymintiauraqj Icucmiqux frondibus altis
Murmurat inclinans undantem leniter herbam.
ZodiacP Maximus ingentem coelo curuatus in arcum
Aequali/ Circus & a duplici fugiens xqualiter axe
us dieru . Cui motrix anima incumbit qua: fidera torquet/

Hic tenebras luceqi parcsdifpenfarin horas:
Oftenditqi polos nobis aquilonis 8C auflri.

S Nec geminos tantum effe polos fcd quattuor axej

Quos duo porredis ad mundi extrema lacertis
Signauerc fuo ex curfu declarat olympus.

Nam licet errones feptem maiora (cquuti
Corpora in occafum primo rapiantur ab ortui
Non tam en ire fua ccflant ucmginc contra i
Et proprium lcnriscircudare motibus axem.

S ignifer a medio quantum difiungitur orbe
Ad tropicos itanto uertex mundanus ad auftrum
Prcffioriad boream ucro fubl imius ipfo .

T ollitur errones feptem qui fuftmct axe.

T am mirisdeus ire modis aftra ignea fecit.

Eccc quod ad Icuam raris micat ignibus afttums
Magnum ancile putcs/fidusq; imobilciuerum
Semper it/SC currens nuncj ueftigia mutat.

Et uicina breui circufcrr fidera gyro.

Id tellus ignorat adhuc habitata fub ardo/

T rans mare litroribusclaufum.fcd ibericauirtus
Naueper auflralcs paruopofl tempore fludus
In noua regna legens axem deprehendet. 8C tfto
Cardine ad heoos ucmct duce nauita portus •

Sicut ab hcois ad hypcrboreosiK ab indis
Per boream in fines eurus fert garbafa noflros.
Spedacu Peruia funt hominum generi maria oiaiad ipfos
Ium ma/ Si tcntareuclitifi magno induftria corde
(ispcruii. Audeat/anripodes ucnictiproramq; ligabit

Littus ad ignotum/medias ubi porrigit umbras
Noxeum fumma dies marcotica uerberat arua.
lufulc m occano paiLm' terra unditj profert

LIBER. Q^VTNTVS. cclxxxxviii.
Extra undas fua membra uolcns animantibus ufum
Ferre redundantcmtrcbufqj uacatc creandis
Afliduc.nuncj fcgnis.cum torpet ab ortu
Gignit ab occafu.cum languidaceiTar ab auflro/
Exercetur apud fcythiam.cu lenta fupeme
Nil molitur apud populos ubi merfa fub undis
Cunta putant homincs/profert animalia : 6C omne
Herbam fruguep genus pertefa uctcmum .

Sidereos ideo curfus deus atqj recurfus
Fecit 'Ut io frugem politas agat unditp terras.

Hax ea qua: mfi Icthxis obliuia ab undis
Obrcpfcreitibi ueniens Alfonfe loquebar/

Dum Aygiu graderemur iter per inhofpita faxa.

Et nunc ipfcuidcsifcd mox magis omnia certo
Percipies uifuicu fumam elatus in arcem
Arbitrio ingentem circulaberis olympum
Ipfctuo/&: magni cernes regna omnia mundi.

Ecce procul ferpens flarnis terquinqj fuperous
Labitur/fiC fc fe finuas lucente minorem

quondam

EA fua fideras comcnta uocabula Hamis .

Signa dracoafpiciens gelidis antartfhca Hamis
Immcnfis lmmcnfa ligat complexibus aAra .
AAragclu famofa fcythis infclladicambris
Afperai8i antiqua no Aris ab origine ibens.

Circulus alibra(8£ libram mon Arabat in a Aris)

Vellus ad helbcum magno per fidera flexu
Se attollens fub fepofitis mortalibus auras
Porrigit innocuas, lucis diuifor 8£ umbrx
Partibus xquatisma frigora partit 8C xAus/

* T epenemqj facit:neqj (olibus ardet iniquis.
Humidus arcad icx cancer uctus incola lcrnxi
Signifen uerfus boream pars ultima 'circum
Deprimit obliquo uifum qui terminat arcu:
AcAiuamq; diem maioribus ampliat horis/

Maiori premit igne foIum.raagisxAuatcrgo
Extremis hax 2x>na locis:roeclioqj tepefeit
Limite, ubi longe produdto frigore noctes
V un pheebi 8 i tadios cohibent/ 3C idonea uitx

AA ii

PciAore/maiorem cauda arcui igat ur (am
Sic homines haxaArauocant fic grxeia

ALFONSVS

Tcmperiesxflu furgtt cum fngorc mixto.

Sed deus hinc mortale gelus procul arcet :K ultra
CaftorisSe Polluas iter depellit adarftum
Gangis:ad cthiopum capos/ad littora rubra
Ad fcythicos imbres' ad Hyperboreos aquilones»
Sarmaricos ultra montes rubi non lcuat undas
Pontus inersrflrufHjcj) uadisgladalibusaiquor .
Illic tantauiru fobolcs inolcuit /ut ipfc
Infula: in oceano'rupefqi in montibufaltis
Luxuriet hominefep ferant. ex agmine tanto
Aftra petunt pauci .paucis/ heu flebile didu/
Diuoru domus alta patct.uorat omnia pluto <
Eccc quot otflauus rad lat fpledoribuf orbis/

Sed magis in borea qua fc uia la<Aca curuat.
Plura q> artfloo fpirant animantia coelo .
Nobilior pars i fla poltrquod figna fatentur
Ipfa fitu biflena fuo ucftigia ad auftru
Et capita ad fcythici latus extedetia mundi .
Omnia quxphcebi facies in luce diurna
Terrigenis aufert/animis ia corpore fundlis
Aftra micant fcmpcr.lux Imortalis olympo cft.
Sed terra: pars una die pars altera nodlcm
Semper habctrnunq titan coplcditur omne :

Et luci oppofitas coelo tenus erigit umbras :

Q uas cum luna fubit/trifli fit pallida uultu.

At fubit aduerfum quotiens contrana fole
Non uida.SC cocco contriftat fidae mundu.

Sol quocn fi quando lunam fupcrambulat / orbe
Abfcondit non lucis inops/fed lumine daufo.
Cernite noflratcs animaequa: nupa ab orco
Aducmflis opcscultuqj ardetis olympi .

Q uot coeli pars orta rapit tot fidera furges
A Itaa fert, toto lucent miracula mundo.

Cernite mauone qui 1 utheus ore minaci
Nafcitur.Se fupra pelagi fe porrigit unda /
Quanta ucnus decus aftrop/onrnuncta phoebi.
Q uanta Ioui faacs.Se qua: fua fidaa raro
Oftcnd it terris proles atlantica/phcebi
Affccla.Se afpcdfu fplendor fatumius argro
Q_uam maior q terra puta'cj credere uulgus

Sixt usi1

Cricufas,
Leander.
Paulus o
' rofius
Hidorus
Fulgetius

Eutropi?

Laureti?

&Vket>9

Verus

Valerius

Damafus

Arator

Prudeti?

Sedulius

LIBER Q.VINTVS< eclxxxxix.'

Poriit/K immtnfo coeli quantum occupet orbe.
Circulus a cancro ucniens ad frigida capri ,

Cornua fignifereftubiquis mortalibus unqua
Sulpicicns oculis tantos exiftimet ignes (

O miferi loca terrigene qui obfcura tenetis:

Nec coeli nouiftisopesifi cernere fas fit
Hoc mbarulla fugax male medicata uoluptas
Rebus ab obfccnts frado feextingueretaeriu.
Illromncs tertae affedus qui regna gubernant

paccm/qui bella regunt/qui pedora torquent'
Se premerent. curas huc mens extenderet omnes.
Huc anima: poftq uctus in luibalibus undis
Delcucrc nefas /ia coeli ad limen iturx
Conueniunt.coetuqt uolant ad fidera fado.
Omnibus hac iter cfttquado phlcgetoma relinquunt
Panditur hxc ftatio.diuis haec pnma uoluptas.
Proptcreadu fpirituueonfluxeritagmen
Iuriiusrin nodem ludrare uirentia tura
Primruafqj domos licet explorare parentum.

Sic ait.SC lento graditur per gramina paflu
V erfus ad auroraifequitur chorus omnis euntem .
Sixtus ab aegro ia non cerealia curru
Triptolemi de more uchens/fed diuite portans
Ore per hifpanos cccleftia femina campos.
Contcmptorqj necis cucufasi8£ turbinis inriar
Arriadas Icandcr agens.Si tepora Paulus
Omnia Turgentis memorans ab origine mundi1.

Artis SC ingenii locuples I fidorus 1 utraqj
Inclytus hefpcria.clara haec ortunlla fcpulchro.

Hic fublime decus libix fulgcntius^olim
ExuhSC ablato fulcans mana alta magiftro .

Hic ccnfor moru Eutropius/cui Ixta fenedus
Mixta iuuenturi uultu ucncrabilis alto.

At® ualenrinis fratres in collibus orti:

Padus uter® ignes 18C fanguinc tindtis utcrcp.

Hic ueri ualeriq; fides par roboreidifpar
Eloquio.hic fermonis inops ulle ore ai fertus .
Romanufqt pater Damafusecui clarus arator
It comcs.SC multo radians prudentius auro ,
Scduliufqj graui refoaans myrieria cantu.

AA tu

jm

ALFONSVS

Iuuenctis Atqt nouam tetrica legem grauitatc mueticua
Aufus 8C heroo chnftum celebrare cothurno.
Sidonius Tuquoqj fidoni proles aquiranica/quonda
Apollina Paflor apud iigcrttn.Tuq; o pietate refulgens
rS- Eximia paulinc pater .qui barbara uinda
Paulinus Forti animo perfers. & tu numerofe Boeti»

Boetius Q ui femare doces uocum interualla :lyracp ,

T endere 8C inflari uocalibus organa uentisi
Aufoniuf Aufonio coiunctus ades.uos gloria tanti

Magna chon.uos auratis fcrranticaplectns '

Carmina pangentes edens lauroqj decori
Iris > tC in numerum uoces inflectitis omnem.'
Carmen erat potitura lugum granata fuperbae
GennstK ad chnftum magno redi tura triumpho*

Nec tamen auctorem belli neqj bella canebant :

Sed fore felici iam proxima tempora curfu.
Finieratcantuspofito lyra eburnea plectro:

T cnfaq? difparibus fambuca triangula netuis f
(Quando iterum facunda moucns audentius ora
Profcquitur mentis felicem laudibus oram.

O regum cognata: anima: quxcuq? per orbem >

Longinquis diuifa locis maris aequora portant»

Hic habet unus ager .nec decolor india tantum
Parturit enodes cbcnos.ncc media folum
Fert illud nemus egregium laudataqt poma1.

Poma quibus fanan animi dicuntur olentes.

Nec thuris faba fola ferax, neqi balfama foli
Dant hiencontini colles.huc omnia in unum
Conucncrc locum:ncc follicitare profundum
Nauc opus cft.Euns:Zcphyris:Aquilonibusa>uflril
Hoc omnis congcfla finuterrena uoluptas
Exdufis lyncxra malis:opulcntia rerum
T anta fidc/quia finecarct.facundia glxbx
V bertate minor.Iaus cft proucn tibus impar.

V ita ante Hsec domus humani generis fi fcemina fraudem
peccatum Cognouiflct » erattfraudcm nullo xuo abolendam.

Nam lemures qui bus ingenium penetrabile/ uafrun»
Infidum/uerfutu /audax» auiduqi nocendi
Hincnoftroscgcrepatres.hic fanctafuiflct
Et fine labe ucoustfan&i fine crimine nari t

LIBER. Q^VINTVS ccc.

Vita in fons tranquilla quies. sterna iuuentus/

T uta falus.hofhlc nihil. poft dulcia fxda
In caelum fine morte aditus.fua Lucifer arma
Proliciens cum plxbc fua latuifTet opaco
Laguidus / ater inops animarum . inglorius antro.
Etuirofafuo rabies fraudata ucneno
Conatus memor inualidi ploraftet inanem
Inuidiam nec tot fpolns aitcfccrct orcus.

Ifta per clyfium memorans Audentius ibat
Cum uolucrem procul egregiam fpcculatus in alto
Culmine fyluarum prcflisucftigia plantis
Fixit:& extenta monftrans nemora ardua dextra
SiftcaitoAlfonfc gradus :ac lumina tollens
Ignotum cognofcc tuo genus alnis orbe .

Cclfa uidcsubi pendentes diffundit in arcum
V ndiqs palma comasfauis illa in uettice fummo
V meus eft phcenix.uiden ut torquata cotufco
Punica colla micent aurof ftcnr ucrticc plumx
ConiferoCcrinalc decus uibretur ab auraf
Regia farrano totam chlamys induat oftro £

In facie chnftx duplices, fidonia uirget
Purpura ceruleam rofcodifcnminc caudamc
Sola inter uolucres/nec mas nec fermina . lexu
Sola caret. ucncns (olaatierfatur amores.

Saxula fex uiuit.neuc his moriatur in aruis
Cuuenit fuprcmadies/panchaia rura
InuolarK thuris frutices & cinama roftro
Congent/K cafias.alifq? incendia motis
Sufcitat impendens tumulo.phoebca coatftis
Flama muat radiis, fubitoqj tllabitur igne .

Ipfc rogo incumbes dulci fua funera cantu
Aduocat.Eft felix fatum atq; optabile /quando
Poft fatum noua uita redit mcliorq; iuuentus.

V t pyra cofumptis cuanuit amda flamis /

Prodit ab extindf is paruo poft tempore mancum
Rclliquiis animal/cui forma fimilima campe.

Et fcnfim in pnmam coelo afpirante uolucrem
Surgu/8£ antiquo crcfccns plumcfcit amitftu.
Atpoftq Icuibus fc attollit inacta pennis
Fotuori & membris aquilam maioribus xquau

ALFONSVS

Hticredit.inmedio rceubansTaprobana ponto
T cmpora cognofcit rcditus.T um rulbcus ergo
Sufpicitobfctuansuolucremtnam creditur anus
EnoS, Ille falutans.pccoriqj & frugibusa:quus.

Eccc procul longcuus Enos/iarcdica proles i
Rclhquia: antiqui gcncris.diflufa pnufq
Aequora tellure late populata tulilfcnt
In tugaqux miratur adhuc conchylia uulguS.
Sedulus ingenit* ftudio pietatis ad aram
StabanK e gregibus fcmper meliora litabat.

Q uod deus attendens meliora in regna udeatum
T ranftulit huc.ubi fecurus modo lilia carpiu
Ceruleo modo fila croci de ccfpitc uellit .

V mus adhuc' robuftus adhuc.non afpcrat artus
Duracutis.non cft annis curuau lenedhis.

Integer expediat fuptemi fecula mundi
Chnfligcnis laturus opem /quando ulrima fandi am
Bcllua progenie chrifli oppugnabit :& orbe
Cxdc cruentatum molita extinguere tandem
Dura/fcrox/imaniVatrox/inflarcp gigantura
Impia SC elato fuperans falmonea rami
Corruet mt Phaetonta ferunt cecidiflc nefandis
Aufibus.ac flygio domitum caput obruet orco,

T am florens um I seta cohors per amoena uagatur
Arua Icui inccflutpcr mollibus adita diuis
I ugera .per riguis humentia pafcua riuis .

Aauitrcum uenere amncm.pauluq; moratos
Spedlacu Squamigeri tenuercgrcges.na gurgite in alto
lupifciu. Nunc cborcas/nunc bella ineunt.liquidam palcflia
Mille modis ludunt.modo nititur obuia lymphis
T urba lcuis/lafciua • fugax'uaga'pcndula' pcrnixi
Lucentes cathaphratta humeros/tnodo prona fccudis
Fertur aquis/modo tranuerfos obliqua natatus
Dirigit in npasiagili modo flrenua faltu
Emicat in folemtfquamifq? intentibus auram
Pullat .8C aereos audet tentare uolatus.

Nunc in bella cohittnunc miro clabitur aflu
Ex acieiSt rediens uerfo uada luada curfu
RaditiSC incauto improuifa fuperuenit hofti .

Purna facit remos, caudarum indultna dauum

w

CCCI.

LIBER. Q^VrNTVS

ExhibcrK per aquas ut aucs per inane ferunC
Dulce uoluptaus genus ld.lcd rarius illud
Cernere quo patfio ucnicntcs colligat auflros
Nautilus elabes pleno fuper aequora uclo .

Na neqj in emonia nphys prudetior Argo
Nauta nec lonus melior Palinurus in undis .

Pro ripis crinita abics/K acuta cypreflus
In meta collcdta comas.K punica malus
Aemula flore rofx' foliis & uimmc Myno.

Syrtigcne lothi.maurxq; atlantica fylux
Progenies eurus. tineifqj impuia cedrus .

Nec Piatam Picexuc abfunt .& opaca reda&is
In feriem arboribus xyfto fit pergula longo.
Spctflacu Ganula plebs auiu uernis exercita curis
luauium. Pcrftrcpit.hxc natis efcam uchit.altera longe
Nauigatinprxdatuorattlla legumina rofho
Q ux uomat in natos. (alit hxc. illa incubat. omnes
Almaucnus tnouet in fobolc. ftudiuq? diurnu
Eftuenusfit thalami .thalami funt fomma nodte .
Carmimbuf thalamos cclebrant.in frondibus altis
Connubio indulgcnt.hymcnxaq; fefla frequentant.
Suntquocpqux foboleabla<3cnt:& prolis adultae
Per laurcta nouos/SC per myncta uolatus
Dulcibus exercent ftudiis.non prxlia uultur
Non mouctinfidias auceps 'non fiftula fraudem
Non cygnis infefkaquilx.difcordia nullacft
Cu T rochilo. licet hic faflus nomeq; fuperbu
RcgiS'& immeritos aquilx indignentur honores.
Concors Nydhmene cornix. cu coniugc Progne
Nullum illic certamen habct.neq; filia patre.

Scylla fugitincc apis meropcm.nec utroq; parete
M aior itys matrem .nec dedal tona colubx.

Prole noua exultans galcaq; infignis allauda
CaiauKafccndit ducioqi per aera gyro
Se Icuat in nubcs.Sd carmine fidera mulcet .
Mcmnom.x-d lomedxx/ mcl cagrid cs> audax
Picus in aufpiciis auis obferuata latinisi
Per dumentafonant. miratur acantyda picfla ’ »
Pfitacus exiguo modulamina fragere cornu.
Germanae qux noftra fenint Acheloidcs ora

rnr.ol

hg&u

pritl

/

ALFONSVS

Mirantur pauonis opcs/K lumina centum .

Cum (obolis parux longo grege Dardala Perdi*
Deciduam frugem Icgit.SC matertera pheebi
Herculeo nunqua morbo afficicndacotumixr
Jnnumerxqj aliae uolueres. nec frigore pulfx
Vere reucnuntur.fcd tota axate perennant.
Sponte homines adcunt.atq? applaudentibus alis
Elatx in digitos noftris fua pedtora mngunt
Pctffonbusdicasfludiogeftirc loquendi.

Iam uicina cohors fonti qui parturit anem
Ioancs e-- Eccc uiru uidct umbrofa fub rupe (edentem

uagclifta. Molle (upcrgramcn.ucrnanshumus alta (edile

Spcdacu Ellcuat.in uindcs ucftigia porrigit herbas,
luherbagt Alludunt pedibus uiolana .amaracus ungues
Ingreditur. flexa mucos noua lilia flores
V ix ccruice ferunt.proles ccphifia fundit
A radice comas .denfis (aliunca maniplis
Luxuriat, fic molle Thymum.fic concolor iris
Nubibus/xfhuu cum fol contrarius imbrem
Pingit/SC in nebulis taumanuas engit arcum.
Spedlacu Omnis ager fluit in fobolcmtnatura (llcnti
Iu nature. Modie adit xthereas animastqux fidera uoluunt.
Illx artisdocumcntafcrunt.ilix omnia mins
Producenda modis folerti indagine monftrant.
Dodla redit cceliqj ignes almuqt calore
Solis Kaflrorum rcfcrcns/illabitur undis:

Intrat humui fparfas elemeta p omnia caulas
Vi(it:Si xterno lubct indulgcre labori.

Illx opera ut ualuis aurora patenribus albett
Adfuaconfurgunt tepidis haec femina lymphis
Mollit Si igne foues teneras extendit in herbas .
Hxcuolucrum factus dudbs per uifcera neruis
T exitifiC in uarios aptat caua guttura cantus ;
Ludit Si in plumif.SC pidhtrata figurat
Tergoratnunc auropennaf nunc murice tangit.
Hxc docili ingenio parat lndrumeta / uiafqj
Scfibufarguuihabilcftquibufomniadifcant
CarminaiSe auditaf imitari ac reddere uocef.
Aftraetianj pluuiafqj doccnttK certa dierum
Tempor a/Si annorum.fic ucr cognofcit hirundo;

LIBER. QVINTVS acti.

Halcyones hycmcm.ucntos 8d fulmina cudunt
Et tcmpcfhuos campis fluentibus imbres .

Et quotiens opus efbopcram famulantur ad omnem.
Sic hom fic rura uirent. opulenta fuperbit
T erra fub ornatu uario.gaudctci; uidcn:

Et proprias oftentar opcs.aurata conmbos
Chry heome padim pallim ucniant olochryfi .
Autumnale crocum'rofa gloria uens adulti/

Calta rubcnsJiiaanthus adhuc antiqua doloris
In foliis monumenta gerensi& nomina regum .

Ipfc quoq; cxhallans nullos amaranthus odores,
rlosan fpica magis/dubiumiucftita eoiorem
Puniceum/molles hyemi fadtura coronas.

Nam poftq hyberna boreas niuc fuftulit hortos'
Infperfis rediuiuus aquis animatur i& ardet .

T alia per campos gignens Ganaeden apricos
Ornamenta/ (enem cingit florentibus herbis.

Im met a tergo rupes fruticofaxomantcm
Inclinans de rupe tubam munime ad xdum
Svlua facit . fyluxqj incumbens undiq; lapfu
V inca pampineo longis tentona ramis
Spargit:& ex uindi pendet uindcmia tcdlo.

Lxna utro diffufa pedes uclabat eburnos
Vngue tenusdate radians fplcndorc niuali/

V t (plcndcrc gelu fupenncrullata fereno
Nodte/folct nix ftrata mgis/cum manerefurgens
Sol uida al bicomos radianti fidere montes.

Candida cxfaries/capitijcoma candida mento.

Et grauis in rofco lcpor'3Crcuerentia uultu.

Continet cxplicito rcuoluta uolumina libro
In genibus. patinxa legit miracula mundi
Signa fcncfcentis/nullt intcllcda nepotum.
Extemplo ftrcpitumqj pedum murmurq; loquetum
Scnftt'8C adurgens politis in gramine chartis
Occurrit blando alloquio uultuqj fereno.

Et podq d i d ici tqj moras caufamqj morandi/

Non ad tcrrcftrcs epulas nec ad ocia diuos
Allici t:auxiln nec enim mortalis egent dii.

Sed longe meliora animo conuiuia uoluens
Per loca cadcdcm ducit tempxa cateruam.

■ •■IA

D

boD

1 iVl I

,ar

ALFONSVS

Saxum ingcns/fpecularcuocant' leuorc corufco
Funditur in latum cruflis glacialibus orbem/

Et collis iuga fumma tenet.qua rcfptcit auftrum'
Palmarum iuga perpetuis frondentia fyluts.

Hic quoticnsprxfcirc fenex arcana futuri
T emporis optaffet folus rcfidcbattOlympi
V ota fenis Regina fcqucns in marmore formis
Mobilibns rerum cuentus monftrabat / SC omnem
Rem fieri cernebat uti qui (omnia nodhi
Vera uidcnr. adeo indulgens 8£ prona Nepoti eft.
Huc ubi ueifta cohors/ (emor conuerfus ad agmen
O fupen cuius gentis cognofccrccalus
Vultis ait'cui qux immineant di fcrtmina regi»/

C ui qux fit fortuna loco uentura diebus/

Quos xtas longinqua trahit/dignofeere ueffrum efl,
Hoc mins optata modisdabit omnia faxum
R eginx diuum officiis ac munere magno.

Has ego lampridcm metuens ne Daunia rurfum
Arua lugum libyx premcrctinam lora tenebat
Focmina Parthcnopcsndcoqs ea regna lababant;
Alfonfus Acceffiad fortcs:8£ ad hxc oracula uem.

Rex Nca Continuo a ucftrts uidco fuper xquora claffcm
polis. Littoribus foluiifummaq; in puppe tenentem
Cum conlanguincis Alfonfum regibus arma
Bcllica/in Italiam uentis dare ucla (ccundts.

Et comes Alfonfo fidum qui poflet Achatem
Vincere confilns & dulci Ncftoralingua
Codiffal Condifaluuscrat/fobolcshcrcdiaimagno
uus. Dux animotcui maiorum celebrata per omnem
Hefpcnam uirtus erat in fadt a ardua calcar
Quattuor ipfc rates excelfa mole fuperbas
Aufonium in manem patnis ducebat ab oris.
Stgnaduci multx magnis cum tumbus arces.

Nam foliti expugnare artes pro infigmbus arces
Accepere ataui'fignatxqi arcibus arces.

Poftea magnanimos aufus imitata parentum
Poffcritas gcncrofa fuis fub regibus inter
Codi (Tai Hefperix pri mos proceres extendere famam
uus Archi Et claris augere decus uoluere fub armis,
epi fcopus Hinc alius (oboles noua Condiflaluus auitum
Tarraco n

ecc.m .

LIBER. Q^VINTVS.

Nome habens fcd adhuc lacflcnti infantulus teuo.
\ Ipfc facras ad dura manus non pomget arma.

Kclligio iuuenem pietafcp innata deorum.
Prxficict facris.illum Romana uidcbic
•Tan-aco folemni pompa confccndcread aras:
Stipatimq? graui patrum darciura fenatu.

Ipfc gubernator Romam moderabitur, ipfe
Panhenopem milTus bella inter gallica regum.
Reliquias uehet ad ficulosiK fidcrauincct
Conhlio.fataliodio prudentia maior
T um demum uinutc minor fortuna minari
Dcfmct:& flabit urntis ad ucla fecundis.

Ipfc fuos tandem pul fis iliberica mauris
Afpiciet gaudens reges in regna rcuerti .

Et laudi xirrnnm meditans dccusoaa rumpet
P icridumtmultoq? auro uatum ora moucbitt
Magnificus contemptor opum/dc fanguine regum
Et bene de patna mcritusifub murias umbra
Dignus honoratos inter confifterc patres .
Mirabarquo fatauiru ' qux numina regem.
Omnibus mfignem officiis in regna uocarenr.
Eccc fretum genui claiTisnoua fulcarSC altis
Nauigat antenistfcquiturq? per xquora regem .
lam lygurhcfpcno : clafli lam proxima claffis.

R oftra premunt roftris tbcllu grauc furgit i undis.
Tclauolant.lygurinualuittfpoliatur Arago.
Hcfpenos inter proceres quos inuida laudi
In pndam fortuna dedit i tum prima ferebat
Anroniuf Alfonfo fub rege merens Antonius arma/
autor fa - Cui genus 8C patrium dederat fua corduba nomen,
tnilnhif' Pnfla fulgetis fignode flamine ferum
panorum It iuueni fuper arma chlamys:dcxtroq? Iconis
Mantui. Ex humcrocaputosapchttdc poplite Imo
Os aliud contra fauces oflcndit:8C inter
T rabs uirgata fluens i morem fluminis undatn
Accipit a rugiss&C hiantia comugat ora.
Albachlamys.ducfli in rctflum pcrpctflorauirgx
Q uinq?. color cceli mcdixqux8t latior, ambas
Inficit extremas farranx purpura conchi. ,
Indufasutnnqi duas/ut &osa Iconom/

BB

I

WL

i

>n

'ALFONSVS.

Fuliiaerocotcxruraparumflaucntecolorat: r>' ■ '1

Ipfc piu cafus dominu comitatus in omnes
V cmt ad infubrcs.ubt poflquincula paiTo
Affuit Alfonfo melior fortuna / relidus I

Seu fuent cafusi (eu coeli imobilc fatum'

Egregiu dccusiK nomen fibi fecit in armis .

Hinc noua progenies ucnicns a fanguinc prifeo
Nafcitunocnxos ubi Circuit unda nepotes.

Petrus enim fenis Antoni gcncrofa propago
Mintiadas adiit populos i ubi Gonzagarum
RcgiaiK infigne claro fubpnncipcnadus
Eximia uirtutc locum / primordia geri
Condit:SC annofo cadet ia frigidus asuo.

Praetereo cuetus uarios i aductfa fecundis
Intcricda.tulittande fua pnemiauinus.

Parthenopen fubit Alfonius.campania Rege
Accipinatqi nouo ucnit in noua regna triumpho.

Sic lenior med nata cohors promiilauolutat
Iam dudu qu* fint potius fcitandaarcc ultra
Alfonfus differre uaiens ardetia uota : . <

Sancte pater dixit cui fare latetia femper
Atqj alus ignota dedit regnator olympi'

Scis mauris parte hcfpcrix parere tyrannis.

Scis quantum fudatu armis. fas fanguinc quanta
Et quibus cfl certatum odiis iam faecula (eptem.

Da qux fors hxc regna manet .quas fata fequantut
Hefpenam .In noftra quod pofleritatc fututu eft
Dulce uclut quadam ex fpecula procul ane tueri.

Ore luuat fludulqr omnes ardetibus orant

Id comites nccquxn aliud potuiffe fatetur < -.

Gratius. Ergo amniis omnes concordibus aflant

In lapide conucrh acies. Mora nulla aheatrum

Nafcitur.K fublimc finu diffunditur amplo. j ■

Apparet cum plarbc paires.dcus Inde daufus

Excello leda in (oliotDucetc lacobo

Hcfpenx cuftodc nouis animofus in armis

Rex hifpanus adcft.gemilqi opulcta uirago.

Dcmillis formofa oculis ante ora fenatus
Fcrranti coni unda ucmticui corduba SC altrix
Regnorum cafklla fubcfl. decor indolis alte

•" *

HiTpatx

ddcnptio

Pyrenei

montes

Arago.

Tarraco.

Carthago

Valentia.

Nauara

Anas.

o/Tonoba
Olyfpo.
Metallo'
iu fodmx
prope ta^
gum

■baguntu
Pallat ia
Numina
Ilerda/
Sicani

LIBER. QVINTVS ccc.mi.

Indicat ingenium cum rell igione • pudorem
Cum pietate i uinleanimum'clemcntiacorda.

Omnia difcemunt.&cnim quxeua? uidcn
Diua dabat dabat agnofci.Tccucp ferebant
NominaiK indicium rcru (imulachra hiatu.

Ipfc alto pater a folio mouct oraimanumqi:

Connubiuqj lubetimagnis applaulibus ad funt . r.itnr iD ~

Diui alacrcs.ad fcfta omnes hymenxa mmidrit.

Circus abit. Reges abeunt .cu regibus agmen
Spintuu duitis abiere per aera pennis. A O'^r.0

Moxoculisomncmhcfpcriam fubiccit imago
A!tcra.Pyrcnesfurguntiuga:furgitarago. :J

T arraco.Carthago.cultifq? ualcntia campis.

Et nauara magis boreali obnoxia plauftro . , d

Hcfpcnxpars ifta prior. magisartaduobus A

Anguftata freris.hinc occanitides unde /

Hcfpcrius pmit inde finus.Pars altera longe
VarfiorS carrmis diflufa patentibusorbcm
Porrigit imenlum triplici circundata ponto.

Hanc partitur Anas/fimbus modo latior amplis)

Nunc flrucfhs colledus aquis i nunc flumine mcnfo

Sub tellure latet reduci modo nafeit amne. i-.':;! )

Et tandem mare quod magnus cognominat Athlas . fc /

Intrat ad occafumucnicnstitanis ab ortu . un r. J

Apparent uadalongatagufugitunda citato ,L)

Flumine rolletu properans. Apparet Iberus a ■,

Cantabcr .ingreditur celfamia moenia radit A .nxltilx)

Cxfaris i abforbens cingam ficonncp fuperbus iib;>B i'

Ambulat.apparetlongamfinuatus in amnem .h&IkD

Bcthys.K in ripis Bctiiys celeberrima fama
CordubaiSC alcidc pelago uicinior hifpal .

Ecccprocul pheebo tellus uicina cadenti

Concolor cfl coelo .dicas haflilia turres ,

OfTonobar.penc ex oculis aufertur Olyfpo.

Ecce metalliferi traclus/ccce alta faguntt
Tccfta/flC tergemini ut fama eri' Pallantia quondam
Regia Gcnonac.uctenfq? Numantia belli
ConfciaiK apricae cum flumine collis Ilerdx»

Vndcfcrunt ortum uctercshabuiflc ficanos.

Ora uircns fparto laus longiflima campis

BB ii

ALFONSVS.

Panditur :S£ regio Zephyris ubi flanribus aura
Gignit cquostSC purpureo terra inclyta coco
Sic oculos pidturamouet/fimulachraq) mentem
Sic rapiuntriiceftuens forma xmula rebus/

V t lapide fepe obliti prxfcntia credant
Cunta : nec ortendi (ignis Si imagine fiida .
Granata. Alta oretanis Granata inmonribus auflrum

Rcfpicittatcp oculisalbas procul exhibet urbes
EUcuat in lybiam faxofx cornua frontis /

. Calpe Auguftafcp freti fauces premit ardua calpe.

Etuaftam undarum uidet'alta per hoftia molem
Lucari :ac uindem ruere atq; infulgere pontum.
Huc diui ingrcffi totis noua gaudia tetitis
Ingeflcrc .micant alrisin turribus ignes .

Aera fonant.iam (igna uno duo regia areo
Auratis coheunt limbismoua foedera Regum
Attcftata.domos uclant . iam fronde columnae
Fronde coronantur poftes.Si li mina tSi arx.

T cmpla uirent. Paflim chorcx . conuiuia paffim .
Et iam fublatis populos in plia men fis
Sollicitant. ad bellum omnes animantur Ibcri.
Celtici Celticus /Kgallisuafco conterminusons.

V alconcf Cantabri grauiiq; ruunt .ruit impiger afhu
Cantabri Celtiberi fero infigncs.T artefia pubes.

Grauii. Gallaici.Siquicquid populoruhifpania pugnax
A (dures Contmct/hinc regina mouet/Rcx belliger illinc .
Cclnberi. Arma (friant enlcsaccuunt.hafhlia radunt.

1 artefii Acris equi tergo infultant.leuis arma iuuentus
Gallaici . TentattSi ad duram manis fe accomodat anem.
Eccc fretum libyxcampifq; liquentibus xquor.
Cladis adeftimarc ueliuolis iam nauibusalbet.
Hx Zephyro fpiranteuolant hx flantibus curis.
Iam cohicre .putes altis in fluihbus arces
Nare.Iaccnt aliquxiSi remis gradiuntur Si aura.
Sunt nullis habiles rcmis.Si in aera furgunt
Puppibus armatis. malorum in ucnice grandi
Accipiunt cratere uiros :8i midille ferrum.

Per campos arratx acies glomeranturtSi haftas
Et tormenta uchunt plauftristquibus ardua pullent
Munia / Si aereas turrcs;8i ahenea claudra

LIBER. qVINTVS.

In mediis R ex altus equo cathaphrattus aheno
Caflra moucMurmafq? rcgit.Ioca preripit horti
Opportuna uelut tumulo fpcculator ab alto
Cunta oculis animoq? uidct Granata tumultum
Audit/St xgra metu magno rufpina ducit.

V t cum indignantem nigris in rtutfhbus iram
Neptuni coeiiqj uidcnt incubcre nautx
Et procul a terris aquilone agitantur opaco.
Exicium mauro incubittfuper ardua curfant
McrniatSt inucdhs onerant pinnacula faxis
Soli iciti munire aditus/St cingere fortis
Oppida/St armato portas curtodc tueri.

Dn uero quibus cft maurum tutela relitrto
Pracfidio gentis libyca^magno agmine migrant
In nebulas gruibus fimilcs/quas bruma coegit
Q uxrcrclutonbus uicin.a tepentibus arua.
Iudicium fenfcredei.fcnfcre tonantem
Annuere inceptis:8t ab alto incendia belli
Mirta/K ad hifpanos reges fua regna reuerti.

Iam in foribus furor arma fonat.iam clartica maurus
Audit:8i ad pugnam properans agarena iuuentus
Erumpit porris campocp infufa patenti
Cogitur in cuneos longilcp minaciter hartis
Diro animo trucibufq; oculis in plia fenur.

Aduerfo Iole arma micant .mucronibus ardor
Fulgurat/hartatumqt feges procul alta refulget.

Eccc eques undarim aduerfa bellator ab urbe
Fundirunac fi omnes una intra mernia mauri
Se abdidcrintitotuqt mat genus arce libyrtum.
Contra animis armifq; potens hifpania turmas
ExplicanSC duplici comu circuucnit hoftem
Iam tuba tcmfico bellandi exordia cantu
Nunciat .St pugna: imirtis pluditur haftis.

Mox acies utnnq; ruunt .extollitur umbra
Pulucris obfcuro conuoluens omnia nimbo
Per galcas/pcr thoraces falit afpcra grando
Mirtiliumitonat elato pila plubca fumo.

V ifa acies hifpana parum fuccubcrc primo
Agmine 18C acomu fugere inclinata finiftro.

Nec mora/rex animaduerfo fc in bella penclo

BB iii

alfonsvs

» ^ -

Proripitiagmen agens equitumtmauroqj repente

Se obiiciens uolat in mcdiosiubi dcnfior hoftis.

Et penetrans cuneum trabe fulminis inflar cunte
Prxtent.ac ftndlo rediens fodit undtcp ferro.

Saruit ut inter oues atrox lupus ore cruento:

Et claudit fibi coede uiam. fera pcdlora maurt
Obiiciunt morti pro libertate ruentes.

T eia madent irigat arma cruorirubct aequore fanguis.
Et tandem ardentis pugnae fub pondere Maurus
Deficiens iter ad muros fcfhnat in urbem
T urbatis ruit ordinibus T artcfta pubes
Terga premit iaculis.K proni in uulneraiben
Infodiunt profugis fcrrum.ftragcm atqj rapinam
Q uis referat ( totis proftrata caaaucra campis
Fine carent, terra ingenti fub caede fcpulta
Horret onus grandefqi uirum formidat acernos.
Obfefli ueniam ciues ac mcenibus orant:

Adiiciunt precibus lachrymas.K brachia tendunt
Suppliciter/uidlam ingredtens Rex accipit urbemj
Atq; fupcrfhtibus parci lubct' altera turres
Signa ferunt/danturep nouis cuflodibus arces.
Mauri ro Rex legit ex bello captis quos munera mittat
ma miffi. Italix. fedet armatus/plxbcmcp reccnfet.

Iam iubet imponi ratibustiam ucla fecundis
Inflantur zephyristuerrunt mare < profpiat ortum
Prora.uoUnt alacres fertur fine remige puppis
In nullum depreffa latus balcarica faxa
Praetcreuntqjrocul oftendit fualittora Narbo.

Iam tellus fardoa procul cirnaaq? longe
Dctcgitur/lygurucp uidcnt nigrefcere montes .

Iam genux freta lata tcnenntyrrhenaqj fulcant
Acquoraifaxofx radunt uada proxima Macrx
Pifarumpoft terga lares linquuntur <8£Arni
Hofhai&efloflodiues Populonia ferro.

Et iam ucla !cgunt:pre(Ioqj ad lntora clauo
Succedunt terni zephyris: f ybcnmqt fubintrant.

LIBER. SEXTVS.

cee.vu

NTEREA HISPANI MOTIS

■ certamina caflns

Innouafurgetes cunus & ierriaplauflra
Exoncrantralnfqi locat tentoria campis
SoIltciti:& circuduclo fefe aggere cingut
Belligeri erumpunt numidx : tclifcp laccllunt
Hefpcnosioniur fumpto pugna afpera ferro
R ex alto fublimis equo locat ordine turmas*
Partiturqj uiccs / doclus fine cede Tuorum
V inccrciK ingenio uires anteire fagact
Mars utrincp funt. pubes h ripam (uperbam
Progeniem maiore animo melioribus armis
Opprimit. Fcceaflur fcalisad moenia motis
Alama l Conuerfi ad muros dypci fub tegmine claufus

Scandit / 8C irrumpens captam populator Alamam.

Si referam pugnas omnes Ii prceliadicam
Omnia/fattdtcis quae funt oflcnfa figuris»

Ante ruens cufolc dies extrema fub undas
Ibit/K accendet nodumoshcfpcrus ignes. . .'-3
Plurima fortilegi reticentem oracula laxi ■ • A

Cattha / Sit faris euentus belli recitare fecundos,
ma. Canhama diripitur : fummis in collibusarrem

Halora. Pandit 8C hifpanos bipatentibus Halora portis
Rhonda. Accipit rexcclfx montana cacumina Rhondx
Loxa. Occupat infidiis miles.Iam porrigit arma

Malaca. Loxa.labant Malacx uires. T ot exdibus impar
Abdera . Dat uidas in uincla manus / Abdera tumultu
Almyrta. Efl opprcfla graui magnos Almyna piandus
Audit:8£ attoniti clamant ad fidcraciucs.

Lugent hcrculci circu maris xquora paffim
Sedibus cxpulfi patriis/K punica fiuflra
Littora prolpcdant Maun/uia nulla per undas.

A tergo ferrum SC flamx. fremit undiqi mauors.

V t mare cum ucnris 8C tempe flate furorem
Albunc* TollicX in ccclum fallentibus albicatundis.
car . Albunccar proflrata iacct. Iacct inclyta quondam
Cartalo. Cartalo.Iam Marbellacaput/iam Munda (uperbum
Marbdla Submiferc lugorcampos incendia uaflant.

Munda. In iugaproferpunt ignes procul ardua fumant

ALFONSVS

Mcrnfapcf montes. dant faxa ruentia faltus
Aereos fecuq; trahunt de rupibus ornos.

Q^uod fupcrcft flamis/ferrum rapit.o metuendas
Coclo^t diuuqi minas.o fplcndida uulgi
Regna oculisintus fquallcnri horrentia nodle
Semper/K aeternum cereo jegrotanna morbo.
Itur ad extremu belli decus. Itur ad altae
Excidium fatale urbis.maiora parantur
Caflra.nouos cum rege fubit regina tumultus.
Inmontana equitant acics.pedcs ordine longo
Per deuexa meat montis luga.clartica uallcs
Claflica montanos apices 8 C tympana campos
T ernfico abfterrent fonitu. tenet omnia mauors.

Ante ipos Granatae oculos noua moenia furgunt'
Sanfla Et fidei cognomen habcnt.iamqj ardua moles
fides. Aemula Granatae celfas ad fidera turres

Ellcuat.K magno hifpani molimine fudant.

Ipfc operi Rex primus adcrt'8C Regia coniunx
Pracfcdh de more/operas honatur/K urget.

Eccc procul fenior longinquae a limine portx
Attonito (inulis paucis comitantibus) ore
Squallidus hirfuto dubitat quo tramite gregum
Dingatumbiguufq; d iu modo lumine ponrii
T urbidus obfcuroimontes modo rcfpicit altosj
Abdalis. Abdalis eft.in cartra uenit.Rcx fplcndidus alto
Cuconfortc fedet folio.cadit Abdalis ore
Fcnantis prono ante pedes/miferantibus ipis
Hoflibus 1 6i reges caput inclinatus adorat
Vertice nudatoimanibufq; ad pecflora uindis.
Dant ucniam unito Reges.mirantur iberi
Fortunavi fata uiru : q proximus omni
Interitus regno/quotiens deus ire ruina
Iuflitiut inconflans rebus natura fecundis.

T inda fitu armoru 8C longi robigine belli
T urbacohit caftris ex omnibus ama citcu
Regia connutant capitc.K gcftirc uidentur.

En nouus obfeffa ueniens orator ab urbe
Q ua uetereselibcn habitantiqua mille coronant
Oppida qux regni caput eft fublimc ntcnris .
Regi artat rege alloquitur, gauifa repente

V

-U- 'I

Granatx

receptio.

LIBER; SEXTVS. ccc.vii,

Cartrafremunt/Ixtiq; manus ad fidcra tolium.

Grata oraton reges rcfponfa uidcntur
Redderet acceptis firmant noua foedera dextris.
Taurus in aurorx thalamis cum folc refulgens
• Atq; dioneasrcfcrans athlantides- almam

Lucem aperit. maixcclebrant noua ferta calcndx .
Milesadit fyluas'nemoruqi uircntia portant
Brachia .tolluntur plaufusperibcricacaftra.

Cunta uircnt.cinguntq; noua tentoria fronde.
Deledas peditum turmas equitumcp phalages
Ordine quo in certamen eunt in moenia mittunt
Clari armis ortrotp duces :urbecp receptam
Prxfidus munire parant iSC milite complent.

V ida triumphali pompx ftndenria daurtra
Portarum Granata apcntifua uifccra pandit
Hoftibus.ocdufis excclfa palatia ualuis
Muta filcntiuacuxqj uix.fora curibus orba
Arx omni cuftodecaretifubit ardua miles
LiminasK ex populo tantx nemo obuiat urbis.
Publicus exundo moeror fpcdacula regno
Lxta fugit.pudor occultis fincuoce latcbtis
FebrinSi elinguis trirti pauor alget in umbra
In cartris proceres uclati murice BC auro
Regem adcunt.rtant quadrupedes tentoria circum
Regia pedoribus latis' ac fronte fuperba/
Magnanimnpugnacq? auidi.uix dura feroces
Frena domant/uix afluetas patiuntur habenas:

Aure micant .foflufq; fonat pede campus aheno .
Innumere coheunt acics.tam mille phalanges
Frenatis gradiuntur cquis.radiantia phoebo
Arma rcpercurto flammas iaculantur:& umbram
Pomgit haftarum denfum ncmus.agmina regem
iufcipiunt medium . cultu qj omata nitenti
Circucquitant.Ipfe auratus coetu alnor'albo
Fertur equo 'cui gemmarum rtcllata corymbis
Velamenta rubent baccato olofcnca limbo.

Ipfaquocj infigncmuenicns Regina triumphum
Auget iBL ingenti nuruum rtipante corona
Cmda faccrdotum cuneo > phalerata lugales
6’candi t 1 SC aurato multa inta millia curru

'-ocxol

alfonsvs;

Vadit ouans.facn rcfonant per nubila longe
Q uos oculis / quando adduclo ora hifccre mento
Profpicias/non aure licet deprehedere / cantus.
Moribus infctftum Mauris ac uocibus aphris
Aera fumi arabes luftranufyriacqj uapores .

Omnia quae noftro famulantur ad orgia ritu
Plauftra uehunt'chlamydes facras / argentea uafai
Aurcaq; :& grandes imania pondera nolas
Sortitas ideo campanae nomina nolae/

Qd nola inucntnx operis fuit. orgia 8d horas
Voce notant .plebeqr monent ctumbus alus.

Eccc procul cclfts uexillaex arcibus aura
Venulat:8C caudas fmuant agitata uolantes.

Iamq; tenent reges urbis penetralia magnae.

Iamlatc mgreflus loca poflidet omnia miles.
Baudclis. Baudclis bis captus adeftiueftigia regum
LambiuK infelix muenis uidtonbus offert

Se ' fceptru gentemqt fuam<ui<ffofqj penates.

Taliadum dulci ftudio fpetffacula cernunt
Coelicola: ' funt haec Maura: fata ultima tandem
Gentis ait Senior.Granatam hic exitus urbem
Haec fortuna manet / reges hxc gloria noftros .

Et uix finierat/cum parua Bcotius inflat
Organa: Sidonius refpondet ad organa cantu.
Fcftinate horx ' rapidiq? recedite foles '

V oluitc praecipiti menles ucrtiginc Iunx.

Ite anni ccleres/agitatc uolubilc coelum.

Labere ab xthereis perniciter orbibus aetas
Laeta.fcr hefperiae felicia faeculagenti.

Forantes Madae Puer magnis animis ad tanta lacertos

Bella para.Saba lam trepidat. iam barbara mephis
Virtutis rumore tux pcrculfa dolorem
Concipit:8£ uetetu uoluens oracula uatum
Omnia quae maurae repent cotrana genti'

Dat tibi.fufpcdum libycis tua maxima uirtus
Tefacit.os regale pauenttfoncmqs mucntam :

Non fecus ac paruum quotiens uidcre leonem
' Dorcades.1 innocuum qq fatis indicat xtas/

Attamen horrefeunt digitos cum furgerein unguem
V ulnificos/atqj ora uident armata paternis

l

LIBER QVINTVS. 'crcvfii.
Dmtibus'Sd tomoimperiofum in lumine faftum.
Cum pnmum a Libycis erupit Vandalus onsi
Nam maun qui regna tenent modo bcthica /genscft
V andala/quam regione Gothi pepulere fubadba
A rmipotensfumptis audere pelagius armis
Dum ladfura rccens/SC adhuc in uulncrc ferrum/
Cocpit/K a patrio lybiam depellere regno.

Sed modo contradlam pe flem pcnitufq? receptum
V itus in alta fur gentis prxcordia nondum
Pellcrc/ncc tantos potuit compeicerc fiudhxs.

Iftud idem reges alii uolucretncc omnem
Amifcre operam. tuus cft labor ultimus . omne
Tu genus euertes. tu bcthica regna tenebis .

Nec minus id clarum facinus/ncqj gloria gentem
Hanc uiciftc minor/q debellaiTc chimcram:
Scmiuirucji boucm creta» in carcercdaufum.
Euertiftc phrygcs.CTinita tot anguibus ora
Phorcidos ac multis rediuiua mortibus hydram.
Colchoru domui/Tc boues . fcruafTc perempto
Andromedam monftro.fortemcxpugnaflc Miccna.
Et fcrpcntigcnas acies' SC nata repente
Agmina 8iacccnfos in mutua uulnera fratres.

Ergo tibi decus xternum .numeraberis inter
In (ignes heroas apud genus omne: nec uncj
Occidet hacc mundo fama (mortalis utroq;.

Finierant uatcs<cum fic Fulgentius orfus.

O pater ut uiuis cura cft ita corpore fundhs
Scire quid in rcrucaufisnaiurarccondat:

Q^uiduc deus caularum autor quem fata uocamus/
Cogi tctiSC quid fit tandem quandoq;'futurum.

Ex his multa quidem fcd non tamen omnia nobis
Sare datum .uclut hxc qux nouimus indice faxo.

Sed diuumprxfedfa choris hxc omnia uirgo
Confcia diuin.t mentis / neqt confcia tantum
Sed conforsuidetiatqj ammasdocct ipfa minores.
Hax igitur monftrata modis nunc omnia miris
Afficiunt tanta noftras dulcedine mentes
Q uanta poteft ullo rcru contingere cafu.

Sed tum noftra fluent plenis uberrima ripis
Gaudiaitumnobiscntaccumulatauoluptas/ • j

I

ALFONSVS.

Si adiungas ut cum membris mortalibus orbem
Nunc fubcas tam felicem tanto ubere lactum .

Tum fcnior.fi tantus amor cognofccre curfus
Hax in regna mcos/uctcreq; ex orbe rcceffumi
FabortK antiqui repetam primordia cafus.

Paulus ut ad graios bimanfq?ad faxa corinthi
Petrus ad Aufonios <8 C ad altx moenia R-omx'

Sic ego ad Ionios mifTuslocabarbaraquondam
Ionio prxtcnta mari/qua graecia pheebo
Egregias authore urbes conftruxit /ab ipfa
Hellade tranfmiflis afiatica ad arua colonis.

Tum lycias ciliccfqi domos ad fandta uocaui
Flumina' innatum reflringerc fontibus ignem
Edocui : fcrncp pios noua pignora ad amnes .

T cmpla/ faccrdotum ntus'atq? arima liba
Inftiiui : cantufqi nouos altanacircum.

Tum pn mu refponfa deum me uindice claufis
Conticuere adytis. K quaccclcbcmma toto
Orbe claros fucrat/tepidis obmutuit aris.

Phoebades expulfc tcmplis.oracula Delos
Perdidit .5: lycii tenuere filcnua fortes.

Ionia: locus cft/Clanum dixere pnores.

Hic famacfl antiqua louem cum fratribus olim
Diuifo mundi imperio fibi fidera & altos
Caelorum fcruaflcpolos/tcrrcftna Diti
Regna tridentifero ccffiflc liquentia fratri.

Has ego dctcftans nugas K inania uulgi
Somnia' dcftruxi uctcrum documenta deorum.

Hic moles illaOrtygix (aerata Diana:/

Q uam cares pofl prima nurus incendia rurfum
Collatispofucrcopibus/fme numine manfit
Autpice me/prifca fine maieftatc rchdfa cft.

Pythia ccflarunt.ccfTauit Iupitcr hammon.

Delphica Keuxinx crudelia facra Diana! :
Solemncfqt Iouis ludi quibus Ifthima nomen.
Sacradeon.cx NemccsJK olympica fcftas
Et quibus Archemori manes langia colebat .

Chrifli urbcs.chnfli omnis agcr.iura.orgia. templa:
Dns tandem expulfis erat omnibus omnia ChriftuS.
Sed noua mox uerfis f ubicrunt faecula fatis.

1

CCC.1X.

LIBER SEXTVS. '.

Portentas morum cclipfi uiciata rcctrptt
Crudeles Otomanigcnas/imanius atro
Dite gcnusilcgum ignaros/fola arma factites/
Colluuicm plxbis fcythicxiuulgufqi nefandum.
Tum uerfum cft opus omne meum .facrana miles
Conculcauit. equi in templis rtabulantur ad aras.
Infandum rtatuxcucrfx patrum orta fcpulchris
Eruta. nec aneri rabies hircana pepercit.

Tum demu infernis uartanda fatantbus ora
Indefcnfa/gcmcns/Sedcfolata remanfit
V t ratis in medio fine clauo Se remige ponto.

Sic fuit illa nocens xtasiingrataq; calo .

Sic infirma fides.Heu tantum innoxia ferrent
Hxc mea membra nefas idiuu regina caduco
Confcdu fcnio uctuit me finibus illis
Exuere hanc ui tam . fed eu iam tcedta longi
Exilii fcnnqj mcisiamcorporefundhs
Frarnbusixgro animo fenem / matertera notrte
Aftitir/Se dixit forto te conde fepulchro
Viuusadhuc.tuaconfcftim rcnouabitur xtas.
Extemplo fcquorhos monitus, fodioqj fcpulchrum.
Etfpcdantcomm populo ac mea fata dolente
C ompofitts rebus iam iam moriturus hiatum
Subgrcdiorttellurc tegor : laccoqj fcpultus.

Et monem oppenens animos ad fidera tendo.
Scruauit Regina fidem, mifcrata jacentem
Ante obitum dum guttur adhuc fpiraret anhelum
Affuit. SC furtim noclu de pulucrc t radium
T ranrtulit huc.uidi ucniens regna indica lxua.
Aethiopes dcxtraitcrrafq; per xquora multas
Vndiquc.K hasdixit terras quas cernis in undis/
Hcfpenx Reges poft bis feptena tenebunt
Sxcula.tam lata redditione potiri
Fata dabunt . eri thifpanis haec gloria regnis.

Hxc ea Fulgenti quxeomemoranda rogabas.

Ipfe quoque unu oro i eu cali innantis arcera
Petrum orate fuu Lauu cuftodiat / urbem
Pontificum/magniqj caput ne deferat orbis.

Naqj meas pndem obfccnus perucnit ab aures
RumoriSe hombilis fcclaatx infamia Rotnx.

CC

ALFONSVS

Et quanta flygis alluuic inceftata nitorem
Pol luent romana fides/quo uerbere ditis
Sp es hominum luxata cadat .q debilis acftu
Fngeat cxtincflo pictas .qua: grandia cete
Pilcari/praedaq? hominum grauis ire (olebat*
Syrtibus in ftygiis harret fine rcmigc cymba.
Heu (cclus infandumiplurcs in puppe magiftri
De clauo certamen habent .marcore paluftn
Sordet inopsdimo infixam turpiqi latentem
Gurgite caeci onerant omni farragine nauta:.
Paftorcs odere pccusinec pafccre curant
Sed tondere gregcsspeconq; illudere tonfo.

T alibus admoniti uerbis ubi gratia fantfto
Aeffa feni pedibus uerfis abiere per umbras
Frondis odonferaedauros ubi fylua comantes
Erigit SC ramos teftudmc lungit opaca.

Stipitibus rctflis uindes imitata columnas
Ora uias aperit quorfum libet ire patentes.

Non fera non (crpcns.nec iterdumenta nec ulli
Praepediunt frutices. iacct aequore campus aperto.
Prataqi fub fyluis longe porrecto ngantur
Fontibus Si nuis. circu mediofq; per agros
MurmuratiSe uitrcis fallens fugit amnibus unda.
Sol terrx uicinus adhuc eu mane refurgit
Et eu ferus obitiradios extendit in herbas.

Et bibit imiilo nexfturnu lumine rorem.

Cu fublimisabit/mcdioq; incanduit axe*
Caedit/Se intextu r amote excluditur alto.

Hic fpaciantur apcsitcnuiqi per arua fufurro
Purpureos ineunt florcySe pafcua lambunt.
Occurrit nemus egrdlis genus arbons omne.
Nec nemus cfl.ctcnim patulo apricantia tute
Spetoeu Arbonbus rans ager intcrualla relinquit.

Iu arbo^j. Hic obliqua uidcnt filiquas in cornua flexas.
Hic maculis acer undofis.Pice Taeda fluenti
V tilis hic Piceae pmgues.odiofa colubris
Fraxinus hic riguis quae cretica mifit ab horris
Poma Cydon tenui faciem circudata pube.
Caflaneae rident. 8C cchinu exuta tndentem
Pendet ab hirfuto fobolcs lapfura cubili.

CCC.X,

LIBER SEXTVS.

In fiurices declinat ltcr.ncmo^cp minorum
Alludunt niucis frondcnria uimma furis.

Ad piper ad calamos ad odora cacumina Nardi
Extcnduntdigitos.cauIcs carpuntur Amomi.
Thura premunt 1 1 bro. tenui decerpitur ungue
Iuncus.K incerto fudans de cortice myrrha.

V irginibus fimiles Cereris quas filia fecum
Duxit ad hyblxos flores/Cyaneaq? prata
Huc illuccp meant/ut agit fua quemq; uoluptas.

Et iam delinas fruticum fpaciata per omnes
T urbacohit / fcquiturq; ducem .pede campus eburno
Prertus olct.qui in flore latet qui dormit in herbis
Sutgit odor lenicp uolans attollitur aura.

Duq? uiam carpunuecce inter cinnama ad aurtrum
Et per longa uidcnt roris uitgulta manni
Inccffu lento ire fencmicui pitrta amarantho
Radit humum toga, barbarica coma pfla T tara
Canicicm in latos humeros diffundit e burnam :
Barbaq; in extremum mento cadit aurea pedtus.
Lucet in afpedtu pictas.intnnfcca uirtus
Scnbitur in uultu probitas in imagine fulget*

It recolens annos uctercs primordia rerum
Cogitat/&uariis diuifum moribus orbem.

Ex uno diuerfa luto fluxifle uirotum
T ot gcneraifli gentem populis ex omnibus unam
Iudaeam fauirtedeum.fubtartara mitti
T antum homium pelagus uultu admiratur opaco,

T ot magnis claudi ingcniis/8i inertibus ultro
Artradari.Iouis imperium tot faccula/tantum
T erraK ufurparte dcos.Secuq; ita fatur
Raptus in exceflum mentis.fi rcdlor olympi
Id uoluit cur damnatu (Si noluit /unde
Exiit finuito cui tanta licentia coelo i
Dirtimulartc dcuincc rem aucrtiilc nefandam
Res indigna d coirem quem fumma fuay i

Curadccetiqucm iurc falus aliena remordet.

T alibus intentus curis dum flutrtuat inter
Hos animi fcopulostdiuumchorasecce repente
Ingruit.ille premens fixis uertigia plantis
SubftmtiK gaudens alacri uemt obuius oret

CC ii

alfonsvs

Attollens tunc ora graui Prudentius orfu
Eloquitur f aero comitum (pctflanic (enatu.
Maxime diuo^t mtcrpres.lcgu anie Solonem
Conditor ante Numa/Lacedxmoniuqi lycurgum
Et Minoa fcncm.ncc opaca in uallc (ilcntcs
Confulis Aegerix lucus ncc Apollinis antra
Delphica. fcd (urnis araboiy in montibus audis
Panchxade nube deu mandata ferentem.

Dux populi ludcxqi tui/qui caedibus arua
If.dis SC libycam Tritonida fanguinc ungis
Cuius ad impcnu I riton perterritus undas
T raxit:8C exhaufto (ccuit maris xquora fundo.

Poftq te fubito Phafgx de ucrtice raptum
T ranftulit hos deus in campos : genus omne tuorum
Comum te morte putans abnfc (ub umbrasi
Credidit ignoto condi tua membra (cpulchro.

T u tamen hic fupcrcsmcc te damnola lenctftx
T empora muiamnt longo neq; frangcnsxuo
Robur idem, facies eadem/ qua flumina quondam
Elicis c (axo.ueru tranflata paruper
In melius. poflq magni tibi uifatonantis
Ora T aborxi (uper alta cacumina montis.

Sed tamen his modo poft habitis fantfliffimc uatutn
Haec tibi tota cohors (iygio qux carccre fundtos
Hcfpcnx reges mccu comitatur ad aftra/

Supplicat offendas primos qux poma parentes
Ex iftis pepulere locis : ramofqt noccntesi
Q_uos mifens inuifa tulit mortalibus arbor.

Non potes hoc nefcire/dcuscui cognita fecit
Omnia nafccntis prima incunabila mundi
Dum fugeres Nilu ncbulofx in ucrtice finx.

Ligna quocp altricem fcuarc potentia uitam
Muncns inflarent magni/ (cire indice tanto.

T u quocp/fi quando cafu tibi forfitan ullo
Eft opus'obfequits fidens Cprecor) utere noftns.
Talibus effatum Mofcs complexus ad omnem
Coelituum turbam plaadis ita uocibus or(us.

Faufla dies cui longa parem non attulit atas
Ifla mihi, uidcor coeli (ublatus in arcem:

Et calcarcpolos/8C ferre per ignea greflum

LIBER SEXTVS. «eoa

Sidera.ftiparicp patrum coctu atq; nepotum.

T alibus officiis referat fua premia rc^t
Conditor 8£ grares meritis ingentibus atquas.
Contra Si dclufa tnco mea gens in funere nugas
iudeos, Circufert de morte Icuesmil pendimus atto

Gcnsanimo.gcnusinfidum.illaudabilcuulgus
Ad uentrem ad ucncres 8 i ad omnia fordida natum
N ii caelcrtc poteft nihil immortale doceri.

Nec tamen cuafi qua: terminat omnia mortem.

Sed deus extorrem membra in fua rettulit umbram.
Atep huc impulfum flatu me tranftulit uno
V enturum auxilio tcrris/cu fluxerit artas
VItima poflremis conflagratura diebus.

Q^uod luper arboribus uctcruqj errore parentum
Q^uentis id uobis&fi fatis indice nullo
Sere Iicct'quia luffa tamen contemnere diuum
Impietas prarflo quocuq; uocaniisiadfum.

Sic ait.K Ibpantc choro ucftigia mouit
Lenta per herbofos in margine fluminis agros.
Spectacu Eccc uagis arcu dumeta rccurfibus errant
luferaru. Dulciaq; inter fc mifccnt certamina dumx:

Et coribanthiaci lepores ftrenua dorcas.

Aedi ai aeres /K ceruoK Iafciua muentus.

Comibus obludant & onufbc pondere frontis ;
Dulcia bella cient. curfu lcuis ille citato
Proripitur/fimulatqj fugam / pernicibus alter
Infequiturplantisrcclcriqj uoluminc crurum
Pone uolat .dudo primus per gramina gyro
Vertitur iratum hmulanstagiliq; fcqucntcm
Impetit aflultu.fubitoq; in terga uolutus
V erberat elatis aduerfum calcibus hoflem.

• Ventum erat in tumulum molli cui balfama luco
Circufufauircnt primos qua rcrpicit ortusi
Qua uidct occafus K qua latus explicat auftro.
Debalfa' Syluabrcuisfruticofa.putesuincta.nccunum
mo. Omnibusos.fimplexucgcnus.decorticcficco
Caudicis emungit radiis opobal fama T itan.
Frondibus increpitant =cphyri:fyluiq; comantem
Ventilat ac blandis occurrit odoribus aura.

E tumulo patet ora lacensdiffufa peramplos

CC iit’

•eu, i

•u..a

ltnx3

•trjJis

alfonsvs

Pinguis humi tratfhis.ftcllanria floribus arua
Vnaicp quantu acies tendunt. Pomaria longo
Permeat inflexu uindantibus undiqi ripis
Euphra' Euphrates Babylona petens/non gurgite tanto

Q^uantus ab armeniis rubrum dcfccndit in xquor.
Nec procul in Boream uergens uada lucida uoluit
Tigris. T igris/K clabcns maiori flumine Ganges.

G mges. [ple quocp intorto Nilus per pafcua curiu
Nilus . Fertur ad cthiopum populos/3i Candacis arua.

(Quattuor haec paruis ut extera flumina furgunt
Pnncipiis.alios fontes uia longa mimflrat.

Hic uariam multa ucmans humus arbore frugem
Spetfhcu ParturuiX pomis agri difformibus ballant .

Iu pomo' Hxcuindi fplcndorc nucnt/hxc cortice rubro/
mm. Hxc croceo, funt alba genas /funt aurea uultum.

Sunt modico collctfta linu. funt orbibus amplis/
Sunt oblonga fuasin humum inclinantia matres
Ex humili lam turba lugodigreffauircntcs
lucrat in campos/cu dudfor harundinc mota
Namqj manu modo decerptam fynnga ferebat!
Arbo pcc Ecce ait illa mali labes antiqua/parentum
cau. Dedecus xtcrnunvprimiqj infamia fxcli.

Ecce hominum cafus.milcrxq; cxordiauitx.

Hanc frugem cui nceffar incfl dape dulcius omni
Sufpicicnshominu genitrix heu credula plulq
Fas erat'incautc rapuit, raptamqi momordit.

Nec fatis id.dcccptauirum decepit amantem.

Heu amor infelix /infortunata uoluptas.

Excufac Q uid faceret tamen Adam9.'prcmit undiq; bellum
adatn. Hinc deus/hinc fcrpcnst&pro ferpente uirago.

Hinc amor inde timor mens oppugnata laborati
Vt ratis hinc auftns/illinc aquilonibus atfto.

Vicit amor grauis affectus, uiolenta libido.

Ergo thon (ociam fua blandimenta lualcp
Delicias amens nccontriffaret.eodcm
Naufragio ut mercem amifit puppeqt reliquit'

V ix tabulx innuens rapidiscualit ab undis.
Artibus hisdcicdta uiri confbnna / mortem
Incidit. at qj fuo eiedtus cum coniugc regno
Venit ad ineuntis fodienda ligonibus arua'

Ficus.

Craflus.

Galli.

•xi

LIBER. SEXTVS. JA ccc.xii,

Q. ar fcntcs rnbulofcp ferunt. qua: reddere uidhim
Cultori nifi uitfto ncgant.qu* fundere frugem
Agricolae nifi ui ferroqt coadta recufant .

Hax igitur laris arbor qua: frondibus umbram
Pomgu/K libro pingues latftentc manicas
Scmpcralit/nccisK morbi laetalis origo cft.

Na ncqi caucafco tecubans in monte Prometheus
Coelcfti ut perhibent Ixfitfua fecula furto: . i

V na fcd hxc nobis tanti rea criminis arbor.

Haxca qua: infauftu Craifo dedit omen eunti ;l

Q_ua:fitum procul ignota tellure fepulchrum. \

Hxc eadem tyrias olim Carthaginis arces
Prodidit. Aufonixpopulos genus omne latinum
Rettulit in uctcrcs iras.refidcqi iuuentam
Mouit ad arma / nouam claiTcmmoua mifit in axjuor
CIa(Tica.8£ impleuit uelis mare/militccampos. .

Sic T rcbix lamenta Cato & trafimenia bella . !i I

Vltus/K infignes romano fanguinc cannas. '

Suntquoq; qui bclgas huius dulcedine captos iHioJrA

Arbons cxceifis referant ex alpibus olim
Ad npam ucniilc Paditc&m gente latina i A

Dcccrtailc armis, graios uaftailc colonos. IA

T raicciilc fretum lucxaile afiarica regna. i V

Et gentem feciiTe nouamigalatafcp uocari/ /{

Q uos Paulus tuba ccclow dum clangeret orbi/ i

Vociferans raxar/magnoq; redarguit ore. kI

Arbor in aduerfis igitur famofa parentes -V

LuiitiSi in primis pambus genus omne futurum
Nec moucatq.cnfpacutcm;q, flebile unila
Deponat ceruicc caput/cy languida ftuges
Sordeat afpcdlu cum iam maturui tiatro.

Efl fcclus in caufaimucro cfl ebetatus ab idtu.

Illa decens pomi facies illa ora uidcntum
Infidiofa oculis (uoluitdcus) orba nitenti
Fronte uctemofam canem traxcrctfuuq;

Ammifere decus uultu obfcurata fenili.

Hanc deus obeaufam circudcdit inguina patrum
Frondibus his/manifcfladapis monumeta nefanda:.

Ipfc quoqj antiquae longarua piacula fraudis
Ablaturus/itcr lolyma dum tendit ad urbem/

Chriflus in hos odio ramos exarfit acerbo.

CC iiii

Qq.

rvfj

hy.3.

" ALFONSVS

Scilicet oflendcns fcelus exicialc parentum
Cum matre aufcrmfli mortem cum autorc nccudam.
Mox igitur uerbis uiolata potentibus arbor
Non fccus ac fubito correptum fulmine gramen
Arruit.K lapfa riguerunt uifccra fronde.

Hsec ubi didtaifcncx motis uedigia plantis
Fledht ad auroratfcquitur chorus omnis euntem.

Iam mediu prouccfta dies confcenderat axem ,

• Solqi recidentis iuga (uma tenebat olympi

Proximus rrdatimodcr fcmel afluat annus.

Aeflates habet ille duas'duo tempora bruma:.

Bis uidet autumnuibis uerbis fertilis anus.

Cu nobis niuc torpet humusicu fliria pendet'

Etcu flauaCcresullic mitiffima bruma.

Cu tepet autunus nobisrfiC brachia libre
Sol tcnct'8£ cu ucr peregrina reportat hirundo /

Illic mede calent xquis tamen arua diebus.

Sed iam fefcoffcrtoculiscaput arboris altum.

Arbor ui' Iam uicina cohors iter intermittit :Si ora
ese, Suppredo fermone leuant'3C ab arbore pendent.

Arbor erat procera comas ad (idera tollens'
Altiorarbonbusfcrumiquas dicitur alto i

Vertice ithyrex ladfum fuperare fagittx. ■ .

Purpureus trunco tcren liber, ardua lumo
Stipite funduntur dextra lxuaqi pcT auras
Brachia bina'uelut sephyro cu plena (ecudo

Vclafcrcnsuolat xquatis antenna lacertis.

Poma rubent uindi ramow in culmine/frondcs
Perfimilcs alis uolucies quibus aera fulcant
Sripitcdc fummo gemina inter cornua ramus
Porngiturircdlaqi petens trabe fidcraculmai
Explicat. hic nidos proli officiofa futun
More fuo ponebat auis'qux pignora morfu
Saucia pedifero colubnqj admorfa ueneno
Curatura pium pecfhiS fodit ore cruento.

Tum pater in frondes tendcnsoculolq; manuqj
Haeeauis hic arbor Chnfh omnipotentis imago edi
Dixit .in his ramis SC in hac deus alite pinxit
Pod tot uenturos labentia ficula calus.

Nam fimulacdiuos regni fitis illa coegit
Actlictcam de fede crcbi dcfccndcrc in alta

LIBER. SEXTVS. I. ccc.xiiu

Flumina/tartarcucj! chaos deils boffc fugato
T cmgenas calo alcripfit.Ncu talibus impar
Hofpitns monale genus clamare (atanum , >

. Cur deus Audeat improbitas fuccedibus inuida noflris/
Icaraatuf. Induit humanam cffigicmiftatuitqt uocari

Numen homo.daulucp deus fc in ftemate noftro.
Non fccusac ffellis fi quando ex xthere pullis
Sol mbar infundat ncbulis'& uefhat aunc
Maicffatc fuayuacuoq; accomodct axi. , •

Nec fuit aduentus ratio fraus illa parentum:

Sed decus humanu.ucnit moriturus ad atgros f j

Q d” fuent fanare mori. fine caede cruenta
Ad fanos uenturus erat daturus in aftra
Incolumes:^ nos ciucs fadurus olympi.

Sic uolucris dura parua domus:du infirma propago;
Dum nati implumcsttcpidoiert pabula nido
Scmper : & extenfis docet ire per aera pennis:

Hax eff cura tenax.-ftudiuq; i mobile matri.

Non fanat mfilangucntcstSCuulnera paflos. ,'k
O fortunatos homincs:gcntcmq; beatam:

Si licitis contenta bonis pnmxua fcciflcnc
Saxula. nec fefe fupens humana libido
Aequiparansuetitum temere inuafifTct honorem.

T erra ferax fine bobus erat: fine uomeris ufu ,/g

Intado fxcunda folo.non fideret arua .

Puluerulenta canis. fcd min innoxia dama
Surgcrct.&nullashabuiffct noxius aras
V ciouis:& nullum cccrdillct ab xtherc fulmen.

Mens tam Ixua fuiufic ingeniola colubri
Texendis natura dolis.hcu famma femper
In fidiofa manaotum genus obruit uno
In fcelcrcamifitqj malus fimul omnia cuflos.
Laahxicrcucrc lares. flabula alta profundi
- - Diffudere finum.crcfccntibus ampla caucrnis

Concauitas regni inferni terram extulit ultra
Acquoraifli exdufo moles ad fcondita ponto
Intumuitrfurgenfq; fuper fuauifccra tellus
Fecit inxquah montana cacumina tergo
Poftfcelustantc nefas nemo phlegcthonta petiffet.
Antra patrum nemo : fpellxacathaitica nemo:

Ex tantis hominum turbts:quot lapla tulerunt

>A

iuA

qsd

\1-jM

r.niu Qi
ibhural

ainci

.u:ttx>

Quina/
fctturi du
rantcino
ccnria.

imr

xuA

WA

ALFONSVS 'J

Saccula/quotuenturaferenticafola propago
In lucem minenda fuitifruituracp una»

Quam pater ut uafti deferta fcdilia coeli
Compleat/clyfiam fuerat miflurusin arcem.

Cxtera turba altis crebi inuoluenda caminis
Ad uitam nefaflet itcrtlatuiflct opacis
Intra informe chaos non emerfura tencbns.
Proptcrea nunq tellus habitanda nec ullo
Exercenda uiru ftudio/cubuiflet in unda
Actcmos fopita dics.fola ifta tuliflet
Ora hominu genus atqj feras, ncc in aflra IcualTct
Tam fublimc caput. Q ux extera fuftulit ingens
T artarex fpclunca domusnftos quoq? campos

A pelagi fubmouit aquisiK in acthaa miht.

Talia pergebat memorans » cu uocc foluta
Paflor ait / lam prona dies maioribus umbris

Ire monet, fparfasuideo per gramina turmas

lam fpcdaflc locos fatis : & fpirare ad ol ympum t

At tu fande Pater coelo dum labitut anas
Ifhiper hos campos felicibus utere fatis.

Collis ad auroram palmis tumtusiK umbra
Frigidus ilicea grandi uada parturit aluo.

Nam uitreas quibus humet aquas expellit : fl£ atnplu

Sub radice facit pifeofo gurgite fontem

Hic fons ille ferax qui flumina quattuor implet:

Ncc capitur totus.ngat infuper arua fub herbas
Labitur:8i niucis humedat pafcua cygtus.

Hic Pata Hcliasuiridi pernodat inumbra
Ad murmur falienns aqux. Cum rofida curfu . . i

lam medio nox alta filet» fe attollit: 8£ aflra
Sufpicicns uidet Erigonen in uemee mundi/
Caftora in occafu'Chironem afccndcre ab orto.
Audit in cxcelfo coeloy culmine uerfos
Ire polos» audit fupetos paeana canentes
Rcfpondcrepolis.notatum fedulushora
Exilit ad folitos cantus : BC ad orgia laudum
Carmen idem fonat orta dics:8t adulta parupet:

Et cum folc calet. prono cum labitur axe
Hora pmens lam nona diem.cu ucfpera furgit.

Et cum tam claufo ucnit accubiturus olympo.

Et iam fama lares diuum uulgata per omnis

.Ili;

a 1
>il ni

eJ

nA

LrBER. SEXTVS. ccc.xiiiu

PoA Rygis cmcnfas curfu lcuiorc paludes
Regales ad coelum animas confccndere ab orco.
Coguntur proaui centum uno e fanguine regesr

S uos omnes caflclla parens diuifit in omnem
efpcriam/ccu multiplici propagine crefccns
V itis ab occano ficulos complexa penates.

Origo re> Omnibus hisgenus a fcythia.T ulit ulnmus orbis
guhifpat Angulus ille decus tantumtfuppofla rigenti
nix, Terra polo/durata gclu/ueAita pruinis

T antum frugis habet. T antis fc ladat alunis
Maeotis longinqua palus/ubi Cxfans arae
Maflagctum Regina ferox qua: Marte potentem
Regnatorem afix totoq; oriente fuperbum
Strauiti&C antiquae numeramur amarones inter
Huius gentis auos.uirtus ut flumina curfu
Amplior/cx longo lulit incrementa rcccflu.

Trans mare chimcnum propter uada fluminis iflri
Thraicium pugna ingenti fudere ualcntcm
Bi Aonii caput imperinqui donca regna
Atcp Afia: partem lata ditione tenebat.

Subicccrc italos.italosqui fortibus armis
Omnia qua: cingit Thctyyqua: Phoebus ab alto
Axcuidct/domucrc.urbcm magno agmine Romam
Afflixere, alpes gelidas 8C gallica Regna
Marte uiam facicnrcgraui inuafere tumultu .
Hcfperix tandem fccptrorcgnoq; pomi
Vand alicam pepulere manum : qux a finibus iifdcm
Egrcdicns prius hefpcrias intrauerat oras.

Mox autem flygis infidus ac fraude V alentis
Obliquam didicere fidem, fcd protinus omnem
Lcandndcusorcdolum detexit arri
Niligcnx tenebras nodemq; rcmouit opacam.
Recare/ Helpcnx tum lora pater Rccarcdus habebat,
dus . Ipfe ratem primus Icopulis abfoluit ab illisi

Et rctftum cognouit itcr.primufq: fuoiy
T ranfm ad fupcros:8C primus in agmine tanto
Obuius itttotoqi petit cum flirpe nepotes.

Omnibus ad furas patrio de more cothurni
Flammigerant redolente croco'ucl murice tincfti
Omnibus aurati crinesifrons ardua ' uultus
Sideret cintAuq; chlamys rcuoluta gabino .

alfonsvs

Haec heroum ades per figna Iconis ab axe
Labitur in tcrrastmanfitqi leonis imago
Luthca per regum albentes lignata lacertos.

Iam chorus ima tenet tpcdibufq; in gramina miliis
Intrat odoratum Myrti nemusmnae filcntem
Voluit aquam glauca flipatus arundine Nilus.
Aducntarc feiens Reges audentius altum
Venerat in collcm/fumo qui ucrticc campum
Prolpicit ad fluuii ripam uidct ire cohoncm
Et fpcdarcuagis labentem cutfibus undam.
Alfonfumqj uocans ades huc ait. Eccc tuow
Progenies anitiqua patrum ' quae uenit olympo*
Et noftrum uelligat iter.ltc fatus in ipo
Culmine comprcfiis tenuit ucftigia plantis.

V t patres audiuit auus/peordia dulcis
Strinxit amor.lachrymafqi actidudiocp uidendi
Vadit agens dexna natum lauacp neptem.
Plurimaq) afccndunt praerupti cornua laxi'

Vnde patet late nitidum profpcifhis ad amnem:
Liberiufq? aduerfa licet regum ora tueri
Profcquuur chorusiK (urnis e cotibus inter
V mbrofos tcifli frutices mirantur euntes
Fluminis ad primos lpoduce flumine fontes.

T une auus o audenti inquit diuinc faccrdos
V ultibusex ipfis ipfacp ex indole Regum
Ingentes animos8i fortia pdlora cerno.
Scipiadas totidem uideor tondeq? uidcre
Caefarcos proccrcs.longis exercita bellis
Imperii (qj diu uirtus m fronte relucet.

Q uis pcor ille manu gcftans diadema corufeum
Solus i8C in boream dcpulfus ab agmincpatrum^
Talia quaerenti dedit haccrcfpnfa faccrdos.
Q^Ui decus fii laudes pclaracp nomina gentis
Rcxhifpanc tuae paucis abfolucrctcntat
Nititur in uctitum uctcrcs anriqua poctx
Heroum qui facla canunt qui exordia falfos
Inuitant ad rnagnadcosmil tale loquuti.

Q_uippe nec Enxasmee Penclopxus Olyffes
Nec Priamus tanti .licet haec fama inclyta cantu
Mconio procul in totum uulgaucn t orbem .

Attica cxcropidas ladat/bcrecynthia tellus

V

LIBER. SEXTVS. ecc.xy

AfTaraci prolem / lagidas xgypcia Memphis.
Arfacidas Pcrfis. reges facundia nofhos
Nulla canicfcd fulta fuo fua robore uirtus.

At quoniam tua fic pictas hortatur8£ ipfum
Tempus/ab immcnfo laudum praxoma campo
Pauca legens patrum repetam monumenta tuorum
Roderi/ Ille manu diadema ferens deceptus amore
cus. V lrginis/ut mosefl hominu quod coeperat annos

Ataulfus Ante quatcrccntu uidis Ataulfus alanis
Perdidit impcrium.tanto multata dolore
T ranfnt in longos ludus breuis illa uoluptas.
Infcnfofq; diu lupcros/irataqi fenfit
Numina.proptcrca tot tcmpcOatibus impar
De regni fplcndorc ruit. Fortuna rotaiu
Pnecipiti cuertit regem de fede fuperbum.

At quia tanta animo tulit infortunia magno
Ipfc fuu fcclus ulcifccns/8d (empore longo
Corda graui moerore domans poft fata receptus
In fuperos pro regno amiflo accepit olympum:
Indiciuq; tenet cafusidiadematc nudum
Fett caput. SC pulfus regali ex ordine uergit
Cofla* In borcamifcquiturq? lenis ucftigiacofbc.

Pelagius, Proximus ille graui tenuemqui fronte coronam
Geftatrin immanes aufus fene arma tyrannos
In uctcris partem regni dcucnit:& hoflcm
E patrio fubmouit agro / 8 i longinqua coegit
Littora/pratentofq; freto perquirere montes .

Debuit extolli (ignis ac marmore multo
Tantauiri probitas patriae auxiliata lacenti.

Nam fi cccropida: (tornas pofucre trecentum
Sexaginta homini i fandis qui legibus urbem
Rexerat affedus moderans plxbifq? patruqu
(^ux precor cdudac de tempeflatetot urbes
1 ot populi hcfpcnxitot funda tyrannide regna
Auton pacis fundatonqi falutis
Vitori fidei decora atq? lnfigma debent f
Hic iterum fortuna Gothis afpirat & intrant
Regna iterum .legio pulfis urbs inclyta mauris
Pnma renafccnn fecit noua nomina regno.

Pnma memor fidei* libyae genus aufa fuperbum

J}t/,

xI:ot3

. i <

. » /

alfonsvs

PellcrciK affcrtas fignarc Iconibus arces.

Alfonfus Ille duos uaria qui monrtrat imagine Reges/

Er referens nunc ora Numx nunc ora Q_uinm
Belliger in facrisiK relligiofus in armis
Eft AlfonfusiarroxmauroK euerfor/K Arri
Malleus.Ipfe etenim uimsquo infecerat orbem
Arriusihi (panis procul exturbauit ab oris J
Sicut & ex latio Gratianus.ab hclladc maior
Conftantinusiapud thraccs qui condidit urbem
Cxfarcam .fccitcp nouam prope littora Romam.
Ifta lues quondam populos accenfa per omnes
Lemex de more ferae per uulnera fumplit
Incrcmenta.uno cxcifo (Iridentia feptem
Ora rcfurgebant.plxbes in bella ciebat.

Saepe etiam primos proceres armauit/8C urbest
Sxpc etiam regcs'crat in certamine tantum
V irus:ab Alfonfo donec conuulfa fub orcum
Fugit ab inferno nunq reditura profundo.

Froila. Ilb autem cui tedta uides lucentibus armis

Pedtora' nomen erat Froilx.uox dura latinis
Aunbus afpentas longo refccabitur ufu.

Hic duplici mauorte potens terraq; maritn
Sxuiit in maurosuidtor.Poft inclyta bello
Fadta odio fratris regni quem dira libido
Coepcrauobfcdus tandem funalibus armis
Confoditur.fparfum concreti fanguinis imbrem
Iniuftx fert cedis ad huc ueftigia pedtus.

Alfonfus Q_uintus ab hoc iteiy Alfonfus. V iden ardua regis
Tempora fperuigilcs oculos pedtora lataf

Rex cratarmipotcns.libyam tremefecit'8C omnem
Hefpcriam mauro tepefecit fanguine terram.
Orlando congreffus apud bebnciafaxa
Infrenes gallorum iras compcfcuit armis.
Ramiras Afpice bellacem clara eu prole Ramny.

Extollit Calagura patremSalamantica natum
Otdom? Ordoniumicui progeniesdiferimine paruo
Alfonfus Proximat Alfonfus.quiuafconasatqj fuperbos
Cladibus inuoluitnumidas/agarcnaq; regna
Sed poft faugraui ac longo uexatus auerno
Q_d’coniuratos cffoflb lumine fratres

ac. xvi'

LIBER. SEKTVS.

Barbarico ritu nimium crudeliter atram
Mifcnt in no<flcm:funifqj agitatus 8C ira
T lnxcrit infamem gcnnli in fanguincdcxtram
Id facinus diuu imperiis atrociter umbra:

T artarca: iaucre uadis ultricibusorci.

Sed iam pronadics.SC fandi copia phoebo
Alfonfus Defeendente minormulto fine laude relinqui

Cogit.ad extremos ueniam. Pofl longa fcqucnretn
Intcruallauirum Ixuocui fulget ab armo
ConruySC auratis fignatum pctftora conchis
Explorate.docet facies mauortia corda.

Ipfc uclut de nube tonans cum grandine fulmen
Obruit infidum genus SC fine numinegentem
Pernicie tanta inuolucns quantam neo; T roiae
Nec Libya: uiderc acies > eu maxima quondam
Inter fe ingenti fremerent duo regna tumultu.

Sed neq; in aurora: populis maccdonica pubes
Cu Ioue rex hammonc fatus Babylone (ubatfla
T ranfiit extremos T auru populatus ad indos.
Pernici ucftatus equo certare 1 acobus
Vifus/K hoftiles conto penetrare phalangas.

Ecce ingens Alfonfus adcfl.pcrtcrritus Atlas
R egis ab afpeiftu caput intra n ubila traxit'
Cumuiditconfli(5hjunocccidifTc ucccntum
Millia mauronz campofqi natare rubentes'
Acnumidas palTim inter equos 8C fcuta laccre
Scmineces K adhuc ammasa:groore tralientcs.
Ca:fan’s ac magni quid res miramur 8C artem
MilitixfStragcm marte inclyta fecula nuq i

Audiuercparcm.nocuit fibi maxima uirtus
Aufa manu maiora fidc.pofl funera miles
Ipfc fuum miratus opus uix pendere tanti
Scpotcrar.fcquitur talis uiiffona pugnam
Cum fortem fortitaduccm funt forna caftra
Cum deus e fi animis prxfens SC bella gubernat.

Ferrantes lllccaputnigrucanisafpcrfus SC armis

Splendidus auratis coelo demillus ab alto
Venit in auxilium regni rcdcuntisiK urbes
AfTeruit magnas.tum libertate potita cft
Corduba’ furrexit bcthiscaput extulit hifpal.

ALFONSVS

Nodhirniq? aliis arferc in turribus ignes.

Ad diuu delubra ferens noua tura facerdos
Incertos ritus inelligiofacp fana
AblutVatqt itetuChriftoin fua templa recepto
Dxmonas cxtrudhs cxorcizauit ab aris.

• Gloria Ferranti femper comes aftra dcuqj
Allicit/SC raro ucnit td fine numine nomen.
Alfonfus Ulcprocul mundi fignatus imagine partum
Ob decus officiis pacis bellien fuperbum
Aequore ab extremo fuit in Romana uocatus
Imperia. at rerum molem pertefusad aftra
RurfusK xternos animu rcuocauit ad ignesi
Coelotyq? uias. Si dcle&atus olympo
T ctTcnas contcmpfit opes pcnturacp regna.

Sed iam nox uicina diem dcpcllit>& aftns
Hefperus accenfis fcquitur T itana cadentem.
Nafcitur crigonc / coclu fugientibus horis
VoluituriK faudu dulces intercipit orfus.
Cxtcramxlyfiis domibus fantfta illa docebunt
Ocia qux nulla mutat uicc mobile tempus.

Sic ait.Si molli fledtens ueftigia diuo
Ad fluuiudccltnatiter.grcnuq? citato
Per nemus/ad fontem regalibus obuiat umbris,
Exultant congrcffx acies.mcdiofq; nepotes
Circufufa cohors patrum Ixto accipit ore.

Itur in amplexus i Si in ofcula dulciter ardent
Pc<rtora.8i exundans tremulos amor afficit artus.
Sed mora iam L.eandcraittollenda.uocamur
Ad facrum folemne/diesquod proxima toto
Conuentu fuperu celebrem per (oluit ad aram
Pafchatis/8i uidlo Chnfti redeuntis ab orco.
Terra ualc.mentcfqtprxqux regna tenetis
Infima uofq? amnes (acri / collclq; beati.
Protinus argutam foluens in carmina uoccm
Sufpexit. chorus audito concorditer hymno
Affonat.accurfant animx dulcedine captx
Q uot circu enabant ffuuios i Si rofida prata.
Mox coeli conceptus amor per inane lcuauit
Agmcn.Si alterno tulit ufq; ad fidera cantu.

FINIS.

TROPHAEVM PRO GAL. EXPVLSTS. L.L cccjcvu.
BAPTISTA MANTVANVS CARMELI/

TA THEOLOGVS FRANCISCO GON
ZAGAE TVRCO MANTVAE MAR -
CHIONI QVARTO PRO GAL/

LORVM EX ITALIA EX/

PVLSIONE TRO/

PHAEVM.

LIBER PRIMVS.

-»

GGREDIENS MAGNO
bellu memorabile cantu

QVO LONGE ITALIA

a primo Francifcus ab iuo

EXPVLIT INGENri For
tem molimine Gallum/

COGOR AD AETHE/

reos ignes attollere longo
Calle fatigandam duro fub pondere mentem.
Odefundte iflistcnebnsiquibusocia femper
In campis animi cceleftibus.O mea Clio
Q_ui coeli conuexatcnes/uicina tonanti/ i

Progenito memoranda deo/afpiratc cancnri.

Qui iuuenem faxlo iam declinante Icuauit
Ad ueterum decus heroum tam uiuida uirtus
Ante diem>dum pubet adhuc fc fortior itas (

V os ne/ucl ardentes mira illa potentia ccrli/

Q_ui fua terrenum radiis animantibus orbem
Fata pluit/patris arbitrio/qui torquet olympum i
Forfitan in caufa eft flagrans uigor ille parentum
Magnanimoty una in fobolem quafi flumc in amplu
Fons non unus iens/8C Cifarc fanguis ab alto i
Ingentes memorate aufus/memorate laborem
Herculeum : quo inuidta prius modo fratfla tumultu
Gallica uis tanto partim concedent orco
Marte graui/partim gelidas tranaucnt alpes/
Parthenopes regno amilTo fpolnfqj relidis.

Nam quia mutatis Romani moribus auli
Non alacrem populi plautum nodclphici honorem
Frondis habet/neqj tarpcios uidoria cumis/

r

I

TROPHAEVM PRO GALLTS EXPVL.

Nc maneat fine laude laborwc ingloria uirtus
T anta fitiK forfan longis abolcncla diebus/

T alia pro artemo fl ruimus monumenta trophxo.

OSTQ VAM SFORTIACOS

p caufataNouarta fartus

Et mmiu crudele iugu defecit ad hortem
Gallo» patuere animi : fimulata repente
Cofilia & frauds fubuo cmcrlcf tumultu
Infremuere urbes Vcnct.xrfacinufcp nefandum
Detertatx animis dirum (ublimibus hortem
Debellare parant/gcntcmqi arcere (uperbam.

Vrbus V eneti regina mans lurtiflima nutrix
Pacis Si armo»! aens altaria poftej
Illuxere nouisiprxtona ad alta frequentem
Conuocat Italia: pro libertate fenatum
Vt federe patres/& fairta filcntiapnnceps
T alibus aurato a lolio fermonibusorfus.

Sanirta gubernandis patres uigilantia rebus
Debita confortes regni lubet altius omnem
Vim ingenii conatum animi contendere lemper
Confiliifq; omni fortuna: occuncre nimbos “

Sed tum prxcipuc/cum magno incendia motu
Bellica comuncm intentum proferre uidcnnsr.

Iam dudum Italiam rumor uagus afficit omnem
Significans noftra pro relligionc potentem
Gallorum magno arman molimine regem.
Etqquobis bn coniccfantibus arma
Hxc lufpccrta forent. tamen ut fi ucra fuiffet
Famanngens porta pictas curfu ire fecundo/

Vertra fuit moderari animum fentenna patres.

Atq; rati non porte tegi figmcnta/putaftis
S portandum paulifpaopussfamrta arma fcquentem
Extemplo terra: auxiliis pclagiq; tuuandum.

Fallere nitentem tara pclagoq; fugandum.

Hax mora fegnicies/fi non pietatis 8i xqui
Hatrtcnus obllitent rano/inconfulta fuilla.

At nunc Parthenopes fine ui ditione potitus
Quando iter ad graios aperit uitrtona tutum/
Prxfidns regno pofius/cum figna rctrorfum i

ctc.xyin.

LIBER PRIMVS.

Vcnat'8£ accepris infida Nouaria bclgis
Sit mentita fidem'qua relligionc feratur'

Et quos detedo T urcos uocet indicat altu.

Nos otomanigenx gallisthoc notriinc tanto
Infignimurthabent foli ucra orgia galli.

Gens infcnfa italis/cucntu elata fecundo
Imminet Italix decus extindura latinumr
Sfoniadum merfura gcnustnos umbus audis
Inuafura.Q uid his tantis occurrere patres
Nos uctat aduerfis finfubnbus arma propinquis
Arma quibus regna a T urcis dcfcnfa tenemus'

I ungttc.non deerit pia bella gerenti bus xther .

His didis exdta patrum fublimiacorda
Confpirant in bella alacrcsifcd quxntur ante
Omnia/qui ingeniis fimul arq; ingentibus aulis
PolIcat/actantxpolTitfucccdcrc moli'

Inclytus armorum dudor : qui mane furentem
Prxcipm Gallum ualidis pmat acriter armis.

Hic fua dimifTo princeps in teda fenatu
Digtediens pmit urgentem fub pedore curam
Interca pheebo freta fubter atlantica lapfo
Nox redittK fandus apem polus xthens ignes.
Solftitio uicinaxftas accendere cancrum
Coeperat/K dans fulgentem oriona flamis
Tollcrcxum liratus thalamo noua foinnia princeps
Et mms fimulachra modis parentia uifus
Ccmcrctqux ambiguis canerent oracula rebus.
Namcp altare fenex in maicllatc faccrdos
Eximio cultuiqualcm magna orgia pofcunt
V ifus.flC alatum dextra attredante Iconem
Ac mulccntc iubas< Ixuani extendebat in armos
Militis armatucui frons duccdignafcrcntcs
Prx fc aliquid diuinum oculitcui plurimus cnlls
Implet cbur I ibycum' ferroqj hafhle cruento.

Et fic fatus.agc atroces qux pedora curas
Sollicitanndcpone.tuis inuenimus armis
Barbadicc uirumteui corda heroica nullos
Admillura metus:uircs/qux fundere gallos
Q^ux imanes penetrare aufinnac frangere Panhos.
Dixerat .Extemplo luucncm noua finxit imago.

/

TROPHAEVM PRO GALLTS EXPVL.'

Egregium uultu iuucnemfulgc ntc metallo
PcdoraucftitutmX talotcnus aere micantem
Flamigcro/ac forti uibrantem hartile lacerto.
Pcrfimilcm marti /quotiens in bcllaparatus
Exit:8C ad Rhodopem currus confccndit ahenos.

In thorace uircnt utrocp a margine frondes
Hincpalrtvc/hinclaunigcminatx infignia laudis:

Et pidum auratis fignum gentile figuris
Fert umbone quater nigra I ouis alite claufum.

Haec fuper adriacos ficn uifaomnia fludus

Acclamante freto/pclagicp fonantibus undis:

Q uod notat externas gentes &C barbara regna
Hoc dudorc lugum fandi fubitura Iconis.

Iamqi aurora polis magnum torqucnnbus axem
Attollens geminos lxoac duo pignora fratres
Coeperat afccnfu rtcllas abfeondere primoi
Cum noua difeudo princeps oracula fomno
It mcditansi&C uifa animo (imulachrarcuolucns.
Conciliuq; uocat redeunt in facra togati
T eda patrcsiubi de rebus ccnfura gerendis.

Atqi iterum prono ducens fufpina uuliu
Incipit 5C fando barbam mouet ore cadentem
Cogimur cuentus capto fperare fecundos
Confiliopatrcs/nofl riscum numina uotis
Mota ferant faufhim augurium illudcantq; labantes
Oflcntis firmare animos:8i ad arma parare.

Vos an emi ignes uos confcia fidera remmi
Vos fupen i ucftramcj! fidem tcftamurolympi
Numina fanda i quibus diuu efl hominuq; potcflas/
Me neq; mcntimncqi captum crronbus ullis
V ana loqui /caput hoc ponus flygis obruat undat
Q uam fraudare aufim te facrofandc fenatus
Nxc tua maieflas primis mihi femper ab annis
Culta potcfl modo cum feneo illudenda uidcri.

Sit mihi fas non fruftra hodie ccrlcfha farti
Et uobis audire prccor.Sub node filent*

Cum medios tam cxccfTiffct nox humidacurfusr
V idimus artantes diuos/SC certa ferentes
Prxfc figna pios manes, deus ora uideri
Fecit H agno fci .Sua qui fq; lnfcnpta ferebant

LIBER. PR.IMVS. ccc,xi'x,

Nomina pecoribus laris cum murice te auro.
Haurimus auribus his magnorum oracula diuum
Longini ac Marcribiliquorcm agnouimus hartatn
Sanguineis fparfam maculis/K caede rubentem
Purpurea. V idi iuuenem radiantibus armis
Quemdiuilegcrcducemtqua: barbara contra
Arma uocantitantofq; iubent cuolucre cafus.

Hunc autem domito quem mox uicrtoria gallo
Certa manet/ rcferantiuerum prius utile fari
Quo pactores eximias 6£ grandia fadla
T emporis antiqui'cum terne animantibus alba
Non inferta forent mundufqj erat integer axu»

Egent incoftans fortunaidcufqj mirucp
Scmpcr in aduerris maior uigilanua rebus»
Nouimus xternum romani nominis hortem
Hannibalem bello magna illa atq; inclyta fa<rta
In primis molitum annisincuntc tuuenta. i

Focmineos inter calathos SC pcnfa latebat
Pelidcs imberbis adhuc/cum traertus ad arma
Troianasconcurtit opcs.K in Hc<rtorcui(rto
T roiugenas omnes extrema in fata redegit.

Cum primum Iibyco fudans in pulucre regna
Punica fubucrtinprimx lanuginis annos
Vix ingrertuscratmullifc^ exercitus armis
Sapio.SC Alcides monrtra illa imania cccpit -t

Coterere in cunisaion exportata fenortus:

Non fortes tertata uiros barba homda mento»

Non multo bellandi ufu longi fqj periclis
Ars quacrita.Duci fatis eft cum coepta fccudant
Numina fortunare hominum dignata laborem»
Ingenium acre/potcns animus/pauenfqi labo^r
Corpus: Alexander cum bello lnuaderct orbem
Pubefccbat adhuc. Iuucnis ciuilia pnmum
Bella gerens Auguflus erat. Quid plura cTatendum
A fuperis opus omne geri.Sunt numina fatum
Numina funt fortunamihil rinc Numine faurturn.
Omnia coeleftcs fuperi terrena gubernant
Imperia. K nobis animi dominantur olympi.
Regnant/quos regnare uolunt. prudentia rerum
Vana gerendatum finenumme,uinatur armis

- • DD iit

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL;

Confilio Priamus melior. ruit ardua T roia.

Pyrrhus achillcidcs uincit pucr.Omnia ccrlum
Datq; adimitq;:nihil coelo aduerfante labores
Profucrinttcoclo nihil ed autorc timendum.
Cordahumana moucnt Diui.labuntur in ipfos
Mortales hominum fcnfus.Nos numine moti
Credimus a nobis operum primordia nafei:

Non fccus ac bnugo quotiens temone lugalcs
Plaudra uchunt/ucrfum ire rati fc auioribus axem
Automedonta putant opus ad plauflralc minidrum.
Q uid q, honor dimulat luucnum crcfccntia coida:
Ad decus afpirant uidona fanguine longe
Dulcior .afpemanturopcs.uitaraqt paci Ici
Eximiu pro laude putant .bed auara Icncdus
Inferuire (olet luens praeponere honedo
Vtileconcutcrc autorcs:differrc paratis:

Q^uarcrc contand i cau fas/K uendere tempus
Hodibustac uana mcrccdcm emungere fraude.
Scms.ee exemplis nihil hic opus Itala uobis
Arma ducum uicio quot uafi amenta tulerunt.

Sed quid nosqddn hortanturquod Numina madat
Fnidra imprudentes ftud io fuademus inani i
Accipitcdiuorum animos. Contermina noflris
t mibusiSt bellis urbs opportuna gerendis
Mantua Francilcum fcmsqta inaolc.quanto
Protulerit luucnem ingenio - quo robore in arma/
Q_uam ualido in cafus animo fefe ingerat omnes.
Sciiis:8d audite lam nodra per oppida laudes

V ndiqj m hos etiam totoadmiranrc fenatu
Pcrucncrclarcs.uolatorapcromnia fama

lam uctus armigerum luucnem bclloqi fuperbum
Jam claros anteire atauos/ac furgerc in horas
AluusiSt uctercs animis xquare latinos'

Q ui Romam rerum dominam fecere triumphis
Hunc fuperi quorum omnipotes pater ida gubernat
Regna minidcnisCnec me nodurna fefellit
Viliorccrncreadhucuideoruultuqi habituqi)

Hunc fecere ducem. I uuenem radiantibus armis

V iduflC mintiadura manifeda infignia patrum
Agnouiaicc erant obfcuro languida fomno

"V

CCCJCX.

LIBER. PRIMVS.

Lumina.Tcd uigili bella incubcnria fcnfu
Volueba recubanssaio indagante putabam
Rem populi ' comunc bonum / patnxqr falutcm
Cum lubitocxpulfisdiuicffulfcrc tenebris.

Nec minimum q, corda in nos prodiuia femper
Geflent a tenerisrq, aui incrementa dederunt
Imperiis tanta his noflris meminifTe ncccflc cfli
Q^uoduce pclaram Troiam Antenoris urbem'
Q_uo duce V eronamifenonum Brcniqj laborem
Egregium noftn quonda m domuere parentes.
Hicfuwannales fi cuolucrc temporis cius
Non piget ' ciufdcm fatus alto e fanguinc gentis

S uimus ab hoo cui nomen idem / Ii flema recordor,
ic patnam grauibus bellis longiq; tumultus
Mole laborantem funifqj infubnbus adam
Ad famis extremum internum defendit. Khoftcm
Anguigcrum fubmouitagrmfpoliifqj reuertens
Rettulit in melius confradam lioflilibus urbem
Q. uare agiie o patres quow prudentia regno
Inuigilatifi quacft melior fententia uobis
Q_qam fuperisferte m mcdiumiSC (uccurritc rebus.
Fecerat orandi finem'cum mentibus omnes
Illabi fenfere DcumtSC pcordia miris
Demulcere modis.dulciqt in pedora lapfu
Delinirc animosrac blando impellere motu.

Curarum lam mole graui mens libera tandem
Nutibuscxultat Ixtisrato; ora ferenat.

Non aliter qpoft nimbos fle nubila coelum
Sol nouus'&: fudo lux defecata rcccnri.

In in uota lubcnt . luuened; in corda receptum i
Oftendere ducem mtflxin fuflragia dextrae.

Nec mora.deledi primow ex ordine patrum
Q_ui mandata ferant. Pnuata negocia lufTi
Ponerc/SC ante diem eu primu illuxerit albo
Mane oriens aurora polomarcuolucrcremis: •• .T
Atep per cugancos patauiat uirent ia rura
Maturare uiam:8C Mantoam accedere ad urbem.
Iamqj propinquabanticum dux lhpantc catcrua
BcllatoR- equitum magno agmine quadrupedantum.
Confcius aduentus fele Franci fcus agebat

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Thraicio fublimis cquo/dndtufq? repando
Enfc latus/pharctraK laculis armatas «arcu
Biftoniotquafi in pugnam uolat incola ponti
Sarmataiamaronio uel thrax bellator amidhj.

Poft pmifla datis fandi pneludia dextris
Conucrfi lento redeunt in moenia greflu.

Vt ucneti uidcrc uadis obeuntibus urbem
TumgcramiSi longe dudtos fuper xquorapontes»
Xcrfis opus uidifle putantteum ftnmona pontus
Subtergreflus Atonraputticiniftuqi mannis
Flutdibus xmonnslatc (ubmouit ab antis,
lamqj illata foro candenti c marmore templa
Turba fubintrabat cultum exhibitura tonantii
Cum coelum ingreflac concordia foedera uoces
Caftrorum de more (onant :fcti t aethera clangor.

Et Marcum clamore uocant.lt bellica longe
Tedera latticiam rapiens in fidera Tureo.

Iam fextam producta dies confccndcrat horam»
Pofccbatqj dapcs/ineunt fublimia tedta»

Attalicis ubi culta opibus domus alta fuperbit.
Textus in aulxis circupendentibus autor >

Vrbisiut Ionio ucnicns T yrrhenus ab orbe
Vela dabat fato profugus.Thcbanacp Manto

Cum Cadmi de ftirpc uinsifata fanguine uatis
T yrefia: Manto fones cdocfta Deorum.

Nam poft Thcbay excidium SC bella afpera fratrum
T am diris certata odns/mans Hellcfponti
Aequoretranfmillolydasperuenitad urbes:

Et poft fraternas fortes ubi contigit oris
T yrrhenum patriis arium noua quxrere regna»
Addiderat fcfecomitcmiK pfaga futuri
Littora etrufeo^ lydis regnanda canebat
Vt fata T yrrheni foboles de femine montes
Tran (ierit cum matre altos/urbemq? Bianor
In ueneto metatus agro confcderit aruis /

Q ua: patre Benaco genitus circufluit amne
Mintius ingcnti.Cygnos habet unda natantes:

Et uolucrum gen9 omne. Aquila: circu humida prata
Bella mouent fulicisspecudcs ouiuqs magiftri
Circu ftagnafedent:SC Phillida cantat Amyntas.

LIBER. PRJMVS. ccc.xxi.

Florida cum nymphis SC Apolline permeat arua
Ac fuapoft aliquot rurfum miratur ari flas
Regna antiqua Marospnfcamq; examinat urbetn
Gonzaga fub gente bonis maioribus audam.

Hic uites arbuffa feruntancuruus arator
Scindit humum.canit aerea frondator ab ulmo,
Nauigat incumbens remis urbana iuuentus:

Et cymbis fua rura petunt : epulantur in undis/

Atq; inter fludus molli exhilarantur hiacho
Fronde fub herculea.uclis gradiuntur SC aura
PrefTx onere ingenti fpaciofa per xquora puppest
C.xrula pi fcator fulcat uadaiucrbcrat undam/
Neptuniq; greges feriens in retia cogit.

Poflq textilibus formis intex ta uctuflas
Leda fatis curuo in digitos aqua funditur auto:
Difcubuntcp alacrcsiac flore fcdilia&ofho
Strata prcmunt.fumani lautis conuiuia menfis.

V t fcd.ua famcsf& iners ac fegne palatum
Non una: fecere dapes/data copia fandi
Libcnusidimifli epulas adiere mimflri
Tum fenio ac meritis orator SC arte loquendi
Primus ait. Noffras olim pcrucnit ad aures
Idq; tuo ritu fignata numifmata Princeps
Significant. hac urbenoua: monumenta falutis
Efie fita effufum Chnfto patiente cruorcm.

Idmifi relligio uctemm dclufa fefellit
Vosquoqj T yrcfix ciues antiqua propago/

Ptaxlaru ac fublime decus ' quodqt omnia uincat
Omamcntaidatum nihil cft mortalibus unq
Nobiliusrnihil in toto diurnius orbe.

T u princeps qui magno animo fada ardua femper
VoluisiK hanc nedum patriam decorare' fcd omnem
Italiam uirtutc paras SC grandibus adis/

Id debes cura ingenti cultuqt fuperbo
Excolcrc:8C late populos uulgarc per omnes.

Nam domus cfl urbs ifla dcufanduqt cruoris
Hofpirium facriicui nec fatisdfct olympus
Ipfe/dccemgemino qui fidera fufbnct axe.

Sic fcniortrefponfa dedit cui talia Pnneeps.

Sande Pater qq teneris ea femper ab annis

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL,

Audicrim/K noftros pietas antiqua parentes
Moucnt hxc/ignoia tamen primordia nobis
Tanti opcris.Nos bella magis miramur 8 C armat
Hxc curare fcnum'pugnarc ac uincere noftrum
Sunt tamen annales ueterum qui feire diey
Acftaqj prxtcritiualeantcuoluerc fxcli.

Hxc referens rerum hiflonas ac tempora dofihim
Aduocat Antimachum proceres quem aftare uidcbat
Inter honoratosrtantiq; exordia cafus
E narrare iubctifamxqj oftendere caufatn
Ille ut erat grandi eloquio/8d fermone canoro/
Murmura uoce tu!it'fandocp filcntia fecit:

Atq; aiishxc ueterum non cft antiqua Deorum
Vana fupcrftitio/fcdct hxc altiffiuia fupra
Fundamenta fides nullis abolenda diebus/

Sed firmanda magisinon cft dclufa parentum
Rclligio/ Deus hxc nobis Deus omnia fecit.
Atncqjutcxnoftnsquidam fenfere protetuo
Ingenio eruor iifta odiis flagrantibus olim
Cum furerent animi ardentes* ab imagine fluxit.
Nam Deus infernis quando rcmcauit ab antris
Sanguinis accipiens quantum immortalia membra
Pofccrc uifa fux necis hxc monumenta reliquiu
Q^ux quibus huc allata modis quo tempotedongum
Enarrarcitamen paucis ucftigia rerum
Suma fcquar.uctcn res cft notiflima fama
Efte inter campos Cilicum 8 i panphylica regna
I fauri fua rura (oli fuper ardua tauri
Culmmuirhyphxis boreas ubi hbilat auris.

Longino dedit illa genus terra afpcra duris
Cotiuusiad fruges ora imanfucta ferendas :

Sed fcecunda utrum ualido^iac bella gerentum.

Ipfc fub Augufto prius 8i fub exfare demum
Succeftorc merens a pnmo nomina pilo
Sumpfcrat.lpfi aquilas pnmx feruarc cohortis
Cura.quaterccntum focios prima arma ferentes
Ducere fi£ in bellis primus certare folebat.

E meritum atq; oculis tam calligantibus orbum
Cxfarutalfyrnseftctcuftodia regnis
Mifciat.hic comites ad Chrtfti funera centum

LIBER. PRIMVS.

CCCJCXIlV

Duxit iens armatus equotpiluq? miniftto
Apponente lencx Chrifti latus impuli hafta.
Protinus allabi per longum hafhlc cruorcm
ScnfitiK humentem rcuocans ad lumina dextram
Lucem oculis animocp haufit :Chriftuqt tuendo
Sacrilegum cognouit opus totoqi recepit
Corde t Icu lachiymans.tum fanguinc timfhts 6C unda
Diluit omne Iccius > longxqj piacula uitac.
Confcfliifcp deum liquidos in ahena liquores
Valcula congeflitiquac pofl regna omnia circum
Longo errore ferens tandem obtrucandus ad urbem
Cxfaream dedit Andrex/qui regna colebat
Cappadocum noua facradoccns.compertaq? longo
T empore pofl tulit ad noftros fortuna penates/
Longinuqi fimuliquifquis fuit illius autor
Sanefh opens/nccenim ferri linit alta uctulbs*

Atqt igni confumptaiplis cum annalibus olim
Sacra domusi coniuncffa loco contexit eodem.

Pofl ubi ccelitibusuifum/pcr fomnia fantfto
Crebra feni monflrata cauo traxere fcpulchro
P a flor 8£ alliflcns populus cum patribus urbis.

Fama recens omnes italos & barbara regna
Compulit hic. Vcncrchunni/uencre (icambri/

Et procul extremo politi fub folc britanni.

F inis erat dicffis cum mox condauia princeps
Ad fccrcta uocans uenctos in foedera mrat
Militia; curamq; armow ampledhtur omnem.
Extemplo admoniti panes ardentius arma
Iam fulccpta paranttmultos coflata per annos . i
Argenti atqj auri moles per compita in omnem
V Ium martis abit.-grand iq; exerci tus aere
Coglturtac magno properant in bella tumultu

V udiqj pugnx auidx gentes. qua: tura timaui
Q_ux montana colunt ucnctum prope norica potum.
Exiftrisiuliq! foro mauortia pubes

Flexilibus gladiis onerata ueruqj bicomi/

V incentina mit bello genus aere iuuentus.

Sic Pataui/ficTiruifntlic incola feltri
Frenatis gradiunt equis: Icuis ungula terram

V aberat altano glomerans ucfbgia grcITu: i.

TROPHAE. pro gallis expvlsis.

Et prxfixa tremunt longis halblibus xra.

Sic quos pcipitem genuit prope fluminis undam
Syluofis Verona iugis:qui faxa fonanti
Bcnaco prxtcnta tenentrquos Brixia frugum
Laeta parens alit in niuibus. Q uos Lolius ingens
Euomit in uiridcs altis ex alpibus agros.

Et qui bergomeis errant in montibus inter
Gens nutrita feras/gelidis in cotibus ortas
Dura fcroxiopcruqi fagax'paticnfqj labow.

T u quoqs qux in medus relides Crema martia cap
Armaagitas/fortcfqi paras armare maniplos
Et uos antiquae ftagnata paludibus arua
Pnfca domus Regum/Si geniis nauale latinx
Mittitis hartatas acies in bella Rauennx
Nec fatis eft armare Italos / a montibus exit
Fortioria rapido melior germania Rheno.

Pars grad itur longis armata (ccunbus/armos
Nuda caput nitido radians 8C petSora ferro.

Pars tonat/K raucis iacit aerea fulmina bombis.

Non irata maris tenuerunt aequora graios.

Q ui Iouis arua tenent liquere Cyoonia rura»
GnofiaqvSC politas medus lnfludibus urbes.

Et laccdaemonix celebri regna inclyta fama
Argiuofq! lares:Ithacamqj:K Neriton altam
Nerino genus unde duci, qui dicitur olim
Egitlc incertos circu mana omnia cur lus.

Butroti ucncrc cquitessubi Chaonis ora
T roiano regnata helcno. Scodra: cp coloni.

Illiricos mora nulla tenet/mora nulla morauos.
Thellala nubifero pubes defeendit ab Othri'

A pindiqi lugisruetusell ubiccntauroiy
PatnaiSd muidVi bello ucnerc Croati
T am latum imperium V cncto / tam Imcnfa poteflas
Compledcns terra: ac pelagi longilTima regna
Omnibus hirfuto facies truculenta galero»

Et mento coma nigra fluens in pcdoraicrines
ImpcxirSd Ixuo introrfum caua Parma lacerto:
Pinnata: qi fudes in cquisiflratiotica grai
Agminamoflra lcucs equites cognominat aetas.

Illa noui noua caltra ducis percgnnaifuonun

LIBER PRIMVS.

CCC.XXUl

Ipfe uirum forti longas tegit xre cohortes .

Et cathaphrartoK turmx crepitantibus armis
Pcnicomas tollunt galeasiac more latino
Pidlurata ferunt longis haftilia roftris.

Daunia quadrupedum fobolcs animofa fuperbos
Se Icuat in faltus indo bouc pedtus & armos
Circutedta. fonant crebris hinnitibus au rx.

Aurigae tormenta uehunt.paflimq; per agros
Plauitra gemunt. trahitur martis grauis xre fupellex
Inuentum bombarta nouuigraue moenibus altis
Excidium lato ore minans.Caua guttura fla ma
Irritante fonans onus cuomitura per auras
Id ueteri eicdfus regno V ulcanus amans
Inftrumcntu animis tota fpirantibus xtna
Follibus excudit : miifoq? m guttura primum
Sulfurc in obfcuras conuoluit marmora fauces.
Mox uocar armigerum martcm.fubit antra uocatuJ.
T une imane opifex animas opus applicat ignem.
Extemplo horrendum tonitru ciet, atq; molarem
Impadfum ciaculans (flamx uis tama furenti.)
Oppofitam montis cautem fcrittEccc ruinam
Saxa trahunt. tremit attonitis fornacibus xtna.
Contremuere ipfi qui nil pauet/infcia marti
Pcdlora.K explorans oculis monftru undiqj fabri
T am miru ingnipotcntis opus laudauit/8£ artem
Tum V ulcanus habet quibus hxc contraria nobis
Sxcl a pmasmofln dixit monumenta labons
Ipfi etiam primis obicdri cladibus omnem
V im expediunt magno infubrcs molimine. X idlo
Fcedcrccum Venetis populos in bella feroces
Sollicitant.Sua Sfortiacu uigilantia longis
Confiliis adiuta Ducem fufpcndit.X urbe
Ternius armflairepidisannititur armis.

At Vcnai firmare homincnvpopulofq; labantes
Ne gallis parere uclint<animarc'uctufqj
Infuomm imperium feruare 8C fegne uctcmum
Ex lentis Italorum animis abfolucrc certant.

Patruus armorum ftudiofus'8e integer xui
Franci fco Rodulfus erat lodouicia proles:

Huius in aufoniis uirtus excretu bellis

EE

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Cum furor inuafit calaber tyrrhcnica primum
Oppida/ mox Venetos Alfonio autorc penates/
Enituit/fupcrum cultu uir clarus & armis
Ipfum igitur fidei ingenio prudentix SC arti
F,fus in hoc tanto grautum molimine rerum
Afeiuit quo martis opus regat omne magi (Iro
Hoc pacem /hoc pugnas/hoc iudicc temperat arma.
Carolus interca regnis cuftodc relido
Cialloiv rex caflra moucns tranfiucrat arnui
Cu fubito audita cft exciti fama tumultus/

Q^ux canit armari V cnctos-K milite multo
Omnia compleri ipafTimq- cfcruerctoto
Arma PadoiSi manem magno fc attollere motu/
Aequoris in morem quotiens aquilone per undas
Debacchantc fretum irafci/fludufq; lcuari
CcepittSi auditus longe fragor infonat altis
Monti bus/8i fpumante falo maria imadehifcunt.
Conunuo ancipiti Regem cura anxiacafu
Pcrculnnit fubito deprehenfos turbine nautas.

Et moerore graui pallentia nubilat ora
Vulnus in alta animx tnflis penetralia adadum.
Non fccus ac quando zephyns ccdanubus au lier
Humidus infurgens Phoebi iubar ante ferenum
Polluit/K raptum ex oculis pice claudit oly mpura.
Fluduat in curai|t undis ut m xquorc puppes /

Ore diu fecum tacitus/ncq; tollit in altum
Lumina fixus humi faciem. Formidine tandem
Liber ad afbntes oculis mclionbus ora
Elcuat.SC quo nos ait hxc Iacobe T nuultis
Q_uo foriuna fcrct/qux tali ad littora uento (

Ciuis hic infubrum patria procul egerat urbe
Sufpitiogcncrc atqi opibus bclloq; potentem.
Proptcrca fperans fua fic in regna reuertt
V encrat ad gallos:8C flrcnuus ibat in arma.

Regia dida lagax ftmul auribus audit<& acri
R uminat ingcnio:8C confcfhm his orfibus infit .
Gallo^i Rex magne iflisnccxdc pendis.
Grandibus inceptis aderit dcus.afpicc quanto
Robore militix latis tentoria campis
Explicet cflufus per mra per oppida miles.

4

CCC.Xxillt.

LIBER PRIMVS.

Voltie tuas animo uireyK concipe quantum
H ic affare uides procerum .t ua gal lica uirrus
Nec umet confucta metu neqj fortibus armisr
His congcfla locis.hicduro corpore Vafeo/

Hic ualida eu pube Bnto.te boia mucntus'
Tcalucmiftc marte potens Narbona fideli
Circuequitant animo/tecum omnis celtica magno
Agmine uis.tibi pugnaces gens afpcra bclgac.
Ibimus in cafustccum feliciter omnes/

Ne dubita/neue hos tantos horrcfcc paratus.

In Venetos eat iflc timor comcrtia tantum
Rimari folitosiSC auaro incumbere lucro
Arma decent procere s/magnow audacia regum cfl.
Nil tamen eft temere audendum .fottuna (upremo
Attentanda loco/cum circuucnta pendis
Spes labat extremis nec habet prudentia clauum
At prius utendum ingcniis:longoqj putandum
Confiliotmox ut rebus data forma gerendis'
Enfc/hafla ualidc audendu cft. a fine petendus
Ordo operis. Nec enim qui fottibus incohat aufis
Semperuincit.habet multos quos fcandcrc oportet
Bella gradus, fummum ipfa tenens uidforia palmam
Pomgitnn cafus uis cfl feruanda fuprcmov
Nec ftrepitu fundenda uno.Sat fortiter egit
Qui uicftor tandem euafit:ui<floria rerum
Surgit ab euentu : non prima fed ultima uirtus
Pnemia fcrt.Pnmo ingreflu fi Ixta coronam
Spondet i in extremu difcrt fortuna laborem
Nunc igitur Rex magne uias mctemur:8C omne
Exploremus ltcrtncc erit me ludice tutum
Flaminix penetrare alpestSC tendere ad ipfas
Pnmitiisolim Ixfas confluftibus urbes:

Efl potior luncnfis ager freta magna fecundum
Q ua ucniftis.apex multo minus afpcr: &i una
Exitus Kdorfisfli uallibus Apenini
Luce patet 'parmen fis agn fub collibus ora
Acquior/K glebis foecunda feracibus arua.

Scis gallis populo^t animos/fcis mobile uulgus
Affentirc itali impeni luga dura pero Ium.

Nunc igi tur Rjcx magne operi (mora nui Ia) fupmo

EE n

■ Digitiz/

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL;

Accingamus.erit breuis hic labor ultima rerum
Meta gcrendawmoftra cft campamainoflrum
Parthcnopeoiy ficulis a finibus omne
Imperium Rcgumiqux pars non ultima regni
X rinacrix.noftri calabrunoflra appulacampis
Frugiferis tcllus.SC qux contraria R omx
Brutia progenies poeni luga malluit olim.

Sena tibi cfladdidanuo Florentia fefe
X emperat arbitrio:fcnonum tibi militat omne
Piccniuq) folum.te rcgnacflcnfia folum
Ore animifq? feruntiquid tam mfi Gallia reflat (

Q utcquid habet V cncti quicqd fub principe Mauro
Gallica funt. rapuere Itali inomcnqj dedere
Italtx gallow agris. Nam galba quondam
Latior adnaci tangebat littora ponti
Ipfx urbes callosi opuscfl. primaria galli
Moenia Sfortiadum genus unde X nuultibusiinter
Fundauere duos amnesjSd ab amnibus V rbi
Conditi 8£ a medus fecere uocabula campis
Nunc quoqi uiua.lacus magnisubi fludhbus errat
Larius exrrucfbs ftatucrunt moenibus urbem/

Et Comum dixere nouu.pofuere penates
Bcrgomcos.habet autores 8i Brixia gallos:

Et Verona ferax frugum Vincentia bello
Strenua ab antiquis traxit primordia gallis.

Nunc quoq; galioiy mores habitumqi uidcntut
Affcdlarc animis ad te ucnicntibus ultro
Xalibus orabat pfbnslinguaqi/manuqj
Du&or in euentum pergens interritus omnem.
Confiliis haefere omnes. X um caflra moucri
Coepta loco uerfum Lygures farranica ad ama*

Per luccnfc folum cum fero apparuit urbis
Nuncius accepta: tandcm:naq; exitus inter
Hofliles f>opuIos xgre datus .inuia longe
Per lugaper faxa imenfis adeunda periclis»

Indicto tam marte palamnam milite in omnes
Se effundente uias/SC inardcfcentc tumultu.

V t perlofta nouos patefecit cpiflola cafus/

Regia corda ingens pulfat pauor. Ire rogamur
Inquit.ee ire negant Veneti, nouusorontadu&or

LIBER PR.IMVS. ccc.xxy.
Occupat.Hacc aliquid pariet grauc Mantua nobis.
H ic nouus elatis animis & robore tanto
Corporis ut fama cft foliti tolerare laborum
Omne genus dudoritah modo milite, tanto
Imperio Venetorum auctus non fcgmbusarmis
Militat. hxc aliquid pariet grauc Mantua gallis.
Omnia fint haec uana prccorpnrfaga maloiy
Mens aliquid (diui aucttant)hotrcfcit acerbum
SicaittK folitus quocuqi libebat apertis
Ircuiisifunt indignans iter abiicc claufum.

Non aliter 5 cum mucis de montibus humor
Liquitur hybernisifi fada repagula forfan
Inucniat/fpumanstumidograuisalucusarftu/
Perflrcpittac magno obicdam pmit agmine molem.
Etiam feradies fugiens cum folefub undas
Iueratihumcntiqt polum nox dauferat umbra' •
Cum R ex cartra lubcns Petrx prope moenia fandx
Siftercilibata tenui dape fefla cubili
Membra dat/K fomno recubans imergitur alto.
Continuo triflcm uartisnoua fomma formis
Sollicitant animum. Claro Dionyfiusorc
Vtfus adeife choro diuum comitatus:& alta
Voce fonans regem affarituultuq; fcucro
Obiuigarc.Q uid has memorans te tantus ad oras
Error agit Cricfcis primordia quanta malorum
Sparfcris.Italiamquapeflc infeceris omnem.

Non fuit aduentus autor deus .omine fal fo
Duccris.SC uatum prxfagia uana tuorum
Impofucre ribi.Non es qui fanda fepulchri
Limina rcfhtuat. Tyriam qui liberet omnem
Carolus cxcclfo gallor a fanguinc furgens
Ille alias in bella manus i ille altera magno
Pedore corda feret. Non cfl illa inclyta bella
Attentare tuumiqq Florentia tecum
Lufa tuas olim nugis pcrmulfcrit aures.

In tua regna redi. Nec te timor ire per altos
Impulerit montes lygurum.fcd limite redo
Carpe uiam.tranfirc dabunt non uinccre fata.

Rurfus ad infubres reuocanda Nouana ludum
Efl paflura grauem .tuus hic labor irritus ipfo

E E iri

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Non dignante dcoinonafpirantibusaflris.

Rurfus Aragonii repaent fcbetica regna.

T e tuus ex pedat R hodanus.tua fcquana magno
T e uocat applaufu calabros uifuta triumphos.

Vade ergo aufonias nuncj rediturus ad urbes.

I patrio te abfeonde folo.Ncc plura loquutus
Liquit in imcnla regem anxietate fepulium.
Extemplo cuigilans animoq; ea fomma uoluens
Soluitur in Iachrymasj8d amaro inccflitur xftu
Curare fimulachra animo importuna moucntum.
Atq? ait:o diui indigetes/o numina fandos
Q ux regius ccclo^: orbes iquore omnia plena/

Non cgoccntimanumdira impietate gigantum
In uos ire paro.pictas tua maxime diuum
Poftq nota fidcsgallis non excidit unq
Regibus aut populis, nec uosagrearma putabam
Ferre.-quibusdudum inuafi qux debita fama cfl
R egna mihi . Poftq aufonix regnare per arua
Non ftnitisiregno ablbneo.tua (anda faccflo
Iufla patertliccat nobis in regna rcuerti
Gallicatuos diuinx animx qux uolums aftrai
T u in primis Dionyfi alto qui uiuis olympo
Maxime Galloft cultos ifranconi a caftra
Et caput hoc fmiatc genus ne aucrtitc noftrum.

Q d1 fuerim uatum fero intcllcda fequutus
Somnia rclligio fecit fimulata canentutn
Me pofei a uooismos allegata fefellit
V cftra fides. fate autori fua prxmia falfo.

Dixit 8£ affigi fcntit fibi corda repente
Mitius.in patrias uaga mens cxtcndituroras.

Moenia nota uidcttquibus obledare folebat
Ludiuagos fenfus Icuis atqi recenttorxtas.

Occidit ambmo.&C dominandi infana libido
Labitur ex animo.fubcunt nfufqufalcfqjt ; A

Ludicraqj.a: rebus magnis inimica uoluptas.

Iam uenatur apros leuibus lam retia ccruis
Tendit:8C aucupium ftudio infedatur inani.

Et iam praeteriens candentibus inclyta faxis
Littora Sarzanx/fubmcrfaqt mernia Iunx
Ac Venens portus/ faltcns ubi frangitur xquor*

LIBER. PRJMVS.

CCC.XXVI,

Venerat ad V icum:T rcmulo cui nomina ponti.
Hic ubi protendunt rigidi ucftigia montes
Ad uada torrentis Macrxconfinia tufeis
Vltimarper duros filices per magna uolutum
Marmora flumen abit refonans in ualltbus imis
Impete pnccipiri. V icuqj intcrfecat unda.

Ex trabibus quondam tremulis conffraucrat amnem
Ponte rudi primxuaxtas.hinc nomina primum
Fatfla loco. melior fortuna fcquentibus annis
Fraxineas cum ponte trabes fubmouit & arcus
Marmoreos lniccitaquisiK pontibus arcem
Impofuit ftrucffis.Iabentia tempora magnas
Adiunxere domos populoq; habitata frequent ]
Porrigit in tradlus regio duo brachia longos'
Emponum tufeo ac lygun comunc/fcrcndis
Mercibus Emilix in campos Veneta fq; per urbes,
HicnifitufcaquicsK Pctrxinfomnia fandtae
Obflitcrmt/crefccnte metu pcrinhofpita faxa
In lyguresucrtifTct itcr.non fidere diuis
Vifum grande nefas. lubet ergo afccnderc lenus
Grcflibus aeream rupem longifTima caflra:

Atq? peti Parmcnfc folunvfataliaqt arua.

Et iam prxfidns iuga fuma tenentibus ipfc
Incipit excclfum multa inter millia montem
Scandere' fubfidio ingenti pofl terga rcliiffo.

Cuiq; fuus madido dependet cantarus armo:

Et pens inferta ceres, umbrata galeris .

Grandibus ora.dies orto iam fole per arma ,r ■'<

Flag rat : 8i apparent uibratis agmina (lamis i

Ordine produdto rupes lucere per altas.
Scanditanhellantimilcs latera ardua fauce
Sufptcicns cclfos apices / credlaq; coelo
Culmina ucrticibus muci louis xmula magnis.
Agmincin extremo liquidi gensdura Lemani
Difcedens fcclus aufa ingens facinufq; nefandum.
Nam pofl flupratafq! nurusripoliataq; templa
Pofl longanvpofl crudelem exdem atqj rapinam
Succendere domos/igni abfupfcrc penates.
Tamcrudum^amimitcgenusttamimania corda. >
Non impune tamen, namq; ut fxuite cruentos

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Videre indigenxtnec finem imponere exdit
Confluxere omnes fumptis concorditer armis:

Et certamen atrox multo cum fanguinc furgit.

Ipfx etiam ucniunt in bella uirifqi miniftrant
Tela nurustgens dura manus eu milite duro
Confent lntrcpidas.ut cum certamina tauri
Spumantes paribufq? animis ac uinbus xquis
Sxua incunttprcrtoqi uolant in uulncra cornu.

Arma (imul uoccfqi fonant .colliditur cnfc
Enfis/K haflx hartis. tciflorum a culmine fumo
Saxa pluunt/K miflilium tonat afpcra grando.

Vt ftragem uidere hortes/tantuep fuorum
Intcritum/fpoliis tandem fugere relidis.

In ferrum dum quifq? ruiVuitxqi fuoiy
Q_uam tertis magis intendittnec flumine flama
V incituriacccnfi conflagraucte penates.

Vifus ab xquoribus nautis mirantibus atras
Ferre globus ncbulas/mixtocp incendia fumo
Tollere fc in coelumtX tenues uancfcerc in auras.
Iamcp propinquabant rapido prima agmina T arto»
Cum uidere procul latis tentoria camptsi
Atqi hortes late effufos.tremit orta iuuenms.

Mars pfens horrorem animis imitnrSC alte
Sollicitant pauidas uiema pericula mentesi
Fata reformidant animxitcnentur acerbis

Cafibustin cafu quia fatum apparet acerbo.

Siftcrc cartra duces defertaq; corpora mandant
Curari. pofitoq? aditus cuftodc teneri.

T arrus ab anguftis lygurum conuallibus haufto
Fonte ferens amnes multos finuatur in anguem:

Et montana rigans longo uertigia curfu
Scrapittn uindes campos ubi proxima Parmx
Ex humili Canona iugo confiderat arua'

Arua foro fubicdanououicina Nuceto.

Et per faxa fonans duro latirtimus alueo
Errabunda Padigrauidamuadauoluit inaluum.
Ipfc tori fub colle noui qua faucibus amplis
Euomitur clamans multis faxofus 8C afpcr
Gurgitibus magno hinc montes hinc margine capos
Submouct:8i fruticum raro maculofus amitrtu

LIBER PRIMVS. cccjtxvff.

Vmbrac aquas xftu in foueis abcuntc relidas .
Exitus hic gallis ex alpibus Apomini.

Hic galli ut famacft/quando indcfcnfafuilTet
Et cuftodc uacans antiqua colonia R omx
Parma/rcfcdiflcnt bello ucl fraude fubadatn
Inuafuriurbcm.Scd capta Nouana padum
Antediem capienda fimul (fortuna ncgauit
Auxilium) difToluir opus.fi faufU fuirtent
Confilia/S£ certo textae fimul ordine fraudes*

T ota fimul ducis Anguigeri regna ampla ruiflent.

Sic igitur regis coelo aduerfante labarunt
Magna cxorfa.fugam inuento modo cogitat horte
Q uiuacuam capturus erat cuftodibus urbem.

Reda incepta/ (cd euentu damnata finirtro.

Numina tanta ualcntitantum dominatur olympus
Imperiis rcbufqi hominu. fors inuid a tanti
Hanc nouus ob caufam magnis obicda penci is
Caftra mouens dudor V cuctum fortifTimus omnes
Manate inuedo complcucrat agmine campos. j

Et fimul anguigcrorum acies ducente Roberti
Progenie iam francifco/qui femper ab annis
Militiam teneris fumo fplcndorc fequutus
Iam decus xquabat fadis bclloqt paternum.

Mox igitur uigilans animis Gonzagius heros
Infcdiffe faens uicino in ucrtice gallos/

Namqj locos prius ipfe oculis lullraucrat omnes
Montanos adiensapices atqj inuia faxa/

Ellcuat ingentes animos interritus/ardct
Ignea uis animi inuidi .iam prouocat hortem;
Impatienfq; motae tuto locat ordine caftra
Bella dens oculis SC fronte acerrimus alta/

Vt leo flagranti quotiens incaduit ira
Inter mille feras prardam dum cogiiatiergo
Infidiasmiflis exploratoribus omnes i

Difcutit:Kgallowaftumolimina magno. •

Nox erat :8C ftcllis ardens lucentibus ather
IbatiK a nigro pifccs onente lcuati
Se uertente polo folcmcp fcquentibus aftris
Lumina fopierant dulci monaha fomno.

Cum dodus linguam 3i mores compendia notas

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Per fccrcta uix fubit explorator in altum
Culmen onus uedtans humeris falceq? fccandis
Graminibus. Vigilcfqi alacri fermone falutans
Praeterit ante ipfos ignestubi lucida phagis
Ardebat pyra congcfhstSi cadra fubintrat
T utiortabfeondunt onus Si fiducia fraudem
Excubix fecunc hominis labentia tarde
T empora fub diuo ludis Si carmine fallunt.

Dum loca pcrluftrans oculis atqi auribus infert
Se tacitum>aduertit daufis tentoria damis
Regia Iuccre'8i uariaiy murmura uocum
Difccptantum intus daufis a limine ualuis.

Accedit leuibus plantisiSi regia luda
Tedta cubat fomnuifimulanstsc tempora fulcit
Graminibus pofitistmurmurqi attentius audit
Vox erat. O femper mendax fortunadabanfqj
Spes hominum. Qjn tnnacrix paulo ante tenebam
Omnia regna fretum citra' qui contra putabam
Oppida Sfortiadum paucis fubigenda diebus*
Nunc regno mifer amilToripc funditus omni
Haudusco fuperis odiunvmortalibus autem
Fabulamdiculum Venetis i infamia gallis
Ducor ut in cades a ucnatore canum ui
Pul fus aper.Confumpta ceres infidere montem
Non finittin campos milcscertare paratus
Ire uetant.IteK reges clamate beatos
Ignari fato^ homines. hxc gaudia regum:

Hoc decus. hi nobis ucniunt pod bella triumphi.
Sed quid eu regnis Si fpc quoqj inania uerba
Pctdimus.Hic locus cd ubinos lacobeTriuultis
Extremo tentanda loco fortuna uidemr.

Ergo animis fi quid fupcrcd uirtutisiSi omni
Robore mtendum.cu cradina folc reuerfo
Luxent orta dics'taciti clangore fine ullo
Hodibus ignarisiquando hinc dcfccndere cogit
I mportuna fames (neu fit mora) cadra moucte
Militcdiuifo in turmas / Si ad arma parato.

Si dcfccnfum italusdcphcndet:8iaudcar hodis*

Ac pugnare uclit pugncncontraria non funt
Fata aacoiquin fit nobis uia tuta pet hodes»

_ LIBER PRIMVS. cccaxviiu
Diuorum nifi uana fidcstnifi numina fallunt
At fi inconfulti fuerint / & inermia caftra
V ifa/rcpentmoinfultu irrupcmus:S£ altis
V ocibus attonitum fubitoexturbabimus hoflcm.
Forfitan hic aliquid primi fortuna fauons
Mifcntteft etiam fuperis mutabile pctfhis.

Nec mala nos femper feriunt quxcuqi minantur.
Hoflibus hiefufis aperit fua Parma repente
Mocnia:8C infubres nrtu pdTundamus uno.

Si fors Ixta mmus fupcrisquia credere dignum/
Fiditcinam medios dabituruia tuta per hortes.

His celer auditis pcrdcuia faxa repente
Explorator iens ducis ad tentoria nodhi
Artitit ardentem eu iam uenus aurea uultum
Tollcrct-Si primos aurora ortenderet ortus. t

Intcllctrta refert :5C rem uafer ordine pandit.

Exilit utq; erat armatus de limine clamans
Pofeit equovpofcit comites Gonragius heros.

Nil contatus adit Venetum tentona patrum'

Q ui bello intcrfunt/K eu dutrtorc gubernant
T empora bclloy :rcfcratcp arcana/nec ultra
Dirtulitiacciri proceres lubettatq? coacrtos
GalloRi confulta docct.mox infuper addit.
Magnanimi proceres italo^t ignauia gallos * ■
Italix dominos S£ ferro ac marte potentes
Inuidtofcp facit : nihil crt in crimine prxtcr
Scgmcicmtquxfi abfuerit concerta facultas
Hic hodie decus antiquum rcpararcuuguq;

GalloK fcruilc horis cuadere paucis.

Q uid precor in campis acies componere* multo
Confilio indulfirtc iuuat/nih longa feramur
Port confulta metu confcftim in bella fcpultof
Nunc igitur partiri opus eft onus atqt labores
Ord i ne cartrcn fuuicibufqi ortendere ccrt t s
Q^ux belli pars queq; uocat.fic fatus ahena
Vocciubctcartraarmaniprxdam'atcj! rapinas
Acnfono clangore inhibet. mox rite peratrtis
Omnibus' flC (olito faensde more litattsi
Circuit armatusicuntofq; affatur eundo
Vocifcransi O Italidx generofa luuentus ,j

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.
Q UOK ataui domuere animis tam fortibus orbem
Tempus adcfl quo queqt fuas uircfcp ammofcg
Aedere fas tantow hodie hic ante ora uirorum.

Hoc laudum comunc forum .comunis honorum
Campus hioaut ignominiam fine fine manentem
Aut decus imortafc dabit fua quemqi manet fors
Siuc togadiuc arma feratmee fata putemus
Euadenda fuga fatale ad colla cathcnam
FcrsgrcfTum quocucp moucsquis funera coelum
Ad tarrenfe folu flatuit-fperarc uertantur
Effugiuiquorucfl alus occuberc terris/

Hic uis nulla potefl manfura excludere uitai
Fati igitur fccuri omnes intendite laudi:

Q Uod noftru eflifamaqj fcqucns extendite in cuuffl
Et date fplendorem uobis gcneriq; futuro.

JsJaqr potcfl unius honor fc accendere tantum
Vt nedu gentem Si patriam- fcd nomine mres
Propagante fuas cttl fua fxcula reddat
Indyta-tanta ualct formidine libera uirtus
C.crtc ego quicquid agant alii pponcrc mortem
Dedecon infhtuoipotior mihi fanguinc femper
Glona ucl fpirare amma/ucl uinccrc certu eft.

Inclyta mors uita eflunglona uita-fcpulchrum.

Talibus accendens «alos ad plia d udior

Talibus externos acuens fermonibus ibat.

LIBER SECVNDVS.
VRBIDVS ET VARIO TI/

tan mutabilisortu

* Exierat luce radiis fpargrntibus aegram^
Et Iunx frons Ixta paru coplcucrat orbe
Defcefura polo / fubituraq; doridis unda
Ipfc etiam mars ora rubens ctudelc minaci
Nefeio quid uultu (pirans coelo arduus ibat.

Gallica fucccflu bclloiy elata fecundo
Ettoticnsuidlrix pubes abitura corufeo
Aere nuet. miles prxdaqj oneratus Si armis
Accingit pugnx atq; uix.propcrantibus inflat
Carolus accendens tras-Si corda fuorum

.CCC.XXIX.

LIBER. SECVNDVS.

Si nuncj aufonias gentes populofq; latinos
Experti bello eflemus/uitflona forlan
Eflct in ancipiti .nam grandia uoluerc uerba
Italidx folui magnoqj incxderc fartu i
Inflati uctus imperium terrafep fubatflas
Et mana ac montes ignaua p ocia lacflant.

Re timidi lingua audaccs/uultuq; lupino
Barbarie gallo obiccffant 'inhonomq; uerba .

Sed nihil lfla uiros inter latitantia fortes
Profucnt.certu eft olim regnafle latinos:

Sic fortuna tulit fuaific labentia calo
Fata dabant dcfccfta modoiSi fmc utnbus ullis.

Sunt etiam galliscalo lucentia femper
Sidera :funt noflri indigetes. Nu gallia femper
Hadcnus aufonias quotiens cxarftt in orav
Aufonios totiens agros fpoliauit Si urbes;

Scitis ut antiqua; noflri capitolia Romae
Inuaferc AtauitQ uatas pipinia proles
Carolus his ohm flrages inflixerit aruis.

Scit Padusiatqi pado T anarus comes: Abdua lari
Et pater Si proles. flumeq; ignobile lambrus
Pauper aquae Si curfus.Situ uada px ima uolues .
Setia Ticino.tonfq; infubna capis.

Sed quid pnfca loquar memoris aliena Aequamur
Noflra.p etrufeos lyguru p inhofpita faxa
Per lanii per capanos uitflriabus armis
AI arte agimus. Regno atep opibus (poliauimus alta
Parthenopen .rennet profugos cnana reges
Infula ab Anchifae fortitauocabula nato.

Nomine Si afpetflufolo tremefecimus omne
Italiam nonduoblitam mala teporis atfh. i

Ipfi aia audito genus infupcrabilc Turei
Nomine galloru'horrcfcut.fidonia longe
AcquoraSi Aflyria: gentes franconia iolu
Armatiment:noflroq;uocatde nomine fr acos
Chrifligcnasomncs.uctcnsfamaoblita Romx.
Gallica in extremos tcrraiy it glona fines.

Quare agite o galli fobolcsfortiflima gentis
Chnftigcnunvqm quondaarabes domui AiSiSi omne
Allyria grandes animos auolkc contra

F F

TROPAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Hoc genus infiduWnco ftas/fcgne/atq; fuperbum.
Italia lingua & folo fermone potentem
Hos ucrboru inopes' cnfc aggrediamur SC hafla ,
T alia bcllipotcs animis dum fatur amaris
Flamigerant galloru animi/ ceu follibus adis
Accipiens auras liparc in fornacibus ardor.

Interea ualidisdu fic feracaflra parantur
Concurfura animis: Dionyfius «here ab alto
Defpiciens maria SC tctTas conuertit in agros
Lumina parmenfes: SC mardcfcentia cernes
Agmina p campos genus ut fetuaret utrucp
Marcu adiit qui tunc mams refidebat in orbe
Bella regcns.didifqt fene compellat amicis.

M arce man /tctTaqt potes qui bella gubernas
T eporis ifhustuiden ut duo regna ctuons
Prodiga decertare parent in mutuaucrfo
Vulnera lam ferro /utq: odiisacccnfa ferantur
No habitura modu/no coceflura periclis C
Efto age bella uolunt coeli /flamantia mams
Sidera faturniq: graucsagnofcimus iras/

Et locainoilra tamen potis cft compefcereuirtuS
Crudu opus hoc.igitur fine me/nili forte tonand
Vifum aliter: fine me crudele aucrtcrc pugnam.

V el falte ex duro rege fubduccre bello.

Dux ucnetu^uidi iuuenc'mauortia noui
Pedora)plusq italus non his fpedator in armis
Sed bellator adcfl. mucro cfthafhlibus lfhs.
Infelix quicuqi manus cum milite tanto
Confcrctnratoq? hodie fc obieccrit hofti.

Sic ait.infifles mams fafhgia Marcus
Annuit. Ille uolans libya iuper / 8C garamamu
T ranfit SC cthiopum populos<8i confcia Nilo
Arua rcnafcentirnignfq; emittit ab annis
Ore notum tumido/flabrifq: furentibus aurtrum.
Continuo maris homfono uadacocita flatu
Spumanti infonucre falo:nubcfq; leuatas
Aequorc/praccipiti glomerant p inania curfu
In boream uentiatergottotifq; uolante
T empeflate animis urgent .Diony fius ignem
Nubibus adiccirquo rauca tonitrua coelum

LIBER. SECVNDVS. ccc.xxx.

R eddatsK odia uolcnt maiori nubila curfu .
Ipfccomcsncbulisiter cxpeditiatq? fonante
Apcrnini adigit ucrfum alta cacumina nimbumi
Etrufcos lygurcscp fupertquo flumina Tarruru
Impletura undis animofa furentibus irent.

Nam tunc Tamis inops Cancri mala fidera paflus
Ibat:8£ inftemesduris uada cotibus amplo
Aequore inxquales late extendebat harenas .

Iam italidx ut mos eft gallis iri bella ucnirc : .

T urmatim glomerati ibantino riiorc latino
In longas produdh acics.-loca certa coadh
Iam rctmetiut lex pugna: decreta monebat.

Gallos interea demifiir in plana cohortes •< ,

Excclfode monte ruunt. Exteditur ingens
Agment&cflfufus capos exercitus omnes
Occupat.exteploin turmas cohicre uocatis
Ordinibus.Iam utnncp acies in bella paratz
Siflut ligna uadisintcrcurretibus illinc
Gallus ad occafumiqua fc latus elleuat alti
A poenini: lftinc italus T itanis ad ortum.

Arua micantiagitante noto uexilla ferunt t
Fludhuagifqj uolant caudis 8C in acre ludunt.
Flammigerans utrincp tubas 8 i tympana mauots
Concitat .acre* refonant clangoribus alpes .

In nemora in denfis abfeondita faltibus antra •

Attonita: fugere ferae /fugere uolueres.

At flygii manes (hidium quibus omne malorum
Imtarcgcnusimifliaplutonc uolabant
Arua fupcrraptun animas. Vifae undiqjdirx
EfllE jiesiora obfcuns horrenda figuris •

Vndicppcr nubes. Furcifqj tridentibus umbrx
Armatae in gyros alis (bidentibus lLant.

Et quonia ccltae uifi confcendcrc rupe'

Et tentare fugam/ac metefani inuadere collem'
Vndeplacetumas ucrfum uiaflcdhtur alpes u n >

Dux bellandi auidusprocerestalicxcitat ore.

Magnanimi fortefq? uin quae infamia nuqua
Abitcrgcndadecus/fiquodfortafle latmac
Gentis adhuc fuperefhaufertur Elabitur hofbs
Incolumis toto ualuc fpedianie fub armis

FF ii

i

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Robore. X his dicftis patruo in fccreta uocato
Colloquia^xteplo ad pugnam iubetatre canoro
Signa daritK fccuu lituis accendere marte.

G^lica tympanico ftrepitu ad tormenta citatur
Nam tormenta folo galli aedmore locaranti /

Pars peditu grauc pugn anu aucrfura penclumi
Fulmineafqt pilas. Pars holhs ad ultima terga
Turbatura acies X eo motura tumultum .

M ox lcuiu tres turmae equitu trans fluminis undam
Diredtum per iter miflx ad pradudia pugn* .

Ia polus inuolui calliginc coeperat atra i
Et tenui nimbo arremes perfundere campos:

Cum furere inccptutNatepcftans eodem
T empore X miam (ubiu mauottis origo.
Crcuituterqi furorlimul &Cdccrcuit :8£ orta
Dira hominu cum nube lues eu nube recellit
Q uadrupedes animante fonofpumantiarodut
Frena rcludiantcs loris X frontibus altis
Irem bella ardcnt.dcfccndit in omnia mauors
Corda furcnsiacriqt animos obnubilat ira.

Nec moraconfradto ucluti padus aggere fertur
In fcgctcs/ita laxatis Franciicus habenis
EuolatiSC patruus comcs:8C Rhunnulius hafta
Fulmen agenstK equo infultans Aloifius albo:

- Gentis auogaria: fpecimcntT uqt inclyte bello
Gamb iridum Francifcc decus. cui callide in alta
Ardua fc attollit rutilans in brachia cancer.

Ambo in bella ruunt patriis quos miftr ab oris
Brixia magnoK genitrix animola uirorum.

• Et lanus nodum Marius certamine tanto
Exercendus adhuc tenero pugn* infciusjeuo .

Et tibi lampetrus pietate X fanguine d udior
Proximusiafliduusa; comes.de nomine magni
Didhisauimanibus foliticonucllerc alienas
Q uadrupedu foleasicalabruqi arquare M iloncm.
Tu quocp caflilion diues probitati s X auni
Chriflophore armipotensinumeras q in flemate logo
Relligionedtosiabos certamine mattis
Illoftres atauos:8£ nomina clara pier orbe.

Et iuucais decus annorum fublime Robenus

LIBER SECVNDVS. cec.xxxi.
Balnea progenies pn' (as oriundus ab umbris.

Fortis cqucstfortts pedes. & duo pignora lacdx
Equiperans unus.formofior omnibus unus.
Caflrenfi eloquio pilto fene dulaor unus.
Innumeriqi alu/quoru modo nomina longu
Edere.Mox contra audaces in bella feruntur
Lingonii: quos dume ataxin uallibus imis
Alluit.St duris eu mafhlienfibus Elui
Campo alturefonante uolantcongteOa reclamant
AgminaiSC infodis penetrant thoracibus haftat
Clauftra anime .rigiduqj fubit pcordia ferru .

Hic opus in bellis daru memorabile maius
V iribus humanis peperit uel martia uirtus/

V el dea cocurfu forfan Rhamnufia primo
Sic dignata duce.Mantoi principis hafta
Aere grauisi folido arrentis de robore quercus
PcrtnpIicethoracafibiperuifccra'perqj
Aerea terga uia faciens in uulncre manfit.
Gallusatrox qui fcOrlandi ladlabatab alto
Saguincdcmidum procera mole fuperbus
Et utftabundo folitus ridere latinos
Ore procax terra: allifusrcfon antibus armis/

Pondere pcipiti iacutt:mox tota repente . ■ i 1. 1
Circufufa cohors raptu de turbine traxit. :r;i •'

A (l ubi chaldeo uerbi fcp potentibus hafta
Exiliit / tenues anima eu fanguine in auras
Exfpirauit adhuc minitas/ Si murmure rauco
Increpitans/animoqt ferens graue uulnus acerbo.
Itcides ftemefcp acies Gonzagius heros
Enedado fimilis/ forti eu robore captum
Atqj catenatum foboles titania martem ; i

ClaufitiSC attonito tremuit louc triftis olympus . - A
Cxde manus/exde arma rubent/cxfi undiq; bclgas
Prxripites labuntur equis. & pondere grandi ! j V

Armoru terra iiflafonat .procera uirogt ^nr.c.

Corpora flemuntur/ueluti cum Iupiter olim 11 zro A
T cmgenas domuit cedo capita alta ferentes . r>lul . nl
Exteplocouulfacohorsfegallicafoluiti oboild

No fecus ac fi quando ferox armeta leonu
Inuafit rabies per ciniphis arua ltbyflt.

FF iit

TROPHEVM PRO GALLIS EXPVL

Tum peditum manus italidumiqux gallica fadto
Protinus infultu tormenta opprel Ierat / hoflem
Vt uidit confracftumianimos excita furentes
Ellcuat .X pncda: ac fpolns accintfa per amnem
Fertur'ut in pecudu turmas cullodc carentes
T urba famefccntu campo (olet ire lupow.

T y mpaniccn cui duccdi cura agmims^alto
It clamore uocans fparfos ad figna maniplos.

Veru alio mentes aun funofa libido
Verterat. in pr*dam uolat ltteuocabilcuulgus.

T urma equitum curfu leuiu glomerata citato
Confequitur curiufqj graues X inertia plauftra
Circu bella ineunt. ornurqi afpcmma cades
Gallorn cxuuias X parthcnopxa uolcntum
Furtadomum trahere > X fpoliisgaudcrc latinis.
Cominus hic gladiis hic longis eminus haftts
Res agitur.graue miftilibus certamen X arcu
Aereo mardefeit. teloru abfeonditur umbra
Clara dics.tegitur exfis humus alpera gallis.

Ergo opibus tande captis pndiqrpoutx
Italides uenctxqi acies X hcoa luuentus
Con uerfos agitant currus de fluminis alueo
In umdes campostK plauftra gcmcnalongo •
Sollicitant conto ac tumenta halhltbus utgent <

Praeda inges/quanta attalico non uexit ab orbe
His ditata bonis magnae res publica Romae'
Illoauccftadic.fpoliataqi gallia raptas i'

Plorat opes.Tynas ueftcs argentea uafa
Aureaqi emporiis paflim exponenda latinis.

Vt fubito primam interitu uidcre cohortem
Defcciffe. ruunt bituri /ncui'atcp Ruteni'

Aruemi Mcldicp fimul/fortefq? cadunn.

Santonici infrenes X fcquanidum populow

Vulgus inhumanu/mifliq; ex urbe Ncmaiufo

Sanguineis gens cruda animistquos pcinus oes

Sors in bella uocat.cuncocpin brachia duiflo > ’

Indu fere italosianimifqi atrocibus urgent.

Hic dolor hic gcmitus/hic mors comunis : X ingens • !
Excidiu.hic penetrans in mutua uulncrafcnu
SxuiuSC ad patrios mitnt lamenta penates .1 r i

ptA

•r>

... ,CT

r

. >

L IBER SECVNDVS. ccc.«m

Hic fortuna uiris urrinqtcadetibus anceps.

Poft uanas ca:des'pod gallica funeradudor
Hinc tandeelapfusmoduccffante tumultu
Conditu in tumulo ut puppi Nauarchus in alta
Profpiciens nigros Rudus/ nauccp gubernans:

Et meditanyoculis campum coplcdituromne.
iic fpcculans uidet Hanibalc/cui (fortia mater
Bcnnuolufcj) pater/iuucncm florentibus annis
Magnanimumcui ferra rubens infigne fuperbum .
Manis alumnus equo.uenics apparet anhello
Bcrnardinus aui (oboles fata femine Bracct
Gonzagide apparet belli duo phoebus fiC Hedor
Fulminauam nimbisSC multo (anguinis imbre
ibcquanicihucntcstSi findo Carolus en (e
Gente mcletaea genitus claridimus armis.

Ianus Rodulfo Marius comesnnclytusolim
MilitiaCfincrent modo fata aduerfa futurus .

T res quoq; magnanimi iuuenes BcncdidusiAIcxis
H icronymuscp capis.tria fortia pedora bello.

Leda phalanx quale prima rate ueduslafon
Duxit ad algentes pagafaoa littorc cokhos.

Hos ita congrclTos dextra uocat eminus, omnes
Conucniunt.fubitoqjduce cireudetit agmen
Bcllatoru equitum .quos fic affatur ab alro
Dudor equo dextra contu amplexante trabale.

O clari fortefep uiri /quibus Itala mecum
Credita res.benc habet.uobis (alua omnia (aluis.

V ultis 6L hanc mecu ferro diucllcrc turmam
Intcntunodris nifi fir conuul (a ferentem {

Illi omnes prefenn animo Dux maximctccu <

Refpondctc/mon nobis ac uiuereccnum. i

Omnibus hxc italis concors (entetia/ podq
Ingeniis/ animifq; uident ac robore tantu >

Te praedare .metus nulli grauis.afpera nullis.
Mors/quibus cduita potior (ua gloria . uita Y
Q Ul lau^i praeponit catmcqj bella (equatur .

His didis uemt ccce (onans pila (axea coelo
Fulminis in more.Si frada duci f euolat hada.

Omen ait faudu frado nof gallica conto

Cocandunoefledocet.finiulampitbadjun "

r?

i

tropaevm pro gallis expvl.

Dextra nouam.prefTifqi petit calcaribus hoftctn.

Hic pantcr certatum animis ac uinbus xquis
Neutra acie cadente diu.iam fanguinc harenx
Sanguine faxa madcnttncc lam fola faxea pulfant
Q uadmpcdatu acics:conuulfa cadaucra 8i artus
Exanimos conculcat eques :(upcr ora iacentum
li fonipesiK mebrauirum pede frangit aheno.

Tam duru eft mortale genusttam faxea fecit
Pcdloradcucalion srenuit pertcnita tellus
T atum ferre ncfas.cacdisqi horrefeit acernos.

Hinc rurfumclapfusia mitefeente paruper
Dux mauorte Icuat galeae reuolubilc dauftrums
Ac legit e ripis amnis procul omniatK ecce
Turma equitu bclgap alia uidet agmine daufo^
Maiurarc gradu'K medium fe inferre per amne
Rapta redemptura fpoliaiaut fi fata tuliflcnt
A tergo prefTuram italostmagnoq; futura
Excidio / mfi ui fubito occurratur 8£ armis.

Mox igitur dux armipotes ex milite nuper
Epugnaelapfocuneufacittatqi pendis
Scfe ncru obiiciens/in bella cruenta refertur
7 urbincpcipiti 'quanto generofus ab alto
Intuitus uoluerem liquidu fccat aera falco.

Hic fubcunt onus mfubrcsihic clara Robertt
Progenies Francifcusadcfl.martifq; labore
Adiuuattclctffoq; (iruesex milite turmam
Ite ait '8£ tumidis italos ofteditc gallis
Foemincu non cflcgenus.fpolia tfla repottenf
In patria referantq; iflos in regna triumphos .

Du fremerent tanto mars 8C bcllona tumultu
R cx alto procul e tumulo nipatecatema
Impia follicitis fpecffans ccnamina curis

?uis pcor ille inquit mediis in millibus alto
atusequoiqui cornipede per noftra fuperbum
Agmina conucrtes pullat tribus aera pennis ^

V iq: uia facies infert fe turbine tanto
Q ucrfumcuq; libet fgallofqj impune trucidans
Sauitiut inter oucs/mdu foeta urfa eructo.

Siccus ad hicCNam militia dimiflus etrufea
T unc aderat fub rege mcres)Rex magne fragorem

LIBER. SECVNDVS. .ccc.rxxii,.

Ille ferens cantum dudtor Mantous- in omni
Vnicus I talia/que nulla pericula frangunt.

Illum egoCnam tenero monens me fecit alumrnt
Tutorcmqj paicr)uidi puenlibus annis
Ncfcioquod fpirare animis ingentibus altu:

Magn jqj uirtutis um tunc dare figna futurx. ;

Non cft pelides puer a maioribus orlus
1 'nncipiistqq neruos Chirone magiftro
Doclus Si arma nouas uires firmaucm inter
Thcflahx (altusiSd prxlia longa fcTaru.
Iftt\necidraro)uixdum lanugine nata
Et pedes 8i fpumantis equi calcaribus urges
III ia anhella fide fupra genus omne pendi
5'pontcadiic :ne quid forfan maiora gerenti
Poilct inexpertum duruihorrcnduq; uidcri.

Ludus erat ucmcnns apri expedi are furentem
Impetum SC in Icuum pedtus ucnabula ferre.

Ludus erat fe attollentes hafhlibus urfos
FigeretflCcx fyluis fudatam aucrterc praedam.

& iqucm ufq pugilem inuidtum dextraqj potente
Audicratipaucis illuc comitantibus ibat
DilTimulans fc fc 'Si cupiens certamine uires
Explorare fuas.icncrx uis tanta luucntx.

Ipfcper hybernafq; mues per frigora brumx
Nodlu etiam cum maior hycmsnndifcctct acre
Fcrrcgclu nudus fub diuo errare folebat.

Nil opus eftde faltu aliquid curfuue referre/

Cum Rudus primos iftis contnucrit annos.

Tuc etia ccntarc undas/SC pellere in amnes
Qjudrupcdc ignotostK uinccrc magna natatu
Fluminatcurfu etiam rupem confcedere anhelo
Nuc pedibus nunc ucdhts equo / rurfumqj referri
Per montis dcdiue latusrpcrq? inuiafaxa
Cura erat > Si nullos ftudiu nclcirc labores.

Adde q, ignotus tota explorauit eundo
Italiam mores hominum, formamqj locorum
Infpiciensifacilcfq; uias /aditufqt malignos:

Vt fi forte unq bello foret ufus Si armis /

Dodtus iter uilas melius peruaderet oras/

Afpice ut hanc folus pugna ferat / afpicc totis

TROPHEVM PRO GALLIS EXPVL.

Italidas Capus/ut paud ex agmine tanto
Suppetias ucniant/fenfu fine faxea dicas
Corpora :K exangues flatuasammifqi carentes.

Sic ait:8C tantus curis torquetur amans:

Ac fluit in lachrymas patris no imcmor:optat
Pofle duci tantos comitem fc in ferre per holtes.
Comiferans.iuuene intrcpidibbcllocp potete'

Atqr aitiO fi par uirtus tn bella moucrct
Italidas altosCmanifcfta pericula cerno)

Totus in his eu rege uadis exercitus inter
Saxa cades pda ampla feris epulanda laceret .

Sic fccu curis mentem cruciantibus aegram.
Diucrtcnfq; parum regali ex agmine m altum
Aggeris afccndit dorfum.uidct enfc leuato
In galli caput ire duce, galeaqi fubiitu
Scintillare graui:pulfumqi inuoluere ab alto
Q uadrupcdciSi uerfis tcllun infligere planus.
Incaluitq; animo rurfunvfccuqt ita fatus.

Q uicquid erit gcfluipoflq fupauerts hoftemt
Q uod prope cofcdum poteris ladlarc tuofit

Te parua gcfTifTc manu o italidarum

Dux francifcc decus .Fabios tua gloria uindt
Ac laccdsmomos' qui du defendere certant
T crmophylas : cenatum omnes mere fub «reum.
Lcudfta hodic/marothoncm hodic/falaminaqj tranfil
Tarrus & incubens T arro glarcola receflit
Cannaw Si trebixSi trafimeni infamiamec te
Sofpitc barbaries ultra metueda latinis .

T u Italix munimen cns.fonuna faceflar
Afpcra/SCcxtcmi ponant certamina gentes.

H ic fpledorc nouo V irtus tua maxima longe
Fulfunuin ludiscxtmclicafans olim
Stella die fupcranstphcrboq? ardetior ipfo .

T alia du tacito fccu lermonc uolutat/ j i. . . • > -r- -

Ecccpcxpulfos dudlorConzagiUshoftes

Vt luxata falanx:8C fpc fuftrata remanftt t
Fulminis inftar icnscquitum comitante catcrua

Regeadit ignotutnacuuidiilctin armis

Stare globu procul ingctcm fub mote < putauit
Dcdccus:8i laudis maculadi tramite uerfo :

LIBER SECVNDVS. ccc.x:
Deferat intartu.fcquitur pedes agmine magno
Grandibus armati ronets/quadroq? ucruti
Sanguineas mucrone manus K ca/Iide terti.
Regia cotinuo uerfis in plia euntis
Sparfa cohors /& frarta animis it rege relirto.
Tum duocapnui mfigncs decarcerc longo
Galloruelapfi turbans undic^ caflns .

Capti ambo cu fccptra ruens amifit Arago.
Virginms.duroq; potes Mauone Nicolas :
Nobile Romano quibus eft cognomen ab urfo .
Ille quicfcedi Audio in fua regna reuerfus
Militi* mala pencfus/iam grandior xuo.

Ifte ducis Venctuuirtriciafigna fcquutus.
Conflirtu Francifcus m hoc luucmliier aufum
ronc uuu coferre manus & cernere ferro
Nartus SC cflc ratus pnrffanti cx indole regem
Siftit cquumigladioqj uiam confidcrat inter
Magnanimi dura arma hoflis.ncc perdere rege
Sed luperare optans irtum Soraca laceno

Perforat addurto qua fibula pertus ahenum

Alligat ane manu cena moderante retraxit
Vulnus/fld in liliens homine de fede rcuul fum
Abllulit ut fulicam pedibus iouis armiger unds
Circu Dagna uolans patrii prope littora Mintl.
Accipiunt captu pedites' gladioq; reuulfo
Ac galcaminrtu lons farto agmine ducut
Ationuu.acpatno ucniam fcrmoncprccante.
Poffq omnis tentata cohors 8£ fanguine multo
Vndiqi um fatis eft gal loru exterrita uirtus/
Pulucre lorica confpcrfus 8C ora cruento
Dux abit/& ucrfo properans legit arquoracurfu
Itq; fuis laturus opem fi tepora pofcant
Agmine collerto.gallis ftrage atq; ruinam
Illaturus.aqux fubito intercepta tumultu
Cura dco extremos infortunante labores .
Etiapcipiti 7 arrusgrauis imbre Tonabat
Vallibus in mcdusiflC lam per faxa uolutu
Flumen adeft .Iparfis fubito latet alueus undis .
Proripiunt fefe trepidi tras flumina galli:

Cura Itali xxdccg lauant in gurgite lato.

TROPHAEVMPRO GALLIS EXPVLi

Infequitur rauco undarum cu murmure moles
Vafttor.K plenis (pumant uada coata ripis»

Non alitcrtq fi ruptis totu alpibus aequor
Influat, atqilygur capos Neptunus inundet.
Faucibus illuuics magnis egreffa repente
Implicuit multos<bclli quos iracruenti
Tranficrat / torto correpti a uortice grandes
Per filicu fcopulos-faliutpcrcp afpcra faxa .

Strata uirum modo bellando tot fortia paflitn

Corpora tepcftas rapit improuifa natatu

Horrifico glomerante xflu galli atep latini
Coucrfis modo ucrticibus modo cruribus alter
Vt fert amnis eunt diru ac mi fcrabile ui fu .

Multos unda rapax magnis inuoluit harenx
Molibus/K glarea: lnucdis ablcondit acernis.
Finis hic acccnfa: tanto molimine pugnae .

Poflq bella furens amnis funofa diremit'

Et dcpraehcnfa uitum tot funcrasmcror utrincg
Ludius utnnq; inges .lcuior iadlura latinis.

At gallos maiora grauant prxdecp hominuqj
Dana q. attrita tam maieftatc timori
Efle linunt/ qui uidlorcs paflitn ire (olebant.
Quod regni Italiae (pes intercepta fanfeat
Iam penitus .mcefli fugiunt inhumata fuorum
# Corpora linquentes, torrens abeuntibus amnis
Vnda fauet frenans italos (euirc parantes

In profugos.uix llluuics imperuia (iftit

Corda ducis.dolct clapfum difccdcrercge:
Profcquiturq? oculis minitans SC pedtora rodens
Irafccnlqi uadistam uafto undantibus xflu.
Praeterita ingeniis iam (ollicitudinc belli
Corda duas piaas / 8C rclligiofa (cpulchri
Cura fubit. certos lubet irci ac tollere uita
Corpora funda.aln curant (ua uulncra / menfas
Expediuntalii atq; epulis conuiuia paras
Vt feflos tnflcfqi decet. Ia luce tenebris
Conccdcte/dieq; trahete (ub arquora pherbor
Eccc ferunt patruum moefti pendentibus ulnisi
Ore crucntatum Si plagis crudelibus hauftutm
Ac tande gallorum ingentes inter accruos

LIBER. SECVNDVS. .cccxxxv.

Compertum pro (Irati hortis fuper ora iacentcm.

Et (ani innocuu Maniae mifcrabilc corpus
Vulnere perfortum multo.Ducisante locatos
Limina eu gemitu fpoliant/atcp arma refoluunt
Rege exccrantes & gallica bella miniftn.

Quos mifcro intuitusuifu fufpiria naxit
Cumlachrymis dutrtonflctuq? ita fatur aborto
Frangimur hoc ca(u'quos non fregere cohortes
Millibus impliatosgladiis.Q^uidfaccrbius unq
Q_uidue magis uifura atrox mea lumina poflhac i
O patrue armipotensique me feuarc nepotem
Dum cupisiK nulli uidus piaate pendo
Cxdercconftituiytam duro occumbere fato
C0ntigit.heu.itc9: iuucnis fine patre relinquor
Bis genitore orbuyfinc te mens xgra tumultu
Concutitur tanto/uaftis utfludibas errans
Ammirto magnae ratis<dauo/atq; magirtro .

Tu honatu/tuconfilns tu robore SC armis
Grande mihi munimen eras» fic numina corii
Sic diui uoluerc.animam miferafcite (altem
O (i qui tcncnaalto curatis olympo.

At tu (ane Man uita mihi chanor omni
Sic me deferto nuq rediturus abirti (

Vosego finito fperabam in moenia bello
Patria folemnes mccu olim inferre triumphos.
Spcsfrurtrata:abcunt (perati in (eu a triumphi
Funera tprimitias belli mihi numina tales
Redditisnngrertu pugnas ordimurab irto (

Ocharx fidxq? amm.c qux folucrc tantis
Dona datu mentis (non fi mea regna dcdiflctn . ,

Omnia (at fadta .(cd enim qux pmia uobis
Fene uetor genen ucftro n 1 (i fata neganne'
E<(olua<fidci tantx non i memor unq .

Sic ait.-Si tenera impofitos piaate pheraro
Cum (polus coetu in patnam comitante referri
Imperatixtcrnamq; pio rogat ore quiaera .

His didis (edato animi mcerore parumper
Ingrediens tenui dape ucfritutiarq; locatis
Excubiis con (cedit cquihtotaq; per agros
Ngirte agit lnlonuue (ub diuo^C pcnugil omnem

TROPAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Circu equitat lurtrans fadis late ignibus oram.

Interca polindorcs uicina facello

Atua cauant mccfli'totaqi in funera node

Cum lachrymis gemituqi trahunt fine honore fcrunc

Magnanimi fortefq? uindumuita manebat.

Accelerare lubct galli fugamanc fuiuiu

Cu grauis cxhauflo T anus defcendentaeflu

Eflcratosiut eant motis ex tepore caftns.^

Ad tumulu trados fpoliantiK inermia mebra
Damur aceruatim luna famulante fcpulchns.

Accedunt operi plurcs pictaic priorum
Exciti uerfant ftratos < atq; ora tuentes
Lumine in ambiguo dubitant galline lialinx.

Cafu inuenta locis fornax calcaria uaflo
A mpla fmu etreo in tcncbns abfeondita fundo.

Hic ubi non foffore opus efl congcfb teguntur
Corpora:8£ ad fummu dudo condunt accruo.

Mox fupciniedi lapides /congcflaqi tellus
£e in tumulu lcuat:8£ tumulo crux addita magno.
Funda operis iam turba piis Hat triftia circu
Buda gcmesiucrbifqi faucnt funebribus omnes J
Ac requie cu fletu orannpaccmqi fepultis .

Nec tamen hoc omnes tumulati in margine Tam.
Sed quofdam magis infignes in auita relati
Bufla domumidefledi iteiupatnamq; dolore
Confecturi atro.Pulchra fic balneus ohm
Fronie nitcnsi fatus aurato GuidoneRobertusi
Cui coniunx Virgo ante paruconiundaipropinquo
Iam partu fadura patre noua gaudia prolis
Mittcreiucl reduce fperabat adefle maritum.

Et mam addidus tenero Galeotus ab xuo i
Hippolyti genus ut fama cfhqui ccefarc quondam
Sub dccio fertur curfu laceratus equorum.
Scarrampusq; ferox. ifti certamine longo
Du claudunt fibi exde uiasrmagno undicp acerno
Stragis equuq; hominuqj fugam prohibetotumulttl
Barbarico opprctfi tande po(t funera mille
Gallica in xterno merferunt lumina fomno.

Quercus erat campo longos intacta per annos
Ingens# late umbrantes intonfa lacertos, i

LIBER SECVNDVS. ccc.xxxyi.

Aurora furgcte/nouoculudfer ortu
Corda per xffatem dulci mortalia fomno
Afficit infundens uchs infonia formis.

Hic uiridi dutftor relidens in cefpite claudit
Lumina X in fenfus placida finit ire quiete.
Conrinuo uifa cft patrui gaudenris imago
Ludda diuinu uultu fpirante uigorcm:

Nil referens mortale oculis.decor ille iuuentx
Fronte renidebat rofea.flaurnte capillo
Per colla atqj humeros. X fic affata cubante.

Chare Nepos Frandfcc^mco quid funere tantu
Te maccrasCuidcn ut ualcam mortalia mebra
Vt pofui Cqux claufa atro menscarcere longu
Palla erat exiliu tanto hoc fplendore rcfullit.

Hic meus'hic quonda genitor tuusihic tua meeu
Chara parens. una pofl fata recepimus orbe
Aethcreu deus in fummoqui regnat olympo
T an 1 1 an imos pendit tquos cu pietate reudTi
V ldent.a fupens noui tua fata.labores
Belloru ne horrefee nepos. tibi numina belgas
Subiidunt. ubi iam reuocadanouaria portas
Pandit.K ingenti poffq cu laude triumpbu
Aegeris hunc uuffondauni mitteris ad urbes.

Marte graui ttalia cu gallum decens omni
Rex nouus accepto per teifua funera regno
Immaturus adhuc :8C adhuc florente iuuenta
Cemct.K cxnndfo regna infperata nepote
Acdpiet patmus pauas poft Carolus annis
Extremu fine prole diem claufums in aura
Effluet ignorans que gallica regna fcquantur.

Has tantas reru ire uices deus ordine miro
MandauSt ignotis homini regit omnia cuns .

Nos diuina lares fumus ad mandata minifbi/

Pone mctutnos te in cafus comitabimur omnes .
Accipe qua umeas dune infortunia uit*

Omnia. lufhdaC nulla eft in principe uittus
Vn1ior)coIito.Mariatneudcfere cultum.

T alia difcuffo reputans oracula fomno
Gaudet .X o dixit non fmt infonia nobis
V ana pcor.diui mdigetes patnic^ penates

GG ii

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Eflc mei memores > durofq: auertite cafus:

Et coepto diutnu operi implorate fauore.

Iamqi fatifeentes abigens aurora tenebras
Maior eratipatres ucnctos ad itiatq; litato
Mane facro/accuos proceres de rcDus agendis '
Confulit.Etquaq belgas cum rege fugatos
Luce fcquidcuiuq! cquitu puertere curlu
Mens fcratiK genti luprcmatn infligere cladem/

V ota rame fuamc forlan temeraria quifq
Dixerit < arbitrio procciti frenata retraxit:

Sic profugit concedit itcr.fic punica uifum
Nalicc feruanda olim delenda catoni
Rcgna.ncc in uulgus folii fcntcntiadifcors
Scrpittat in primos etia rcriiqj potentes.

Gallus abit neu lenta fugam mmeta retardent'

Neuc italis fint pda necant m trulla lecantes.

Vndc uias ois longe uicinacp rura
V cxaucre diu nidore cadaucra olenti:
Etfuncliusodor.miflumcppacra unus
Hic pcrlas iteru uictos xcrxeqj uidcmur
Cernere in exigua pontum tranlmitterc cymba.

Sic fortuna prius gallis profpcmma undem
Addita prarcipiti Icquuur formidine Kcge.

Nec noctu nec lucc quies incomoda longx
Tanta uixi iad:ura grauis fuit altera belli.

Kaqj ubi prxrapidis tetigerunt curlibus Aliam
Securis uui tam poterant contitlcrc rebus
Fcdi xgn. defecti omnes cxlanguia mebra
V ix Ipirantc anima atqi genu titubante ferebant.
Multi etia fato exclulrquos uulnera longa
Incurata moratnlii infodere fcpulchro.

Multos longa fames fimul 3 C labor improbus haufit
Ad morte' in tutos ubi pcrucncre penates
Depolitis animas fubito fatum abliulit armis.
Caltra moucnt luli.pctiturq? Nouaria bclgis
Foeta / fide mentita luis infubnbus. Alto
Ductor equo nuidis graditur Goncagius armis
Agmen agens ' cmdtusproccru fulgente catcrua.
ti cjq bello amifii pcordia ladant
Maiu uin tame egregiam fiducia mentem

LIBER SECVNDVS. ttcaxjm.

Mulcct.-Kad magnis corda afpirantia laudes
Ipfa etiam fua damna iuuanttmeminiflc laborum
Pulchrum ac dulce .graucs decora immortalia eaftp,
Miflus ad adnaci patres qui littora potui
A nnqua ditione tenet/ fublimia te&a
Nucius ingrcdiiur/totocg artante fenatu
Explicat ingentes animos Kfottitafarrta
Magnanimi ducisi& patrui fimul afpera fata.

Lxtitix mixtus furgit dolor .utile dinum •

Q uo infurgitcomune bonu.Dnris inclyta uiltm
Et fortuna leuatcurastac pctrtora mulcet.

Mox foboli decreta patns folati a fiindti
Publica.dona.duce imperii maioribus autrtu
Iam titulis uno orcomnes ad fidcra tollunt.

Fama fagax qux fatrta hominu legit omnia uifll
Solliciioqux praecipite temerana linguam
Non cohibes implet u acuas rumonbus aures'

Nefat ferte moram .pemicibuscuolatalis.

Permeat au fonia gentesnam praeterit altos
Appocnini apices / tyrrhenaperoppidacurfu
Praerapido tngredies magnariam moenia Rom*
Cernit iSC in latium fledens campana uolatu
Prxterit arua laeui iH uerfo fuper arquora greflu
Et fpcculans (i qua inueniat regione fugatu
Littore ferrante patho/SClatc omnia luilrat
Tetrta pithacufae/Prochitxqj examinat/agros
Inan mes oculis circulegit aequora tande
Lata fuperuolitaiis phrygti duas hofpita quondam
Nauibus-afpexit mucnc relidere fub alta
Ilice ucnatufdTum/faliufqt peraltos
Ire uagos comites/&C retia tendere ceiuis.

Nadla opportunum uerbistepuscf locuqj
Labmtr in terras' pontamqj ora poctx
Accipicns/iuucni parmelcm cx ordine pugnam
Narrat.SC adicannbi tepora idonea regnis
Nofce repofeendis. Verfo modo lidera cur fu
Cunta fauent.fortuna iram mutata retraxit .

Nec dum finierat feniorxu lacu repente
Artiti t effigies/K amoeno foemina uultu
Verte uirens/cui comuntrtis in petrtote caudis

GG in

TROPHEVM PRO GALLIS EXPVL,

Cornua in extates humeros acheloia frugum
Plena meant tortis duo flexibus ubera circu.
Naualcq? tenens fua dextra infignia.clauum.

Stat iunenis blandae lanatus imagine forma:/

Ofqt habitucp tuens fortunam agnofeiu SC altos
Anolcns animos cafuq? lnfradfus acerbo
Diua potens rerum fi uera in fignia portas /

Dic agc/dic inquit cur me SC genus omne mcoru
His tantis ucxafti odiis 'ab Aragone mitius
Hucolim Alfonfus populos fine rege repertos
Non fccus ac fancflum decuit fua pignora patrem
R exit.auus turbata armis ut regna recepit/

Iufticia qua nil melius mortalibus unq/

Ad uitac fummaufep die cultu extulit omni.

At genitor regum nulli pietate fecundus
Dum parat ancdhi fcepttu exercere paterno/
PelliturrKleuibus caedis regna omnia gallis.

Q uo precor has quo iure uiccs qua lege gubernas ?
T alia fcrrantes.Tu fic Rhamnufiadiua.

Vos mortale genus ccelcfha numina ucftras
Nitimini in leges uanis inflcdfere nugis.

• Vera lata coelo uobis incognita rerum i <.

Caufa : catenatis feries longiffima fatis
Regnoy SC cuntoru operu dependet olympo:

Q^ux quiadifpcnfo coeli fupetumc^miniftra/
Gentibus ignaris uulgo temeraria dicor .

Iudidu hoc hominu-.lupens temeraria non fum.

Et nihil arbitrio licet in me compita clamem ‘

Omnia'nil animi comota libidine teto.

At neqr uirtute ut triuio garritis in omni'
Odimus.ipfa mihicomeseft.mortalibus ipfa
Inuigilat ftudiis curas retfhtra labantes .

Aft ego ccelo^z impenu SC mandata faceffo/

Q uxdict minus xqua nefas. temaaria certe
Non ego/fcd uertra ora magis » que numina pafTitn
Cruda uocant-uobiscu non famulatur olympus.

V tuite mortales fmc follicitudinc terne/

Etfaftu corlcfle iugum quod ferre neccfTccfb
Depofito ferteifii noftns afluefrite habenis .

Hxc fuprema hominu fors cfl patere tonanti

/

i

t

LIBER SECVNDVS. ccc.xxxyiiiJ
Ingenue/K nullas fuperis imponere leges.

Hatffenus hxc.pofthacqux fi nt tua fata docebo.
Aude animis/uirtutcopus hic. fume arma relinque
Hos fcopulosrin regna ueni.ccmrraria gallis
Numina te reuocant SC te tua regna repofeunt.

Rex ens.K fceptro tande monere recepto .

Sic ait iSC tenues cu fama cuafit in auras.

T alibus excitus iuuenis regalia corda
Excitat^tqi domu comites de falcibus atflos
Alloquimr caiTcscomponitc/K arma Dianx:

Mars uocattammiffas poflhac uenabimur urbes.
Dum loquitur uentoponum fubitatfa fecudo
Parua raris/ R egeqt petes orator ab urbe
Panhcnope.cui fceptra manu de uiminepalme
R egix adit iuucncm/populipatrumq; falutem
Sulcipiat uon fq; ad fu comumbus orat.

Nec mora.compofms quotcuqI habuere carinis
Panhenopcn adeunt.ncxfiifcp filentia nanti
Opponuna'ubcam Icuitas quos Icfcrat atrox
Atqj obfxna ucnus crudiqj ferocia bclgx . ^

Coniurati adfiint omnes/fubitoqr tumultu ^

Prxfidiis partim telis /partim arce fugatis
Reddita rerrafitj' rande fua regna uocato. -*'l 1 > I

Stabat in excdffccapuanxtumbus aitis " A

Fama notans operis fine.magnoq; repente
Agmine per uicosuolatirrequicta/per urbes ' ^

Periuga per campos donec lam proxima Regem A
Galloru alloquitur belgx fub imagine ucmx.

Te deus aufonia non uultconfiflete terra.

Na cu felici Zephyro tua ucla ferebat:
Ncfcifhfomtna uti.mododifce fugari .

A te parthenope gallos penefa reccfl it .

Protinus audito regis pcordia feruo
Conflcmata/uelut fruticantia prata ferenas niI: - I
Cu fubeunt anno ia merudefeente pruinas. ' r- ■
Mox adit indufos una intra mortna ccltas: ".iql-tO

Atcp nouanacosciuesireruqr finiflios !, st0: A
Nuciateuctus rgradeqr inflare rumam 1 -

Aduetante italontenetisq? infubriaregna
Sforuaduqj fuas feruarc uolcnubus urbes. - •

mJ

srii

M

I

TROPAEVM PR.0 GALLIS EXPVL
Captx urbi pfofhis erat Lodouicus in armis
Maximusiantiquo rcgu de fanguine cretus»
Proximior fceptro.multis cum millibus Afta
VeneratiK populis fefe dedentibus urbe
Ingrcdicns mature omnis muniuerat arces.

Ipfc ut erat uegeto ingenioiforti ata parato
In uarios animo cafus»quos martia longo
Di fciplina uiro notos iam fecerat ufu/

Falce iubet fegetesifalce omnia gramina arcu
Rura meti plaufbisqr uehi ftnderibus intra
Mcrniatqux infem nequeui facit oiaflamis
Conflagrare.fonant totis incedia campis.

Ipfc fuas hofti ne fint munimina cultoi
Demolita opes.ipfi fua predia dues
Dilapidant iprimiq? fuis funt frugibus hodes.
Sollicitis calcar rimor eftiK proxima bella
Pncdpitantoperastabeuntrcdeuntqj citaris
GredibusiSC uario fudant fub pondere toris
Plauflrauiisiiumenta^uiriipucriqi/nurufqjt
Arduacogefbs ad propugnacula faxis
Arma patant galli male defenfura rebelles.

Iam uada lata Padi rapiduq; exadrusamne
Tranfierat .daufis ia mcefta nouana pqrris
Audit equos» audit tyrrheno daflica camu
Promulgare omnes odium comunc paoras .
Cernit ab cxcclfis rutilantia turribus arma
Scintillare uidetplenistcntoriacarapis:

Et ucxilla ducu fledti pa inania ueto.

Stat trepido deicda animo. torpcnria daudit
Corda gdu.triftiqt pauor.fubit omnia uultu
Limina pafuadens lcuibusnon fidere gallis.
Frigidxanusitardiqt fencf incomoda matus»
Adduacpad fcnium longi infortunia belli
Nolhi ac luce gemunt. pueri lmbcllclq; puelis
Stant fimilcs cumis» cu fe intra rena claufos
Cofpexae canum ctrculatrantc corona.
Attoniti ciues orfa mfclida damnant:

Et fero piget accepti intra moenia galli.
Squallaaga.ruracgreflisdeferta colonis
Etuacui tnuucj laxes infaufla queruntur

LIBER. SECVNDVS. .ccc.xxxix.
Tempora.diffidcs cadit in mortalia corda
Torpor.ut xgrotisufucucnit omnia quando
Expcrns fr ultra medicamina (xuior inilar ’

Connue mebra expugnans uitalia langor.

Ipfe aurae cocli ipft etiam fpirare utdentur
Nefcio quid graueitriftciatroxidiy/aiq? cruentu
Et uclut agricolae teneris cu frugibus imbrem
Grandinis homfonx ccelo indign antibus aurtris
Impendere uidet trepidant.ua patacafu
V rbsmiferogcmit:S£ fato afflictatur acerbo.

Dux uenctum cartris tuta in (latione locans
Ipfe lare decimae figit prope limina portae.

Mox xdem uicinam urbi uicuqj fub urbe
Defcnfumgalloru armis cxpugnat/K horte
Profligato intrans munit loca militcSC armis.

Inde omnes metatur agrosipomeria circu
Ambulat > Si caute uicina fuburbia lurtrat.

Et qua opportunos aditus uidet lioflibus/ arces
Aggeribus lacu imcnfisturbiq? fuperbas
Obncicns moles (edis iter undiqj fortis
ImpcditiflC multo ac forti loca militecoplct.

R urtica connnuo pubes durata labore
I n magnos diui fa greges fulgctia raftra t I

Eleuat:& ualidis alte fodit arua lacertis.

Exponant alti glebas jaltoq; coronant
Aggere papites fortas / Si flumine inundant.

Ligna fccant aliudurifq; fccuribusida
Cu (onitu fylua alta ruuuoluuntur in axes
Roboraimatenx caftris operiqj locando.

Prxfidio ftant certa: acics.ne forfitan hortis
V rbc ruens exturbet opus . Noua teda luucntus
Manta ccnatim ramis atq; arbore (eda
Conrtruit^Si uiridi texens umbracula fronde
Arma locat. figuntur cquispfcpia .circu
6’cdulaplcbs agitur rerum rtudiofa fuarum.

Et dura xrtatem in campis adurus apricis
Culmine fraxineo properat fc abfeondere miles .

His duabus ui fum clauftrts includere gallost

Et longa delere famciuitaxg fuorum

Parcere / Si hac gentem pmere obfidione fuperbam.

TROPHEVM PRO GALLIS EXPVL»

Nam populo ingenti frugu iacfhira nouaiy
In paucos alimcta dies fupererte monebat.

Adde <3, 8C gallis uirtus in limine reru
Maximarquo magis it minor / impatiensqt laboru
Ert longa lentanda mora.neu forfitan ullis
Subgrcd iens annona uiis fuccurrcret horti/
Obfcffam afliduis mandant equitatibus urbe
Luflrari/ncc nocite dari nec luce quietem/

Excubiis, fadtiqi uicestK in omniacaflra
Acdttxiut auxilio claufus non fideret hortis.

Interca magnum fpccula Lodouicus ab alta
Italidu miratur opusmihil undicp apertu^

N ii uacuum cuftode uides examinat arte
Aufonianvcurafqi alto fub pc (flore uoluit.
Difhmulanfqj metum uuliu/molitninandet
Tanta uafer fpemcp his uerbis exaggerat amplam.
Ecce coaxantes cupiens audire lacunas
Dux Vcnctu ftatuit patriis habitacula ranis.
Menris inops putat his ferobibus cocludere gallos:
Q uis maria K tanti nequeunt obfiftere montes.
Gallia tota breui magno cu turbine ab altis
Defccnfura lugis iflos telluris acernos
Hashorrefcct aquas f medios elapfa per hortes
Regia cartra tenet Artae iam moenia noftr*.

Ac certare ualcnt hominu bis tenemus

Millia ificiucs addas regeq? propinquum*
Aequamus numero aufoniosrat robore longe
V incimus.experti totiens cognofciris hortem.
Scitis'8C aequorei meminerunt faxa Rapalli 1
V t lygures dudu populos 8C Aragonis arma
Fuderimus pauci/ Tu cu fulgofia pauli
Fa/ftio lam trepidi ceu grando incumberet urbi.
Nortra tamen ne fit nobis incuria damno
Adiutura Italos/nox ert uigilanda fub armis:

Na potius .fraus ert quis metuenda. latinis
Arma doli .fraude aucrtas'euettcrishoftem.

Sic ait flC fcandens muros tormenta uirofcp
Ritclocatiuanatqtuiccs munimina portis

Nos irtis inclufa loris qui ftni ferru

Adncicnsitraditcpnouiscurtodibus arces .

r

LIBER SECVNDVS. ccc.xxx*.

Du confeda malis urbsinconfufta duobus
Gallo intus/fons hofle dolet/Gonzagius heros
Impatiens oci brcuibus conuiuia mcnlis/

Luce breues fomnos pofiq tran legerat / omne
T epus ad infidias ad dina hofhlia confert.

It comes excubiisttota fub fidere nodem
Tran figit ,8C miliis exploratoribus haurit
Confilia 8C curas hommum.uli omnibus arte
Cafibus occurrit dubiistmolimina frangit
GallicatSC hofhle uigilans intercipit aflu.

Du premit obfcflosdux infuperabilishollesi
Rex Italos bello expertus T arnq; tumultu
Mente putans memori' fubitaeq? pericula pugnau
H otrn.K cd udis metues con fligere caftns
Alloquii proceres- ac talibus incohat oriis.

Rebar ut audiera gallos melioribus armis
Et Termone italos lolaqt excellere lingua.

Nuc aliter fentirc datum. necdifcercpoflh ac
Italiae moresifed tradere pofTumus ipli.

V ldimus his oculis.ltali cum tempora pofcunt
Bella geruntmno nunquam certamine uidi.

Cauti aCcnim uires cohibet' ac robora (eruant.

Cu uiciffc putasmim pnmu exordia belli
Sufcipiuntiaugentcp fuas cu tepore uires .

Principio Icnn ac fegnesianimantur agendo,

Etuelut impolitum damis incendia fcnfitn
Accipit aestua paulanm corda ignea fiunt
Italidis.ipfi cum nos fngcfcimusiardcnt.

Tunc ualidctunc depolita formidine cenant
T eporis auxilio freti .dunriima tempus
Bella gerit. quod pace etiam tent omnia morfu
T abi fico, mora longa fametmora longa labores
Ingeminans frangit uires SCcorda fatigar.

Denicn ut expedia paucis/gcns manta galli.

Aft itali galli atep itali.ncc fonia folum
Corpora &C arma fetutifed corda fagacia-K arte
Ancipite longofq? ani mos onus omne ferentes.
Hxceft illa quibus rerum ditione potita
Extulit excelfum caput ufep ad ftdera Roma
Sicpccnos/fichifpanosficgallica regna •*-’

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVLt

Sic etiam fe fe ucteres domuere latini.

Sic ucncti mare fic terTas.fcrt gallica nobis
Corda lygur fimilis.fi fecohiberet 8C arma
Indiuifa ferens mature in bella ueniret i
Fortior cfl uenctoimaioraqi regna teneret .

Ha:c fcu fint opus artroru / fcu munera diuutn
Arbitrio pendet alicno:humanaqi non funt.
Cxdcndu cft .patrios melius fetuare penates :

Et trahere innocuum tranquilla per ocia tepus
Gloria magna fatis / fat magna potetia gallis.

V idimus Italiam: calabtos pofledimus . ultro
Iam nobis/ne ui cicdli uidcamur cunducrt.

Taha rex.proccru-quis regalia longe

Didia probent/animus tamen it fubl imius, audent

Dccenarc itcruiSC claufis fuccurrcre gallis:

Ac tentare uias omnes.data cura T nuulti
Suppetias nouaqi obfeffis alimenta ferendi.

Iplc animis ipfe artcpotcns:cx milite ledlo
Agmina componit duo magnaac fortia nodhi
In tenebris .uno annona atq; armeta uehuntur
Bucera pofhco tacite imuteda. tumultum
Dum mouct atq? hofticurfu ingruit ipfe citato:
Dumqj improuifis turbat congreflibus hortem.

Kfe aliud ducens dubixfub lumine lunae
igida dum mediam torquerent fidera n odiet
It penetrans omnes oculis atq; aunbus agros.
Cognita res urbiitnifloqj fatellite ciues
Ac galli admoniti pulfa per inane fagina
Adiundlas portante notas.uigilatur io armis :

Et tacin fignum expediant :quo tota luucntus
Egreffura hortem fubitis fcmcl oppnmat armis.

At neq; Francifcu potuit fraus irta latere .

I\aq? uigil nodlis per fuma filentia uifus
Eft audire pedum flrepitus.in humuq; uolutus
Aure fo|o ad mota fentit uenietia longe
Agmina quadrupcdumcp fonu ucrtigia torquet
Concitusifid tacite armari lubet omnia caftra .

Mox qua murmur erat' multa inter millia primus
Ingreditur refonante tuba.nodlurna per arua
FuImuMt hornfonus clangor.pcrtcrntus hortis

LIBER. SECVNDVS. •ccc.xxxxi

Dum properat dare terga fugxideferta repente
In mediis armenta agris praroanda relinquit.
Prima dies ualuis iam cocio albebat a s /

Cu Mantoa cohors bobus ditata redi
VociferansiTurcucp fonans clamore per umbras.
Grex immenlus opem gallis laturns &alta
Plauftra onerans congerta ceres gaudente tumultu
DudturtK mixtis hominuq; bouuqj remugit
Vocibus omnis ager.fraudata nouaria tanus
Auxiliis moerettfuaq; infortunia plorat .

Coeperat abfumpto gallos intrinfeca uidu
Angurtare famesinec fpeserat ulla falutis.

Interca primis proceru fummatibus ipfi
Dudon ante alios obfeni in moenibus hortis
Dux uenctu tanta eft generofo in pedore uirtusi
Artidue bis luce dapes minebat in urbem.

V uulgus inops port dura obiens ietunia pafTim
Funcnbus crebris exportabatur in horas
Ampliusieflfoflii nec iam delubra cauantur
Plena fepulchroru tumulis. epulanda uolucrum
Atqj canu gregibus facro fine honore fciuntur
Corpora ad extremos urbis loca olcntica fines.
Turba famefcentum'uifu miferabileiab horte
Oredbum exangui mendicatura fubibat
In fummos murorum apices^C culmine ab alto
Clamabat moritura dapes, plenqj feruntur
Dum clamant fpirafleanimaifummifqj ruirtie
Moenibus :K duplici quali morte in frurta cadenda
DiTcerptos fudiffe utero intertina loluto .

Pallida uix hxrcns genibus. languentia ducens
Exili uix uerba fono uix faucibus hifcens
Dira lues urbe miferam pmit. omnia langor.

Omnia ludus habentenet omnia mortis imago.
Iam fua delufi ciues confulta fatentur
V ana pala.tota in Cacios a plxbc refertur
Omne (cclus.tota urbs canos caufatur acerbis
Irritata odns.Canis autonbus urbe
O mntgenis pollete opibus tot trtrtia pallam
Fata ferunt.atcp artra (ibi contraria danant.

Heu mi feros hominucafusiheu fidera genti

HH

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Lacua nimis/cum ferre lugum uel obire ncccflc eft.
Dux ucnctu turbam infonte miferatus in alta
Mcrnia ladari ad miferos alimcta iubebat
AfTiduc.proicffa manupoft pabula miles
Talia uociferansdidhs urgebat amans.

Q ua: uos infani qua: uos dcmetia ciues
Impulit auetcri patmm difccdere ritu (

Sforaadiscp lcues ducibus praeponere gallos?
Nulla lugi grauitas itali tam fama uideri
Debuitmt genus hoc hominum tam mobile 8i exlex
Prxfi cerei uobis.IteiK iam fidite gallo.

Carolus ingrediens italos miracula fecum
Vexir.&ambrofiae fuccosduccbat olympo.

Nunc opuscfl nunc prodigiis ccrlcftibus uti
T epussad obfefios ueniens alimeta miniftiet .

Vos diuina opera expenimos libera tandem
Colla mgo (ubduxiflisnam uiuite laeti »

Sccuricjj famis duros contenitecenfus
Principis infubrumratcK italofdamnate tyrannos.
Iam ditati omnes ' iam fibcnaie potiti.

T alia cu lachrymis ciues audire coadtos
T <rdct:& afpcdhim uentus pudor obiurgantu
Vultu acrumnofo axillas premit iac lcuat armos<
Maximus infubra dueftor Lodouicus ut omnes
Copofuit populosiK regna Iyguftica itande
Laetior a grauibus curis ut ab aequore quodam
Impacato animum rcuocans feincafha recepit
Cuconfonc thonifcfcqj imifcuit armis .

Nec minus aduentu duas c gauifa muentus
M artia q tcllusicu iam uenus aurea tauri'

Cornua ucrc fubiticum culta uirena furgunt
In fegctesxampi in flores 8C pafcuaifylux
In frondes in carmen aues'fludiucp futura:

Prolis in ardorem ucneris genus omne animantum.
Cu duce mantoo gradiens examinat urbem:

Muni tos mira ane locos/mira arte uiarum
Arcibus impofitis aditus 8£ milite daufos
Admirans opus omne probat .fed caflra fuorum
CoguiK ex caftris fien lubct una duobus.

Sic monuit bcllona ducctqux prxfidct armis .

LIBER TERTI VS. ccc.xxxxii.

Q^ua: pace bclluq? regit.ncgallicus hortis
Audeat in totum/quod tempore forfitan ullo
In partes aufuras erat. Prudentia rebus
Excubat indubiis:8£ qua impendere periclum
Sufpitio/locadifpofltis curtodibus armat .

LIBER TERTIVS.

AM grauis autuno fugies coceflerat aertas
i Et librat fuga fuma tenes auratus Apollo

Fecerat aequales tenebra^ & luminis horas
Cu deus atqnimi moderans regna oia cura
Marcum ad fe Ambrofiucp uocacduo magna (enatus
Lumina ccelcftistgcnua inclinata caputqi
Submifercamboantcdei fublimc Tribunal:
AttenuTq; filet animistatqj ore fupino
Imperium patris expediant. T unc talia fatus.
Iteciti.Eftigenardefcenditc ad hcrculisalta
Momia/qux tnfidacircu Padus ambulat unda.

Atcp meo mandata duci mea nomine ferte.

Pax mihi cura/odio rixas Kttiftia femper
Bella habuitQ uidenim bcllu nifi mifla per orbe
Publica rempeftas.duneq? licentia mortis i
Ergo eauSi generos rcgi:galIosq; latinis
Concilicttmiferaqj onus hoc depellat ab urbe.

Sic ait:Si lacto nimbos ac nubila uultu
Difeutiens moerente oculis hilarauit olympum .
lurta capertcntes diui penetralia tetrta
Principis inuadunt incuntc filentia fomno
Ipfc infonis adhuc cano uenerabilis a:uo
Rcgslcs animocuras&mornia magno
Extendenda (inu fecum uoluebat in umbra ...i
Nodhs:& ingenio metans opus omift tacebat.

Hoc ammaduerfo diui uefligia torquent: ' i >

Etfotnnipcticredomos.Inuallibus altis
T edla umbrofa cauo fub monte humentia trirti
Aerecalligant tacitaqi abfeondita nodle.

Lethas egrertus aquisaliminc nuus
Labitur:8i tenui crepitans (onat unda fufurro
T otus hyofciamo campus uiretf omne cicutam

HH ii

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Sponte folum patiens fub olenti abfconditur umbra
Totapapaueribus fruticans humustundicp gramen
Ignea purpureo quod ucflit grana cucullo.

Antra interna dapum fumos hallantia pingues
Naribus applauduturidor fpumantis hiachi
Q uololct odobcrcummufta recentia magnos
V ndaucrc lacusccllas implere falcmas
Spirat odora ferens ucnicntu nubila ad ora.

Ipfc oculis captus furdaqj lnlcnfilisaurc
Ubfcuruq; caput nigro uittatus amidiu
Molle fuper ltraru IcdctiK uix languida fomnus
Ora rcgitiuibratqt alterno tempora nutu.

Stant circu formata modis lnlomma mins
Mobilibus formis ucros imitantia cafust
Et uarios rerum eucntus^uoceqt fonuqj.

1’ingcre docftainihil tems creboue fub alto
Nil pclagomil cado lpfo^quod fingere no<5hi
Non ualeanumilcent uens mcndaciaiuelant

Inuolucnsiubidcfudetcananxus.lofcph.

Huc igitur diui ingrefli fparlere per antrum
Lumcn:& ambrolius tali ore (ilcntia rupit.

Somne quies hominum blandiflima: tone animantu
Inftaurare potes animos & languida mebra
Huc adcsi&Ctccu duc Morphea formipotente
Q_ui fimularcdcu faattEltigcnacf docere
Pauca duce.Pctat infubrcsircgecp latinis
Conciliet. Tu perfonas docliUime Morpheu
Naua opus hocuotaq? adhibc(Dcus impcrat_)aitem.
Sic pater. Aftilli fumpns pernicibus alis
Se inlinuant ihalamisilpargutq; cubilia fucco
Tota foponferotmox milia ad tepora uirga
Fert fimulachra fopor cuns agitata diurnis.

Atq? animu blatfde cxpulfum de fcnfibus inna
Corda abigit palpans oculosi& pcdfora mulccns
Necmoraifubgrcditur/tncntisqjp atna Morpheus
Scarna apcritimonflratqj deu mandata ferente.

Et tam ligna nouus faciens ad pnma fonabac
Sacra dies.Dux cuigilans procubit ad ara
Supplicibus diuos ucneransdt numina uerbis .
Mox iter aggrediens infubria regna fubintpw

LIBER TERTIVS. ctc.xxxxui’

Et tandem a generis foleni tn caflra receptus
Lxticia curas apcnttpaceqj fecudat
Dulabus alloquiis ac maicftate paterna
Sic referens: fi quando armis uem t ufus oportet
' E fle breue.Q uia rclligio non regnat in armis
No pictasinon lufticix reucrentiamon lex.

T cmpla filetiagri arrefcunt:fora mercibus orba.
Cuma tenet mors atep famcs.Et enmnyes orbem
Depopulata: implent animis pereuntibus orcu.

Adde quod infontes primi rapiuntur.K omnis
Innocuos metit iftcfuror.finite ire nefandam.

Hanc rabiem ftyge progenita Plutonis allinam,

T alibus ad pace lenior prxcordia fletflit:

Atcp deo ducetc animos 8C corda regente
Gaflu adiens cade mcmoratqjictaic fenedam
Sufiinetare uias iteruq: itcruqj redire
Non graueifictandc immanes compefcuit iras
R egnaq; fublato ferit concordia bello.

Coueniunt igiturGalli cu auibus illinc .

At locer 8C generi ucnetiscu patribus iftinc.

Sandaqj legitimo ueniunt in foedera ntu .

V rbs obfeita Duci Venetum: quia fidere loli
PofTe putat:fefe rebus uitxcp lalutc
Padadcdit.Capta gallus difccdit ab arce.

Arx genux imenfum latequx profpiat xquor
Colle (edens i gallisifuennt fi forte reuerfi
Ante annos in bella duos/tradenda fcqucflro
Linquitur Eftcnfiigencro mox tepore lapfo
Sforciadxreddcda.facTis folcniuns tda
f cedera ;SC infubres ita pax uulgata per oras.

Du arcu ardentes aras pleno ore faccrdos
Intonat BC pace celebrat clamoribus altis
Dulce erat aulonusigallo illxtabile&amim
Cei nere qux noftn myflx ornamenta ferebant
Omnia gallotu exuuias pncdiqi fuifle
Hoftile :SCfpolia ex campis tarrenfibus ada
Iam gallis impune itali gallicg latinis
Mixn alacres fermone ineunt / comerria tradant:
Longacp perpelli reatant incommoda matris.

Ipla autc tanto crimen confcHa rubore

HH iii

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Accipit infubrcs/apcritq? nouaria portas^

Flebiles abfumptisopibusimaiorc fuoru ^

Vi i famis & fcrro/miffa lam parie fub orcu.

Vrbs antiqua fedet medus uberrima campis»

Q uauchit a gelidis montanuuallibuf amnem
Setia Vcrccll* Eufcbii facro inclyta bufto.

Huc fua galloru princeps contraxerat arma
ObiciTc laturus opem mfi fata ncgaflcnt .

Aft ubi uifum aliter fuperis» reuercntcroly mpo
Cidit.K in patria italia parat ire rclida.

Sed tamen antcduce V cnctu quia fortia fada
V idcrat'& luuenis bello infuperabilc pedus »
Cernere Si affari coram cupittomnia uirtus
V incittin ipfo etia gratacft Si amabilis hoffe
Nec minus aufonn tantadirione fuperbum
R egem omnes uidiffc optanttque uincere quondan
Spes ucl nulla fuit'uel certe infirma latinis»
lam uidis bello calabris»SC Aragonc pulfa
Ad ficulas procul ufqt domos.Gonragius ergo
Cu ucnctis dudor patribus eu milite multo
Regem adii:3£ magno fubcunt in moenia luxu.
Audito ducis aduentu ftudiofa uidcndi
Cofluit urbsiuelut antiqua ad fpcdacula Roma'
Cu fcu circcn fes curua gladiator harena
Ludcrct/ocdipoden ageret fcu Rofcius alto
Ore fonanshumiliuc procace T haida (occo.
Perquirunt heroa oculistffant omnia in unum
Lumina fixa Duce uenctuimirantur SCora
Martia SC arma uin late rutilantia & altum
Q uadrupede fpirantem irasi& bcllaminantem
Auribus arredis: Si anheli is naribus hauftu
Aera fpargente ac tanto feffore fuperbum.

Ipfe quoqj ingenti ueniens R ex agmine contra
A ffaiur latto ore omnessfed totus ab uno
PendatK unius mouct altam gloria mente
Principis antiquae Mantusnuucnecp tuetur
Alrius/admiranspcdus/fortcfqj lacertos .
Horrcfcitq; u idcnsrncc adhuc mente excidit alta
Rcllu atrox :ncc adhuc penitus formidine liber
V ix audet conferre gradum /fimtlifqj uolucri

LIBER TERTIVS.

ccc.xxxxiui.

Q ux comprchefa fcmcl curuos fieuaferit ungues
V uliuris/effigic quonens praedonis Si ora
Viderit antiquae redit in ucfligia curae.

Attamen alloquiturtprchenfumq; in regia teifla
Ducit-.K hic uultu luucnem compellat amico.
Dicageidic Italae princeps fortiflimae gentis
Quis mihi/fi in bello atroci tum forte fuiiTcm
Agnitus ad Tarru quiscrai ncqi ucra faicri
Toedcat eucntusCquac fors fRex maxime gallu
Dudloramnon mc impietas haec mifit in armai
Non auri'non caedisamonfed gloria rerum
MaximaiK italiduuitar decus anteferendum
Eft uicilfe fatis: nec te fors ulla manebat
Afpcnor / cj uiclum e(Te& certamine captum.

Sic iuucnis.Tu Rex quid mc luuatcfle potitum
Italia fine te Dux lnuithilTime ( folus
T u expugnandus cras nobis :fic omnia tccu
Expugnata forenumagnas penetrauimus urbes/

V icimus aereas arcesriubiccimus Altx
Parthenopes regnum .ui&ricia fign a per omne
Mifimus Italiam/ donec tua maxima uirtus
Fulta deo freta ingeniis Si grandibus aufis
Nefcio qua noflris ucnit contraria rebus.

V me igitungallofqt tuae primordia famae
Inclyta ne tantis poflhac preme cladibus oro .
Nefcio qua: mente mihi uis mouct.-atqi futuri
Prxfcia corda facitrcogortibi pandere fata
Importuna, feret labem tua gloria fal fam.

Liuor enimipoflq ucnctos abfoluens omni
Marte/graui te dente prcmettuulnufcp (ub altu
Pciflus agcscafu te follicitabit amaro.

Sed tua fantfafides nunquam uicianda locabit
Tcinfolidoitua tein melius fortuna repete
T ranffercuK magnis animis fata afpcra utneens.
Rurfusubigallisucnctos regnator olympi
Iunxerit:& fubito mora atq; cydonia mala
Deciderint lapfu / tua regna libantia galli
Quos modo perfcqucrts/de tempe flate reducent
In portum:8C magno ereptu moerore fouebut.

Qui me cuqj ferent/q fic mortalia cafus

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Omnia fubuenunt:qux me loca cu<p tenebunt

Du dabit his auris uefei deus/omnia tccum
O decus Itali* communia femper habebo/

R egna etiam:rcbufcp tuo nutu utere noftris.

Taba commemorans mifiis ad colla lacertis
Ofcula dat/fletuq: duce dimittit oborto.

R ege triumphato Francifcus K urbe recepta
L*nor in patriam uitfncia ligna ferebat
Per laudcnfc folu per diuitis arua Cremonae/

Cum nouus inuafit mente labonocia uiitus
Odit:* ambit opusaiircfq? acquirit agendo .

O mihi, fi regno gallos arcere heano

Sccu ainatq: nouum part* decus addere laudi
Hoc quoq; contingatauaq; AugulWIime regum
Ferrantes grauibus regna exonerare T yrants .

T aba Aragomo luuem deuuflus amore
It meditansaoto calabrum iam petfore manem
Cencipinatq; optans iteru ludare fub armisi
Atep tubas audire iteru :concurrere rurfum
Subdypeo rurfum hoflilcsafcendcre muros/
Grandibus ardefeit curis gencrofa tuuentus.

Nondu fadta quies:* iam pudet cfie quietum.
Deledat uclbn armisi ferrugine tingi'

Ferre haftilc manuipacicp aflucfcerencfcit.

Ignauas pudet ire dies'* inertia nexilis
Tempora pencfusutgilatifortcfcp rcccnfet

Ore uirosjmemorat pugnas atep inclyta fatfla
Q uod fomno mdulget bellucft :uidet ire cohortes.
Curat cquosaormenta locat truit oppida * arces
Fulminat:Et fcnfu belli fludiofa lepulto
In belli mensuota reditteurafq? diurnas
Excitat : a fiudio lucis fata fomnia futgunt.

Iam loca fortitusdiucrfaperoppidamilcs
Iucratripfe fuam uidor dcfccndit in urbe .

Nec mora ciuilesconiunx Ifabellacatctuas.
Laaauiri aduentu longis equitatibus ante
Ire tuba nitidis in uclhbusnpfa fuperbo
Inuchiturcurruiniueifcjj lugahbusadla
Inter mille nurus gaudctifimililcp Dianae
Cu noua flcllanti micat inter fidera ncxfle

LTB33. TERTIVS. .ccc.xw
Dulcia regali fdntillat gaudia uultu.

Senca ab intexto gratum decus accipit auro
Inftita.Colledos cnnes hiacynthina nodat
Taenia & clcdro fimilis fubit aurea uertex
Retia.gemaiy tunlant a fronte corymbi '

A iugulo ex humeris totufcp in pedore. Gages
Ardet. Erythraei fplendor Cythereius orbes
Colla ligantifinus aflynos cxhallat odores.

V irgo opibus tantis Si tali fplendida luxu

V incit opes oculistcultufq? abfeonditur ore.

Iunda dionex grauitas mnonia formae i

T entatura loue. molli per ladea membra.
Maicftate fluens occultu infcminat igne.
Palladiuscp pudor fandi cuftodia fraudem
Non paflura Thori artu praecordia Tcmpcr

V iuit.flC obfcenis fant inuia pedora curis .

C ircu flant oftrati cquucsiatq? agmine magno

V ndiq$ cinda uno uenit exhibitura tnumphu.
Mutuacongrefluprimodantofcula:8C agmen
Alterno clangore tubis praeeuntibus alios
Subgrcditurpontes .audii lacus arq uorc lato
Vndicp plaudentes populosialtccp Tonantem
Laeticiamific uidor init fua moenia pnneeps.
Impetus infubres poftq mauortius agros
Defhtuifgallos qui regna opprefla tenebant
Rex nouus ut longe patriis arceret ab oris

Ad uenetum confugit ope.-uifa ifta Taluri
Sola uia eftictcnim toto munimina regno
Fortia campanis Rex cum difcefiit ab oris
Conftitucns' aditus horti pcluferat omnes
Nec mfi condudo V enctum molimine Si armis
Visfoluendafuittprima ifta potentia rebus
Prae fidet aufonusiipfi moderamina belli
Ipfipaas habent Tbli'rclluns8£ unda:

Lora regunt tinuita etia fortuna fenatus
Ad ucnetl confulta ucnitraliumcp uerctur
Ccnfuraq; fenurpudet attentare fub ora
Sanda patrum qmcej lcuc: fcd matura fecudat
CoTiltaia nutu uenetum uidona pendet.

Hoc animaduerfo iiuueni cu moenia primum

<

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL*

In fua perucnitJ fandli implorare fenatus
Extcplo uifum auxiliu.patHufq} daturu
Sc fatis impenfx armoru bclliqj gerendi
Q uattuor xquorcasuenctis oppignorat urbes.

Cauti ergo iuucne caflns opibufq» luuandum
Sufcipiuntirurfum aflumptis exercitus armis
Cogitur xrc datoirurfum Gonzagius heros
Sufcitat ingentes animos:8C martia rurfum

Inftrumcntaparatibcllatorucp recenfet

Omne genus, litui redeunt^S daflica cantu
Belligero rcuocant pugnas:8C bella refurgunt.

Ecce itcru bellona fremens grauat xgide pcdhxs
Loricata ferox :S£ acuta refumitur haftat
Ac refides negat effcuirosiin idonea laudi
T epora reditui 1 gaudet Gonsagia proles t
Ante tamen q tendat ltcripercgrinaq; longe
Atuapetatiucnctos ardens inuifere panes

Cogit amontorifq? fidcf imerfa medullis
Ftgo adiens magnam paucis comitantibus urbem
Improuifus adcfhfamaq? citatior omni
Ac fua tcdla petit per opaca filenha nigrx
Notdisiut ante die properans ad principis alta
Atria fi qua ferant panes mandata' capdTan
Sccretocp abcat.Sed mox uulgataper omnes
Fama locostardentdues duas ora tueri
V iflorcq; uidere uiiuique gloria uidlo
Bis iamimagna facit notu ufep ad fideta gallo:
Gallo infj qui lnuidhis erat :qui uicerat omnem
Aufoniamiqui tnnacrix iam regna tenebat.

Ergo omnes panbusuelut ad miracula quaedam
Maxima concurrunt dudns/iuuenefq; fenesqt
Foemina uirq? fimul . uix prima aurora rubetes
Protulerat uultus:cu iam plena atria panum
Mane falutantum :uulgiqi ad limina murmur
Prima fonans : tandedux expedatus ab omni
PIxbe uen ittpatruqt graui comitante catenia
Et populo fefc arcu glomerante per urbem
Incadens diui ingreditur templa ardua mard.
Cotinuo princeps ut res innotuit 'alris
Defilite tcdbs properans :fiC ad ima repertum

s

LIBER SECVNDVS. ccc.xxxxvi.

Limina protcnfis lachiymans complcditur ulnis.
Fefta urbi fuit illadicstfpcdacula eludor
Ipfe fuit:populi patrii qj in corda receptus
Intima. perpetui cui decernantur honores
Dignum omncs/nec fe mentis fatis efTc fatentur .

Nec mora de rebus longo fermone gerendis
Ante habito dape mox fumpta cum node cubandu V
Ipfe fuper fludusabicnsiuolatxquoris altos :

Atqj I edens in puppe regitttellurc potitus
£>candu equostuolucnqj petit fua moenia greffu
Infomnisdaccdxmonio durata luucntus
More/poteft onus omne pati tuitae afpera uires
Difcipiina facit ualidastSCad omne laboru
M ebra genus folidans luucnes accomodat armis.

V t redm/geminosuocat in condauia fratres
iSilmondu lannuq? pares ut origine K alto
ianguinctfic magnis animis SC amore pereni»
Coniorteq; thonidemu fic ore loquutus.

Armauiros ut pcnfa nurus K fonia femper
Fada dccenttfed tum tame amplius > ignea quado

V is mouet ardentis crcfcentia corda muentx .

Tu moliri opus eft/qux collabentibus olim

V mbus effoctx fine comcmoranda fenedx.

Illa rccaedcntisuitx pars ultima tranfit
Mitius exadt quotiens rcmmifcitur xui
Eximia laude/SC uiridis decora ampla luuentx .

Hxc me caufa adigit tot adire pericula marus /

Ducere tot fub lolcdicsTub fidere nodes .

V os fortuna quibus di fpar fcd gloria forfan
Non difpartnec enim egregiis (ine laudibus unquatr
Publica res bene reda domucomunia regna
Comunc feruate domuttna pedora in unum
Cofpiratc bonu : uobis mea debi ta : nobis
Veifrafidestfi me reduce pofl bella reuctri
Fata ferent reliquos fine marte quietior annos

V ita dabit tquandoGallif tam parta fugatif
Paxent Italixttunc una S£ uiucre longof

Et gauderedief faf : 6£ canefccre in unum: , j

Ac fimul in noflnf finire penatibuf xuum .

Sk ait:8£ lachry tnanf facra ad foicmnia tedit.

/

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Et longu ante aras genua inclinatus adorat .

Caftroru pars prima uias muadere longis ^

Coeperat ordinibusiucnies cu nucius urbe
A ferrante fubinmagno qui rcgiaportat
Dona duci binos equitcsiquibus ardua ceruix >

Frons albis ftellata notisauba candida in armos
V fef fluensiK corda toris animofa fuperbis.
Thracem cnfcmiThraces arcus/Thracecp pharetram
Cu iaculistGalca nitido lcuore micantem
Criftatamiquale pro libertate folebat
Ferre quirinalis romana in plia conful .

Et thoraca graue fquamis fulgetibus: aureis
Marginibustqua bilbilico faber imbuit ane
C cltiDcr infundens operi impenetrabile robur .
Adiunxitqj decus uarium fignata figuris
Pctforasut Alfonfus folues ab aragone clafTem
Nauigat ad Calabrostut iapygis arua fubintrat.

Vt potitur fcepmstut captar pfidet urbi.

Addidit & fati fignuscu ficlla comati
Sidere longxuo pdixit funera Regi.

Ferrantes in bella uenit pofl fata parenris
Stant aciesiftat conferta fub cafTide miles
Pugniturusteunt pedites ad tympana dufti.
Vendicat imperium:9C folio fublimisab alto
lura dat longa populos in pace gubernat.

R omani Rex ante patris uefngia lcfe
CutuatsK inncdht fumus diaacma facerdos.

Alter ut Alfonfus naio nouaregnarclinquat
Exuhut in ficulis incurrit fata latcbnsf
Vt mare ferrantesiuuenis lcgittutqp filenti
No&epmcns Gallos eftin fua regna reuerfus.

A tergo ftat tindfalacu pulcherrima Mantoi
Ccrulcusqj amnis crebro uadauorticc torquet.
Accipit exultans heros regalia dona:

Et piefto in thorace finum fine imagine cernes
Dic ait o pra: flans qui regia dona tulifti
Nuncieaionifires incognita 'deluit arti
Copia !an hoc potius fortafle induftria ferit i
Effetutid fpacii ftgnis 8C imagine nudum (

Ille ut rem pdoduseramipidufqi rogari

LIBER. TERTIVS. ccc.xxxxvii .

Id tiacuum non cafus au < nec inopia inertis
Amficis:fcd ferranns folcma fecit.

Hic tuus o princeps locus hic tuusthic tua poflq
Egens e regno Gallosiuicdoria fedem
Ponet:8£ ipfe inter reges fignabere noftros
Sic ait mcmbratim educit cactera capfis
T cgmma pidturx uariis infignia formis .

Brachia thebani pingit labor herculis. hydra <

Atep molorchxus dextru leotdura fimftrum
V incla bouisttratfhtfq; crcbo canis ore trifauci.

At femore in dextro lapytx:8£ccntaunca bella.

In lauto melcager aprum tranfuerberat hafta
Crura tenent latyn:uenushuiccubai:indc cupido
Sopita ceruice premes arcum atep pharetram .

Iamcp iter ingiiriTusfoceri ducis arua tenebat
Iunch padoilubu hofpitio fufeeptus in amplis
Porticibus : magnocp tneunt conuiuia luxu.

Aft ubi liberius mcnl is fandi hora remotis
-O pater unde inquit ficuli difeordia regni
Hxc tam dira uemt;' quid tantainccndia belli
Sufeitat ^ut galli hifpanisbifpaniagallis
Antiquis inter fe odiis certamina uerfent i
T u fcnior pars Italia: quxuapulat undis
Aufomis infraiucncti maris xquorc fupra
Q uod non pafla tugu ( Nulla cil qua: plunbus unq
Scruicrit dnissfcu barbara regna tueri
Seuromana uclis^rcgio.tam mobile nufcj
Cernere crittqua magna patet tcrraundiq;:rcgnu:
Grxciatfi qua fides prifeis annalibus :arua
Illa habuit pnmutmorefcp 5C moenia fecit.

T edantur Diomedis aucs:quas uidimus ipfi:
Hofpitibus folitx grais applaudere tantum.

Infuper Aufonn uctercs a pignore Olyffis
A u fonc.-que profugo pepent famola Calypfo /

Dicti olimtfors hax longos imota p annos
Vifa illis fixidc locis uctiigia .ucru
Omniadcftituunt labcntia tepora : rurfum
Omnia rcdituunttuariatq; alterna uicillim
Cuia negans hominu rebus fortuna quiete.

Ro.nalidx gratos hinc exegere; lattnos

II

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Poenus/ab anriquaucniens Carthagine quondam.
Poenum Italus rurfum pofl plurima (arcula ab ardo
Immanes ucncrc Gothi tgcntemqt latinara
Eucrtcrc:Gothos Grai certamine longo.

Rebus in humanis tanta inconflantiarrurfum
Palla diu tellus arabes plebcmq; libyflam
Pneda fuit faraccnoR.’:Numidum:8i Nafamonum.
Gens ea cruda trahens fine lege BC numine uitam
Sacrilegam temere aufomis (e infuderat aruis
Vndtqjaum nullus templishonorttmpiauulgi
Barbarici improbitas dtuis illudere paffim
CerperattK delubra ufu inceflare profano.

Id prohibens illa qui tempeflatc tenebat
R egna faccrdotum genus id molimine magno
Expulit:& pofthac illos inuadere campos
Lloncd aufus arabs.fcd nec tamen illa quierunt
R cgnarfubintrarunt galluucncrc lemam' /
Panoniiihifpanitnunc hos-nunc pertulit illos
Fortuna inconftansrlongum eff certamina lotium
Enarrare uices.T andem regina diebus
Janna meis fine prolc/opibus bellocp potentem
Arrogat Alfofum.iuuencmqs in regna receptat
Jpfcquoqi indulfit fummus data regna facerdos
Borgius exdufis gallis : 8i pendere cenfum
Impcratafla autem grauiter galli ada ferentes
Ante pium Enaram ingentes mouere querelas
Vrbciuaquondamimcmimtpius ore diferto
R eppulit inflantes gallostac cardcre iuflir.

Illi indignantes in idonea tempora feruant
Hanc tantam molem ira^tquam Carolus ifta
T cmpeflatc uidcns ortum inter ffortiadaw
RcgnaiK arngonios bcllum/cfl effundere adortus.
Hunc ignem exagitans iralas erupit in oras
Impete cum tantotmouitq; a fcdibus imis
Rcgnumturbcsspopulos: Pifasabfoluit etrufeo
Impenornoua fubuerfis Florentia rebus
Confilia inuadcnsimedicum genus egit ab urbe.

T um forte cxtindi duds cfl tranffata poteftas
Sfoniadx in patruum generum mihi tnfhs arago
T am miro uerfata modo mirabitur olitn

LIBER. TER.TIVS. ca.xxxxyni.
[fla uolubilibus tot reru euenribusadla
Pofleritas: nofhi cafus cu perlegit sui
Tam uarios/tam ptxripites.Tu exrera Dudtor
Qu* peperere tibi' fumu decus/omnia nofti.

Sic foceriEt fandi fine nox humida fecit.

V lx nodluma dies oriens abfeonderat aflra
Cuphathontex propter uada longa padufx
Caftra moucns Dudlor celeri petit squora grefTU.

Ia paludofx fuperans pinneta Rauennx
Venerat alpini paruu Rubiconis ad amnem
Cu fubiit mente exfan reminifeitur aufus
Ta fonunatositantiqt exordia belli
Accufanda mifi forfan deus illius autor.

Autoreqj deum fadHconduditiSi alto
Corde putans diuum occultos intclligit orfus.

Nacp uoles dare ucnturisprimordia feclis
Cxfaris ambigua mente deus omine ceno
Firmauitriuflitq; amnis confinia rumpi'

Q^uado uirignotus correpta daflica concha
Aediditiatq; tubas inflans ucftigia in undam
MifittSCingenripenerruitxquora bombo.

Hxc meditans carpebat iteniamcp ardua monas
CuIminarSi Vrbini aeream fcandebat in arce
Cu foror occurrens diuocp fororiusalto
Defiliunt in equis: fii magno in moenia dudu
Agmine fufdpiunt tcdli regalis in aula
Pidhiris fplendente nouisrubi T arrus & omnis
Pugna illa fmcnfum fama iam nota per orbem,

Ipfe inter gallos fefe IcgitiK fua cernens
radia animos lcuat'8C magnis mens afluat aufis.

E regione decus gentis Fedencus 8d ingens
Gloria monfcltne nitidis circudatus armis
In uolatenanas rupes confccndit:& urbe
Diripiens tynhena iugo uidet squora ab alto.

Nec procul aonides per prata uirentia nymphx
Florea fena legunt propter ccphifidas undas.

Et Guido in mediis Baldus puer1 indole magna
Di frit apollineos cantus, & carmina pangi t
Ad numeru .Mauors puerum cu pallade ab alto
RcfpiatjK grandes animos infpirat Si arma .

II ii

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Ncc pofl magna chori T riui® intcrualla fcquuntur
Virginei :Dryades:8C Orcadcstatq: Nape®

Crura cothurnatxtmanibufqs haftilia uibrant
Pidlatpharetratts humeris: & pcdlorc claufo
Ad lugulum.Zcphyn ludunt in crinibus aureis
Contentufq? breui cultu decor 8C fine fuco
Ora pudiciciam redolentia ferre uinlcs » j.J

Nefeia confpcdbus /pauidoqi affueta rubori. >'
His inferta choris graditur comes una dianx
Paldi olim fubitura thoru Gonzagia V lrgo
Elifabct - fociafq; omnis fupereminet ore
T indaride rcfcrcntcioculis radiantibus indar
Lucifcri/cum fc inccfiu per fidcra pulchro
Mane refert tcrcdcndaucnusifi folafuiffet.

Hxc ubi Ictfla / dapes ineunt tmagnoqj paratu
Importata onerant alacres conuiuia menfas .

Crateres fulgente auro flauentia inundant
Vinacauosimolliq; rubent argentea baccho
Cymbia/K ingentes patere & carchefia Tignis
Afpera conuiuas hilaranti pecftora mulcent.

Sole dies abeunte cadens inuaderc fomnos
Iam monet : ipfc autem uigilans intendit agendis
R cbus: & ignotos aditus adcundaqi difccns
Oppida ab indigenis certo iubet ordinecaflra
Sub lucem tutam ire .u iam. Tu protinus ipfe
PoncfcqucnsApofniniiugaprxtcrit alti.

Iam tenet hifpelli capostmeuania tranfit
Moeniarditunuq! gregesqui parturit albos .
Fulgineaq; olas pingue; Iam Narniacelfis
R uptbus incubes;6C nar fugientibus undis
In tybenm curfu umbrofo per frigida faxa
Linquitur :Si fuperans albente thibiydis undam
P er foratffis agros Roma defcedit ad urbem.

Aduetu Ixtata Ducis fluit obuia plenis
Roma uris. T urmanm omnes populufq; patresq;
Flumentana ruunt ad Iimina-Flaminiiq;

T urba frequens onerat. pnfeos T ybcrina triumphos
R ipa recordata cfl rtyno eu uidit in oflro
Tot flagrare togas riongi fqj inexdere pompis
Armatorum acies tantasjuix fuftmet arcu

LTBER. TERTIVS. cccxlviin.

Meluius cxcel fo pondus pedituq? equitucp.

Ncc iam rauca fonant arce labentia lunter
Flumina turrigeri arcu ucfhgia ponns:

. Vincit aquas hominu murmurcrepitanriacp arma.

T ympanaiX hinnitus equitum clangorq? tuuatjr
Tepuserat quo longa noui ictuniauctis
Conriliant animos (upcnsiolcafqt ferebat
Illa dies ipalTun iniens folemaChnfti.

Ergo omnes palmis uindcsK fronde mincrux
In capu mauortis cuntiflygiuq; tarentu'

Cacfaris Augufli cineres ubi fama (epultos
Atqtiteru Tybenm fuperant hadrianica propter
Bufla.fupercilio montes acquatia fepte
Collis in afcenfu cui datmifi uana uetuftast
Nominauagttus properas ex arce (accrdos
Maximus/ac luuenc amplexis fubduat malti
Roma omni cxultantcdomGifruiturq; cupito
Iam duduafpedu folidosexammat artus.

Ex uultu ex oculisicx filo corporis alta
Cordauidcti quibus in gallos ti former aufuS
Tollit in cxcel fas idcsiundcomma R ortvt
Cernere fas loca, qua: ucierl (unt inclyta fama
Oftcndit iuga laniculi docet illa per arua
Satumu regnafIeolim:ianuqj bifrontc
Colle fuper uiridi patrios habuifle penates.
Monftratauctim (urgens in flumina dotium.

Et phrygiar quonda matris modo uirgints urbi
In media teplu attolles liuentiaplumbo
Culmina:3d Agnpac ingentes prope tepla tuinaj.

Et Pallantxu cuandri memorabile prilco
Herculis hofpitiosbobufqt a gadibus aciis ,

Et Capitolini tumulu ouisiSi torquati
Egregia node mcmorat:gallofqi ruentes
Tarpcia derupc:duasfub monte colunas •

RomuleotFora traiani:uctus amphitheatru .
Naumachia: locasmaions ucftigia Cira .

Coeliu:8C exquilias celebres muc St xde (uperba
VirginisiSC thermas ididuq; a uimatc colle.

Galbea buda. lacu curti:8d naualia roflra.

Moenia 3C ambita muris ac turribus urbem

II iii

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

T am latciortcndit bifidu qux diuidit amnem
Infula:& egregios fubter torrentia pontes
FluminaiK a tertis fortitil nomina monte.

Atqt triumphales qua fefe inferre folebant
T ranstyberim currus iducrtofqi per aera fontes.

Haec ubi uifa /epulas adeunt icurafcp falemo
Difpcfcentc' lacus / tybrimSC maria omnia cenant
Altera luflrandis animis daturialtera fepte
Ad delubra dies agitiuidet intcrcundu
Arcubus in feriptos reges monumentaq; prifex
Militia; : tiridatiscquos;ftatuafq; iacetes.

Et moles mctaRi altastobclofq? minores.
Scmirutafq; domos/animuq; attollit ad ingens
Antiquae decus actatistcartra altera mouit.

Sollicitat Ferrantis amor.dcfidcrat horte
Magnanimu.capo audete cofligerc aperto.

V na dies auido pugnx tam longior anno eft.
Oppida quo obfideat patrto /quo memia frangat/

Et qua fraude horte circuucniaicp pmatcp .

V oluit icnssSi mille animis ftratagemata uerfat.

Iam latii R oma caput: ouifcrasqi uclitras :

Aiqt ferentinos linmq; filcntibus undis
Flumina uoluente penetrans exercitus oram
Intrat aquinateifortitaq; nomina diui
Mernia Germani fubicns contraria forae
Arfla fugittnamqt arua hortis forana tenebat:

Nec Mantous adhuc miles conuenerat omnis:

Dux ideo contabundis uigil agmina caftris
Nondu integra moues temere nihil audetiKaftu
CircufpetrtusitCTmagnoregit.Vt folct auftro
Penurbante fretu folers in puppe magtrtcr
Colligere ingenium /uegctoscp intendere fenfus.
Etcafus metiri omncstlta manius heres
It fpcculans atq; oppcricns ucnicntta caftra.

P rofpicit ad dextram flu<rtus:atqt anxuris arce.

Et phrygii ducis Altrice- Zcdoraqj tura
V ndiq» :8£ eximio partim iugaconfita baccho.
Littera Baiaiy:Putcos:liquidoqi calentes
Sulfure cumarum camposiubi fama giganres
Fulmine deietrtosajctcriftp lncediaphlcgtae

LreER.TER.TIVS. ccc. xxxxj

Fadadoue ardentes olim iaculanrc Tagitta; .
lam fubit antiqua oTcoru de gente theanu:

Mox capuam genus etrufeu capis omine fadam.
Hic ubi magnificis dapibus luxuq* fupeibo
Eitexepia fames rprimis eu ciutbusorto
De rebus Termone italisan punica bella
ltur:8C antiqui fortuna retexitur acui.

Ticini ac trcbix clades/trafmcnis acerba
Funera /ueflitos ramis 8i ftramin fludus:
Poenoruqtdolosiimprouidacofulis arma
Flaminii ; Fabnq; morasicxcita peraltos
Fraude ducis I ibyci tauroru incendia faltus
Comemorant Cannas:& prccipitata Varonis
Con(ilia:8£ flente procctu tot funera R omam.
Adiiciunt nullo manis cenaminc uidu
Hanibaledum delicias SC mollia fedans
Ocia/languclcit * fradu cogrcflibusomne
Fcemincis decus cxtindu. tama illa prioris
Glona fortunxtqux de ludorc profeda
lmmcnlum quali fol radiis complcucrat orbem
His caput imerlit tcnebns /hac node Tepui taeff.

1 alia dum memorant Petro duccntccamcrtu
Principe caflrorum magno pars 3ltera plaufu
Afluit:& gauifi omnes in mutua furgue
OTculaidilcubutq? alacressSd pocula libant
Surred ina.cado undantem cratera falemo
Elltuat armoru exhauflus fub pondac miles.

Poft epulas Ixtos nox excipit :altcra pnmo
Dum rutilans aurorahyades attolleret ortu'

Ad uada V ulturnt crebro rcTonantia fludu
Caftra mcantiprodudx acies crepitantibus armis
In bencucntanoscelcrantucftigiacapos
Patruus exteplo regis Fcdcrtcus ab urbe
Audito ducis aduentu cum militcmulto
Laetabundus adefhdudifqi in moenia caflris
Publica eu magno celebrat couiuia luxu .

Ama nec lolu 6 i claulx in penetralibus aulx
Luxuriat cpulisifed in omnia compita mefas
Fert pubes urbana .uias mdonbul implent
V ilccra' di exhalant nebulas obfotua pingues.

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

In ucrubus folidiqt fuesTolidiqt iuuenci
A fldmis in uu1guseunt:fpuma'te calcno
Vafa natant .Ccrens grande penus cuomit undam.
Tot a dies operas omnes gratanter habendis
Contulit tWpitibussfplcndcnt fora mercibus :ar*
Sacracp tyrrheno redolent folenia cultu .

Ipfa- etiam alterno rcfpondctgaudia turres
Vndiqr tinnituslstarat per aera uoces
Ferrante T urcuq? alacri clamore (onantu.

Dux ubi preffa fames dapibus quod petitore dudum
Voluerat icffan i ncipcn soRegiadixit
Inclyta progenies tantos experta labores
Acquons Si tcmcibello^i exercita duns
Calibus rhate in regna uia qux fata de Jctut -
Tam facile gallis fCutue indcfcnfa fuere
Oppidatot munita uirisiarmifqt /Kopuuif
Parthenope in primisrfcdcs ubi regia SC arces
Incoelutam miro anis molimine du&xi
T alia Duxific contra heros Ferrantiusorfus.
Maxime bellorumdudor ' cui uincere gallos
Dant fupemSi latiasarmisdcfcndcrc getesi
Cotra homine fascft homini bcllarcrncfandu^

Cu (uperis :(ic bella monent pnfca illagigantu.

Si bcllu humana nobis eu gente findet

Vel dcfcnfa forent uel non fine (anguine multa

Regna amida.detjs nobis bcllaafpcra mouit .

At cur ifcirc nefas. tali nifi fone tumultu *

Rcin melius tranffcrrcoptctruelut eruta cultor
Tr an (portat e (olerpingueplantariain agrii.
Sicfolym.e quondam Cifaco a (anguine (ccptru
In Dauida tulit Plcruqr incognita/nunq
M es non iqua da .fi quando irata tremedu
Infrcmuitifcrtrcbusopcminon cogitat iram.
Ncudubiresea bella deu mouidcrputandu
Altius efl quo regna modo titubanna galli
Eruerint :ut demu uti undricibus armis
Nefcicrint :ut mutatis fortuna repente
Confilns illoru omnes cluferir orfus.

Fama fuit populos dudu uulgata per omnes
Cui fecere fidem multorum oracula uarii

/

LTBER. TERTIVS. ccc.!i.

V ndiq; i ucntura galloru a fanguinc prole
Auxilio fultam fuperu bellocp potentenv
(^ua: infidos OtomamgcnasK barbara regna
Omnia conculcans reparet tabentia Chnftt
Sarcula collapfamcp fidetotoengat orbe.

Carolus hunc fecrcidi optans uel forfitan audens
Hoc fperare decus. magno molimine bellum
Infiruit 1 8i fpargi in populos iubet undiqt famam
Thraiciisprimufcfc intetarc ruinam
Mox fynx.fic fata loqui' ftc numina far i/

Sic tureos quoqjificarabcs fic punica regna
Sennrc :SC rerum fine cxpctftarc fuarum.

Iam metus epiro ingrueratnam tota lababat
Graecia diffidens armisrK abire parantes
Aefeda munibant onera ad uetffanda molodt
Acmathn iDryopestlocritartoIitatqt pclafgt '

ThedalitAcananescu Dardanns-K achxis.

Thraicias Aulone rates audiuimus iffo
Attonitas rumore fugam accclcraflc peraltum
Aduerfis etiam urntisicoeloq? minaci .

Ergo huius belli aiebant fcquxtere regna
Panhcnopcsgalli uclut opportuna parandis
Cladibus patrando operi fufo undiq? potito • r.
Comodaiti mendax hominum genus atqj dolofum.
Credita res uulgorpictas laudata : recepti
Intra animos hominu galli. Mortalia corda
(Sic fuafi ficaffedh progignimur omnes)

PolfidetiK toto imperium fibi ucndicat orbe
R cll igio .figit leges ipfa atq; refigit
Arbitno nutuqi fuot&crcdi omniacogit.
Nosdcxftigallo^ammosdum regna tuemur
Strenuc'& adumptis fines defendimus armis
Credimur auxiliu Tureis impcderei famffam
Impugnare fideuufloqj obfifferc bello.

(Sic hominu delufi animi )prudenauifa eft
Impietas ihofti ufqi adeo fimulata fauebat
Rclligio.crcfccntc odio nofira undiqtgallos
Ooppida conclaman t: alienati fqj relinquunt
Nos animis proceres cade dementiat omne
V ulgus agitdymphati omnes 8i lumine capti .

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL,

Fama crat>& famae Cdidtu mirabile ) ubicp
Certa fidcsincxfht ambrofiam per gallica caftra
Defpuerc/K gallos epulis cccleftibus uti .

Et Rege gal loru omnes depellere morbo*
Contrccflando argros artus/tatfhtq; mederi.

Et fecum in bellu fuperosac numina cunta
Ducere / quae facerent hyemem fine nube ferenam.
Nam cafu tum mitis hyems totusq? december
Solibus intepuit claris:! anufqt dccebri
Aemulus aflinuit nebuli s & frigore duro»

Vcrfusin effigiem ucristuiolaria paflim»

Et peffana rofis oluere rcccnnbus arua»

Q uando pati fpirantcniucs aquilone folebant.
Carolusinffrutffis bello legionibus audax
Ibat i JC au fornos implebat milite campos
Telluri grauc pondus erat.uix pinguia mra
Q uae frugum genus omnes ferunt tot milibus efca
Suppeditant texhaurit agros exercitus omnes :

More locuff arum /quotiens per nubi la dcnfo
Agmine dei at* campo incubuere uircnri :

Ac diros adigunt tnorfus in grame:8C unas
Oribus erodunt omne radiatus herbam. f

Iam tenet etrufeos . Ipfoq; in limine Romz
Iam tonat audi to longe clangore, facerdos
Sumus Aragonix fautor pnus agmine tanto
Succeffuq? hoffis perterritus ciicit urbe
FerrantendbisAlfonfo ex fratre nepote.

Et tamen ut Roma gallos cxcluderct/ante
Paulo accitus erat i fubitoq; abfcedere iuffu*

Prxapiti difceffu abiit.T um moenia bclgx
Protinus ingreffi totas inccflibus xdes
PoIluere:8C aues temere irritare proteruis
Aufibusmt genti ieuitas innata ferebat»

Coeperaatqj urbe hoffili uexare tumultu .

Roma onus id pertefa graui du flutfhiat ira ■

Du parat ulnfa/uimuiqi repellere tendit
Rex abit : SC latium penetrans confinia regni
Iam fubit .Occurrunt urbcs:8£ moenia pondut
Coniuratx omnes:S£ confpirantc tumultu.

SicCaicu fedesexcelfo in ueitice montis. %

/

/

LIBER. TERTIVS. «jg.

Sic qui Minturnas habitant/K rura Mane* /
AnxunySC Capu* ciues. V eftina mucntus »
Formn:Si aufonn ueteres/K nomine uero
Appellata labor normam aduerfa Roberti.

Rex nobis Alfonfuscrat uirmaximusarmisi’

Sed tamen &£diuis& olympi umbus impar.

Ipfe fuum ratus id fatum/rcgnocj falutem
Se profugo foreiFerranti diadema reliquit:

Et mareconfccndens aun.cum pondere magno
T ranfm ad ficulosmbi paruo inglorius a:uo
In latebns uixit fine maieftateifed alto
Regalicp aaijno: Si fortuna excclfior omni.

Iple illis fub node cubans haud uana diebus
Somnia qu* uidit'nobis narrare folebat
Sufpirans animoq; putans dira omnia tnfti.

Cernere uifuscrai liantem fc corpore nudo
Infilicntis cqui'cui frons diademate fuluo
Cinda erat/impulfum pedibus / pnmifcp petitutn
Calcibus ad terram uolunfed terga fuifle
Fulta ope belligeri iuuenisiqui uerbere pulfans
Q_uadrupcdcin eredum magna (emole fetentetn
Oolliui.atq; feri audaces compcfcuit aufus.

Prodigii interpres rciy exitus. Armadupcrbus
Sunt quadrupes: Alfonfus inops & corpore nudo
Panhenopcs rcgnum:qui regna labantia fulcit
Belliger ille potens artnisitu maxime dudor
Q^ui regnum fnlctrc paras & pellere gallos
Regnum infultantesiqui nos ulcifcens omnes.
Tunccgocumgallum m foribus totamcp uiderem
Progallis armari urbcnvnafdq: tumultum
In populo ingcntcm/cum Rege in tuta recepi
Me loca/rclliquias feruans ad profpcra rurfum
Temporatut in campis paftor cum nubila frangunt
Fulgura/Si hornfonis coelum rugitibus atram
Fert hyemcmigrcgibus quaerens umbracula denfam
Frcaide fubit quercum/K ueneto tegit ora cucullo.

Arx immenfa fretis drcumlatrantibus alta
Attollit capita:& celfts mare turribus omne
Profpedans fugit a terns di fcnminc paruo.

Hanc olim Alfonfus cum iam pacata teneret --

i

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Rcgna-uolens poft fc tutos regnare ‘nepotes
Condidit .SC magno in coelu molimine duxit ,

Huc feror. &: politis arci cuftodibus urbem
Audio gcftirc:S£ celebres attollere plaufus.

Mox capuanx arcis ucxilla in culmine flutfhi
Aereo caudas inflcrtcrc aurea cernes ■

Lilia/Fcrranti cum quo (peculabar ab alto' q'

Charc neposde regno inqua tu forfitan artum
Hoc clamore putasimilu mens prxfaga futuri
Diuinat re longe alia.mutabile femper
Coliliu fortuna habuit mutabile gallis
Ingeniu lene St incoftansac mobile uulgus
Q ualcfrctuiuidco ingeme impendere ruina.

Huic fragili fubiioqi operi. fonuna futura eft
Mox gallis offcnfa hominu leuuatibus/hofhs
Nunc (cruandxanimx nobistutoq? fedendu
Hofpitioidonec pofiio mare fedent xftti .

H xc egot Forantes aufis ita grandibus infit»

Sic homine deus explorat .foriuna pcriclu
Sic facit: ac uires animorum intclIigitiOis
Cafibus Se fortes deus cllcuat ante (olutum
His<animu membris quofda.-pofl funera quofda.
Ergo animis opus cxcclfis flare omnia contra
A fpera : dura liccrtn cfl uia ad ethera umus.

Talia comcmorans lachrymis pergebat obortis

V inccrc fc & frenare ammu iuga ferre negante .
Infula tyrrheno in magno fedei ardua cotra
Moenia Parthenopes nue 1 (chia /tepore prilco
Q dpius Aenxasillisconfcdentaruis
Du peteret latios fines/ Aenaria dirta.

Illuc prcfcrtis arcicuflodibus alto
Deferimur curfu celeri Borcacp fecundoi

V lfun quidnam tande fortuna fupremo
Coguet cuetuiSd qux (it fententiadiuum
Vlnma'dc noflnspofl tata pericula rebus.

Nec mora:(uccc(Tu elati ludibrio habere
Omnia pdanhofpitia/inccflarc pudore
V irgincu:thaIamosuiolarc:inuadcrc amicos
Vi/fraudc/infidns/galli coeperc'ncfa(cp
Omne fcqm.nec frena potens petulantia fare

r3

y>A

lOti

tO

lUat

.n;b)

;i r..J

jltA

.-l

..q

LIBER Q^VARTVS. «clin.

Accendit populoru iras:& corda momordit
Inconfulta dolor sgalli prxfentia Arago
Cognita ibclgarucp procax & acerba tyrannis.
GalW interca pars quae confederat A ftx
Seruiles regno infubrum dc more tetedit
Infidias:!cuibus decepta Nouaria nugis
Omnia lucrari dum cogiraromnia perdit.

Cognita per Cacios quorum primaria in urbe
Fadho perfidix audlorcs uidlona regi.
Tufperatadiu gallis infubriauifa eft
P atuo poflc capi mol iminc .Concitus ergo
Prxfidiis regno pofms Rex gallica caflra
Contraliit SC noflru fpoliis oneratus etrufeos
Ingreditur ponto fimilis: qui fludhbus altis
Lapfusad fcurora-cu delia prxrcrit axem
Aethcris/8i coeli luga fumarelabiturxftu
Praecipui /uafla reuocans cu murmure mole
Acquoris:8Cucrfo falicns ad Itnoracurfu.

Mox igiturretrogallis cum rege rcuerfis
Parthenopeuelut ablata flagrate typherus
Inarime exihesmos tempe flatibus adfos
Aduocat in portuminodlu fhtionc rei i (fla
Flate auftrocoeptifcp Deo afpiratc per undas
Labimur in patnatregnoqj potimur adempto .
Cxteranamcliusicui uidla nouana fecit
Perpctuu dccus:K laudem fuperxthcra notd.

T alia dum memoras Heros fufpcnfa uirorum
Ora tcnetipolus nbfcondit labcntia tauri
Sidera : 3i elingues nox euocat humida fomnos.

LIBER Q^VARTVS.

i 1 ../■ .

Oflq DEpuIfis item fub Aragone gallis
p Regia Parthenope fibirdditatpxima geris

Oppida Capanx genus aucrlata fupcrbu
Ad pnma rediere fide: loginqua malignis
Dcprauata odiis expccflauerc tumultum
Faiale.bcllocp graue flagrante minam.
Duhacsammisea tanta imanibushxrens
V enit ab inferni regno louis :undc malorum

KK

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Omnia in humanas labuntur femina metes.

Na ucteres diui 'quibus haec in regna poteflas
Ante erat/accenfi facibus liuoris 8 1 ira
Cocilio in genus id confpiraucre uocato.

Magna reatinac mater quae praefuit urbi'
PallasiAthcnxo profugus cui fecitOlyfTes
Sacra in monte domu.iunoq; lacinia quonda
Profpicicns duo fublimi procul aequora fronte i
Satumufqj fencxitenuit qui inlittoretcpla
Ardua Iapygio Dcmofthenis inclyta fato/

Et gemini comites Ithaci ducis / ama Polytes
Sortitus lucana' Draco tcmcfacaipcr altum
Acthnaci aatera apicis de fcdibus ora

In fibarisuencreagrosiubi dulcia diu
Oda cum populis traxere infamibus olim. u

Huc fimulingrefli / pace quo fdndcrepoffint
Q uo gentes uexare modo longi fq; tenere
Implicitas bellis confultauerc fub antro
Serpentes quo aeftate folent diuertcre ab seftu.

Haecq? inuenta dolo tande uiaiuota ferantur
In noua perpctuoinuq prsefentc coloni
Fortuna contenti omnesimeliora putentur
Omnia quae defunt rcruq? ardete nouaru
Cura omnes pnmum proceres'mox tota feranf
Oppida . fic rixae & lites aetemaq) bella
Gentibus accrefccntiaemmnoficp labores.

Q uicquid opum quicquid lucn conflabitumnter
Arma nuetmihil ad feros feruabitur annos .

S em per inopy dextra femper mendicus aperta
IncolaiSC inculta femper gens barbara uira.

Graeciae ubi quondam florebat gloria magnx
Q uac tulit Herodotu tellus fuit unde Zenoni
Parmcnidiqi genus/famii fenis unde feueru
Haufit dogma croton forti mfignita Milon» .
Barbatior modo getullis/imanior ipfis
Sauromatisiatq; extremis incultior indis.

T u igitur manes hominu fub imagine falfo
Relligione habitu mcntituKccIibc uultu .

Paflibus incepere aegris enare per urbes:

Ac fermonegrauiuerbifqt potentibus ritum

LIBER QVARTVS. ccc.liiii.

Delufis errore animis infundere paflim .

T u Audiis diuifi homines.Et Aragonis iAos
Andegauoru illos amor impulit omnia duplex
Fa/AiocofcAim inuafitrura/oppida/ tetAa.

Hxc ea quae gallos tantu fiducia tollit.

Na regno inflantes ferro o!a'8C omnia flamis
Attentare au fi non abAinuere rapinis/

Non caedi /non excidiis hominu atqj locoru.

Et licet in fultus tantos compcfccrc magno
Agmine ferrantes ualidifqj accinxerit armis
Ad focia rcfides/gallos tn undicp fufos
Prae Aantcs numero atqj animis uis nulla cohercet.
A A ubi bellipotes regni confinia pulfans
Dux ucnctu tantis montes clangoribus altos
Impulitiin gallos rimor irruit.IIla repente
Saeuicies/illa indomitas audacia mentes
Deferuitirabiofa feri uiolenria Marris
Intepuit lucluti quotiens incedia fontes
PaAa fuperfufos undifep repteAa tumultu
FratAo in fe redeunt/fenfimqj cohercita languent.
Non cefTcrc tamen :fed continuere furorem
Parcius aufuritac defendere regna parati
Cautius Vrfinotum opibusiquae maxima Romx
FatAio per latium tendes/ urbefqj fabellas
Per Vciosper picentes diffufa per umbtos
Atq; peretrufcos.Q ui paulo euaferat ante
Virginius gallorum iras ad flumina tarri
Nuc iteru gallis iuntAus fe in bella ferebat.

Ipfe duces gallow intra fua limina dutAos
Alloquit italicp monet fermone fedentes.
Magnanimiprocercsqui defendenda tenetis
Regna ficana fretu/fcylbeaqt littora citra'

Q uaq ueAra fdam quae fit fortiffima in armis
Strenuitas'fld nil dubitem quin laxa fecudos
Sors ferat euentus/tame ut uitAoria nobis
Cotingat fccuramagiVdc rebus agendis
Pauca loquar /uobisquaedifcuticndarclinqua.

Dux VenctUuitAo ut fcitispulfoqt fuperbus
Rege ucnitjNosqui luueniscognouimus acrem
Vim ingenii/ualidas uires animofatj corda/

KK. ii

/

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.
Q ut pugnam illam Miis oculis triftc atqj ciuentam
Vidimusiillius q formidabile bellum
Scimustut afpirans illu fortuna fcquatur.

Vidi alios precio flertitformidine frangi/

Inftdiis falli preceduci in uota/laboru
Mole premitSC duro tande fuccumbere martt.

Nullus in hoc umeendi illas mgreflus ad anes.
Gloria fola mouet luucnemruelut ante moucbat

Hanibale:Pyrrhu:Alcide:Bacchu:Hedora:Achille.
Proptcra campo nunq confligere apeno

Suadeo / ne femel intereant limul omnia uirtis.

V is ifla efl lentanda mora.Cuntabimur ctgo
More Fabiiqui pernu Miis in montibus olim
Du tenet infertis egit difcedcrc rebus.

Huc fimul accedit q> rege in regna rcuerfo
Si que'quod bellis ufu cucnit afpcra noflram
Fata fcrantinufq qui (ufficiantur habendi.

Sic (emor :Vifum ducibus parere monenti
Vtilitersbclloq? data efl noua formagetendo.

Altera uix primos Aurora reduxerat ortus/

Et fene uicina dies exilia lunae
Cornua cu V eneris radianti emiferat aflro
Cu forcgalloft; lam proxima caflradocofq?

Vndiqi fufpertos monitus iubet ordine certo 1
Ire acies Durtor/fempcrq; in bella paratas.

T eutonici pedites quibus in ccnamina praeceps
Impetus' fine lege furor'du mente uidcri
Intrepidatnoflrofq; animis anteire laborat/
Corripuere uiam primiicaftnfq; relirtis
Ante uolant ignaro ena ducetperdita turba
Atqt (ibi nimium fidens/ ignara locoru
Perl ata efl errore uixCmala numina mente
Abflulcrant) ad caudmas infamia furcas
C!auflra:Vbi romulidarquonda fata afpetapalli.
Hoflisin inftdiis latitans ducente Vitello
Q ui fua tum galliscoiunxerat agmina Paulo
Magnanimo fortiqi uiroigennfcn tifemae
Principc/ut ingreflum fauces uidet ire maniplunai
Emicat c latebris clamans exde atqj rapinam.
Teutones attonui fubitisinlultibus unum

LIBER Q_VARTVS. ccc.lv.

Colici fecere globu. pars expedit arcus»

Pars gladiosipars haftilupars nititur igne
Sulfurcordurafqj parant in fulmina glandes.
Vidorcseuafunuel fortiteromnes _

Oppetituri' ineunt pugnam.tum uinbus an=cs
(Ipfc globo pfedus erat/ nodicp magifter)

Tela giganteis uibranstduo protinus uno
Peiflora tranfadigit gallo^in bella ruentum
Impctuofoidu galli eu fangumc initem
Fundentes extemplo anima i acu ere cruenti.

Cafu indignati belgae fadfo agmine in Anrcm
Irrupere omnes.longa ille interritus hafta
Nue hos/tjucillos mucrone laccflit acuto
Saltu agilisTurfu uclox -pcdibuiqi manuq?

Imp'gcr in gallos falit atq; relabiturtilli
Imtatianimifardetifuror omnis in unum
Cofluit:& certamen atrox horrefeit utrincp
Accades utrmfj; furenti afpcmma marte» ’< •

Donec abinfidns Pauli manus altera figno
Profilit accepto.radians fulgentibus armis
Et magnodamorc uolans alcmanica euntis
T erga premit cuncusduplictcjt indagtnedaufos
Teutonas heu mi feros laniantiecu turba luporum
Fortior hoc tantu numero quia maior/iniquos
In paucos fcutrc audent eci tamine tauros. ' ’
Poft caedes tande innumeras illataqi gallis
Vulnera uincedo occumbunt ifcllo arcp labanti
Corpore ad unu omnes caeli ac fata alpera pallu
Et tande ut uitat comites ita mortis/ accruo
In couallc uno ahnbus luce efca futuri'

Nolte lupis/ inhumati omnes lacuere trccetu.

Dux V enctu clade audita tam fxuius inquit
Vincere fastcomites ne ptcrcamus inultos.

Sic ait:8i gradiens exploratore reuerfo
CapanoR: oras omnts/famnitica rura '
Gallicaconfilia/fli fedes ubi caftra locanntt
Accipitiac uoluen fccu putat omnia mente.
Altadiesmediumuixcoelicuafcraiaxem -

Cu circufpiciens dephend it idonea cafbis
Tutacg /8C a gallis loca magno adeunda labore .

KK ut

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Stare anes iubetratq; aditus inuaflt 8i armat
Hic iter ad rege tctauit:& nemus altum
Indigena fpodcntc uix compendia tutae
Nocfle fubit cum lam primo uidet omnia fomno
Coticuifle polis tenue fpargentibus ethra.

Mox dutfor feu fraude uoles incurrere in hofte
Seu dedodhis iter retflu fallentibus umbris
Cccpit in incertu longis ambagibus inter
Inuia luflra fcraru<& per fpineta uagari.

Afpcra fub fenibus phagis fub quercutus altis:
Vnde cadunt hederae in longos fine fronde rudet es.
Cuqt diu loca per dubiis incognita gyris
ErrafTenti aurora inter frondena fvlux
Tetfta param illuxit. ncxffe quocp lucifer altus
Extenuans ibafdenfi cuftodia faltus
T alibus orfa fonis ra mouit hamadryas ora.

Dux Venetu quo perdis itcrfucftigia fifle.

Hoc nemus umbrofum uitx mortalis imago
Multa moucnt animis hominesrfed nefciareru
Luditureuentu uanifqi laboribus atffa
Mes humana omnes operas fine numine padit.

V mitis in tencbris:& mille per inuia coecu
Fertis iter. Ne fide tibime fide tuorum
Coftliis .dtuoram aliquos ambire memento.

Suo maiora fubit milesdtfcrimina/tanto
uminibus debet maiore impedere cultum.

V idi ego te ad ripas Tam cu fulmine faxeo
HaftilcexcufTucft/diuu regina mimftro
Annuit, ille uolas tradris paulifpahabcnis
Mouit equumific te tanto fubmouit ab k3u.

Mille inta diuos aurata in nube fedetem
Vidi illam mucis in ueflibus ore nitente
V irgincorquale uidi cu ucnit in aftra
Corpore fundta graui uitx mortalis ab umbris.
Fledfc ita in dcxtratrvnigrafqj clabere fyluas:

Sic ainillt aute nodhtmo tempora rore
Humentes SC fantffa animis documenta ferentes
Sunt in caflra nouo fole afccndcntc rcuerli .

Ergo noua ingredies longaru ambage uiay
Ad Fociam maturat ita/quo regia caflra , ,

• - A

M sj

LIBER. Q^VARTVS. ccc.lvi.

Confcdere loco.tandc fub moenibus Arx
Q uae procul apparens fedet alti in ucrtice moris/
Citruadus longis crcpacori an fratdibus A fchu
Intrat:# in tuta cadris (latione locatis
Cu paucis reifta ad rege fe tramiteconfert.

Nec mora iferrantes .etenim ducis ante futuros
Noucrat aduentus meditas fpcdlacula foiti
Grata uiro iubet armari caftra omnia :K ire
T urmatim in campos qua dux uenturus: At ipfc
In regali habitu multo fpedlabilisauro
A ttf Icui fublimis equo angente caterua
Armatow cquitu placido uenit obuius ore.

Nam animos duas ingentes'# fortia fatfla
Noftro acuo maiora illis conformia (aedis
Q uando heroes erant generati a (anguine diuum •

Fortunaqi (imul praxlara incepta (equentrm
Audierat, 'uucneq; animis ardetibusibat
Miraturusihabet (limulos gcncrofaq; corda
Allicit'# magnas mentes trahit inclyta untus. /

Idem amor « paribus caufis ex onus agebat
Tequoqidux-Fcrrantis enim laudata muentus ,1

Ad gei idos fuit ufq; (cythahad In tora Gangtsi /

Herculis ad metas irapidisubi flutdibus aequor
Intrat:# Europa libyxprocul arca ab ons . *,

Q uicquid amiclxi Ixda: duo pignora fratres
Ille eques ifte pedes quondam ualuifTc feruntur/ I

Solus hicC# tcflis locuples campania)longc 4

Liuorabi(tcflislatium}pra;flannus illis
Exhibuit naturam hotnmu tranfgre(Tus K ane . 4

Iam prope cogrcdi miflifqt ad colla laccnis /

Ofcula mngentes fletu maduere tepcnri :

Tu (ua Rex fixis calcis ucfligia planns , {

Subditu:# fari inicntqffic incipit ore. ■ i

Maxime Dux ucnctu tua q, licet ora tueri/ . \

Gratulorthoc (badiis dudu Hagratibus opto:

Pracfemm poftq auditis tuagloria bellis . [

Creuit:#ed longe totum didufa per orbe. 1 ,P

Vcrit q, tanu fuenmnbicau(a laboris/ :o;‘ (

?d mea te tantis uexet fonuna pendis / . \

ndor.At tfte labor dulcis tibiforfuan olito. t
\ •

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Q uicquid opum'qutcquid regni mihi numina coeli
Contulerint tcomunctibi gcncriq? futurum:

Nec m mus i da 1 1 bt pergas defendere regna:

Q ua mihisquandoquide tibi memieaqjoia trado
Tududor pia magnanimis pcordiacuns
Idus aitttua me uirtuso Aragonis ingens
Gloria Fcrrantestibi dedinattarma uiruqt
Accipe.in his tccu pro te fudarc pendis
Suauc mihnpcium fatis hoc grande atqj fuperbu
Parta triumphato felix uidoria gallo .

Q uod mihi pro ucnetis pro te quoqj rege ferendu
Q uicquid cnt/uitali etiam mihi dulcius aura.

T u modo fercunta arquo animotmauoniapofl^
Acccpituenttumprotcfaccr arma fenatus '

Q ui mare clade pmiricui funt latidima tetris
I mperia: argenti cui tanta opuletia 8i auri'

Cui pinas & fanda fides; defide ucreri
T ride aliquid .fi galli optant noua regna iferantliv
V t credi uoluere pnus/machomctica ad arua ,

Hxc hbidida gradu fledunt ucdigta lento. .

Iaqt propinquabat cadnsicu incedere longo
Ordine quadrupedes centu.uiderefuperbis . A

Grcflibus :& pueris dorfo in (idenbusalto i

Serica ludebant molles per ephippia uenti.
Continuere gradus paulu de tramite in agros
Digredi :& uultu dant ad fpcdacula uerfo jp-j vili

Mille uin hadatis ut eunt in plia dextris iUljIy}'

Succedut thorace omnes ardetccorufci. i

Mille ferunt pueri galeas/K mille lugales

V lx cohibent argre dudisad pedora frenis ^ tyr.-
Et triadeledi pedites ad millia terfo
Pedora fulgetes ferro/Si caput/atq; lacertos. ' \
Biniibantarquisfpaciisthadilia&cnlcs
Armauins.toudeqt arcus pharetrafep ferentes.

Mille Icuesequitesrparsed armata (agittis/ -

Pars genua in clypeos dedes pinnata ferebat
T eia manu atcadico frontem obfcurante galero .

Idi omnes Rex inquit erunt tibi maximcdudof
His tibi coniundis uades in plia cadns }

Ipfe tuum comitabor itertfeu fcandere muro*

T

, LIBER. Q^VARTVS. cccJyii.

T empus critrieu collaris decernere lignis
T u ditriator eris sbclli ribi fumma potcflas.

Sunt ali* nobis ucnturaecx urbe latina
Suppetiar: Duas infubru auxiliaria caflra.
Hifpanisaiaroilesficredaedignum cft
Latus equis uento genitis fottiriima bello
Corpora qui domuit Mauros K bcthyca regna
Prarfto adcrittficulum littus tetigere carinat/

T alia Rcxuanto Durior lanatus honore
Admiratur cquostexaminat arma/uirofqj.

Cunta probat. pugnandi auidudeleriat imago
Martis:X in gallos irio cupit agmine ferri
Ocyustut quando ad metam curfurus in ipfis
Carccnbus uix acer equus frenatur :K arda
Ante tubam icuibus campu tranfmittcrc plantis
Aure micansattufqt tremes Si lora fatigans.

Iamqi reuatentes politis tentoria menfis
Lxtabundi omnes fubeuntrcoenafqi frequentant
Sub ramis & fronde nouirfumantia tollunt
Exta renidentes nebulas folicp repugnant
Facula' Si exoriens ex grandibus umbra cannis.
Altilia in ccenas ucniunt:ucnir alTa Coturnix.

Nam genus hoc auiumdu fefupcrxquora magnis
Vere refert turmis uolitansun retia feflum
V ifa caditxapiturqj manu peregrina uolucris.

It leuis arieon fumans Si cornua tolles
Altius in menfas :X apaucnabula paflus .

It capreae genus in laqueos de cotibus alris
Eliciturialicnfcp lugis in cornua Dorcas:

Ac nemorum prouentu onerant couiuia magno.
Interea dorius maiorum heroica faria
Manlius ad Regu menfas extollere cantu
Fulgentem aurata Cythara tcfhidinc:& arcu
Ex fclcphantepnor dederat quaedona canenti
Regia ferrantes thecis educi t eburnis .

Cxfancs homini raris aterrima canis
Pingiturtabraforutilans toga faica uillo .

Carmen ab in figni repaebat origine genris
Gonzagx antiquos patres a fanguinc duces
Caefareo : poftej Romx gamama fumpfit

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

ImperiumiMemorat ritulos:decora:arma: tnuphos.
Vt Bonacoffaru proceres Lodouicusab urbe
R cgeritiK pulfo uidor rcgnaucrit hofte.

Vt patre defundo tenuit noua regna Philippus
Et regi lepidani agros. V t fradus Obizon
Ferrariae princeps uix belli cuafcrit iram .

Addebat Guidonc fatum mauorte fecundo
Praecipites agere lnfubresipatauiq; per urbe
Exclufis Vcnctu Carris inferre Leone.

Vcronxq; altis fcalas abradere muris.

T e quocp ab archatu cui nomina prima marino
Tradidit Auguflus Cxfar'pcnctrafTc canebat
Mcenia Lcgnacuratibus quo tendere nulla
Spes erat<aducrfanteAtcfi per flumina tradis.
Adiungebat un V cnctos Lodouicus ad amnem
T artarcu toto ducibus cum milite captis
FudentiSi ualidis ponte defenderit armis.

Et tu fraternum cupiens abfeondere folcm
Nube tua/in tanto pars carmine magna fuifti
Carolc.naueluti euntis mortalibus alto
• Corpore eras/fic forti animo fic robore maior.

Nec tccu/quis eflient ea florida magnis
Saecla uins/aufusquifq contendere bello.

Tu nouus Alcidesique nulla pericula nulli
Abflen-cre metus poterant. Infubria fub te
Sforciadascotrarii non aduerfafiiiflet
Fadio :ru potuit fc in libertate tueri.

Etquosparua folo genuit Noualara Paluflri
Jam petrum in primis meminitique magnus Achilles
Non ferat armatu' tcrete fcu flringettt hafta'

Seu gladiu. ‘tantae uircs in corpore tanto :

Additur 8i colles equitas Federicus etrufeos
Dux belloidux pace bonus/quae in principe fumacft
Gloria/ut Alfonfo regi comes iuit m arma.

Manlius haectccetu faciente filentia toto.

Lztior auditis maioru laudibus heros*

Cn fpa auro chlamide<qua arcu flumine longo
M intius it uano florennbus undicp ripis»

Marginc/SC in laeuo filis intexta laceno
Tununsarrcnti trunco infideris imago/

t

LIBER QVARTVS. cccJviu.

C cclibis indicium thalamiiqua confugis orbx
Mane memor primum induerat regalia dona
Pomgitnlle humeros gaudens inuoluit amidlu.

Et uarte incaedens dapis imemor omnia circu
Munus it oftentans magno conuiuia fartu.
Difcedut tum luce dapcs:K fidera pidlam
Ignibus acthcrcis uoluunt furgenha nexftem.
Relligiofa dies oritur facrata Georgi
Manibus: ad templu properant cu R ege t feruntep
Accenfas ad facra faccsrac numina placant
Supplidbusdicrtis patinacp trientibus implent.

V enatum Rex ite parat/properata uoramur
Prandia:pars icntant.funt qui uenatica tollant
Retiaifuntquiuinclacanu fettofa lacertis
Innodcntsraucocp animent caua cornua cantu.
Lufitanaaliipatuis hartiliarortns
Longa fcruntiaunto alii ucnabula ferro.

Lauatu longe atua fonant titerata uocantum
V ox crebro clamore canes in nubila tendit.

Itur in antiquos faltus/ubi denfaferarum
Lurtra filent tcatulis peropaca fagaabus antra
Immirtisthinc grunit apcr:fa<floqi per umbra
Agmine/fpumantes acuit cu dentibus iras.

Hinc lupus arredhs fc proripit aunbusallinc
Attonitum Cetuus tolli tcaputiatqj repente
Damaat 1 epotu q; greges per deuia cur fu
Praccipiti nemus omne agitant, clamoribus Eccho
Refpon fura uagis ' dum multa repercutit/ auget
Murmura/cofundcns uoccs hominuqi canuq;.

Stat circu fyluas equites / praedacp parati
Expcdlantmec iam paritur fua lora moloflus:

Sparta rapax gemit SL latrat dctradlat habenas.

Ecce ingens ruit e fyluis ac fulminis inrtar
Fertur apcr/quale uidit calydonia quondam
In campis meleagretuis.ad fidera clamor
Tollitur.lt longis falcato bellua riclu
Dennbusiigmtis oculis / dorfoqi rccuruo
Hi fpida'8C arretfhs quafi fen t ibus homda fettis
Dant canibus curfus lequitcs pcdnclqi fcquuti
In cuneu fefe extendunt fera claufa tumultu

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.
Multiplici nunc hac rortro/nunc dimicat illae.

Q ua trucibus nifhim ciliis porrexeriti horte
Submouct:in tergu latrantmcc cominus audent*
Attretrtare canesuu R ex calcaribus urgens
Q uadrupcdelibycuprxteruolat/atqiretrorfutn
(T antus erat magnx uigor atep indurtna meti)
Coucrfa fugienf apri caput impetit harta'

Q ux ualidx impadto fubiens mucrone cerebru
Non eft uulfa manu :fed fixa tenacius hxfit.
Pondereq; oblongo caput infleertete fmiftru
In latus it conucrfus aper.mox tota repente
T urba hominuqi canucp ruens opprertit inermem.
Ecce procul ccruis alit fiigienribus inftann
Atej aliis equitum dutrtism retia cogunt
Ire alta infertis damonbusatq; canu ui:

Iaqt duo in laqueos lapfiiqui comibus altas
Equabant quercustfaltu duo in aera lari
Tranfilicrcplagastplantifq; fugacibus arua
Compiutiumbrafqt itcruifyluamq? fubintrant.

T um mifcrans longo turba fudorc madetetn
Dux cum Regetubx magno clangore uagantes
Couocat ad fontem:media qui in ualle petenni
Surgit aquaigehdoq; humcdfat gramina nuo
Hic bacho grauis cx focia cadus atrtus in umbra'
Conrtitcrat imilTis per rofida pafcua bobus
Coucniunt omncs:8C guttura ficca falemis
Mollibus irrorant .cratercqi funditus haurtor
Ad nemora atqj feras animo exultante recurrut.
Plxbs leporum tepidis excita cubilibus inter
Mille canes male tuia pedu leuitare per omne
Fertur agrum :quos in pdamdimifla fatigat
Turba fagax :uolat acer Hylaxtuolat ocyuscuro
Arpalagus/refcrenfcp luputoruoore lyafca
Et tignnanotis tergu maculofa.Mclapus
Aequiperans candore niucs/ueftigia tantum .

Ima niger .-falco lcuis lilia lumine ferpens
Sanguineo mordax/ragonia & Ifchia regis
Dclitix nomen patrixfomtamannx:

Et truculentus Helox cenare leonibus audens
Innutneriqj tuuntalu fine nominctuulgus

LIBER. Q^VARTVS. ccc.Ivhh*

Innocuum damas etiam prxdantur:X a dio
Sxpius in gyra curfu du prxtent idos/

Tedit in illora fauces feraiplurimus haftis
Miles adeft rpraedaqt auidisde faucibus aufert;

Nec folii hic flrages fcdpaflim imefa feraci
Aedmir.K totis trtuiac labor ariluat aruis:

Dum fubeunt faltuc faltudxtocj; recedit
Cu fudore dies Afcli uicina tuentur
Mcenia:& hic dudtor magnae cu munere pdae
In fua caflra redit nemora fpolia ampla reportas.
Poflq couerfo coelo^ cardine luxit
Sacra dies Marco/dudtor procubit ad aram
Rite dcuifupcrofcji oranstmox caflra moucri
In monte cui magna Ico cognomina fecit ;
Impcrat:armantur fimuI.Si tentoria ucllut:

Nec dapis obliti fatagut.fimul omnia curant
SoIIicimmagnoqi lares cu murmure murantt
Itur in excelram montis longo ordine culmen;

Arx ubi gal lora .Q uac mox exterrita portas
Vitro aperitrrccipitq? duceifapicntibus ufa
Confilnsmam hoflile nihil perpefla/remanfit
IntcgraiK a tanto belli difcnminc rata .

Hinc igitur motis montana per inuia caftris:

Dum properant 'aquilas fudu per inane uolantcs
Q uot fimul irehominu nemo confpcxcrat unquam
Sufpiciunt:mirati auium fpcdlacula fixo
Luminci&acilio dextris pendcnubusialtc
Obfcruant quo fe inclinentiquo tendere pergant .

Mae ubi caflratfupcr gyros duxere frequentes/
Parthenopen uerfus celerem uertere uolaiu.

Et quaq augurio non fit mens fidcrciDuctor
Id tamen efl felix omen ratus: impcnuqi
Parthenope agallisiam tuncdifcederc fatus.

Madli animis tali aufpiciogradiunrar:8C cccc
Prxfidium uallata potes quod milite multo
Munierantgalli/frondofoin colle fuperbum
Vifa fuperciliu procul ofientare fonanti
Ad bellum lituotcrebrifqi tonitrua bombis
Aedere:3i afpcdlu pugna intentare minaci:
Appropiant muns fcitun an moenia reddant ;

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

An ccttarcparent.Pubcs armata repente
Non ucrborefponfaferens/fcd acumine ferri
Erumpit uerfis findenti cardine ponisi
Gallidtalicp fimulaoto fonat undiq> ccrlo/

FranciasK audaci ucniunt in bella tumultu .

Prima acies certamen inittfurit appulus atrox
Andcgaucnfcodium fpirans.Iam pugna rubenti
Sanguine inardefccns homines atcp arma cruentat. ,
Interca caflris fibi fucccdetibus ingens
Agmen adert fubeunt pugnse/galluqt trucidat
Glandibus/cnfc /haflis/arculcuibufqt fagiuis/
Tuchaflam ifxuirc uides ccrtame Alexis
V iribus hcrculcis uibrans ante agmina pnmus
Fulminat:»: gallos ingenti turbine uoluens'

Fertur ubi denfas acies uidct.Ecccpcr auras
Sibilat & longo findes mucrone laccnu
Hafla fent/dextraqt graui telum abflulit ltflu.

Moxqt paru retro labes ut uulncrc ferru
Eduxit Ixua medios uiolcntus in hofles
R urfus it / acccptoq: refert pro uulncrc morte.
Peemtuit pugnx Andcgauos:grcfTuq; rctratflo
In portas pedctcntim abeunt :& hiantia ualuis
Moenia daudetes altis pro turribus aflant. ;

Omnia pro gallis pafluri extrcmaitcnaci
Propofito/deuoti omnes in fata feruntur Q

More faguntino. Nec enim fub Aragoneuita
His populisodiofa minus q mortis imago.

Dux pra: flanti animo fretus data tepora gaudet
Inuadendi altos clypei fub tegmine muros/

Q uod nodu cfl expertus opustproclamat > S£ hoflcm
T alibus alloquitur ditflisdta fana ferentem
Cofilia'atqt auiduuobis pberc falutem
Sufcipitis VallatcnfesfQux infanta uobis
PCTfuafituospoffc manus cuadcrcquas non
Carolus cuafit/captifq? nouaria gallisf
Non impune ibunt haec tam temerana lanjo
Coepta animo:Fatu uobis opibusq; rapinam
Nuncio:K his didas epulas init.Ocyus omnes
Expediut craflrenfc pcnu.mcnfisqj remons
Adduci tormenta lubet tmagnofqj molares

LIBER QVARTVS.

Immitri:& fcalas fimul alta ad moenia uolui
Parte aliatduplicicp hortes inuadere pugna .
Accingunt operi pcditcstla fulfura fumant/
Ia tonat ingeti ftrepitu caua machina ' & lftis
Oppida reclamat muristlongccp remugit
Aera per uacuu fugies fonustintonat altis
Montibus:5i circupofitas formidine gentes
Sauciat exanguitmocrcnt tnfti omnia ludtu:

ccc

•Ix.

rm

.-tT;

: parattprohiBetcp a moenibus hortes i
Nec tamen hi euntis minus arq? fccuribus inftat/
Scadetuqi pmuntdypcospdlucqi fecantcp/

Saxa rotantarndifcp pluunt fcrucntibus imbre
Igne uagu Iiquido/curfim fub ahena fluente
1 ergoraiK urete flamis fluuialibus artus .

Ipfc animos aliis dudlor fadurus in auras
Euolat:8£ magnis exturbat uiribus horte
Ac poritur muris.uidet intra moenia uulgus
Sollicitu trepidis operis incuberetat itfhis
Grandine mifliliu crebra ucftigia traxit
Impiger in fcalasircdeunt in moenia galli
Scadentefcp prfiut fudibus nuit eccc reuul fus
E gradibus miles. Fracrtis ccruicibus hallant
Mox animas aliittardari uulnrie & artus
Colluxati alii dypcis in cartrdt feruntur.

Nec tamen cxeplo moniti minus ire laborant,

Qum potius magis audentes iri moenia fefe •

Pronpiuntitecfh fcutis & callide ahena .

T ympana dant uires /pletrtroq; citata uolanti
Corda acuuntiK belligero tuba martia cantu. • ■
Nec tamc interca cedant tormeta labantes
Demoliri arcis muros ,cu tumbus alta
Maenia tam ruitura tremut. exercitus omnis ;1" ™R *
CogitunK prsedadi auiditdriatqt fecuri
Armati acceleranttltcru tonat ecce boant
Machina fatali Kfubito laxata ruma
Moenia dant nremuere alto foli mota fragotrt : lr ■
Nec moraaurmatim miles quadirutapandut ;
Clauflrauia fubeuntsFritfloudui aggere inudaris

LL ii

• i

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Eridanusiquoticns mucus liquor alpibus altis
LiquitunK uirides tumido premit xquore ripas;
Diripiendi hofte permifla licentia uulgoi
Prxdandiqt pa]am:Du<ftor tu protinus omnes
(Tanta fuit pietas animis prxftantibus)egit
Collcdlasin tepla Nurustannosq? minores
T utari conatus opes contcmpfitSi aurum:

Cactcra confufi rapuit furor omnia marris .

?uotquot erant illis in finibus oppida cafu
onta Vallatae concordibus omnia uotis
Mane adiere duce feq; & fua moenia dantes.

Altera non regni fcd opum uioletalibido
Interca exciuit longis certamina rixis .

Atcp ifto Iis otta modo. Prope daunia regna
Appulus armentis uinde pafccntibus oram
Diues ager .dumeta boues florentia tondent
Vndiqj Tanigcnq; greges ballatibus implent
Silueflres per rura cafasiSC agreftia fepta.

Regibus hinc aes grande folet collare quotams
Annua qux flores qui ucifligalia curant .

T uc igi tur geminis cogcfla pecunia ab annis
VtrofcR ingentis fpc (olli citante peculi
Immefum ccrtame erat gallifcp ualifcp.

Pro uariis tande qftoru aflcdlibus anceps
Lis fortita moduxcflit pars una laiinis:

Altera pars gallis.confumpta pecunia pace
FeattSCexhauflo filuit difeordia fifco:

Pofl igi tur paucis bella hic patrata diebus» ;

Maius opus motura fimul duo caflra coadlo
Milite Nucenicoheunttuenere Palude
Rura cauis humcfta locis:ubi moenibus altis
Nome inundantes capos fecere lacunx.

Hic grauedifcrimen famis atq; pericula pafli
Int cltina iacent animisdemamea primu
AgminaiSC annona non apparente cadebant
Corda uirum:Dux uultu alacer qux pauca fuperfunt
In loculis alimenta fuis concifa uintim
Diflnbuitriibi nil feruans :pro milite oportet
Ieiunare Ducc:Verbifcp infirma luuare
Pecora magnaninus.Et qui tormenta uchcbant

LIBER QVARTVS. «da.

Caedi in frufta boues & equos ad plauftraiugari
Imperat :ipfe inflat lanns/ac uifccra partit.

Sic fedata famestSi aquis ubi mille natabant
In praeda ranay hydri fitis arrida potu
HauhtrSC interca notfte polus induitatram.

Altera lux adcrat/cu plaurtra ferentia fruges
A bcncucntanis fama cfl onerata colonis
Aducntarctmanu dutftor comitatus equeflti
Obuius it/ui<flumqj uehes ad regia tendit
LiminatK ingenti replet caftra oia plaufu.

Pofl epulas fugies maladcftdis ocia uitac
In lcuibus gradies armis eu milite iuflo
Circucquitat collcstfcd nec tuga proxima tantu
Cotetus Iuflrallctuagtscrronbus omne
(Sic fortuna tulit ratione potetior ) oram
Circuitstcnipccafu fupcraflitit alta.

Circellu tu fonc cauif in uallibus acres
Mane graui SC ualida belgx obfidionc premebant .
T ollctefq) oculos ut con Ipexcre micantes
Aere uirosinitidifq; procul mucronibus haflas
Ire fupcr.fylua fruticu'mora nulla citato
Eflerati inftdias fc proripuere tumultu.

Non aliter qcu dcnfo grege confita nuper
Scroinanmantcscapoinlcdcrc palubest
Si uideant magno uoluere iouis ire uolatu
Extcplo allaK facio flridorc natantes
Agrefle pnccelfa faunt in tcCla rapinam.

Ctrccllo fic parta falus.Fedcncia tannus
Doctus BC ipfc pati duru fub marte labore
Progenies -.frater V cnctum Duos ante relicftus
In patna magno acccnfus Ferrantis amore
Afluit hic /ualtdacp moucs in bella cohotte * .

Acre fuo conduda auxit Ferratica caftra:

Rex igitur Iuuenis monas pietate cohorte
Cu Duce mirificis affecit honoribustipfum
Naq; inter proceres rnflit confiflcre primos :

Ipfa cohors inter primas illata cohoncs.

Omnia lapailim Regis mandata fubibant
OppidaiGonragxquacuqt aidita fuiflent
Nomina terrori dutflor fuit undiqj tanto.

L L ii*

\

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Franget! plarbs aufa nimisma cadra uidcntcs
Proxima in infanuuerfi cxarfere furorem.

Sic illis metem Deus abfhjlitampia quando
Progenies raro diuu rcminifcnur aras.

Ergo elati animis & q> uicina fcicbant
Agmina gallortrrtiunitacp milite & armis
MoeniaiK in multos frugu plena horrea menfcsi
Q uaerenti pace ne uelint an bella < protcruo
Rcfpondcre Duci ingcnioifegallica nuncj
Foedera fradurosincc Aragonis arma ucrcri.

Et fimul his diidis ad propugnacula gallus
Protulit ora fcroxjportifcji patentibus inges ,

Turba equuu pcdnucp ruit ;dc turribus altis
Miflilibus pugnare orfi curuantur ahenos
Frenaturi arcus 8C tela tripcnnia mittunt.

Hic poftq flagrante diu certamine Dudtor
Stare hodem uidit nec cxdcrc/compit hada
Et FcrTantc uiru frudra reuocantc cucurnt
In mcdios-.dextruqj graui pmit agmine cornu.

Sentit onus ualido caedens lorica lacerto /

Et perfofla uia mucroni in ui fcera pandit:

Si qua ferut idlu ferro dcfenfa fideli
Pecora uertit humi gallostatqi inguina pullat
Lancca:8i ingenti drages cumulatur acerno.

Hic tua phoeoe animis praedans & robore uirtus
Enituit multis lam pride exercita bellis.

Na licet in mediis ubi confcrtidima tela
Hodibus in fultans gallor petererc fagittis
Vndicp/cu pluerent in te crepitantibus armis
Spicula : tu grandi nihilominus agmina Ronca
Stemis:8i ad portas turbam pmisipfa furenti
Liminaiam fubiensaufu rufi midadediflct
Homfonu fubito lapfu cataradla fragore:

Hoc abiit cumartc dies lux altera bcmj
Exoritur crudele magis uifura locantur
Sub Iucc mole ingenti tormeta Icuatis
Oribus in murosiK qua opportuna ruina
V ifa uia cd fauces uenuntna acccnfa boatu
Machina territremo longe lntonatiufqj heanos
It fonqs ad fluidus; Adnx fuper a;quora tranht .

£

LIBER QVARTVS ccc.lkm

Duuomi t haec onus /illacapit tuacat ifta uaporem
Gutture fulfiireucxhallans /poflpulucris hauftum
Mox filici immefo grade admotura palatura.

V ulgus inops lucrandi auidu tctoria arcu
R egia quo proceres couentu in prandia magno
CuV cnetura dudorc ieratwttuftctit alte
V ocifcrans fimul atqj rogans obfcffa rapinae
Ferro igni uul fis etia radicibus arcis
Mcenia concedi tpoftq contenere Regem
T a duris Fragctu atrox ceruicibus aulum .

T u Duds SC proccru fato pcrmifTa rapina efli
A ferro feruatihominesiK ab igne penates.
Omnibus cxteplo uulgata licentia caftris
Gaudia lctiaaq; ciet tparat arma fatellcs:

Foedera de fpoliis ineunt tpraaJaq? fututae
Ia mercantur opesdatafcp in cote fecures
Pars fubigitrpars roboreos imittef truncos
Nititur SC duro cacfam de ftipite comum
Eflfraclura trabes tabulafqj Si ahenca dauftra:

V incla parant aln gazae lnftrumenta ferendae:
Saccoruqt finus onera ad uedanda capaces
Expcd lunticurantur cquittcntona iufta
Sub diuo in fulcris epulanda coquuntur acernis
V i fccra:Si in uctubus fudant uerfata columis
Frufta fuu fettofa/ modo hac'modo euntibus illae
Ignibus utuento fpirante impellitur ardor.

Sperares ditan omnes epuIantur^C altis
Aunbus expedant muros audire tuentes .

Nec mora conuul fis paries copagibus altum
Inclinat caputtac longe falicntc ruina
Labitur in praeceps :SC propugnacula SC arma
Et defenfor aquis fundo fallentibus alueu
Ingetem foflaru aequant/ac moenia pandunt.
Exteplo auditus late fragor: arma rcpulfis
Compiunt mcnfisiSC qua uia fada uolates
Fauabus in primis conanrc obfiftcre gallu
S trage graui urgentes fupcripfa cadaucra curfu
Praetereunt rapido tfufiqi per omnia teda
Si qui forte fuos aufint feruare penates
Periodiuntipnmoqj laccmin limine cxfl

i>A

sD

Ini

rA

juCI
TOiO
(oM
?IuV
' a 8
y iiO
:>lV
ona!J

u\

»1 A

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL

Antiquilariudnhmiferabilc uifu.

Q Uas in opus tulcrantaliud manus alta fccuies
Tollit in aducrfosthominucp in cade cruentat,.

Vtqj fero nullus marti modus/omnia nedu
Tetftatfed infantu tenera 6C incunabula fldipfa*
Infamum matres 8C ladtca pccftora paiTim
Dilaniantetanta in tniferos eft fadla potcftas
A fupcrisDiti:fic funt laxata Megerae
Lora:& in imanes populos ita facuit Erinnys» . i
TifiphonciAlcdoq! ferens per compita lutftu
Omnia cetulcis auras lambenbus hydris.^

Proxima gallow tanto in difcnmine nullu
Caftra fuis ferre auxiliu rata dedecus inges

Acribus infrcmuereanimisiSC publice ad arma

Clamatueftemuntur cquiithoractbus armos
Infcrtantilcuiq? comas in caflidc claudunt
Solliciti clangente tuba.de ualltbus altum
Eft iter in montem .Q uo cu uencrc nigrantes
Profpiciunt toto nebulas fc uolucrcolympot
Et magna in coela uolucres incendia flamas
T edcrcsNauuIgus praeda implacabile rapta
Non ualuit cohibere iras 'quin mitteret ignes
In uacuos contra imperiu regale penates.
Notalucscgitgallosdifcedcreab armis.

Ditati Frangat opibus <iam caftra fcquutur
Celtica collatis autdus cofiigac fignts
T erga premit Ducftoreturbifq; fugacibus inflat
Acrius irritans ucrbistacuulncrc pane
Nonucj cxtrcma.Paftore in pafcuadicas
J.etu urgere pccussdurocp agitare flagello.

Illi aute ejej numcrocp SC umbus aequent
Aufontosianimo tamc aegrotante minores
Proripiutfefe trepidi .Q uo gallica prodent
Caftra loco cernant Itali .duo caftra putares
Vnaehofde fontes cadcquocp flumina potat.

Q uofadtudu forte fimul ucniflct aquatum
Miles utcrq; graui ad fluuiu furgete tumultu/

Vt R oaon praeftans armis BC flore iuucntx
Cofpicuus V enctuqj Dua chanftimus tntet
Rixandu grauitcriaculo peteretur acuto.

.bxil

xni.I

otT

:liV

a/nsliV
j) tflinl
tngl

e: e hui

udaj

u U.

LIBER QVARTVS. «cjxm.

Hinc fubitoexortus per caftra hoffalia tumor
AccepifTe duce fubtcr praecordia uulnus
Exitialc.tubis furgit clangentibus ingens
Plaufusapud gallosiac fi uiltanafulis
Parta Italis/ fora extremo celebranda triumpho.

Per caflclla eriam gallus quibus imperati ignes
Notfhimi fecae fideifamamcp fequuta cft
Credulitas tfirmant populos ac fraude labates «

Hic puer eneas ducis armiga ante iuuenta
Iam luucnis -nondu rigidis exercitus armif
Et iam marte potens animis fuperantibus anos
Egrcgiu facinus romanacp ilicedignu
A edidit Si longo nucj delebile ab euo .

Sandta bonis tantum poflunt influxibus aftra
Namqj uidcns gallu atroce que credere poiTis
Ora tuens truculeta Si mebra i mania magnum
AmphttrioniadeRoaoni inflare cruento
Aenus haftilitdudtocp in uulnera conto
Ire iteru/difpar fubiit pro ciue ducllu. •

Et fubito infultu galli femur impulit hafta
Vi tanta ut credas Enarxuinbusadtam •,

Iliaci/ Romx imperio genus unde fuperbu .

Ille in terga ruens campo divenditur amplo
Cu ftrepitu armoru ttcntatqj attollere in auras
Et caput/& grandes humeros Si peiftora ahena.

A t puer armipotens nitente furgere conto
Vcrberat:& tandefubcuntcpcr inguina ferro
Saepius indignante anima fub tartara mifit
Fcrrantcs Rex uidit opusiuidcrc latini
Mirabundi oes.ncc adhuc uuflona magno
Tanta fateft animo. fubitagminadcnia uirotu
Intrepidusdurocj premit certamine gallos
Hanc merito ob caufam men fa dignatus ab ipfis
Et rege Si drio grandes accepi t honoru
Pnmiciastpraxoxq; tulit bona premia uirtus/

Q ua: feruantur adhuc. qua: fuccrcuere per omne
Progenie snacp afeendes genus omne fuoru
Extulit in tenero uis admirabilis acuo
Notde fugam galli inuadunt .Italiqi fcqucntes 't

A tergo mcumountlefualdi impromda turba

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL,

Dum gallos fcruare parat'fe opponere fumptis
Aufa armis ItaloCNa gens ea martia pugna
Dotrta manu potius iaculis attnta uctucp
Q ua rartns)tcmcre audendo fata afpera fen fit.
Nacplrrupcntcsitalidccardinc portas
Oppofitis uoluunt humcris:& aperta fatclles
Moenia turmatim magnis clamoribus intrans
Saruit in audaces primutmox claufa fecuri
Hortia demoliri otfusteirta ola rapris
Incedit fpoliisieclccdc uallibus imis .

Ia clapfi du feruet opus mauortis in alto
Vertice per capos armis fplcndcntibus ibant;
Gallica fatale lcfualdi Andreta ruinam
Mete putans trepida noirtu du proxima uoluit
S idera parrhafio curtos lycaonius axi 1
Correptis quae auferre poteft' a limincpulfis
Moenia dcicruit portis/uacuofqi penates.

Et ncmorucondcnfa petes umbracula falni
In medio latuit fubter caua lurtra feraru i
Du pneila aerumnis ac tcmpcftaribus ora
Libera fuautoa; fuis habitanda colonis .

V t uidcrc locos itali & dcfertarecend
T cirta fuga hofpitio fubcuntincxrtec^ per illam
Portedere domos: At mane filenribus umbris
N curtis adhuc (iter inuadunt uertigia grertu
Gallica fcirtantcs paulu pratgrcfla citato.

Du caderet iam fera dies maioribus umbris
Gallicus in magni ueHies latirtima fylu®

Septa gradu fixit pofitis exercitus armis .

Coti nuo fopiti ignes in canabc tairtum
Sulfuns cuigilant :folnfqj arrentibus auirta
Flama rapit truncos:K iam nemusomne corufcat .
Indulgere parant genio: pars rtipite longo
V ifccra cruda focis uerfant. pars obruit undis :

Et rapido appefi faliunt ardore lebetes.

Pars heftcrna trahut loculificalefairtaqj rurfum
Frufta boum pruna clictutccrereqt tenentef
Inuadut auidif prargrad ia d cubui orta :

Parf mferuit cquif .Et ia noua luna cadebat
Hcfpcno uicma fmo ; cu nunctus ore

r. i7
liftA
i: il/l

r.nl

*D

toni

,t02'

fbtT

IcT

LBER. QVARTVS. «fc&flfc
Affuit attonito iurans Gonragia cartra
Afforc iam magnoq? uia properare tumultu >

V t morem duas effe faant.Dimiffa repente
Cura dapumnumeta onerant laribusq; rcuulfis
Muti abiuntteerna ante focos femeffa rcfcdir.

V ix ierant eu Dux fubiens lucu 'acripit auras
Nare ren id entes :can ibu fqi per omne foiutis
Mox ncmus^explorandi affiis nouus ille repete
Corda ducis fubiit) noefiem fcrutatur:S£ intrans
Greflibus in fyluam tacitis lucere filentcs
Ignibus afpcxit per notffc exilibus umbras :

Nec latrare canes ufqua miratus ad ignes
TeditiSCinfpcdis epulis intclligit hoffe
E capto fugiffe Iocoidapibufqi repertis
Jnfcdiffccane.fubitoneforte latentes
7 edat in infidiasriuffit fubfiftcrccaftra.

Et circu miffiscxploraroribus omne
Luffrat agrumtbelgas ubi longius iffe Relatui
Atffuri notffem in fyluis u effigia fiffunt.

Attulerat maias furges Aurora calendas.

Et Zephyro nemus omne dabat fpirante fufurros
V ndiqj fomnifcros.Philomena (ilctiadudu
Ruperat exerces trcmulocaua guttura catu.

T ympana laluuiqi (onantauba martia lentos
Increpat :inua(deuiaidum lucifer albo u;

lam (ublimis equo pluir m noua gramina rore.

Ibat lnccffu modulantes carminalongo
Lxtx acies patria: memores/ubi mane reuerfo
Figere mos uindcs ramos ad limina maio .

T ota fuit ucnus illa dicsifolcnia diuis
Exhibituradinat bellu modo (aera duobus.

Et iam molle lugum paffintflorentcgenifta
T ranfgreffi uiderc lacus» H grande uircti
Margine frondofis fubcollibus amphitheatrum
Claudere pratatfuifqj undas applaudere ripis .
Illicoprofpctfhincmoru Ixtatus amoeno
Hic politis hic Dudorait date prandia men(is.

Et celebrate animis luce melioribus alma .

Nec non Ferrantes animo tranquillus 8C ore
O comites noffns lux tffaparctibus inquit

■jA

- lA.

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Lartior illuxit fcmperdeponite curas:

Atcp caput mccu tenera dreundate quercu.

Hi patrii mores:maio quicuqi recenti
Fronde caretdiquidis fas fit perfundere lymphis
Sic ait:K quema fronte circuligat umbra.

Sic alii fecere duces cxepla fcquuti
Rcgia/fic miles^uiruitqi exercitus omnis
Fronde Iouis fubitoiuiridiqt fub arbore prandent.
Du genio indulgent /T ubiccn fine fronde uirenti
V t cui bacchus erat potior 5 Iupiter autor/

Aftitit ante duce largo exhilaratus hiacho
Multa iocans'comiqi tenes fermone fedetes.

Mox puer a teneris genitor que mtferat annis
In graue Martis opus uerfuto callibus afiu
Clam magno cratere lacu capinatq; loquenus
In caput euerfa longe fugit ocyus unda.

Soluitur in rifus omnis chorus.omnia laudant
T acfhim opportune couiuiatT erritus imbre
T a largoita improuifo quafi tradlus ab alto
Occano attonitus tubicen fufpirat anhellis
Faucibus: SC rauco nimbos cxfibilat ore.

Finicrant/cu dux tolles uocecp oculofcp
Ex renullauiri nobis mora /tollite menfas
Inquit:8C his dicitis ingentes ellcuat armos.

Ac lubet inflari lituos & tympana plecfh' A

Et folito turmas ire ordinc:fufcitat omnes
Mania uox animosipcdes ipfe per omnia caflra
Scfe infen longo enfe trahens per gramina fulcu.
Atcp ferotade infiliensquatitarma fuperbo.
Appulacapano tellus ubi lunguuragny
Eft locus Attellacrctinenscogminaprifcsc:

Siuc Attella uaus:nam fors mutata locorum
Pnfca nouisdeditiK prifds noua nomina terris.

V rbs in colle fedet ualidis circudata muris/

Ciue frequens /pecoiy loeuplex 'glebae ubere diues.
Huc ubi multiuagis celtas erronbus aeffos
Sors tulitMmportuna odiis difeordia furges
Implicuit grauibusifirmarc uolenbus illis
Longius his proferre gradus.Du incerta trahuntur
Confilia/Si diucrfo agitant certamina fenfui

LIBER. Q.VARTVS. cccJxy.

Ecce ingens equitum pelagus pcditucp refufo
Agmine arcu dant elautas in moenibus hoftcs.

Et prius excel fum montis tenuere cacumen /

Vndc patet tota liber profpetrtus in urbe.

Mox imis fedcre loas/ubi frugis SC undx
CopurSC acccflus brcuiori ad pabulacurfu.

Hic igitur pofitis ubi iam tentoria caftris
Suntdcfixa'dapcs ineunt coenafcp frequentant
Inclufirtc horte laeti aandcq? uagandi
Inuemflcmodu curamcp a moenibus unis
Attcllx pendere omne /belli atq; laboru.

Tu ucteris fccu recolesdifcrimina pugnae
Fcrrantcs ita uoce refcrt.Clarirtime duclor
Et tu lanc animo tantum mihi fanguinc quantu
Iuntrte Duci/quondahis campis certamine magno
Fudit auus Ianne andcgauumtqut' rege Renato
Progenitus fibi deberi regna irta ferebat.

Sedmiru quonam patrto multo ante fuirtet

npa

clades monrtrata uolucru
annales tcrtantur:8C ipie

Illa grauis pugna:

Prodigi istnoftriai

Sic fohtus narrare pater/troiana per arua

Q ua fuit huc nobis nuper uia 'dicitur act
Calligarte auiu turmis in bella uolantu.

Et pnus a miluis q? rortro atq; ungue rccuruo
Praeualeant /captetq; alis maioribus auras/
Profligata ferunt coruoru ingetia cartra.

Sed paucis poft / bella iterum renouata diebus:
Atq; uttunq; genus uolucru quafi foedere fatrto
Concurrirtc ferunt ta atrociter ut loca partitu
Omnia cadis odor toto inccrtaucnt anno.
Plumae lpfac rapiente noto ucncre per auras
V fcj fuper pelagi fludhtsutriufcp tanantes t
V fqj fuper lanum:ncc adhuc obliuia tepus
Fecit/adhucfuperant/quitulubrcgc merentes
Alituuuiderepnus/port bella uiroru .

Et tande coruis miluos uiirtoribus irte
Pnecipitcs laceris alis ac tergore uul fo .

T alia Rcxtgallos eadem fortuna fcquctur

Ianus ait .laccns alis ac tergore uulfo

Ite opus / his bellis fi quos fupererte futuru eft.

MM

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL*
LIBER Q_VIN TVS

N T ERE A Diui impiu qb? orbis/ab alto
i Aethere luminfc? regna ad mortalia uerfis

Profpiciuthoinu curas ftudiaiatcp labores
Affidue in peius rucreiac utrtutc fugata
A (Ira fequi :« quaq ualcat ccelcftia contra
Fata rclutftari/faris tn omnia ferri.

Tepore naq; illo fataconfuctudine untus
Ante gubernatrix hominu turbata protcruts
Moribus c terris tn olympi afccndcrat arcem
Atqutantl fuperis opus eft uirtutc <per orbes
Sola uagabatur nuc martis in abftdc fuma
Nuc in folc fedesioculofq? in culmina mundi
Attolles fcelcru legit inter ftdera caufas.

Atqt ftbi aducrfoscceloru intelligit ignes.

Coucniunt igiturifummoqt in marte fedetes
V irtute medio filb iuflcrc fenatu .

Et quo terrigenis eat errabunda rclitftis
Q uamturalla prius mores caufata nefandos
Vcftru inquit dum tranfit hyems hxc tanta maloru»
Du pergant fxuire poli /curare labantes
Rcshominu.noftrx non eft opis ignea contra
Aftra relutftari. Vos qui fubl ime teneris
Impcnuicoclo opprcilas defendite tetras.

Petftorc du tacito diui rcfponfa uolutant/

Concilii pars magna faert Dionyfius ora
Soluit :K affandi fuperos exordia fecit.

Acthcrct ciues poftq mortalia V inus
Petftora deferuit mec funt qui mete ferant
In comunc bonu / fcd agit fua queqt libido
Italiam pacare opuscfttatqt impta bella
Q^ux aledtotqux tifiphone^qux dira Megera
Incedcrc/extTa aufonios depellere fines.

Na cuthraicii furias odiuqt tyrani
Intueortnoftris aliquid cmdcle futuru
Auguron atcp graue Romx impedere ruina.

Ille fuo med itans hxc opportuna furori
Bella fore' ad prxda curuos ia porrigit ungues.

Na ueluti fi quido canes tn mutua furgant

LIBER qvimvs. cccJxyi.

Belladupo in caulas pcrmida licentia maior/

Sic cu dira mouct proceres difcordia pandit
Hofli itcrinpopulostincudoditaq; regna
Pode rapi odedens fopita refufdtat arma.

Nuper apud ueteres thcbas'du regna reuifo
Attica phocaicofcp laresinaualiauidi
Aulidis .audiuiuoccsiut fingula nodem
Confilia/acccdi thraccm famonrmde fubiui
Bofphoron imperii fedem regifq; fuperbi
Limina. Coflatur magno molimine bellui
Bellum ingens italis /hcuiformabilciK atrox.

Sed nefcituradhuc.Trcmct Adnamagnu»K omnes
T ynheni ac lygurcsrrumor eu ucnent alto
Millia tot labi • terris tot millia ferri.

His igitur ne fit tantis uia aperta periclis
Manius idc furor cohibcndus:8ialta petomne
Italia pax cd odiis reuocandafcpultis.

Ne tamc id fatdu lcuc fit(dudia armula cerno)

Res pifana faci t. feruare uolcntibus urbe
Promidamcp fide ucnctis/infubnbus autc
R e uencta augeri tanta «urbe ferentibus argre
H inc iterii act arma furor fic fidera uoluut:

Sic hominis mete feret inconfulta libido .
Acrumnofa inopi fpoliis opulenta fuo^i'

Nec bello nec pace ualcnstdu fidere fingit
Coclitibusifidit furtis auro aiqt rapinis .

Conandu cd oestcp fi no podumus oes
FIcidcre/primores fal tc/qui robore pollent:

Vt fua feruandi dudio in comunc laborent.
ProptercaCK fi qua cd melior fcntcntia/cxdo)
Iungcrc mens Gallo V enctutucnctoq? tenente
Vluma Pannoniu nodriconfiniaregni .

Hxc uia.Q ui gallis nue imperat idius autor
T urbinis in aneres eat:& prxdantior alter
Sceptra feratimelior bello/ maturior acuo»

Matre italusxui regna pater decernit olymoi.

Hic Venetum Dudlorquinuc pmit oppida bello
AppularK Attclla magna obfidionc fatigati
Dux comunis cricpol Uj dificccrit omnes
Rclliquias huius nati fine numine bcllii

n MMii

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Autfhis ope imperii duplicis noua bella mouebit
Magnanimi compos uoti:quod uoluerat alta
Mente diu fecum'magnis dum uitibus acquu
Ambit onus V irtus curam indignata minore.

Finierat Cu mox fandi data copia Marco
Atq; aitrO magni patres cuftodiamudt
Q uos tangit comunebonu /meminidencccdc cft
Adiduu nobis bellu cu duc profundo:

Q ui quanta impenu Chndi impietate laboret
No abolere quideffcit enim fibi tanta negari)

Sed ucxarc/putet qui regna otomanica lui liant .
Cernite terraru quota pars/hcuidcdccus ingey
Eximenfaolim nobis ditione fuperfit.

Aphrica totaruit.citra fola torrida cancri
Aethiopes segt* fuperant .Afiarica longe
Terra patens obi ita deu .pars magna recedit
Iamdudu Europae. ponti omnia littora/ thraccs'
Graeciaqj .adnacis T urcoru in finibus Aulon.

Et mfi res uenetu tot tempe flatibus atdas
Ipfe rcgamiiam appoemnus qui diuidit omne
Italia/ (cithici ferret lugadura tyranni.

Nuc furor alpinos apices ingredus ad altu
Perftreperet Rhodanu ac Rhcnu.Romana fagutum
Curia migradet toto pene exui ab orbe.

Difcitc quanta ipfis qui fe prxdare fatentur
Ingenio' cd italis dcmcntiadittora circu
Oppida barbarico qux prima adeunda tumultu'
Pauperibus cadunt dnis'qui fponte ruentes
Nec muros farcire ualent/ncc cingere fodis ,

Ida potentatus fueranricui miles Si arma
Plunmaiad arcendos primisa finibushodes
Sed magis expolitos aditus & aperta relinqui
Claudra uolunt cj quis tanta ditione potitus
Crcfcat:3£ inuidiam cuius face petdora flagrant'
lura uocanricomune bonu non prinapis ip(a cd
Vnlitasfueru populnqui principe maior.

Incomunc bonu regis regnare ttyranni
In comune malu.quod fi mihi forfitan unq
Maicdas id uedra linat /quo tuta quiefeat
Italia: Si Chridircs publica/liuonsoratn

'V

ctc.lxvt/.

LIBER. Q^VTNTVS.

Adriaci tufcicp maris fub certa (enatus
Inrafcram V cneti. Na ficquafi moenibus alas
Italia: obdudbs populos tutabor ab omni
Barbarico m fultu :placidaqj in pace foucbo.

Nue igitur quonia bcllo^t inccdia Pluto
Protrahit in longumirefcp encruat SC arma
Aufonix/turctfq; uia facit artibus ifhs'

Omnia ut expedia paucis/Diony fia laudo
Cofilia/SC pxc/K ferdus eu rege futuro.

Talibus auditiscomotafcdiliadiuum
Aflcnfcre.Icucs quibus cft ea cura<mininri
Mille modis(ut mos illis)mandata faccflunt .
Oflficiu de pace priustper gallica mittunt
Corda graucs curastmcmorant in regna rcuerfum
Depofito bellandi animo caflnftp folutis
T otu ire in uanas uencres SC in ocia rege.

Sic fegnes animos ac diflidenna corda
Reddentes fpcrareuctanttformidinc hebefeut
Ingenia in fomnis cemut fua pracdia/SC omnes
Delinas patnx uxorcs charofcp penates.

Et fibi porredlis tenera arridere lacertis
Progcnietblandifcp iocis alludere patri .
Detcftantur opus mams tbella impia danant.
Sermone de pace ineunt rame ignea paulum
Corda mouet.tetare armis fi confona famx
T a celebri uirtuf mantoi pnncipis/audct.

Prx flantes animis ac uinbus agmine ab omni
Dcligttiac tacitos ima ad uefhgia montis
Poft cliuu refidere lubcns ipfe impiger alto
Fenur equotSC turma graditur flipatus equcftri
Per iuga fumma fuga fimulans.Gonzagius heros
Cui nihil ignotum nil formidabile fraudem
Percipiens pofitis inquit nos callidus hofhs
Eliat infidus.fi fraude retundere fraude
Pace Iicet/ncc bella uctant.in uallibusimis
Infidix fub colle latent. fic mente uolutans

Forte uelit'cu fcdeprehefum intclliga hofhs .
Ianc fuit tuus lfte labor Mue ptouida uittus

MM hi

Colligit SC per nota uisc diuorna turma
Prarmittittqux claudat iterifi tederc ad urbe

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

RcxitiKcuctu fors crt dignata fccudo.

T urina alia dupl ice numcroiuertigia circu
Collis ad infidias greflu impat ire citato
Dux facfh fismundus erat cui felfina pugnax
Patria'& in rebus fama inculpata gerendis.

Ipfe uolans leuibus Paulu puertitur armis:
Confertifqi horte manibus pmit :ille ubi uidit
In duce mauortis uultucp ammucp furente/

Horruit cxtcplo.piguitqj ardetius adlu:

Profcquitur tame inccptu:pugnatqj rclabes
Ac fimulans uinci'K du ducere cogitat horte
Ducitur in Iaqueos:& lam fub colle phalages
Cogrertx magno infidias clamore fugabant .

Duq; ferut curtus ad moenia iprotinus armis
Effulfit nitidis lam fugietibus agme
Oppofitu.Rifit DucftoriPauluqj fatigat
Acrius:cx uotoqj uidcns procedere pugna
Fulminat exclamas uertra crt uuftonaiforu'

T eia manu comites impclliteimtfimus horte
Ta cautu in laqucos:opulcntx accingit® pdx.

T u demii agnofccns fc pulfum in retia paulus
Hxfit mentis inops.rcfonat tuba/tympana clamat.
V ndiqt mars crudele fremitsmors undiq? elautis
Inrtat .Si xquonbus fimilcs quibus ingruit illinc
Aphricus hinc boreasmoduglomcrat in unu
Inter fe aucrfidcd cu fperare lalutc
No finitur lam rara acies fua porrigit arma.

V t feruare animas coteti in umcula tedut.

Sic paulus demu expertus quo bella gubernet
Ordine Francifcus quo turbine mifceat arma
Cu tandcclufum penitus tccomperifacrem
Pulfat equu dongoqj uolas f>cr dcuia curtu
It lepori (imilis:qui circu pdia portej
Multa ambage canes cgifccrtaminetande
Liberabit uolueriper rura patentia faltu.

Milite captiuo fpolnsqi recentibus audh
Mintiadx rcdcutiSi dudlor in agmine primo
Ibat cxdc madcnsKpulucre pallidus atro.

F errantes miratus opus fubltmc trophxu
Coguat.VImiiseiat mediis amplitlima capis

LIBER QVINTVS. ccc.fxyiii,
Fronde comans dcnfa leuiu domus alrauolucru .
Huic iubet abradi ramos:& opaca theatri
Indar humi trabibus fixis umbracula texi :

Ac mincu implume /poliis hofhlibus armas
Vndiqj fufpcndit chiamydes faga ferica & enfes.
Atqj pharetratos arcus /thoracas ahenos
Et fcuta 8d galeas accepto fole micantes '

Concaua nodans pendent humeralia loris
Squamofxcp manus cubiriqj /& ferrea crura »

T ympana eu pletfhissK fttpitc titia eburno*

Argento cui labra nitent /pars ultima in auru
Definit imiflo nodofa foramina uitro.

Ac magnis epigrfma notis in robore fixum.
Francilco V cnetu Dutffori infigne trophxu.
ManeCdeo ad fuperos nam lux ea facra reuerfo)
Accendunt ftrutfhs ad tfuncu altanbus ignes s
Orgiaqj alnflono celebrant folenia cantu .

Mox lautx de more dapes. po (i prandia ludi .

Fcfta dies pofirisdu tran figit ocia curisi
Fama uenit contra gallos dcfccderc ab alris
Alpibus infubtum in capos eu exfare grandes
Teutonas. 8C Genua prirhu /mox tendere Pifas.
Ducp ea per uulgus ferput/ut fuma redundet
Gaudia Iampetrus foboles Gonragia bello
Inclyta/K ufurpans rubicundi infigniacancri
Nicolcos duo belligeri mauortis alumni/
Suppctixducis infubru /crepitantibus armis
Caftra intrant forma egregii 8£ florente luueta
Cofpicuiiatq! animis in bcllu ardentibus ambo .
Lxticia ingeti dudior eu rege coadhs
Obuiat agminibus /mifTifqt ad colla laccnis
Ofculadat .abiguntqjxflum fpumatelixo.

Iaqj dies tota in ludis 8£ plaufibus adla
Labitur.accedutiigncs ilxtifqt tubaiy
Canbusin multa ducut folenia no<dem .

Occiderat nouies/nouicfcp rcdiucrat ardor
Solis :& explicitisturfum mantilibus aras
Inflernut SC facra nouat. altaria circu
Stantpcercscu Rege pio: feruatur in armis
Relligio quantuatma finunt .lux illa dictum

'A

O

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL*

Maxima qui docuit linguas . promi fcua turba
Corda rnbus digitis ferit atep fonantia labra.

Fumat arabs odorrartifici clamore faccrdos
Pangii>& alterno rcfpondct tibia cantu.

Nucius interca properas regeq; duceqp
Admonet hifpanas faluo dudate cohortes
Affore ab extremo occani qui continet orbe
Aequore dclatassfacro ia rite perado
Coccineas armis chlamydes auriq? nitorem
Adnciut belli & pacis fplcndorc micantes.

Sic culti tolluntur equis /magnoqr coadi
Agmine fufcipiunt medios rcgeqi duceqj
Ac fociis liti occummt.iam hinnitibus aura
Ia clangore procul rcfonant.ia pulucrcccrlu
Stat piccoiuulm ia congrediuntur amico .

Hifpani aufonios Itali mirantur iberos .

Armoru genus atq; habituimoreq? equitandi.
Hcfpcnis capita obnubut uclamina torto
Linea coplcx u cobufta umbrantia fronte.

Fufea uiris facies 8£ prona in pedora' nigris
Crinibus affcdisuicini fidere cancri .

Et ferale fonanshafhli buccitja longo.

Nec cauai ut aufoniisifcd pleno lancea conto .
Cxtera pcrfimilcs noftris.gcns dura labore
Belligero ilongis du bcthyca regna fub armis
Vcdicatiatqr dece mauros ucnetibus annis
Finibus Europi Iibycos depellit ad agros.

Gallus ab excclfis fpcculas hic oia muns
Non al iter languet q prccipitatus in altas
Du fcquif’ pdam foueas lupustigerin atro
Cateere dcfpcrans<fata impendetia fempet
Cogitat :8C longa cruciatur imagine mortis.

Hic animaduertens princeps borbonius alto
Dux animo que Rex abiens prcfcccrat armisi
Alloquitur proceres ad fe incondaue uocatos.

O comites quibus efl cura res gallica mecu
Indice non opus cft/que fint habitura uideris
Bella modu.licct hinc oculis hoftilia caftra
Omnia mctiriiquantu fuperamur ab illis
Ccrnitiss Annoni quantu cognofcrtis.urbcs

liber qvimvs. «jx»

Ac populos circupofitos nutare/ fideqt
Foriuna ut uentis flutfhis ac nubila feni
Sci mus .X auxiliis quantu profecit Arago.

Q ua procul a nobis opis eft genus omne, coa/fh
Ia fumus amifTo pace perquirere regno.

Qui nifi fit concefTa/famc ferrucp necefTecfl
Omniaq; hic extremapati demuq; fubire
Suppliciu'crudo quodcuqi uidcbitur hofti.

Ni deus ex alto terras curaret olympo
Forfitan ifla foret nobis fortuna fereda
Aegriusiltaliaxpopus fuccubercgallos.'

At quia ccelitibus quoru fcntcnria nunq
Non pia/fic uifum/nautas imitemur atroci'

T urbine dcprchcnfostuitx quibus unica reflat
Optio.nuc animas fat fit fubduccre fato.

Iadura hanc lucro ullo alias fortuna rependet .
Q_uoad niti concefTum armis ac uinbus/omnes
Egimus ut decuit fortes :nuc addita poflq

V is rebus tam magna italis > ac tanta fequta efl
Difparitas/Rcgc Italia fugicnte/quid ultra

T ctadu/nifi ne aufoniis moriamur in aruisf
Itala fcquanico ia pride fanguine tellus
T ota madet rnullx noflris fine caedibus urbes.
NuIIusager.Rhodaniplorantaudita fiioru
Fara lares, foluitq; graui fcgalhaludlu .

Isdcmuiut ueteres moru docuere magifhi/

V ir fapiens'qui fc ad cafus accomodat omnes.

Nec pudor eft.uinci a regis uidtoribus.Ipfc
Dux ucnctuCncc iam res diflimulandaip orbem
Fama abiitoqui nos tanto pmit agmine/ fudit
Galloy rcge. Atqj italis eiecit ab oris .

Nos quoq; moenibus his claufit.fi folus abeffet/
Forfitan in reliquos aliquid fperarercli<fhim.

■Solus hic ut uires'animos ita frangi t .8C aufert
Spes uetcrcsiprohibetqj nouas.fi depfensunu
Huc italis/ucluti fradhs mucronibus haflx :

Cxtcra plxbs imbellis ent:8d inutilis armis.

Excitat hic refidcs anitnostatcn omnibus igne
Aduat.Ignaui appellant fine lege furentem;

Ac temere audcte.liceat mihi uera fateri;

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Solus hic aufoniis gallos aucrtit ab oris.

SpeCtatum ucncrc aliiiGonragius heros
Pugnatu .fatis cft aliis <j> inertia pofht
Abfeondi uirtutu aliquo uelaminc. foitis
Nomina no curant. Virtus prudetia (uma eft
Ommbus.hoc innata Italis focordiaamiCtu
Vtitur.his falfo titulis fe ignauia ueftit.

Nec quia nos mihi iunCta thoro germana iugali
Fecem affincs/bcllis durantibus auftm
Mitius aCturu quicqtfperare: fidcqj
Defraudare .fides homini lauduq; cupido
Q ualis erat qui terrae orbe domuere lattnis .

St fedare iras igitur fi flectere mente
Nuimur' atq; uiru nobis placarc-fatedu
Ingenue uidtos. Animu conccfla mouebit .
Glona.Etaddendu eft folife credere gallos
Fidere foli ipfutanto oblectatus honore
Exuet ut pofita mare tepeftatc'furorcm.

Et quantu oppreffit bclloicu bella manebant t
T atu pace feret cu pax erit orta 1 fauore .

T alia fuadcntis confcnfu Gallia magno
DiCta probanttpacifcp legunt qui foedera faxint
Extcpio.atq; ualis fuerant qui figna fequuti
Gallica re 'nec enim intereant affatibus)oem
Protinus exponuntalli cofulta fatentes
Opportuna fauct cecptistpaceq) fccudant.

Ergo datis prius obfidibusine forte morandi
Harc cometa forentidu rex SC gallia mittant
Suppctias'cautoueniunt in foedera ntu.

Foedera funtgallu incolumem dilcederc regno
Aequoreum per itcncaflclla relinquere SC urbes.
Reftitucs igitur feflam Borbomus urbem
Liminaq; infiflens cu tam difcedcret tipfura
T alibus alloquitur V iClore heroa loquelis.

O geris Francifce Decus Gonzaga latinae
Gallo^t ter uiCtoraue.Te marria Parma
Ac T arrefe folu.Tc capta Nouana dudu
Praedicat. Attcllx modo tcrciaglonauiCtx
Accipe quicquid erat fpciSd muniminis intra
Italia Gallistrcgnum ubi reddimus omne.

LIBER. QVINTVS. cccJxx.

Ponimus hic dtuis alTumptaneganti bus arma .
Poflq fata uolut uitdosdifcedere gallos
Pro generis fplendore tui 'pro grandibus aulis
Atqj animiuirtute quibusgenusomne latinu
Iudicc me fupcrasithalami pro foedere fandli
Q uo tua mi coniundta fororCpia numina teflor )
Gratulor haec opus clle tuae fadla inclyta dextrae.
PergeiK ut aaati ucniens adiungitur aetas
Nente diu lachcfi i fic laudibus adiicc laudes. .
Sed caue ne aduerfis rebus frangarc'fercndo .
Inuidia cuius rabidos tua glona morfus
Scnfura efl/uinces.neu decipiare/ memeto .

Fortunae ingeniu longe mutabile. noftris
Caftbus id coflarc uiaes. V eru id quoq; danis
Q uod nolim 'cxpencrc tuisifi uita fuperftes.
Proptcrcaconfuefcepati.munimcn habeto
Id ualidutquo forte omne fuperabis acerba.

Haec tibi (cunequea melius ^documenta relinquo
Munere pro magno.patrios intrare penates
Si nos Fata dabut/quod mitia Numina faxint)
Fortunae mihi quicquid erit/totaq; putabo
Hanc tibi me debere anima.fi forfitan ante
Q_ua repeta arucrnosCquod mens praefaga uidctut
Diuinare)die extremu me claudere Diui
Prxfliterint/ rcru teneat te cura mcaru
Natoiy in primis ac coniueistindue mete
Patns/8Caffc<5lu.Clara folabcre nofiro
Occafuaegtota.fcnfus fi manibus i (iis
Dulcibus officiis manes folaberc nofiros.

T alia Gilbcnus lachrymis memorabat abortis.

Cui rcfponfa pio princeps ita reddidit ore.

Parce precor lachrymis Gilbcrie foronei Duiflor
Maxime Galloyineu fis ubi functis augur. ^
Principio reru ut memorant i ac credere dignu e(b
Foitunaiuitxcpgcnusinumcruqi dieru
Fecit SC imprcffit euntis animatibus autor
Q_uae fare ac mutare nefas.ideoqj luuctus
Sxpc feneifhite prxuertitur .atqj fepulchru
Pnma fubittNcc primus obit 'qui pnmus ad auras
Protulit os.fati 8 C uitx moderator olympus ,

nib&fl

-lumoat

r.biolS

/

IbyC

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Hedor erat iuuenisigenitor Iongcuus' K annis
Cemuusnllc tamen fato coniundior ifte
V ix tande cuerfa fubrit fua funera T roia.

Nec moercrc dccct/cj, res tibi credita iniquo
Clauditur cucntu ncmocft/fcu gallica regna
Seu romana petas 'qui rem cum noucnt/aufit
T e damnarciuel hoc fatuiucl regius enor
Regis enim uicio metis fuga fada irepente
Cu regnu tanta hoc animi Icuitatc reliquit.

Q d decus hoc illuftrc datum mihi tanta gerenti
Bella per state primam grataris ihabcnda
Grat ia:SC id forfan dicendu ex requoq; factui
Eflc tuarna cu noftros fonuna fecundat i
Nos quoq; con fortes lucluti cum rcdius auris
Aut oculus ualctiuulitas per cunta redundat
Mebra fluensitotofq: affines inigat artus .

Q u.x feruanda mones eadem pater ante monebat'
Du tenera & tantis no du formabilis stas
Moribus accipio :atqi memor feruanda tenebo.

St placet Aufomis mccu confiflcre tcrnsi
Sut mihi paruaquide ucru fatis ampla duobus
Rcgna:mane:quxcutnqj dabit fonuna feremus
V nanimes mccu atq; meis cu fratribus suum
T ucp foror® nahes tranquilla in pace quietu.

His didis Gilbcnus iter fecat agmine magnoi
Q_ua tynhena fonans defeendit in squora farnus.
Dux fua caftra petens regis tentona lstus
I ngrcd i turicclcbran tqj alacri conuiuiaplaufu,

Duq? uacit epulis) muat enumerare magiffros
Militis uetercyquos illi proxima fsclo
Bracius. T epora protulerant: Peru fini ingentia Bracri
Fada rcccnfenturscuius ( fi credere dignueft )

Fama cft antiqua dicta a Carthagine gente .

Carolusa Additur 8i fobolcs Veneris exercita bellis
tnontonc Carolus Alcide animis acuinbus alter.

T u quoqi cui faaunt infigne Cydonia mala
Sforcia Sphorcia.-X a Phorco genus accipisiaddita prifeu
Littera reddiderat paulatim ignobile nomen.

Sed uinus rcdiuiua ucru fplcndefccrc longe
FcciuSdstcms radiauit lumine fatnx.

X

LIBER. QVfNTVS. cccJxxi.

Sphorciadas hic belligeros infubre tenentes
Impcnufli fuperi refiaetia ad xquons undam
Maenia Pifaun'gcnuit.tandeqj fubalto
Gurgite tot fatfisinfignem grandibus urabrtl
Liquit & in tems nunquam delebile nome.

Nicolaus Addut Nicoleu Pici genus acre latini:
pidninus Et formidata bellis flagrantibus olim
Jacob’’ P i Sub Fcrrante alio campana per oppida prole,
eminus T ota uolubilibus refonant conuiuia linguis

Siimiid? T e Sifmondc ferox te Crcmaniola magifbum
malatefla M iltctae infigne belli ftratagemata dodtum . f

Crcmani T c quoqj ncfcio cur tris Banholcmce ferente
ola Indypcotcftcs antiqua: infignia gentis/

Barihole' Materiam nfus.ncctc Mcllata relinquunt
tne9coIeo Incelebrem. ucflras referunt in fidera laudes.

Cata Me VosftatuisCitacanafides Kflrcnua bello
lata. Dextera pofcebat)decorauir cqueftnbus ambos

Pnncipu Cura facri nunt^mcmoiy oblita fenatus.

GoragaR; Comcmoran t Cion raga tuum gcnusiundc uirotu
propricta Inclyta procellit foboIes/fl£ quattuor illis
tes Propna dona ferut proceri corpons alta
Ora giganteas uircs/hcroica corda /

I*P' Iit fenis eloquium linguaq; potentem.

T alianus Te P aliane canuntuc Cctpilon arcibus atrox
Furi. Exadiuiqui caftra fugas/ qui mcenia frangis .

Cctpilon Et Lippucui I oppus erat cognomen .SC ipfum
l.ippus Fortunatu armis /accomugc/Sphorciadaiy
toppus. Francifcu fupremum apicem .proleq? cruentam
Francifc? Q ua rapuit magnis Iuuene mors inuidiatebus.
Sforcia Aduciut infigne ons fpledore Robcrmm
Galeas Stirpe feuenna genitu :qui farpius omne
Sforcia. Terruit Italia bcllo.Gcrmanica regna ^

Robertuf Nifortunauirunimisauerlatadcdiflet
fcucnnas Intentu ta infclice/ia tota tumultu

Prcflcratattonito/iubitifcp inuolucrat armis.

Finis erat.Cu dux uenctu quid fabla filemus
Monfcltrx tadaradomusfdomus inclyta tantis
Fcdcricus I lluflrata uins Fcdcnco ut theilala olympo
mofcltruf Altius erigitur tellus/SC mxthcra tendit.

Cur Malctcflaw ftirpe fraudamus honore

N N

. nlusu
etinadiT

nzr$

■ eutt
J mrjV
uti

•urji^.T

fataun

1

>>

Robertus

malatefla

Getilis.

Tibenus

brandolii

rus

Vcrmigc

nx

Tadcus

marchcl?

f

r

\

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL-

Perpetuo fcur prartercunt intadfa R oberri

Bella per etrufeos/K quae pcrufma per arua

Cu genitore meo geffit focialitus armis •

Et quando obfeffoso rexCncc enim tibi debet
Gloria X excellens uirtusgrauts cc^quintcs .1

A patris Alfonfi defendit atroabus armis.

Illius huc ucniens du uaricana fubintro
Tepla/fepulturauiditinuidiq! fepuho
Fama eff gentile bello forteq? ubertu

Vcrmigcnafqt omnis uahiiflencreqttadarujti

Efle fatum uctcn. tum Rex Francifcc tuoiu
Immortale decus patrumeqt teporis' huius '

Laudis egctincqjucn turis reticebitur annis.
ImmotuosFrancifcusau Rex magne parentes
Cu de laude uiram fermomemorare ncceffc eft

Antealios.Sed Cymba brcuis male nauigat inges

Aequor .flCaltiloquo dignacfl laus illa cothutno. ■

IlluRrcs du mcnfa uiros heroica laudati i ; i

Lux cu fole cades notfle uehinatq; filetcs
Per fecura hofhs mittit tentoria fomnos . . . . i ;i i

Aurorarefcrcntcdieia lucifer ardes. , • .

Onus erat .Cu Rex infomnis catcnusialtam

Soluitur in rcquie.Mox illi fomnia morphcuS

Fatidicis apent formisiK imagine mira. ua

V i fus in cxccl Ium montis tranlire cacumen

T ramite difficili dreu perq? afpcra (axa c.o

Sapius inflexo.T ande fublimia poffq

Culrninaconfcendit/Iongoslateqt patetes ,

Ingreditur cipossubi lux fine fole fine affnst ai

Et fine cunentis rapidi curuaminc coeli. i..:

Lux inqua/non qu.ua dies mortalibus ono
Sole micat1 ucru dedes llluffrior .omni . i ■ ■ :

Noiffecarcnsaeternatoculisbladiffimus ardor. i

It circufpiciens uiridana gramine prata
Florigero/ raracp comantes arbore fyluas.
Pontifices: fcd poma micant ceu ftderatfrondes
A urcae.K argenti bgnu fulgore corufcans .
Humana: ex ramis uoces in dulda flexx
Carmina furgcbant.magni precoma patris
Carmina erant dulci metem rapienua Hama .

LIBER QVINTVS. cccJxxfl.

Incaluit famfto igne animus : ftudiocp uidcndt
A cccl erat grcfTu m :& cupido legit omntauifu.

Ecce procul feptis rutilat domus alta rotundis
Ignea, SC ardeti circuucftita pyropo.

Culmen inacccflum cftoculis^bfcodituraurai
Tafublimcmeat.ualuis adamantina eburnis

Porta patens angufto aditu -uix penna paucis.
Sufpiciens omni humano molimine teplu
Maius anhcllabat fubeundi ardore, locuqj
Perluftrandiomneidu ftas fufpiria ducit/

Sponie fua patuere fores :8d heous odorem
Fluxit agens uaporambrofiu.quo uita repente
Inftaurata nihil retinet quod morte obolcndueft.
Imrat Ixticia fpirans .dctetfta patefeit
T ota domus fubiro :atq? ornatu intrinfecus omne
ExplicatiingrcfTo occurrens grauis umbra' fed ore
V irginco muea chlamydem ucftita quid inquit
Ferrantes hxc regna petis monalis Colympi
Acthcrei funt hxc penctraliasuix adeunda
Ccelitibusifunt porticibus deferipta fub iftis
Omnia mobiliuuobis incognita reru
Fatai graues Regu atqi ducu per fxcula cafus.

Tu Rex admiranfq; locos uultuqt fonuqj
V irginis o felix dixit qux tcplagubemas >

Se u genus e terris fcu ducis ab xthere uirgo.

At quoniam Pater omnipotes hxc fandfa uidere
Atq; intrare dedit fatoru arcana 'facultas
Sit precor cuetus regni rcruqi mearum
C ernere SC has aulas mente oblctftare tuendo.

T u uirgo.quibus huc fas eft accedere (fas eft
CemeresK hiftoria mundi luftrarc futuri .

Hxc eo fulta dciiquonda hic diuina uolutas
Se exonerans fcripfit • fieri quaecuq; uolebat.

Eft imobiliu domus altcra:& hxdibus iftis
Prxficimur noftro diui de more uiciftim.

Hxc mea fors.uocor a uobis mortalibus Agnes.
Qjiicquid fatidici uates fantfhqi prophetx
Sunt fati defluxitab hoc rcruxquorc uafto.
Ccelicolx/quoticns aliquid prcfcireuoluptas /
Impetrato aditu prece multa ab principe diuum

NN ii

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVLs

Huc ucniut/cafum intuiti(mora nulla)recxdut.

Sic memorans iuuene mudi ducebat ad ortu :
Monflrabatq; poloty orbes i&C fidcra/SComne
Ornatu caeli atqj foli.mans omnia moftra.

Et genus auriuagu uolucrcs.limoqj fubadto
Implicitas hominu uitas per mebra moucri.

Et quia longa nimis fericslcgit omnia falhm.

Q uattuorilluuies pelagi /tonde quocp regnas
MaximaiOlympiadis naiu tot bella gerete
Progenie non cflc Iouififalfoq: putatos
Cxfare ab Acncx^iccronc a fanguine T ulli
DcfcediflcsDci uenietis ab xthere lapfum
Fata fibyllaR: implete :Si noua fxcla ferete.

Cocifofqt patres gladnsilita fanguine mebra
Oblectata feris lanimafqi in fidera euntes:

T nfle triumphadi genus hoctubi uincerc ninci cfls
Sed fublimctamciquod non capitoliaadalta
Siflat equos biiugcsifcd ad xthcrailidcra fupra:

Et fup cly lios ubi ccelu imobilc campos.

Cartcracp .at Iuucnis cupies fua tepora uitgo
Prxtcrcant inquit qux prxtcricrcinouofcg
Da mihi diuadiesmoftros ueniamus ad anos
Illa mouesgredu leto uefligia trafit
Cxfansheracli pugnasifxua armagothoru:

Et qux Roma tulit iuga :uadal icofq; tumultus
Et genus armigeru T urcositraflataqj Romx
Imperia ad gallosiad lacrauios alcmanos
Petrxuq; thronu T y bcris modo tepla tenetet
Et modo migrate Rhodani fpumatis ad unda.
Fortuna 8£rtragcsgraiu:pcycladas atfla
Lunigeraclaflcmtotiesircgnatacp mauro
Bcthyca tot fxclis coelo labetibus arua.
Conllitithicifurfuqjlcuas oculofq; manuqj
Eccc ait/hic pugnat galli .tuus cxulat extra
Itahi gcnitontua nauigatxquora Cymba
Cu parruo .Rex gallus abit. pugnat ad amne
Monte fub aereo .luuenis Gonragius hofte
Fulminat, cxpulfi fuperant iuga maxima bclgae .

T u patriam repetis . pro te Gonragiuf heros
Pugnat :S C expellit utftof ad littora gallof.

LIBER QWNTVS. ccc.hxtii.

Te fimul ac regnum affertU/Uctat atropos ultra
V iucre:Sd immiti fecat(afpicc)ftamina dextra.
Succedit patruus. Mens hic quafi fulminis tdhi
Percita difrupit fomnos:5C faudacorda
Importuna: urgent eu follicitudinc cura:.

O infonunatu mucnc exclamare uolcte
Continuit fubito i fcritqt filetia uirtus .

SurgiriX ambiguus contra fua fomnia pugnat
Sonia uana uocanstuctu nimis hxfcrat alte
HorronKobfcurans animu formidinis umbra.
Ergo duce alloquitur. regni Francifcc ruetis
Auxiliu fatale ' tibi debebit Arago
Du (ole xtcmofq! ignes torquebit olympus.

Iam uirtutc tua pulfo de finibus hofte
Venimus ad meta belli /fineq; laboru .

C aftra mouenda igitur nobis ad amoena falcrni
littora :8£ hxoo repetenda Neapolis curo.

Talia ferrantcs.animodux impiger alto
Imperat armari clades ccrtoq: moucri
Ordine .Vulcano imidis umbracula damis
Frondea dat Ixti.codoq; incedia tollut .
Cladicafollicitant operas. tuba flexa morates
Arguit.inuoluitqj alris mugitibus auras .

Armow (ub fafcc pedes iam tympana lento
Vqcifcransgrcdu (cquuur.iam plurima rauco
Sardna plaudroiy rugitu inexdit : cqucfqj
Erigit haftaw fyluam (umoxre nitete
Inccditq; fonans caflrcnfi gallica cantu
Bcllaitriumphatuq; ararim Rhodanuq; fubadu
T er duce Francifco .fonat in conuallibus imis
Carme • SC armorc ftrepitus- miratur orcas
Per triuix lucos mane rcfonarctdryafqt
Proripitur 'faltufqt petit fucrindta (iletes .

Motibus ex altis ia (e tyrrhena micanti
Aequore fub pheebi radiis maria oia monflrat.
Nucerix patet ora laccns /patet ora falcrni /

Atep fcucnnicolles/ubi palladis umbra
Plurima /ubi aurato biferx fub pondere uites
Incuruant :ubicxultat fub frugibus arbor
Pctpctuif i neqj lxfagclunecp folibuf alnf.

NN iit

i

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL

Omnibus his tame ante locis dira illa Megera
Q u* regno ta farua fuit/perfuafcrat arma
Pro gallis ferre atqi patnneqi caedere bello.
Sedpoftq infufas campo uidcrc patenti
InceiTu tam longo aries/ubi principis ora
M artia Gonsagx/cuius celeberrima in armis
Nomina iam dudu audicrat<dc turribus altis
Profpcxcre/nihil potius q exdere uifum cft .

Hic ubi delitis molles/ubi medica pafTim
Poma rubent/ubi ccdro^j per lutora fylux'

Manis & armoru praeduro afluet a labori
Mebra ducis coepere graui languefccrc morbo.

Si duraflet opus martis/fynccra fuilTct
Herculei uis tanta uiri.qui pondusahenu
Fert adamas -I iquido uires in fanguinc perdit.
Continuo mcdicx quicquid fuit artisiab ufep
Parthenope latu leuibus fuper xquora cymbis
Affuitiac fucrisperfufa falubribus exta
Imbibitos abigunt sflus/K frigora potant.

Non fecus ac quotiens tellus (ub fidere cancri
Anuit admittes fitibunduin uifcera fole/

Si gelida de nube recens defluxerit imber/

Dulce gelu bibitsatq; uaporem exhallat aduftum.
T u magis Acnae* qui fub genitore tribuno
Difccre militia teneris ardebat in annis/

Sedulitas /amor/ingeniunoleranria plufq
Natura omnipotes primis indulgeat annis/

Enituit .dommu mifcrans ardore tacete
Tabifico fibi luce negat fibi node quiete.

Lagueti afliftit fatagens.onus omne fubmtrat
Solus/ ages natu/ac dnm ratus ee parente .

His pueru meritis princeps magis ac magis arfit.
Atqi ubi militis bclliqj laboribus aptu
Reppcritailluftre fedt tgcneruq? recepit.

T eporeqj ex illo luucnc fortuna lcuauit
Altius • ac ualeat uirus protedere liuor.

Pafcitur infcdu febris phlcgcthontica coipus :

Et morbo med irina minor .difloluitur omne
Robur.CC lllaquibus Pardos anteire folebat/

Cnua labant sfortes illi quibus hafla laccru

<

*

4

LIBER QVINTVS. adxxfin.

Fulmincu contorta fonum perahenaricbat
Arma/ caduntxadit in gemitus uox mania longos.
Mens tame alta manctlangorc potentior omni .
Caftradolentripfi quoscontrcirtare folebat
Admirantur cqui.rcticct tuba /tympana laxis
Muta filcntchordis.circu moerto agmine fones
Stant heroa uiri/prolcs Gonragia pheebus.

Et confanguincus Phoebi mauorttus H e/flor.

T u quocp ab illuftri ueniens iacobe foardu
Sanguine/ Bergomeos regnaucre per agros.
Magnanimo® comes pugnax Stfmudus Alexi.
GermanustMariusq! decus fublimc feraw :

Mularia comes/ingcnio q corpore maior.

Sanitifq; Adrix fobolcs lacobus / BC omnes
Pixfc/fli ordinibus fponda glomerant utraqj.

At puer (Kcnxas uultu maturus opaco
Sauda corda doletttamen offictofus ad omne
Mete /manu pcdclingua'ocuIis fe accomodat ufutn.
Dux aute parta ora uidens/muliebria dixit
Irti corda decent uul tus .fi numina uitam
Abfhilerint/grates illis perfoluitc'q> non
Ante ferunt/q partus honos / q uicimus horte.

Q_d fi uita manct/neqj funere mergimur atro/
Perfoluedx itide grates/q, lacta fupcrfinc
Tempora /cu in patriam latis recitare labores
Belloru exatrtos fas-K meminirte maiori .

At nunc parthenopen placido iuuat xquore ferri:

Ac duo moliri / reditu fimul atqr falutc.

Sic aitraft illi confcrtim aplurtna tolli
Pulchra iubent /longaq; parant armare trireme .

Mox proceres fublaiuhumcns ftratoq? iaccte
Ad mare deponant ,8C flante leniter eurum
Acripiut uelotac ualido freta remige fulcant.

Iam fubcut portu .cclfamq) illatus in arce
Vnde patet procul xquoreas profpedhas in undas/
Occubuit curis paulu morboqj Icuarus.

T uc quoq? RcxChc fata illu monrtrata ferebant)
Correptus langore graut pcrucnit in urbem.

Et patri* mhgnicumfufcipcrctur honore

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Vix potuit triflcs in gaudia fingere uultus
Interea impatiens linguae fubit alta uolatu
Nubila prsccipiti' fpargitq; per omnia fama
Oppida rumoresiK nuciat omnibus ons
Loetifero Rege atq; duce aegrotare ucncno.

It Roma' fubit eirufeos' picetia rura/

Flaminia petit/ad uenetos fuper arquora ferpit.

Ad ripas ucnit ufqi padiidcfcriur in urbe
T ircfix.uulgo infentur .fora permeat .aures
Allicit:8£hnguis re uana loquacibus auget
Continuo in gemitus cornum Matua lu&u
Soluitur. Ac ueluti coelo fi denfa fereno
Calligo inuchitur liquidas cgrcfla paludes
Sol lubarabfcondcnsicnebrofainuoluit umbrat
Sic alacres prius in uultus nuruumqj uiruqj
Ex animi grauibus curis exorta repente
Funditur obfcurans oculos achctotica imago.

In primis 1 fabella fuos pertefa decorem
Exuit ornatustcolloq; monilia eburno
Abligairin forulis gemas abfcodit'& aurum.

V ota preces ac facra iterans prouoluitur aris
Ommbustaccediiqt piis altaria damis .

Liqtur in lachrymas < ut nix ubi daubus audris
Intepuit coelu hybernuicu frigore uitfto
Cadida peipitant fhllantc culmina nimbu.
Improbus exhaurit mifera dolor, umbrat amidhis
Ora inculta nigcr.utduali fquallida uultu
Cogitat extineSo uita finire marito.

T rilhbus his cuns aderat facudus Si acri
Ingenio prxdas luucms Ptolcmxus alta
Indole promittens quicqd fperare parentes
Fas de prole boni.pro auos faxudauiroru
Magnanimoru altrix Si mater Corduba uatum
Huic dederat proauos armis Stfanguinc claros
Tu dnam miferans tua cur fimulatqj tuoru
Corda ait o nuruum princcps/o regia proles
Tato animi lagorepmisfpietate lugali
Dilexifle uiros fateor pulcherrima uirtus:

Cuinon terrigena: foli concorditer omnes
V etu ena fuperi laudef ac pnemia ponunt

LIBER. QVINTVS. ccc.lxxv.

Grandia in cly fiis campis. fic fatda uirago
Inclyta Maufolicomunx.fic Penclopaea
Natda decus. fic halcyone.fic Hipficratxa
Armoru ihalamiqj comes fibi fecit amando
Omnia manfuru uentura in faecula nomen .

Sed facile incertis uulgi' rumoribus aures
Pomgcre/& uana fama: Icuitatc moucn/

T urpe' infame nocens.Ionge a grauitate remotum .
Res p faga mali fateor /nimis omina femper
Imponuna notans & follicitudinc nuncj
Liber amor .natura hominu fic pedfora finxit.

His ftimulis deus affecit mortalia corda.

Non nego.fed nonne ed animis regalibus ultra
Comune hanc naturam hominu fas furgcn^Si umbra
Hac uexante homines inhonedateq; fugare £

Heroes Si femideos a plxbe uctudas
Diflociat.neceos alus mortalibus xquat.

Sic reges hominu dominos prae flare uolcbant '

V t premer affedhis animofq; retundef pollent
Ante fuostmox lllu aliis imponere more:

Nec labor e populis aflucfccrc legibus illis
Q^uas reges feruare uidetiimitabile regu
Scmperopus:populis morucxeplaria reges.

Ergo redundantes lachrymas Si anhela patuper
Ora prcmc.K populi metes lacto ore ferena .

Talibus ammillasuircsgencrofa uirago
Indaurarepaw uifa cfl.ac tollere mete
Altiusatqigrauicura^i emergef abxflu.

Interea princeps iam decrefcetc paruper
Liberior morbo cupit irciSi patria regna
Matoosq; uidcrc larcs:8C fidere regno .
Soliscquosialibratcpesdcflcxcrataudrum c_. )
VcrfustK autuno fuigcbat Atlantias alto .

Per fulmonis agros pclignacp mra cohortes
In patriam figms Ixtx uudncibus ibat .

Dux xger modo uctdus cquo/modo curribus aidusi

V cdlatus nonuq humeris peuntia leto

Cadra gradu fequitur.comunx Ifabclla tcgrcllum
Dcxfla uni pracmiuit opes/atq; aurea donai
V ina ungueta lcues tunicas & by (lina uela/

TROPHAEVM PRO GALLIS EXPVL.

Lenimenta mali .8C folatia blanda marito .
Mittcre&omncctia medicamen 8£ arte medendi
Infignes conata uiros.tcq; optime uatum
Ante oes Baptifta domus aeterna feraru
Gloria. T ircfix decus Imonalc nepotum .

T u coi fecrcta fenis/ tu ccntaurxa
Graminatu fuccosfometaq: bcthycanofli:

Gallcnt tu fenfa tcnes.Quxcuqi leguntur
Montibus in colchis quicquid mare mittit ab indis
Q uicquidab Aflyrtis.prohibcsnctartarapoflint
Expugnare hominu uitas .ne fidera fluxu
Smt inferta malo/fatifq; furentibus obflas.

Nec tibi mufaru minus lntcllctffa fuppcllcxi
Ac phocbxa domus tibi carminis autor ^polIo
Omne fuu patefecit opus.fcu lefbia pulfas
Barbita' & Alcaei numcros/fcu cin/ffa coihumo
Crura feras fmvrnaca moucns ad carmina pledlrui
Siue uelis modulari elegos prxfcntia uincis
T epora:K antiqux compar tua glona laudi.

Ergo ubi piccntis mare uerberat unda truenri
Obuius aegroto pri mus medicamen adortus.

Ignis edax animx per membra lacena ferpens
Hau ferat arrentesconfumpto humore medullas#
Necrcquics.fxuibat agens in corda uenenu
Indomituiuidfaq; anima rapiebat in umbras.

T u uclut Alcides diram fpirantia mortem
V ndiqj lernxi truncauit guttura monftri'

Id flygium rcfccas uirusifuccocp potenti
Non linis arfuros pedem flagrare per artus.

Interea coniunx(amor impetuofus 8i aerem
Fert animu pictas )Nuruu comitante catctua
Centauro inuehiturmagnaifequiiurq; cannam
Ante rcmulcantcm pi fcofa per xquora Mmti /

Per phaethontis aquas/perep humida regna parentis.
Vt nulla efl menti requiesita nulla Iacenis .
Ncxrtcdieruitacrc Padi fpumatia terga
Nauita /populeos uento faciente fufurros.

Mcenia tran fibant argetca/cu fopor umbram
Sideras Ifabcllx oculis immifit.cbumo
Fulta gena cubito dulci refoluta quine efl.

' LIBER. Q_VINTVS. cec.lxxyi.

Cotinuo rupem uifa eft afccndere in altam»

Lata ubi gramineo tdiffunditur area campo.

T yrrhcnafcp audire tubasi&C tympana/K omne
Militi* mamftp fonum .tu cernere gente
Innumera nitidafcp acies ire ordine longo ri ; f
In teplu gradibus quod cctu afcedtt alus:

T eplu ingens /cui montanis frons ardua faxif
T exituriSC rigidas attollit in aera cautes* gi i I

fropulos/inftar monsicui plurima fuiguc :i:'IijI

Cbmua'8C in coelu magnis fe molibus effert, i a H

Lime utraq? chalybs.poftes& lanua duro nr I
Aere rigetaegitur facies pendetibus armis. afv. ! ‘I

Sunt clypeufunt thoraces /K ahcneauinda» ■
Eflcda/falcaricunusmaualiaroftra.

Delubri in medio breuibusfufpenfacolunis 1

Fcn epigramma notis tncifum grandibus ara.

V irtuti & magnis facrata heroibus ara.

Illuc magnanimi proceres confccndetcuifi .fia T

Acre corrufcantcsiSC odoribus ardua cmdi m

T epora Daphnxistquos inter cernere Pyrrhu»
Chaoniae Rege Pyrrhuifoboleqt Philippi
Mangnanima/Hanibaleq! putat' libyarq; ferenteni
Nomina fcipiaden /Pompeii KCaefarisora :i I
Atoj fupcrctliu Mam/Sylla : att» loquacem V

Matcellu'Auguftucp patrc/rigiduo; Catone: ->A

Innumcrofcp alios/quotum aerea uiderat ora .i wttT
Doda uctus f*dum:proceres ubi fedtbus altis I
Impoliti figno tenuere fllcntia fado »

Eccc nouus Dudor multo cu milite portas
Ingreditur radiatns armis & cafTidc aperta »

Gallo» fpolns diucs / grauibufcp catenis
Implicitos ducens belgas:K uafeonas altos .

Ibat iter uerrens gladio jqueagnofccrecoiunx i /

Vtfa oculos imota mana.fub callide uultus
ConfpicitardetestK lumina fidens indar ra

Lucida:3C incelTus palfu Turgente Icuatos r , v trtl \
Elaxofq; humcrostSi pedora lata tuirumq;

Dulcibus agnouueuristfe inferre per agmen
Eli animusucncnsqj amplcdt armataTacerris
Colla: pudor teuuitq; pedes uocemqj repteflit.

TROPHAEVM PR.O GALLIS EXPVL.

Mirabunda tame ciliis cofiderat alus
Q^uo res tanta cadat.ucnicntl adurgere totum
Confcdum uidct / atqi ipfum fcflc<dere'8t ante
Cxfaris ora genu(na caefar in agmine in tanto
Primus erat curuarc fuperpulumarabcnu.

T u manibus palma cacfar dcditmq; rcuulfa
Cadide uicdna coplcxus teporalauro
ErigiuHanibalcqi inter Pyrrhuqi federe
JudutSC sterno rnucne decorauu honore. ' :

Hic foporcxtindlus.fubiio fibi reddita uirgo *
Eia ait o ualidi remis confurgitc nautae.

Fledhte St umbrofx naues appelitc ripae.

Haec referens iubet apponi flaucntis hiacchi
Cymbiaariticeam ccrcre-pctnafqj fuillasi
Du dape refhtuut uires/fua fomnia puppi
Narrat :8t excito redeunt in gaudia plaufu.

Mox iter inuadunt alacres. antiqua K aucnnx
Tecfla fcnefccmis magna ambitione fubinirant.
Ipfum etiam placido lapfum (uperaquora cur fu
Attulerat lux illaduceiqui coniugc uifa
Laetus in amplexus dulces St in oicula tendes
Hic finis languoris ait.coflcrnuc menfasi
Et laute curate dapes.du talia princeps
Vocerefcrugermanusadcdiifmundus/flC inges
Nobiliu coetus procou. -quos urbe rclitda
Traxit in occurfum pictasidudiutp uidedi
T a celebri fama illudreitot honoribus aucfhim.
Gaudia in ardefeunt .labor edtot lungere dextrasi
Col I a tot amplccfli . potuit iranilara uidcn
Marua 8C in uetere populos miftde Raucnna .

Ergo epulas turmatim incuntimcnfafcp coronant:
Aemula eraso latici liuiana capaces
V ina grauant pateras, fpumatqj albete liaco
Cymbia/St aurati caliccsiobfonia menfas
Lauta onerant .pinguefq; fccant in fruda luuecos.
Mane 'ubi larn luce futges aurora reduxit'

V itdorc in patriam dominum comitantur ouantes.

FINIS.

ad falconem ltbellvs. ccc. ixxvn.

BAPTISTAE MANTVANI CARMELI
TAE THEOLOGI AD. D. FALCO
NEM PROTONOTARIVM
CVIVS BENEFICIO EXOM
NIBVS PERICVLIS
EST LIBERATVS,

. Carmen.

* i • •

EBEOC Sed curx prohibent) tibi ear
mina Falco

d Aegraqj mens uartis follicitud inibus.

Dignus es xterni cui decernantur hos
nores:

Sacraq? folemni confidenda dic.
Sicut enim domitis proles T irynthia monftns
In fuperum fandas fingitur iflc domos .

Sic ubi fatales lachcfis ubi uolucrit annos:

In paradifiacos ibis ab orbe lares.

Et m fi rclligio uiuis ea dona negaret :

Iam tibi lucctcs poneret ara focos.

Nec magis adiuuit felium labor hcrculis orbem:
ua tua gennles prouida cura meos.

T<: duce de (cyllxcanibusdc fauce charybdis
Eruimur rplacido perfruimurq; mari. s

T e duce eu paruo nauis mea remige tutum
Fecit harcnolx per uada fyrtis iter.

Noftra Caphareo duce te fub ucrticc puppis ,

Tranfiit flC tyriu qua tulit unda boucm.

Et qua feptenos uomit unda reciproca flutflus: 3t
Eu boico? inter .Caflaliofqj finus.

Nccpotuit nauplus fidis illudere flamis
Nec pauidam cautes corripuere ratem . . ' , j

Te duce tyclopcs immania monflra fubxgil ,iQ ,

• Efl Bry matheus te duce uidus aper.

PhafidesK circes Achcloiadumq? fororu
Carmen SC harpyias ftymphalidafqj fugas.

Te duce Gerionen 8C baibara uicimus arma:
Armigera fegete flamiuomofq! boues.

T e duce n igrantcs ercbi fupcrauimus umbras.

Et caua tartarci fugimus ora canis .

W. i '

;AD FALCONEM
Te duce fetuatx lcgestK iura parentum:
Noftraq: res maius publica robur habet .
Teduccquaflatam fulcris mcliocrib? aede
Et laceram folidofttuximus aere domum.
Teduce potificis fumi mihi limen apertu
Et (ancfti patuit regia magna patris.

Sic precor immefi pateat tibi regia coeli:
Teqjfuumchriftus collocet ante thronu.
T ot meritis unutquo tangere fidera poffis:
Adde :Q_uinnaii limen in urbe dato.

Cur precor a latio Coli ,phibcmur:an unq
In Capitolinas uertimus arma domos (
Non nospgcnies fenonuino punica turba.

No fumus hyrcanutfarmaticuuc genus.
Itala gens lingua K mores cdotfla latinos
Haudaqt de petru religione fumus.

Cur igitur quoties Romana reuiferc tetffa
Cogimurtin propria non licet efledomof
DalatiofRomanc Iarrsdaccmcr thybrim
Da patria: nobis regna beata tuae.

Aufpice te nobis fas hoc fperare putaturt
Q_ui regimen cymba: pontificalis habes
Nos quocp q cupim9romanu extollet nomc
Sufcipict facili Martia Roma finu.

Si fuit Andino mitifTima Roma poetae:
Nos quoq; quos aluit minria terra feret.
Aeolus es nobistpelago dominans 8C aunc:
Da zephyros noftr*:remigiuqi rati ,

Sic tibi f idcrci domina placabis olympi.

Et pluet aaheria iugis ab arce fauor.

Sed propera .longolachefis iafefla labore
Cogitat immiti tupercfila manu.

Poff obitu bencfatfla manet arternaqj uirt?
Non metuit ftygiis ne rapiatur aquis.

Ad eundem

f I mea pierius coeutib? undiq; riuis
AiTidue currat totus in ora liquor.

No potero meritas Falco tibi folucr grates:
Digna nec officiis fingere uerba tuis.

Ille fatiffaciat qui fc contencre dixit

I

LIBELLVS eocJxxvuu
Ncccalicisuilem frigidioris aquam.

Ne tamen ignores humilis pia uota poctx:

Paupere de loculo uil ia dona damus.

T uc tibi Romulea eu nos donaueris urbe
De Iocuplctcpcnu munera magnadabo.

Hac c (ut qua: ucnies minus ut uia Ixdcrctixgi:

Dum iludct obfcquio noftra mincrua tuo
I(la leges quando ucniutpoft lena ludi:

Cum dabit extremas menfa fecuda dapes.

Nulla fuorcseflft fit data tepore i uilis
Apti ferunt magna tepora rebus opem .
Opportuna tibi poterunt follacia ferre :

T empore fi fuerint Carmina leda fuo.

In Eundem cndccafyliabi.

Falco Romulei pater fcnatus
Nemo me :quia fit feuenons
Vitx rcll igioiputet negafle
Fontis caltaln beata rura.

Indodos homines fatigat ifta
Simplex rufticitas : pcritiorcs
Quales ambrofius Boctiusqj
Q ui mores tetricos : 8C altiorcm
. Felici patriam fequuntur aura .

Mufas dC (ludium latinitatis
Complexi fidibus lyraqj morbos
T ollebant ani mi grauclqj curas :

Iucunda modulatione fretum

Pennis ingenium uelut quibufdam

Sublatum rapitur tdcumcp dulci > ’

Illapfu recipit :bibitqj nedar

Q uo mcn(x fuperum f ruuntur omnes J 1

Hi ucrc lyrici fuere uates

Sicut pindarus infulxqt uirgo

Lefbt gloria igrandiorq; pledto

Alcxus modulans uetuftiore

Et Dauid tyrio decorus oftro

Percurrit citharam manu fonantem :

Hi fandos fuperis canunt honores:

Hinc laudes ucniuntpiiq; cantus:

Hinc hymni refonant choros per omnest • <

OO u

4

AD FALCONEM.

Iflos:pofthabitis minus peritis :

Aueftores imitans tuis patentes
Campos aufpiciis perambulabo:

Nec uulgi duce te protctuientis
Nugas mdiciu ue pertimcfcam.

In Eundem

Dicet adulandi ftudio mea carmina ledlor
In laudes nimium luxuriare tuas.

Inuidix morbo prxfcns male iudicatxtas :
Iudicium melius po (lentatis erit
Credite uenturi mendacia nulla libellus
Ni malus interpres decipiatur habet.

Cur libellus Falco dicatur
Q_d mihi curucnf ucl crura ucl ungula ledlor
T ale mihi nemo nomen ineflc putet.

Sed quia falconis ucrfu meliore canendi
Clauditur exiguo gloria magna (inu:

Nec tamen immefas licuit coprehedcrc laudes
Nec fragiles chartx pondera tanta ferut.
Amphora ryrrhcnx quantu dcglucict undx
Falconis tantum pagina noflra capit.

Hoc fuerit fpccimcnsrcliqua qui ccmer merce
Poflulat aonix phocidis arua petat.

Ad Poponium.

f Ime3 Falconi placuere poemata forfan

Aederc U a populo lam licet illa legi.
Ipfe& enim cauta uerfus appendere lance
NouitiK ingemi lumen K artis habet.

Tu fupcrestcuius fcntcntiaquxritunacfi
Sit clani dieffis antcfcrcndadct .

S< placet xdanturtfi difplicet occule: nam funt
Omnia iudicio fubiicicndatuo.

In Falc.Dift.ad Pont.

Ducere fopitis partor potes oaa cuns
Falco tuas argi more gubernat oues
In Eundem

Q uod fuit Atride ncftor:C entaurus achilli
Hoc patrix Falco Pontificijqi patri.

In Eundem

Szcula falconem fi fortunata tuliflent

LIBELLVS. occ.lxxix.

Vd CatoiucI FabiussFabricius uc foret .

In Eundem

Sic alios falco fuperas in rebus agendis :

V t libyae ftcnle fcttilitate farnum .

In Eundem tetrafhchus

Q uantarofis inter uernos eft gloria flores
niter aquas nymphis occanitidibus.

Inter fidereos tnuix fplcndonbus ignes
Falco abi in patrio gloria tanta foto ,

In Eundem

V ir bonus eft precio fua qui comunicat aequo
Falco mihi gratis res operasqj dedit.

In Eundem

Cur ribi tot bona funt SC tam pftantia falco {
Cultus ager quia plus fertilitatis habet.

In Eundem

In lignis uirtutc Catos Pompeius honore :

T ull ius clloquiorrclligionc Numa

R cl I igiosprobi tasshonorsSC facund ia tccutn
Sicaj utros falco quattuor unus habes.

In Eundem. ■

Cur male cuftodit tua laniror atria falco (
Quod nihil in tota turpe fiat efledomo.

In Eundem.

Cur tibi, funt dociles ferui fine crimine falco £
A fimili mores accipuntur hero:

In eundem

Cur fors falconem nec lacta nec afpcra mutat i
Mafcula quod uirtus pectora firma facit.

In eundem

Sunt propriasfunt qui niteant uirtutc paretu:
Falco ttiam radiat fplcndor utcrqi domum.

Sed tuuscfl maior snam quicquid laudis i oes
Sparfitauos uirtus prodiga: (olus habes:

In Eundem.

Maximacu dotff is quid habet comertia falco f
Quod paritas homines conciliare folct.

In eundem

Si te triftis adit quifq cur Ixtiorcxit {

Falco tuum charitcs concomitantur iter.

OO ui

‘i

-/•

4

AD FALCONEM.

In Eundem

Nicomaci nato fi fas cA credere falco
Non tibi iam laus eft.fed referendus honor.
Efl honortin portu eu puppis ab aequor ucnit.
Laudibus incceptum continuatur iter .

In eundem

Quid tibi cum mufis qui tata negocia tradlas?
Pinguis ager fyluistgraminibufqj uirct.

In Eundem

Q uos ali* prohibet recipit tua ianua falco:
Non tuatfed populi comoda folus amas.

In eundem

Publico!* nomen paries inferiptus habebat:
Falconis eredi debuit efie domus.

In eudeidc parionc qfi pater regiois.
Arca falconi parco coniuntAa uocatut:

Falcone regio prxdicat llla patrcm.

Dat tibi conci fu m laudis compcnd ia nomen:
Omnis ut culogio lingua ht apta tuo.

In eundem

Cur genium fraudas:cur rcfpuisocia falco?
Calcar habet uirtusdcfidiamqj domat
In eundem

Cur fcytha:cur grxcufcur te ucnetatur iberus?
V ritut officiis quaelibet ora tuis.

In eundem

Argolicas maior tyrias minor urfa:fcd omnes
Aurea falconis Aelia gubernat aquas.

In eundem

Cur tua diAindhs fulgent fcrpennbus arma?

Philtra minus fi fint diffociata nocent.

H*c homine fignattqui bella domcAtca fedat
Etquxciuilisfufcitatarma furor
Ineunde

Vnde fit ut dotAos uocct ad couiuia falco ?
Ne pars officio temporis ullauacct.

In eundem

Cognita cur tibi funtidiomata barbara falco?

Ex toto uirtus orbe petita tua cA.
Pullytropum uates dixit fmymctis oly ffem:

LTBELLVS

ccc.Ixxx.

A ft ego te fan/him pullytropuqj uoco.

t

in Eundem

Cur nunc] alternis cardunt tua fena ludis?
Nempe quod abflrufu mens tua nume habet,
in Eundem

Ora tuas falco refonant cur omnia laudes ?
Eftlaus:Xnoncftd icere uera labor .

In Eundem

Cur tibi tam lcuis eftrcur ta iucunda fcnc/lus?
Libera quod uiciis tota mucnta fuit.

In eundem

Cur tua iam grauibus uirtus no fragi/ annis ?

Nec patitur una: dcfficictis onus?

Corpora menstmentem uirtusideus ola feruat
Cur minuet uires longa fenctfa tuas?

In eundem

uid ualcat uirtus ad accrlxe ferrea fortis

Cur aliquando fuit ubi fors inimica nocefqs?

Q^uod uirtus fuent femper amica tibi
Aemula uirtuti fors clhquos clcuat illa
Ifta premit cnfpotorua fupcrcilio.

In eundem

Cur tediilimulas ?cur non in honore fupbis?

Falco?fupercilio gloria uera caret.

Sors facit elatos:& rufhcitatc tumentes:

Et generat mores corda fuperba feros.
Exhilarans fronte uirtus augufh ferenam

Dicite falcones habeat cur martia paucos
Curia:qux colitis phocidis arua dex ?
Dicitcdutcnui ilrepit Allia murmurctdu fol
Vrget ab excclfo petitus 8£ ora polo.

Du lemiufta Tonant querulis arbufta cicadis
Dum madct.SC mulcis follicitatur equus?
Dicite fcd ncruis non cft opusrorc canendum:
Arridulo mediacarmcn cqucltrc dic.

Cum dabitur fccura quies meliora canemus

ipicula falconis tcftificatur honor .
In eundem

Cor placidu:clemcns:mite piumq; parit.
In falcone: elegia

AD FALCONEM
Nuc fatis ert celeri duda figura manu.
Finieram uocc mox extulit una fororum:
Paucaq? dilparibus rettulit ifla modis:

Ert domus in fummo faxofi uertice montis
Arduatquo durum femita tollit iter .

Auratus paries gemmis ucftitur ubicp:

Artis apellea: nobile fulget opus.

Hic funt qui fophiatqui rclligionc ucl armis
Aut aliter fumum promeruere decus.

Hic retinet bcllopncrtans S£ pace repertus
Inter martigenas regia fccptra duces.

Ipfc fcucnni generis nitonipfc latinam
Militia pacem lurtiriamqi regit.
Hiccrtcaraphiam qui tollit adacthcra getem:
Cui placidu mitis nomen oliua ded it.

H ic clt Romuleae pn fco de fanguine gcnris:

Q ui uctcrcs falco laudibufarquat auos.

V idimus hos uiridcs laun gcftarc coronas:

Et loca quemq; fuo prima tenere choro.

T ota cohors tribus allurgittncc uidimus horu
Q_uis pnor:& cuius palma fccuda foret.
Atria prima labor. -tcdi penetralia utrtus
Scruatim extrema parte locatur honor.
Horriferum labor ert 8C inexorabile mortrum:
Q ualc quod infernas excubat ante fores.
Pcdora lata tumcnttcollu breue : brachia fetis
Hifpida tncruofac marmorcatq; manus.

Hic cadmi fuperanda fegesimadada chimera
Atcp mcduicx colla fecanda fer* .

Hic uigil hcfpendu curtos fallendustiafon
Hic aomat iratos flamca monrtra boues .
Hic fuit Hippolytuscurfu laceratus cquoru:
Et cito uirtutis uiuificatus ope.

Nam labor in uanas folct emigrat figuras:

N uc lcomunc aper crttnunc bouis ora gerit.
Sicut acarnanocft de flumine fama deoqj:

Q ui uada carpathiac lata tenebat aqua:.
Plurima barbatmicantoculr.flat coinua frote
EfuricSi ficco femper in ore fitis
S udat;SC in rorem facies Si pectora currunt

LIBELLVS.

ccc.Ixxxi.

Nulla qufestnulla eft defidiofa dies.

Illia magna:femur ual idumt fine podere ueter:
Definit in latos tibia longa pedes.

Bilie tumet :funi:intrantesclamonbus arcet:
Vociferat toruum:mul(ipIicatcp minas.

Vtrcorhocprifci uates dixere mincruam:

Na minuit uires idebtlitatcp labor .

Q^ui cupiunt igitur fandos intrare reccffus
Longa pnus auro praelia mane ferunt.

Dicitur alcidcs ericem qui uidt ab lfto
V idus in herbofo procubuiffc folo.

Et nifi certante uirtus mifcrata fuilfct :

S em per erant facrae limina daufa domus.

Ipfa fores refcransfcfTumtotoq; labante
Corporc:porrcda traxit ab hofte manu.

Huc ueniunt homines uirtutis imagine dudi:
Sed refugit uerfo terri ta turba pede.

Hic opus eft animis firmi pedoris aufuj

Vindt que longx non domuere morx.

Degeneres animi primo in certamine catdut :
Nec pudet cxpclli:nccdare terga fuga:.

Limen ad hocfalcopugnarcumliter aufus
Obtinuit fradis regia teda feris.

Hicq; diu dodus delubra fubiuit honoris
V idor:8£ immefas inde recepit opes.

Sicut anfteus pofi uidi praelia monlfri
Reperit occifo dulcia mella boue .

Et quonia pauci fuperant hax atriapaucos
Falconi reperit cuna fanda pares.

In Falconem

Vnde magi (Iratus falco nbi gloria tanti
Q_uos aluit uirtus magnif icauit honor .

In Eundem

Pulfa redi uirtus rcuocar tc libera Roma :
Nam patrix falco regnat in urbe pater.

In Eundem

Eft alias falco fuperat qui cade uolueres :

Hic alios mentis K pietate uiros.

In Eundem

Praxiteles fculptor:uatef maro:pidor appelle»

I

O

>

AD FALCONEM.

Herbipotes diiron:bclIigcr'hc<5lor erat :
Muficus AmphionsT iphys nauarcus: apollo
Fatidicus jmars ui maximus/arte fitton
Gnofiacis Alcon laculis clarebat & arcu:
Mercuriuflingux muncrc:caftor cquts:
Autumcdon currus modcraturtaranca telam*
Artifices pallasduna bicornis aquam .

At comune bonum Chnftiqj negocia falco
Curat:8t hac illi culmen inartcdatur.

In Eundem

Dcfpiciunt Roma qui dcgcncrafrc fatentur :
Romuleos falco laudibus xquat auos .

In Eundem

Iam R omana fatis tuto ratis aequore fertur:

Na pelagus falco rcmigiuqj tenet.

In Eundem

Cur cfl pul fa famcf:R omx Cur bcllaquierutf
Quod ccrere falcoitctfipcrat atq; louem .

In Eundem

Arma placent aquila: parit aurea facula falco
Ciuibusthic chnflo miluatnlla ioui.

In Eundem

Omne quirinali Iccius cudetur ab aula :
Limen enim falco pontificale tenet.

In eundem

Quid gemis amiflas aquilas prifcuqj decore
Komalmus falco te reparare poteft.

Roma meos inquit uexat difeordia ciucs:

Nec ratio fed ia uiuit in urbe furor
Iflc meus nulla dolor cfl fanabilis arte:

Dendet medicas illa podagra manus .

Non fi prxtcritosrcuocct nouapurpuraregcs:
No fi CxfanbustCofulibus uc darer
Falconem fateor fi fpes foret ulla falutis
Forlitan xrumnas polle fugare meas.

In eundem

Q uid tibi' mocccnas quod fisifub exfare falco
Proderittexdufus fi fit ab urbe maro :

In eundem

Quofda tliraicios audiuit Roma.Ioquentcs,

AD FALCONEM LIBELLVS. cajxxxii.

Palluit ultores credidit tfTegothos.

T une cgotdum falco dum regnat Aeacius incj
Roma fede & nullo Collicuere metu.

In Eundem

Auget opes alius Romxiftudct altet honori:

At (ludium falco relligionis habet:

In Eundem

Cur populo femper domus cft falconis apertat
Q_Uod fit honeflatis iurticixq; domus.

In Eundem

Sceptra tenet falcotRomanacatonibus aula
Paretrin alTtrios fardanapalus eat.

In Eude de Hella crinita quae tue apparuit
Aurea falconis uirtus ert fidere maior:

Non metui rutila: flamca monrtra corax.

In Eundem de eclipfi folis
Vidimus afluctopnuatu lumine folem:

Pallida turbato uidimus a (Ira die.

Vidimus horrendos criniti fideris ignes:

Et grauis attonito regnat in orbe pauor.
Noegodcfedlum phoebi te fofpite falco
Non metuam fulmen tenibilcfuc comas.

Non metuam terrae motus :non aequoris sertu:

Non canis xrtiuo cum furit igne fiam.

Scimus enim quonti deus ert pietatis amatort
V entura au (picio profpcra cuntfta tuo.

, In eundem

Innumeros phcenixifii phccbi nuncius annos
Viuiteamadryades tempora longa dese.

Sxcula tot ceruus :tot uiuit fxcula cornix:

Afthominu paucis uita diebus abit.

Rc<ftc igitur falco maior tibi cura dieru:

Q_uam fit opufn : redit aes:n5 redit ulla dies.

In Eundem

Efl tibi diuiriis uirtus SC honoribus impar:

Cur dat inxquali prxmia lance deus (

Ptxmia uirtutu non funt mortaliauanri
Nemo uoluptates diuitias ue putet .

Ert tibi fupremo melior thefaurusolympo:

V ndc tui merces tota laboris erit.

'fit

AD FALCONEM.

In Eundem

• Diues essat crccfo longe locupletior cfTcsr
Si mentis hominu diuidercntur opes.

Ad eundem de uirtutc fapphicu canna».

Cum deus magnu fabricaret orbem
Et polos alto (inuarct arcu :

Iuflitaetcma rutilare pulchrum
Lampade folcm
Iuflit &: lunam dubia micantem
Luce fublimcs agitare Currus
Et per obfcuras aliena ferre
Lumina notflcs.

Aureiscccluuariauit aftns ■ ■ : •

Q^ux per ingentes reuoluta gyros
Fatadifpenlantthumilifqj terrae
Regna gubernant.

Acris tractus auium Canoris
CantibusitcTTasnemotu uirenri
Frondctdiucrftsdccorauit altum
Pifctbus aequor

Tunc ad argutos philomcna cantus
Guttur aptauirididicitqj uoccs
Plithacusnoftrasmituit fuperbo ,« f.

T ergore pauo. *

Barbaram citrum prcciofus atlas , ■

Ida funebrem pepent Cyprcflum
Pelion Quercus .folymac tulerunt
Baliamafyluae.

Et tagusfuluo nociturus auro
Fluxitt&Ccroeii uiridcm per oram:

Lydius curfupropcrauit hermus
Inuidiofo

Tunc per humentes pelagi’ meatus >
Squammcacindfus populi Catcrua 0
Poli fuumfluduscqmtauit altos
Prothea delphin .

Sic deus coeli maris atqj terne
Fecit ornatumiramen ad decorem . •

Mentis humans magis applicautt
Anis acumen.

‘

' . -X, •' • v v

L - • ,

LTBELLVS. ccc. Fxxxiii.

Mens enim fummo nimium parenti
Chara :pro uitse fapicntcr adfee
Prarmio :mundi fuit in beatum
Limen itura .

Dumq: d cultum dare Angularem
Cogitat: pulchris Atetcn capillis
Foncprorpcxit fpaciofa folam
Irepcrarua.

Namq; flammantis mcditas olympi
Lumen :8d cur fus Arete uolantes
Nomen aptabat numcrumqj claris
Addidit aflris.

Iam maris fluxum tumidofcjjfludlus
Norar:& quare tremebunda tellus
Fludhict jquarc lacui et ur aer
Nubilus ignes.

Norai 8C linguas hominuq; mores:

Et quibus falli foict S i refelli
Veritas teiflo male nota uultu
Norat elenchos.

Fecerat noftrsc documenta uitse:

Et quibus coci i peteremus arcem • < .

Sortis humana: miferata cafum.

Fecerat artes. j i

Hanc deus menti comitem duceqj

Fecit :ut caius patienter omnes

Ferret :8£ nullo fcclcrum tumultu i ;.: .

Deiiccretur. 'ii.

Ipfa nos duros uocat in labores

Nec dies nobis finit ociofos

Hoc ait noflrospcuiflc ccclum /

Calle parentes.

Ipfa Falconis comitata greflum
Fecit ut duros tolerans labores
Iret ad fummum decus atqi uitam
I abccarcntcm. if.;.TIO i

Ipfa falconis uigilantcr aurem > . ■ VI

Vellat :8C nofln memorem ncgoci >:uu trol
Rcddatsut portum breuiore curfu ' J

Cymba fubintrct.

AD FALCONEM.

In Eundem deuittute

Mes uirtutis inops mar pifcibustalitc ccelum:
Sideribus mundustgramine terra carens,
in Eundem de uirtute

Pyramides Nilitpharos infulaauppiter amon
Maufoli K triuiz marmora celfa dex.

Regna femiramidis:R.omana palaria : iunge
Si placet SI folymi templa fupba dei.

Talia (implicitas hominum miracula dixit:

Q ui mfi terrenas nil (peculantur opes.
Haec lapidum moles carlatacpfaxa fuere
Q_uar grauis eximia fecerat arte labor.
Longa dies marmor folidum contriuittK aera.

T empus enim dura fingula fauce terit .
Maius opus uirtustqua nec didolucrepoflunt
T empora : nec rauco fulmina pulfa fono.
In Eundem de uirtute
Plurima uirtuti laus hietat praemia nulla:
Nam deus llliusjprxmia (olus habet.

In Eundem deuittute
Eximix claros cur ad uirtutis honores

Ex humili pluresuidimusire locof
Pauperibus uirtusquia (it fine dote/mariris
Nubit thabet grandes fors opuleta uiroj
in Eude d formofo SC ftudiofo
Iuntfla ucnuflati probitas luucnilis in auro
Cand ida purpureis lilia mixta rofts:
Additus in calatho uiolis amaranthus eburno:
Et eu purpurcomcdica mala croco.

De deformi fhldiofo .

Abdita deformi uirtus (ub corporis antro:

T eda caucmofis attica mella fauis .

Rex in ucflc rudi lutea thefaums in umat
Phaginagematodadylotcca (mu.

De pulchro Si uitiofo
Forma mcphitifcro polluta libidinis ufu :
Pida cadaucribus plena fepulchranouis.
Farta ucncnofis atgetea uafa colubris :

Oblita tanarco ladca gemma luto.

De deformi uitiofo .

LIBELLVS. cocJxxxiiii.
Improbius animi deformibus abdita mebris

V irus in obfcoeno trifte nocenfqt cado .
Frigida Itmofis inclufa paludibus liydra :

Turpibus in Iuflris dente fuperbus aper.

In Eundem de uinutc
Alcides lapythasundos dcuicit lachus:
Ifthmiaco iuueni prxda chimcra fuit .
Pellxus babylona labor triflcq; darium

V icit:8i ifiacas mctnnoniafq; domos .
Acfonides fuluum ucllustdanaaca propago

Gorgoneos angues xquorcamq; (eram .
Cxfansocciduo ucnmnt ex orbe triumphi
Scypiadx Iibycos perdomuere lares.

His xtema dedit laudum praxonia uirtus
M aiorsSd immefum fortia fadta decus.
Ardua res uiciflcalios.uidtoria maior
Eft animi fludtus compofuiiTc fui.
Subicaffe metus:K dcbcllailc timoresi
Gaudia fpeaj graui fuppofuifle lugo.
Propterea longe maior tua gloria falco
■Surgit.SC armatos uincis honore duces .

Cur boni uiri poflhabcantur
Spote malos hoincstSe nox ia gramina nutrit:
At melius femen ferre rccufat humus .

M itior efl propriisialicnaqi pignora femper
T radiat inhumana dura nouerca manu.

Vir bonus cftcoelitmalus efl telluris alumnus:
Q_uos igiturcoelu diligit :odit humus.
Dccomuni Ixticia inmagiftratu falconis
Fufca prius quare fulgent candore niuali
Atriaf&C albentes explicat aula fiuus (

Cur domuscxultat 'molles cur lxta coronas
Induit (Si multa ianua fronde uirct (
Barbara cur nindos uclant aulca penates (
Aurea cur pictum figna lacunar habet (
Roma fenex alacri cui nam ucnit obuiapopad
uo properat cclen tota luucnta pede (
Thy bns ouans geftit sficut gclbuit olympus:
Cum rediit uidto luppiter cncclado .

Hacc ego du ineditas tacito fub pedtore uoluo

P P ii

AD FALCONEM
Conata uox auresimpulit ifta meas.
Fortunam fuperat uirtusiprudetia fatumt
Curat honeftatcm iufticiamqi deus .

Ifta uins grauibus fedt populoqi quirinl
Falco magiftratu gaudia tama fuo .

Ad Philippum baucriam.

T urbida nunc urfos clamat nue R oma coluna
Efle quid attonita paas in urbe poteft (

Et nili falconis frirem mc numine tutum:
lam mea populifer cerneret ora padus.
Proptrrea diui repetes cum limma petri:

Ne fluat in longos fac mea caufa dies.

Ad falconem

Cum deus extruifto terras inuiferet orbe
Cumftacp de ucteri cerneret orta chao .
Naturi ex utero traxit duo pignorarquorum
Nunbus humani diuiderentur opes.
Virtutem fonemqi uocantrtcmerana forti
Frons fuitsat uirtuscafta modefta proba
Mcnns inops orbamcp feres fors lumine frote
Iufticiam nefciticonfiliocp caret.

At uirtusgrauis iquaifagax innoxiai uerax
1 ^ndera men furas comgit 8£ numeros.

Q uod lubet utilitas uirmsiqdpofcit honeftas
Prxftattinaudita nil ratione facit.

Sors autem quirqutd priccps fine lege libido
Suggerit inflabili datep adimitep manu.
Ipfa I ibi fatis cftupfa cft (ibi primia uirtus:
Sors eft priter opes & fine honore nihil.
Has fibi qd nemo potuit fine numinci tade
Eualuit falco conciliare duas .

Nccirmru: quonia qui (quis ueneraf olymput
Ipfe fibi coelos fubiat atep deum .

Colloquium inopum de falcone
Dixit inops inopi facram L aurentis ad idem
Q uid faasad flori tnflisincrscp forumC1
Dum mcatrcfponditttraiftarenegocia tento
Haurior afliduis quottid ic aucupiis .
Aespcrutmcchabet finem rerum ulla meatu .
Q_uid faciam infelix tunde precabor opem.

-:L

.13 A
>-*D

LTBELLVS coc.Ixxxy.

Obtinet expulfa probitatepecunia Romam
Nec deus in tota poflidet urbe locum .

Q uoc (ut Romx hoines tot cur p copita fures
Q^uofuc canes fperas expenere lupos .

Ii laccdxmoniisfcythiam petiere quirites:
Nam laccdxmonii furta licere putam .

At fcythix populi damnat tgrauitercp minant;
Vt mos confulibus cxfanbuftp fuit.

Omnibus ede lupos licet in regione lupotum:
Inter pygmeos non pudet cilc breuem .

Dcfipis alter ait: fugat hxc opprobria falco.
Nec fua fubtali (secula labe finit .

Sia. pete falconcmdinc re fine munere Uinces:
Omn is ab hoc (a 1 1 em fraus alienaturo cft.
in falconem

Nuperabexquiliisquofda defeendere Lrtis
FrontibusiK lento uidimus ire pede.

Dumq; meos eadem fero per uefiigia greflust
Et fequor aequali praeuia terga gradu .

Audio mifcentesconcordibus ifta loquelis:

V crba ideccm brcuibus fubiicienda modis . 1

Vidimus anttqux fpccimcnuirtutistnuno:
Et fabium cunu fabneiumep uiro.

Cscfarcos animosxum rclligionecaconis
Artilucp fidem cum pietate numae.

V idimus ardentem chhfh pro nomine petrus
Et celebrem pauli uociferare tubam

Eloquium marci dcmoftcnisaiqt (alufti
Et Bruros:magni cum probitate duos.

Concinet hos omnis fando fub pedore falco:
ldqi quod cft falco plus habet omnibus his.

Ad .D.Falconem de morte Philippi Ba/

ueriac querimonia.

m Aximeuirpatrixprttmeaglonafalco:
Impulit in ludus me noua caufa nouos.

T 'riftor iSC in tenebras lucem uertere dolores:
Nec mihi node daturtnec mihi luce quies.

AD FALCONEM.

Baueriam rapuit peflis Romana philippum .

Perdere tam fandum mors fuit aufa caput.
Jnuida mors fi quid mifcns uidct utile terris
Infidiatriccs mittit ad arma manus.

Cur ucneranda mori permifit petflora uirtus i
Cur homini non cft auxiliata fuo (

Et dcustxtemo probitas cui foedere mnda cfls
I n cineres talem cur finit ire utrum C
Q uot mala quot cl ades h.xc tata licetia mortis
Attulitandigno quot premit ora fitu .
Conqucrimur:nce fert alique qrimonia fiudu
Q uottidic qucnmursquottidie rapimur .
ii perimat fxuoshominumcp cruorc madetes
luflius Si longe mitius effet opus .

St cadat curifihcus altquis/fi infidus olyfTes
Non efl qui facinus non putet rffc pium.
Iflc nec immiti tradabat (picula dextrat
Nec fxuum rigidi martis amabat opus.

Arte regens acies (icut thcodofius iras
MiussSt in nullos ore troleftuserat .
Omnibus innocuustcafu tranquillus m omni.

Nec tamen ignauo fcgnisincrfqs metu .
IAcdioneam ucncTcmtbromiumq) (ubegitt
Votaq; lafciuxdcfidiofagulx .

Fecerat hofpiuum cafto pia membra pudorit
Sicut iofephustficut X Hippolytus.

Non erat clatustnec inani deditus aurx.

Q ualis tarquinustqualisK Ancus erat .
Ip(c fuas eundis operas donabat amicis .

Officio iota feduiitatc uacans.

St quadouacuum tempus fupcreflctihabebat
Stue deus totos fiuc minerua dies ..

L anguida nec fecit tardos ignauia fcnfust
Nec uttam coluit fardanapaliacam.

Pctuigil ad moresanimu rcuocabat honcflos:
Mcnlqi erat ad curas tngeniofapias.

Inuidtx nunq potuit tabelccre morbos
Nec dedit atroci corda cremanda foco.

T otus erat pictas-totus clementia: totus
Et fine fraude fidcssSt fine labe pudort

LIBELLVSi ccc.fxxxyi.
Non erat argenti cupidussnon ebrius auro .
Solum animi uerasaccumulauit opes.
FortisiSi a redo nulla rcuocabilis arte:

Q_uale numx pedussquale catonis erat .'
Non labor a rebus luucnem rcuocabat agedis.

Gaudia fudor cratscura Icuamcn erat .

Ipfe erat irato comurns ab aequore portus*

Ipfe erat in placido remus S£ aura mari.
Necdum bi fdenos aon tran legerat annos :

Et tam diuiribus mens cratauda bonis:

Q uod longis aliqui uix cualucre diebus
Iftc breui prudes tempore fadus erat.

Non expccijuit canos matura fenedus:

Ante fenem fenuitmir fuit ante uirum .

Q uis lepor 8£ latu fuerit quas gratia linguae
Q^ux docuit tellus romuia teltis erit.

Tcfh serit locuples noftn pomponius aeui
Gloriatdc cuius plurima fonte bibit .

Hicifi conrinuo rerum fenuiflct in ufu t

Iflctad heroum femideumq; decus.

Notus erat dirccusagcrrpotaucrat undam
Q_ux fubito uates haufta deofq? facit.

In uiridi grauitas betoqj modeftia uultu
Grata uerecundi figna pudoris erant .

Cur fuerit uirtus tenero tam clara fub asuo:
Cau fa uelut pafli m d icitur i fb fuit.

Nam per oliucni ucftigia fanda carafae
AfTiduus coeptum conunuauit iter.

Adde quod herebat latcn falconisiSC lfta
Integritas ex his trada duobus erat.

Nam muenis mores aconuiuentibus haurit*
Vtcalct admoto fngidus igne liquor .

Hi funt romulei duo hdera magna fenatus:
Vnde bonis lumensprxfidiumqj datur.

Iurc igitur fratres fraucm defictis ademptum*
T uqi parens uentris pignora fanda tut .

Heu periit genens proles danflima ucftri:
Heu cecidit ucftrxgloria tantadomus :

Sed memores cflotc pias in fidcra mentes
Ircincc infernos poflc fubirc lacus .

PP uri

AD FALCONEM.

olympo:
tus

Gaudct:8Cin fupaum tranfilnfle choros.
Hom feram morteiuiuisq maxima perna eft
T ranfnt.ely fits pcrfruiturqt lods .

Nos quocp lugubri flemus tua fata Philippe
CarmincidcccfTusingcmimufqt tuost
T u mihi tradfanti romana ncgocia femper
AfTiduas opcrasiauxiliumcp dabas.

T u mihi folamensmiferis tu in rebus afylutn:
T u uadaitu ucniiau mihi portus cras.

Tu mihi fccifhimcadu prxconia narras:
Egregios inter nomina clara uiros .
Proptcrca quotiens facras accedimus aras: •
Suppliciter pro te my rtica dona damus.

T u quoQifpiritibustquorum tibi copia:fan£h's
Mutua pro nobis uota preccfqt dato .

Pugna uirtutis Si fortun*.
Ebria uirtutc fortuna laccflcre nuper
CoepitiSC hoc bellu dicitur orfa modo.

Cur latitas!' uanaqt tegis grauitate timore?

Si fapifut iadiasiK potes:armacape.

T e tuuat obfcuris nugas excudere tedhs :
Scmiuiros inter fcrmincofa} choros.

T u tibi fola placesifine te nihil utile dicis.

Et populu fitflo decipis ore rudem.

Vis phcebaca tuis oracula caedere didtis:

Et fomnos hebetes defidiamqt doces.

Afl ergo fublimes animos ad (idera mitto:

Et decoro gente nobilitate meam.

Regna mihi fubfunt 6i opes Si purpura regu:
Et patitur leges terra frctuqi meas.

Tu me flultitiatttu me Icuitatis ubiqj
Arguis:8£ nomen polluis ore meum.
Efficiam ne te defendat inema pofthac:
Sifapis ut udlisiJC potes :arma cape.

Nec lateo dixit uirtusincc prxlia quaero:
Necfugiodegeseoliliucp fcquor.

Si rauo pofcit pugnas tintcmta pugno :

Viuit in xthcrcotque nos hic flemus:
Et gaudet luteas deferuiffe domos.
Dcfcruiflcgraucsrefoluti corporis ar

«

LIBELLVS cccJxxxyit.
Si pacem prxfert:ocia pacfs'amo.

De pietate loqui de rcll igione dcoqj

Ad genus omne muatrna gen? omne rego.

Et populum tali fallimus arte rude.
Non phccbxa mcis:ucru tua exdere diifhs
Plena uolo obfcenis ditfta libidinibus .
Ipfa leucs animos in tartara minis: SC omni

Arguo.talc tuum dat tibi nomen opus.

Efficiam certe ne me experiaris inertem:

Eff icia gladio confodiarc tuo .

Define dcccptrix hominum fortuna minari:
Nouimus SC mores ingcniuqi tuum.

Fas SC iura times:pro legibus utens armis : ■

Nec pudet in fontes prxcipnarc uiros.

Teduce Romani maducrut fanguine reges:

Et plcricp fua procubuere manu .

Bella moucstncc fcis motos fedarc tumultus:

Saepius accenfotemia marte fugis.

Nouim us ad trcbia cannasitrafimeniaq! arua •
Stulnox uires confil lumq; tux.

Te rupes tarpeiacamricanit Allia laudes t
Ergothus.fli fufeo uandalus ore tuas.

Aefhferu xqpcras nimbu:q murmure multo
Sutgit:K excufla languet inanis aqua.

Falconem quotiens forteq; infana repertum
In fordes aufaes pauperie mqj dare C

Cerne locis ut nunc niteat (ublimibus inter j

Purpureos patres armigerofq; duces .

Hi funtquos uefanafugas:cogifq$ fubirc -1

Et terra SC uafto longa pericla mari.

Alter ad occanum finefep recurrit iberos : ■ - I

Dum fidei debet praemia ferre fux .

Alter inalpinis niuibus lyguruqj per agros
V luitiK ad celtas ad (cnoncsqj fugit :

Et quia militixdtuIisexcelliuSi omni .

Dedecoras getes impietate tuas.

Praeficis indignos:& regna latronibus imples.

Subcp tuo luget terra fretum
Nec te ftulticixmcc te lcuitatis i

'AD FALCONEM

Laude nftettdupliccm fcdifraguqiuocas:

Q uis fit/K cximix qux fit prudena frontis
Conflat:8d hoc ui<£li non tacuere duces.

Hos experta potes qux noftra potentia nofTe:
Et qua conatus frangimus arte tuos .

Difce utros fones K pcdfora fancfta uereri:
Atq; meum ceffa dilacerare genus .

Veru adeo leuis csttanfqt furoribus ardens :

V t nequeas irx uim cohibere tux.

Q ui pinxit lyaum uoluit te pingere montemt
Du uana fingit multipliceq; feram.

Ora Iconis hahestquia pnmum petflora faftu
T ollistSC audaces minis in ora fonos.

Hircus olens uenteriquia quos extollis i ocm
Dcfidia proni luxuriaqi ruunt .

Non opus cxeplis:quorum mihi copia maior
In libycacj ht copia fams humo.

Vltima pars ferpensrquonia de crimine uitua
Nafcitur:& uitiu dira uenena pane.

Cofcia mens culpx taxos acomtaqi mandit :
Sempcr & in tenebras fuppliciuq; cadit.

H is accenfa grauem rapuit fonuna pharetra}
Et celeri torfit fpicula multa manu.

V oce manu gladio laculis curfucp fatigat}

Et circududto Strenua pugnat equo.

Fixa manes eade infiftit ucfhgia utrtus :

Nec timet infanaprxcipiteq? feram .

Aegida nam radidischalybu fornacibus ufla
Etfolido clypeoscx adamante gerit.

Fruflra igmir fonuna truci fupenntonar ore:
Atcp Icucs circum fenq? refenqi gradus.

Sxuit inutiliter 'ceu cu grauc fibilat ocfbutn
Obuolitans tauru comupetamuebouem.

Du uidet in caffum fe mittere tela per auras i
Infrcmit.SC crebro uerbere pulfat equum .

Dum furit incauteimiflifqiuagaiur habenis:
DccidittSC frafto gutturis oflc perit.

Marmoreo comites mceftx ipofucf fepulchro:
Et fuper hoc quida carmen incfTe ferunt .

Hic iacet infam numen mutabile uulgi i

Digitized by Google

LIBELLV S. ecc. Ixxxviii.

Lcgccarenstfola mobilitate potens .

Arma caput lani uariafq? ferentia fruges
Comuateum dauo quo uada nauis arat .

T une ait ex media quidam fine nomine turba
Q ut uarias fortis noucrat ante uices.

Fidite uirturi:fortuna fugacior undis
Non manctrSC certam ncfcit habere domum
Gaudia dum fimulatifubucrterc cogitat orbe t
Infidias ridens exiciumqj parat.
Proptcrcauafis Agathoclea legimus ufum
Fidhlibus uerfo dum rimet orbe premi.
Difciccquos furfum uoluit rota /ponere fartus.
T rudet ab cxcclfo uos mora patua loco .
Ad Eundeq»hcroicocarminc dicedusiit
Falco quirinalis decus immortale fenatus
Q uo duce reftttui portent labentiarorox
Moenia SC illurtrcs iterum fperarc inumphos
Dummodo nortra tuas elegia reponere laudes
Pcrgit:8C exilem difperdit arundine canium:
Ecce cothurnato gradiens heroica partu
Mufa meum dcnfit opus : quid talibus inquit
Ionium remis audes tranare profundum;

Hic mihi non fui tnoincc inerti nauita uetfu

Claudicctthuc op9 e adiit ucl fmyrna ucl ades
Na5 neq? pcnelopcs cura:: non hy ppodamix:
Non danaes ploradus amortno uulnusclifae:
Parua dccct humilcstparuo brcuis hydria foti
CouenitiSC paruis fatis cft brcuis utribus aura.
Vel pcdesincedit media de plebe uiator:

Vel querulo uchit plauftro: ucl paupe cymba
Magnanimis rex magnus eqscurruqj fupbo
FcrturtK audaces fulcat ratis ardua flutrtus .
Magna decent magnos : magno latomus arcu
Vtitur:ingcnti mauors accingitur cnfe:
Immcnfo tonat igne patcrsmaiora putatur
Gurgite fubuitteogertare trideuferarma.
Huc igitur phoebea cohors phccbca i upcllcx
Pledlra lyrxqjuolcntiSC facn gloria fontis:

Huc pluat eu rotasshuc omnia phocidis arua.

Certarim gelidos latices Si ladca mutant

AD FALCONEM.

Flumina laureris uariaq; uirentia fronde.

Non fit in aoniis regio fine uocibus orias
No fine laude ncmussnulti fine carmine foce*
Illuffrcs falconis auos canraterpiamcp
Pnmaeuigencnsprolemiclarofcp nepotes;
Ipfc quoqi altifono tollatur ad xthcra cantu:
Cundla foncnt heroa nouuique rcdfor olympi
Diuorum afcripfit numcrotqut carcere libet
Corporeo implebit de fcdibus aetheris unam.
DiciteiK illufbcm trans aequora mittite fama :
Audiat hxetanaisimirentur iberica regnas
Et pcllufiacascarmen referatur ad aures .

Et didonts ager romanis xmulus aruis
Audiat hxcttrepidctcp iterum Romana retiertt
ClaflicaiSt aufoniis iterum date moenia damis
Scypiadas iterum metuattdum talibus audit
Nunc quocp Romuleashabitari ciuibus arces
T ranfeat hxcarabesmigroseafama p indos
Et repetat fcy thicos per fenea regna colonos.
Palladias artes rimatus in omnia uenit
Phoebcx fecretadomussprimordianoftri
FontistSC xthcrcam penetrauit lumine molem
Sxpe medufeis facunda liquoribus arua
A bluit :5i nofbis diues remeauit ab oris.

Ipfc mbet paflim fandlos adolefcerc mores :
Pnfcacp cxlcrtis renouat uefligia uitx.

Nec peffum finit ire piostin egena patentes
Compita fert locuIostK i agmina feraiat aurus
Ferreus ad Romx populiqt ncgocia nunq
Flc<fhtur:8£ palmx fimilis qux pondere p/Ta
Altius extollit ramos : oncriqj rcfiftit:
Strenuus SC folers SC frangi nefeius iras
Propofiti fidciqt tenax :finc munere nullos
Pro uirtute fueit pro rclligione labores:
Q^uod nifi faiconisquicq dc laudibus aufert
Liuortad excelfos ueterum fc attollet honores:
Nec fmet extingui gentis monumenta latinx:
Et fuauiuacidccorabit faecula laude:

Inqjdies ucflrosrcdiiflc uidcbitur xtas
Aurea \3i antiquae furget u irtutis imago:

Digitized by Google

I

I

LTBELLVS. cec.Ixxxix.

Perpetuis igitur circundate tempora fenis r
Et lauros hederafep ferat frondema; mincrax:
Hzc ait : 5 C ndens elegos humilem» poeiitn
Et caput aucrtcns indignabuda rcccflit.
FINIS.-.

Imprcffum Bononiae per Bencdidhjm Hedo
ris Calcographum accuraudimum xte
proprio Anno Saluus.M.Dii.

Dic ucro jti. Iunii. Ciui
tatis habenas mode
rante Dno loa
ne Beti'
uolo

Patrix parente Bene Merito.

Regeflum

a.b.cJ.eXg.h.i,k,I.mai.o.p.q.r.fa.u.x.y.2.

8C.2.y.

A.B.C»D.E.F.G.H.I,K,L,M.N,O.P.Q)

R.S.T.V.X.Y.Z.

AA.BB.CC.DD.EE.FF.GG.HH.IIJUC

LL.MM.NN.OO.PP.

■Ut '

w.

/J.TWfi

, 4» -i 4<tii •

Kh«» tx>mk

-W

nS.r

• vf rd

I*V£ i

j*3f •

-'-•'Vm,' •

.vitei-

♦• f'..rf|.gjJI

: /M.lxp.q.o.n -a.f.ii.i.d.t.l. jst.s. /.C

•p.T.a.H.M. J.ii.1. H.O.^iS, CIO. ?. A
.X.Y.X.V.T.3.JI

?w. . : i h.d D.Ti.r: a. aa.ODiaa. a a

.<iq.oo.nn.MM.Jj

Digitized by Google

WmSSm

>gle